27/03/2012

Việt Nam với giải pháp 'Giấu bụi dưới thảm'

TS. Alan Phan, Chủ tịch Quỹ Đầu tư Viasa

Bụi gì dưới tấm thảm nhung?

Tình hình kinh tế hiện nay khiến cho từ bà nội trợ đến người làm công ăn lương, đến bác nông dân đểu lo sốt vó, lo không biết kinh tế của ta sẽ “sập” lúc nào. Bỗng được một người hiểu biết và có trách nhiệm tuyên bố như đinh đóng cột: "Mọi vấn đề về ngân hàng, chứng khoán và bất động sản sẽ được giải quyết xong trước tháng 8 năm nay. Tất cả thị trường tài chính sẽ phục hồi và sẽ lập đỉnh cao mới trong 2013”. Nghe vậy chắc hết thảy đều yên tâm, và trút sạch hết nỗi lo nếu như tất cả đều ngớ ngẩn như bầy cừu để phục sát đất những anh “gu gồ chấm tiên lãng”! Khổ nỗi trời đã sinh ra thằng bịp sao còn sinh ra những người thông tuệ?

Lời nhận định dưới đây của Alan Phan (một doanh nhân bôn ba làm ăn trên 43 năm qua tại Mỹ và Trung Quốc. Ông cũng là tác giả của 8 cuốn sách Anh và Việt ngữ về kinh tế tài chính của các nền kinh tế mới nổi. Ông tốt nghiệp tại các đại học Penn State, American Intercontinental (Mỹ), Sussex (UK) và Southern Cross (Úc)…) chắc đủ sức kéo mọi người ra khỏi cơn phấn chấn giả tạo, trở về với thực tế của cuộc sống đầy lo âu, nhọc nhằn và… bụi bặm!

Điều này Alan Phan làm ta thú vị: Rất bụi bặm mà trong nháy mắt, chẳng mất công hót rác, lại trưng ra ngay được bộ mặt sạch sẽ trơn tru thì làm cách gì? Mẹo chữa cháy này “thằng Tây” cũng láu cá chẳng khác gì người Việt, đó là mẹo GIẤU BỤI DƯỚI THẢM!

Đi trên mặt thảm… đỏ mượt như nhung mấy ai ngờ, mấy ai “lật tẩy” tấm thảm lên để xem hàng lớp bụi dày được giấu vội xuống đó?

Trước tệ nạn cái gì cũng giấu giấu diếm diếm, thì thành ngữ “Giấu bụi dưới thảm” là bài giáo dục thấm thía, đọc là thuộc ngay. Bụi kinh tế, bụi chính trị, bụi văn hóa, bụi nhân cách… tuy hót đi không dễ, nhưng cứ giấu cồm cộm dưới tấm thảm nhung phỏng có giấu mãi được không?

Mác cũng bảo “sự thật là tiêu chuẩn, là thước đo của chân lý” kia mà, không ai trốn được sự thật, kể cả con đà điểu châu Úc.

Hà Sĩ Phu

(VEF.VN) - Nhờ vài viên aspirin, bệnh nhân đã quay lại sở làm việc, nhưng cái ung thư trong gan ruột vẫn chờ ngày giải phẫu. Đây là chiến thuật mà người phương Tây gọi là "giấu bụi dưới thảm" hay "đá cái thùng (rác) xuống cuối đường". Tạm ổn, nhưng một ngày nào đó, sẽ có người phải hốt bụi hay đổ rác.

Một chuyên gia kinh tế Việt hưng phấn bảo: "Mọi vấn đề về ngân hàng, chứng khoán và bất động sản sẽ được giải quyết xong trước tháng 8 năm nay. Tất cả thị trường tài chính sẽ phục hồi và sẽ lập đỉnh cao mới trong 2013. Lãi suất và lạm phát sẽ giảm xuống dưới 9%, cán cân thương mại sẽ cân bằng và ngân sách sẽ ổn định". Hallelujah (Lạy Chúa tôi)!!! Phép mầu đã hiện ra?

Giải pháp của Mỹ

Tôi gọi nó là một phép mầu vì hiện tượng này sẽ đi ngược lại tất cả nguyên lý về kinh tế tài chính mà tôi được học. Chắc tại mình học chưa đủ? Nhưng dù sao, nó cũng đã được áp dụng khá thành công tại Mỹ khi Cục Dự trữ Liên bang (Fed) bơm tiền cứu các ngân hàng, bắt đầu với gói QE 1 vào 2008, và liên tục in tiền với QE 2 và sắp cho ra QE 3 trong vài tháng tới. Thường thì khi in tiền, lạm phát và lãi suất sẽ gia tăng vì lượng cung của trái phiếu tràn ngập. Tuy nhiên, với sự suy thoái về nhu cầu tiêu dùng và mức độ thất nghiệp; cùng với số lượng tiền khổng lồ đang được các nhà đầu tư thế giới nắm giữ (nhất là Trung Quốc và Nhật Bản), thị trường chấp nhận dễ dàng lãi suất thấp (gần như zero) từ trái phiếu chính phủ vì sự vững chắc của đồng đô la Mỹ giữa những biến động nguy hiểm của tình thế.

