13/04/2010

Hơi thở thứ hai của ASEAN

TS Đinh Hoàng Thắng
Những tin tức gần đây cho thấy nhà nước Việt Nam đã có những động thái tích cực hơn về vấn đề biển đảo: mua sắm thêm vũ khí hiện đại; tranh thủ sự đồng thuận của ASEAN; mạnh mẽ trong những lời tuyên bố chủ quyền từ cấp lãnh đạo cao nhất, v.v. Nhưng thực hiện "nền ngoại giao nhân dân" như thời chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ, cụ thể là "dựa vào dân để bảo vệ biển đảo, chống ngoại giao pháo hạm! Cho người dân phản kháng việc bắt người trái phép, nghênh ngang đưa tàu tuần tiễu vào vùng biển nước nhà [...]" như mong ước hay đề nghị của TS Đinh Hoàng Thắng thì tưởng đơn giản mà lại rất khó cho người cầm quyền. Trong một xã hội còn đầy dẫy bất công, còn nhan nhản nạn cường hào, còn tràn lan tệ tham nhũng, biết đâu "phong trào phản kháng" không quay ngược lại nhắm vào chính những người có trách nhiệm! Người dân đóng thuế không những cho các vị chức sắc đi lại họp hành 250 cuộc mỗi năm trong khuôn khổ ASEAN, mà còn cho toàn bộ bộ máy điều hành đất nước; họ có quyền đòi hỏi bộ máy hiệu quả hơn, dân chủ hơn!

Cho nên cái "nền ngoại giao nhân dân" ấy, nhà nước Việt Nam còn phải "cân nhắc" chán!

Bauxite Việt Nam


Hội nghị Cấp cao Asean để lại điều gì?
Hết ngày dài hoạt náo lại đêm thâu chiếm đa phần bản tin trên truyền hình trung ương, Hội nghị Cấp cao ASEAN (HNCC) để lại dư âm gì tại thủ đô đang sôi nổi ngàn năm Thăng Long?

Đỡ tắc đường! Bởi những ngày HNCC, kể cả những lúc gặp đèn xanh, người dân vẫn không được di chuyển theo tín hiệu giao thông, vẫn phải chờ sự phân luồng của cảnh sát. Xã hội công dân, thêm một lần nữa phải nhường bước cho nhà nước!

Đối trọng lại sự hẫng hụt

Tiếp tục chơi ván bài “đa phương”! Không dễ, nhưng đừng chùn bước! Nước lớn thường thích múa gậy vườn hoang trên đất “song phương”. Bức xúc thật đấy, nhưng đừng để ảo tưởng có ngay “đồng thuận” về bộ Quy tắc Ứng xử (COC) làm cho nhụt chí.

COC là cả một quá trình, một chiến lược lâu dài!
Doanh nghiệp từ nay tăng vai trò chủ đạo trong xây dựng cộng đồng. Không chỉ kết nối, mà còn tránh cho được cái bẫy “tự do hóa mậu dịch”! Thương mại và đầu tư cản trở những toan tính nóng vội.

Dựa vào dân để bảo vệ biển đảo, chống ngoại giao pháo hạm! Cho người dân phản kháng việc bắt người trái phép, nghênh ngang đưa tàu tuần tiễu vào vùng biển nước nhà trước đông đảo quan khách một hội nghị quốc tế! Nguyên Thứ trưởng Môi trường Đặng Hùng Võ từng đề xuất ngoại giao nhân dân trong đấu tranh công luận.

“Việt Nam cũng nhất quán với chủ trương sẵn sàng chiến đấu bảo vệ chủ quyền của Tổ quốc trong mọi tình huống”, “Không để bất cứ ai xâm lấn biển đảo”, theo như lời Chủ tịch Nguyễn Minh Triết.

Lâu lắm mới được nghe lại tiếng vọng của non sông, tiếng gọi của hồn nước, truyền từ ngàn đời về, trừ vài khoảnh khắc gián đoạn.

