24/04/2012

Ngân hàng và câu chuyện lợi ích nhóm

Thúy Hằng

Các ngân hàng mạnh tay "dâng” xe, tặng quà cho khách hàng để hút vốn về mình nhưng vẫn thờ ơ với "tiếng thở dài” đói vốn của doanh nghiệp.

Ngân hàng tung chiêu đặc biệt

Sau khi trần lãi suất về mức 12%, các chương trình khuyến mãi lại mọc lên như nấm sau mưa. Tung "Khuyến mãi lớn – Siêu giải thưởng”, ngân hàng TMCP Đại Á cho biết, chỉ cần gửi từ 5 triệu đồng hoặc 200 USD trở lên sẽ nhận một thẻ cào may mắn trúng ngay các giải thưởng bằng tiền mặt và IPad. Ngoài ra, khách hàng còn được nhận thêm mã số dự thưởng để tham gia quay số trúng thưởng vào cuối kỳ nhằm tìm ra chủ nhân may mắn là ô tô Honda Civic, xe máy Piaggio Liberty...

Không những chăm sóc cho khách hàng cá nhân, doanh nghiệp gửi tiền cũng đang là đối tượng nằm trong tầm ngắm của khách hàng. Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam tổ chức quay số mở thưởng chương trình Tiền gửi dự thưởng dành cho khách hàng là tổ chức tài chính, các doanh nghiệp trong và ngoài nước đợt 1/ 2012 với giải đặc biệt là chiếc ôtô Toyota Camry 3.5Q.

Thông thường trong hệ thống ngân hàng, số dư tiền gửi từ tổ chức nhiều hơn từ khu vực dân cư, 70- 80% nguồn thu là từ các tổ chức. Tuy nhiên, tiền gửi từ khu vực dân cư lại ổn định hơn vì tiền gửi cá nhân là nhàn rỗi. Còn tiền gửi từ tổ chức, doanh nghiệp (DN) mặc dù lớn hơn nhưng dòng tiền lại luân chuyển thường xuyên qua các kênh đầu tư khác. Trong bối cảnh cào bằng lãi suất, ngân hàng mạnh tay vung tiền khuyến mãi chăm sóc mọi đối tượng gửi tiền.

Trước buổi họp báo của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) về hạ lãi suất cơ bản ngày 11-4, NHNN đã có cuộc họp với 14 NH lớn. Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình khẳng định vẫn còn NH lách trần lãi suất với thủ đoạn hết sức tinh vi và không dễ phát hiện.

Thờ ơ với tiếng kêu "đói” của doanh nghiệp

Diễn ra tình trạng lách trần là do trong thời gian qua một số NH sợ mất thanh khoản, phải huy động tiền gửi bằng mọi giá để tránh không bị giảm thị phần trên thị trường.

Theo T.S Cao Sỹ Kiêm, nguyên Thống đốc NHNN, diễn ra cảnh "đi đêm” là do chủ trương hạ lãi suất ra quá nhanh, nhiều NH chưa kịp chuẩn bị, thiết kế các mức lãi suất phù hợp, nên đâu đó vẫn còn tình trạng thực hiện chưa nghiêm. Hơn nữa, để lãi suất NH về đúng bản chất cũng cần một độ trễ chính sách nhất định.

Tuy nhiên, trước khi chờ được "giá vốn về đúng quy luật”, thì thị trường đang diễn ra nghịch cảnh: NH chỉ chăm chăm hút vốn về mình nhưng lại thờ ơ giải vốn; mạnh tay chi tiền khuyến mãi nhưng rụt rè bơm tiền lãi suất thấp cho doanh nghiệp. Nhiều NH lớn nhỏ tung chiêu khuyến mãi nhưng số lượng NH cam kết cho vay tiền ưu đãi chỉ đếm được trên đầu ngón tay.

Từ đầu tháng 2-2012 đến nay hiện tượng doanh nghiệp "thiếu máu” đã bắt đầu đậm nét và ngày càng trầm trọng. Tới nay, vẫn chưa thấy có dấu hiệu cải thiện. Liên tiếp các doanh nghiệp đang niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán báo lỗ, nằm trong diện cảnh báo; khoảng 50% doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng hơn nửa số làng nghề trên cả nước hầu như bị tê liệt vì lãi suất cao và khó tiếp cận nguồn vốn ngân hàng. Các chuyên gia kinh tế còn khẳng định, số lượng doanh nghiệp thua lỗ, phá sản sẽ còn tăng mạnh nếu lãi suất cho vay vẫn ở mức trên dưới 17%/năm - tức cao hàng đầu thế giới - như hiện nay. Với mức lãi suất cho vay như hiện nay hầu như không có doanh nghiệp nào dám liều lĩnh vay vốn. Trong tình hình vốn mới không tiếp cận được, vốn cũ khó quay vòng, thì doanh nghiệp khó tích lũy thặng dư để tiếp tục phát triển. Đại diện công ty TNHH Long Châu - chuyên phân phối thiết bị điện máy điện lạnh khẳng định, doanh nghiệp thờ ơ với vốn bởi quá trình đi vay vốn quá khó.

Nút thắt lợi ích: kẻ cười - người khóc

Đã đến lúc nói về câu chuyện công bằng và trách nhiệm xã hội của các NH trong mối quan hệ với các doanh nghiệp khác.

Chênh lệch lãi suất đầu vào (12%) và đầu ra (17 -19%) của các NH trong thời gian qua, và hiện nay vẫn đang rất cao. Sự chênh lệch này mang lại những món lợi siêu khủng hàng ngàn tỷ đồng, kéo theo mức lương, thưởng trung bình cao. Báo cáo của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội công bố giữa tháng 1-2012 cho thấy, với viên chức quản lý, cán bộ ngành NH, tài chính, bảo hiểm được trả lương cao nhất, trung bình gần 16 triệu đồng/người, gấp 1,5 lần so với công nghiệp khai thác, chế biến và gấp đôi ngành xây dựng. Mức lương "khủng” là một chuyện, nhiều NH còn liên tiếp mở rộng quy mô hoạt động trong khi các doanh nghiệp thuộc các ngành khác thì phải co hẹp, thậm chí phải giảm nhân công, đình đốn, tê liệt.

Ông Lê Quốc Phương, Phó Trưởng ban Phân tích dự báo, Trung tâm Thông tin và Dự báo kinh tế - xã hội quốc gia (Bộ Kế hoạch & Đầu tư) khẳng định, thời gian vừa qua NHNN đã áp dụng những biện pháp hành chính để giảm lãi suất đầu vào, tiến tới giảm lãi suất đầu ra. Tuy nhiên lại không được như mong muốn. Doanh nghiệp vẫn đang phải vay lãi suất quá cao, tăng trưởng tín dụng âm cho thấy tiền vẫn ở trong túi NH.

Nghịch lý kinh doanh, lợi nhuận đang diễn ra giữa ngành NH và một số ngành kinh doanh sản xuất khác. NH được quá nhiều (lãi suất huy động hạ), nên buôn bán vốn lòng vòng còn khối doanh nghiệp sản xuất thì được ít. Lợi ích nhóm NH quá mạnh khiến cho doanh nghiệp trở nên nghẹt thở, mất khả năng cạnh tranh, nguy cơ thu hẹp sản xuất, tạo sức ép xã hội tăng cao đang ngày một đậm nét...

T. H.

Nguồn: daidoanket.vn