Kết quả là Fed đã cứu được hệ thống ngân hàng mà không phải trả giá bằng lạm phát và lãi suất. Tuy nhiên, kinh tế Mỹ đã tiếp tục trì trệ suốt 3 năm qua vì tiền các ngân hàng nhận được đã không đem cho doanh nghiệp vay lại vì nợ xấu và rủi ro vẫn còn cao. Họ giữ tiền nhận được để mua trái phiếu của các chính phủ cho an toàn và hạnh phúc với số tiền lời khủng qua sai biệt về lãi suất mua và bán.

clip_image001

Cuối cùng, nhờ sự năng động của nền kinh tế thị trường và những sáng tạo của tầng lớp doanh nhân trẻ, nền kinh tế Mỹ cho thấy vài tín hiệu của sự hồi phục vào giữa năm nay. Nhưng ngoài điểm sáng này, tỷ lệ thất nghiệp vẫn cao, giá địa ốc vẫn suy giảm, nợ công và tư vẫn đầm đìa và lạm phát vẫn là một đe dọa qua giá dầu và lãi suất. Nói tóm lại, nhờ vài viên aspirin, bệnh nhân đã quay lại sở làm việc, nhưng cái ung thư trong gan ruột vẫn chờ ngày giải phẫu.

Đây là chiến thuật mà người phương Tây gọi là "giấu bụi dưới thảm" (swept under the rug) hay "đá cái thùng (rác) xuống cuối đường" (kick the (trash) can down the road). Tạm ổn, nhưng một ngày nào đó, trong nhiệm kỳ mới, có lẽ một người nào khác sẽ phải hốt bụi hay đổ rác.

Ứng dụng cho Việt Nam

Câu hỏi kế tiếp là Mỹ làm được thế thì tại sao Việt Nam không áp dụng giải pháp tương tự? Dĩ nhiên, Việt Nam cũng đang áp dụng chính sách này và cũng có cơ may thành công. Tuy nhiên, có 5 sự khác biệt khá sâu rộng giữa hai nền kinh tế.

1. Trước hết, dù chịu nhiều thách thức, đồng đô la vẫn là bản vị chính trong các thanh toán quốc tế. Sự sụt giảm tỷ giá đồng đô la sẽ khiến các dự trữ ngoại hối của Trung Quốc, Nhật Bản, Singapore... mất giá trị nhanh chóng. Các nhà cầm quyền nơi đây đã làm đủ cách để giúp Mỹ và giúp chính họ giữ sự bình ổn. Đồng Việt Nam thì ngược lại.

2. Nền kinh tế Mỹ phần lớn vẫn dựa trên vận hành thị trường, với những doanh nghiệp tư nhân năng động, sáng tạo và mạo hiểm. Nhiều nhà sáng lập các doanh nghiệp mũi nhọn của nền kinh tế là những di dân từ Á Châu, Đông Âu... với mộng ước xây dựng những sự nghiệp lớn lao trên sân chơi lớn nhất toàn cầu. Trong khi đó, đầu tàu của kinh tế Việt vẫn là những doanh nghiệp nhà nước, chưa thoát khỏi sự bảo bọc của đặc quyền, đặc lợi.

3. Doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam vẫn chiến đấu bền bỉ trong trận bão hiện nay. Tuy nhiên, đối diện với lãi suất trên 20%, lạm phát thực sự hơn 15% và tỷ giá USD thấp hơn 16% giá trị thực của tiền đồng; các doanh nghiệp này chịu quá nhiều gánh nặng để cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu, và ngay cả nội địa so với hàng Trung Quốc. Trong khi đó, doanh nhân Mỹ chỉ chịu lãi suất khoảng 6%, lạm phát 2%; nên sự hồi phục xảy ra nhanh chóng hơn.

4. Thêm vào đó, đầu tư FDI và FII vào Mỹ lại gia tăng trong các khủng hoảng kinh tế toàn cầu vì sự ổn định và minh bạch của cơ chế quản lý. Các suy giảm về FDI và FII cho Việt Nam là những tín hiệu ngược lại.

5. Trong khủng hoảng tài chính năm 2008, do nợ xấu từ suy sụp của giá bất động sản, các ngân hàng Mỹ đã công khai các số liệu và tình trạng các sản phẩm tài chính để chính phủ Mỹ và các nhà đầu tư có thể đánh giá (stress test) khả năng sinh tồn của mình. Nhiều định chế hàng đầu như Lehman Bros hay Countrywide... phá sản và nhiều ngân hàng hay hãng bảo hiểm siêu cấp phải bán đi phần lớn vốn cho các nhà đầu tư mới, kể cả chính phủ. Trong khi đó, các biện pháp của cơ quan quản lý ở Việt Nam và các nhóm sở hữu ngân hàng vẫn chưa thực sự minh bạch về thông tin, nên không ai bên ngoài có thể tiên đoán bất cứ điều gì về vấn đề hay diễn biến.

Liệu Việt Nam có thành công (dù tạm thời) như Mỹ trong bài toán kinh tế hiện tại?

Cách đây một năm, tôi lấy tàu hỏa cao tốc mới xây của Trung Quốc đi từ Thượng Hải đến Bắc Kinh. Tôi đùa hỏi ông quản lý đoàn xe là ông chắc không có sự cố gì chứ? Ông bảo anh hãy tin vào công nghệ cấp tiến chất lượng của Trung Quốc đi. Chúng tôi đang chiếm lĩnh vị trí số một về tàu cao tốc trên thế giới. Chỉ 3 tuần sau, đoàn tàu đó bị trật rầy ở Wenzhou, khiến hơn 50 người thiệt mạng (con số chính xác vẫn bị giấu). Các vị quản lý có thể đúng đến 80% về xác suất.

Nhưng có lẽ tôi sẽ không bao giờ đáp những chuyến tàu cao tốc của Trung Quốc.

A. P.

_________________

TS. Alan Phan là doanh nhân bôn ba làm ăn trên 43 năm qua tại Mỹ và Trung Quốc. Ông cũng là tác giả của 8 cuốn sách Anh và Việt ngữ về kinh tế tài chính của các nền kinh tế mới nổi. Ông tốt nghiệp tại các đại học Penn State, American Intercontinental (Mỹ), Sussex (UK) và Southern Cross (Úc). Website cá nhân là www.gocnhinalan.com.

Nguồn: baomoi.com