Chưa kịp mừng vì HNCC có bàn về nguy cơ Cửu Long cạn dòng Biển Đông dậy sóng, lại hẫng hụt khi nhớ tới Tổng thư ký Surin nói một cách rất là 'Asean': "Năm nay, Biển Đông được đề cập và năm khác, vấn đề đó sẽ không được nêu lên. Điều này tùy thuộc vào sự năng động của môi trường [?]".

Nói thế là vô hình chung ông Surin đặt cược uy tín của Asean vào bá quyền khu vực. “A friend in need is a friend indeed”! Bạn đến đúng lúc mới là bạn tốt!

Người Việt chúng tôi nói “Thức lâu mới biết đêm dài”! Trải qua ngàn năm bị đô hộ, chúng tôi rất hiểu giá trị của đoàn kết bên trong lẫn bên ngoài.

Và các bạn đừng nghĩ, biển đảo và sông đập là câu chuyện của riêng Việt Nam! Việt Nam đang cần bạn, và đến lượt mình, các bạn cũng sẽ cần đến Việt Nam!

Vì một cộng đồng Asean vào 2015

Việt Nam có một sáng kiến độc đáo vào dịp này. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, Chủ tịch Asean 2010 cùng lãnh đạo các nước Asean có cuộc họp chính thức đầu tiên với các đại diện Đại hội đồng Liên minh Nghị viện Asean (Aipa), do ông Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch đương nhiệm Aipa, dẫn đầu.

Sự phối hợp giữa hai kênh lập pháp và hành pháp này hy vọng sẽ tạo thuận lợi trong việc lồng ghép các chương trình của Asean vào các kế hoạch phát triển của mỗi quốc gia. Sự phối hợp như vậy từ nay đến 2015 sẽ tăng cường ý thức và gắn kết của người dân, nhất là làm cho người dân cảm nhận về Asean như một cộng đồng.

Cần một hơi thở thứ hai để Tổ chức khu vực “tứ thập bất hoặc” này năng động hơn trong môi trường biến đổi. Hơi thở của những công dân Asean!

Và để có được một cộng đồng gắn kết trên cả 3 trụ cột an ninh-chính trị, kinh tế-thương mại và văn hóa-xã hội, Asean phải thực hiện đồng bộ hàng trăm biện pháp. Asean cũng cần hóa giải một số thách thức về mô hình và định chế, về lòng tin và quyết tâm như GS. Cao Huy Thuần, Đại học Amiens (Pháp), đã nhìn nhận từ khá lâu.

Phải giải phóng mình khỏi những huyền thoại “phép lạ Á châu”, phải cố thủ nội khán (tự soi lại mình) để đổi mới, để cải cách.

Gần 30 nước đăng ký cử đại sứ bên cạnh Asean chính là thời điểm mà Tổ chức này nên suy nghĩ lại về một số nguyên tắc “nền” và giá trị “cốt lõi” một thời để cho Asean mạnh lên trong “cuộc chơi” cân bằng và đối trọng!

Các công ty tư nhân rồi đây có thể có những dự án độc lập, chẳng hạn như các nghiên cứu khoa học. Do cạnh tranh về chủ quyền, chính phủ các nước gặp khó khăn trong thỏa thuận chung, khu vực tư nhân có thể hoạt động tại những nơi mà chính phủ không thể.

Cần một hơi thở thứ hai để Tổ chức khu vực “tứ thập bất hoặc” này năng động hơn trong môi trường biến đổi. Hơi thở của những công dân Asean! Không phải trên những tấm thị thực, mà là bằng chính sự tham gia và cảm nhận của những người dân đóng thuế cho các vị chức sắc đi lại họp hành 250 cuộc mỗi năm!

Điều này càng trở nên thúc bách vì Đông Nam Á đang chứng kiến một làn sóng mới của của chủ nghĩa dân tộc (khác với phong trào đấu tranh giành độc lập trước đây). Hay dở chưa biết, nhưng đây có thể là sự phản ứng cấp thời trước cơn bão toàn cầu hóa 3.0 và cấu trúc khu vực lai ghép đang nổi lên.

ĐHT

Nguồn: http://www.bbc.co.uk/vietnamese/forum/2010/04/100411_asean_breath.shtml