Vũ Kim Hạnh
Ông Jensen Huang vừa từ chức, hết tất cả các chức trong Nvidia. Ai mà tưởng tượng được thần tượng của tuổi trẻ các nước bỗng lâm vô tình cảnh… cực đoan như vậy. Trang mạng xã hội tràn ngập chuyện xa gần về ông, hầu như có nỗi lo, không nói chuyện về Huang thì… bị lạc hậu?
Thế nhưng cùng lúc, doanh nghiệp các miền Việt Nam đang nghẹt thở chống chọi và chống chịu. Hãy nghe chuyện của họ… Anh bạn tôi, một “thư ký” của thị trường – Justin Lê vừa gửi tin về từ Đồng bằng sông Cửu Long và từ Phú Yên, khi mùa mưa lũ bắt đầu.
Hai câu chuyện từ miền Trung
“Sáng sớm, ông bạn tôi là tổng giám đốc một doanh nghiệp thực phẩm lớn, gọi điện tỏ vẻ bức xúc: Hiện nay hội nghị Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu toàn cầu COP31 đang diễn ra nhưng không khí năm nay quá im ắng, ở quốc tế và cả Việt Nam. Hình như người ta bận quan tâm đến vụ ông Huang hết rồi? Tại trung tâm diễn đàn ở Thổ Nhĩ Kỹ, ông Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Gutares gần như gào lên trước cử tọa với thông điệp: thế giới đang trải qua đợt khủng hoảng nhiệt độ nghiêm trọng nhất lịch sử.
Thực tế là… doanh nghiệp đang hồi hộp dõi theo khí hậu. Vâng, từ việc dự báo tăng trưởng năm kế tiếp đến điều chỉnh kế hoạch kinh doanh hằng tháng, quý đều đang phải theo dõi... khí hậu. Chuyện thiệt 100% chứ không phải lý thuyết, hô hào cho có. Anh ví dụ: công ty tôi kinh doanh cafe, năm nay Việt Nam được mùa, nhưng bên Brazil cũng được mùa lớn luôn, nên dự báo cả thế giới sẽ dư khoảng... chục triệu bao. Ngay lập tức chúng tôi phải điều chỉnh kế hoạch 6 tháng sắp tới khi đối tác nước ngoài hạn chế mua cafe thô. Phải nhanh chóng tăng sản lượng rang xay ngay. Chưa kể phải đầu tư thêm kho để tích trữ, bảo quản để chờ giá cải thiện vì mình đã cam kết bao tiêu cho nông dân thì phải giữ lời hứa đã cam kết. Áp lực doanh nghiệp lớn lắm. Chưa biết giá cả sắp tới sao chứ chi phí đầu vào đã tăng rồi. Nên nói việc kinh doanh phải "trông trời trông đất trông mây" là chuyện thiệt, xảy ra mỗi ngày.
Mà không phải kiểu dự báo thời tiết vài ngày vài tuần đâu. Tình hình thất thường thế này phải nhìn cỡ... 12 tháng. VTV thì chỉ dự báo mưa nắng vài ngày còn doanh nghiệp và nông dân lúc này phải "trên thông thiên văn dưới tường địa lý" cả năm tới luôn.
Câu chuyện thứ 2, cũng "điện ảnh" và "khí hậu" không kém. Đối tác của tôi là giám đốc chuỗi cung ứng của một hệ thống bán lẻ lớn. Gặp tôi tại Đà Nẵng những ngày mưa to gió lớn này, anh hớt hải kể: đang phải điều khoảng 5 chiếc xe tải nhanh chóng đến các trang trại để hỗ trợ thu mua các loại trái cây, rau củ trước khi nước ngập. Chuyện ở nhà phải giao cho nhân viên, còn mình “trực chiến” với bà con nông dân đối tác. Vừa giúp họ vừa giúp mình. Vì mưa gió cũng phải đảm bảo nguồn cung cho siêu thị và đảm bảo sản lượng xuất khẩu, sơ sẩy là bị phạt hợp đồng. Anh vừa nói chuyện với tôi, vừa cập nhật tình hình xe cộ, thông tin từ tài xế ở các vùng ngập ra sao. Không khí khẩn trương chắng kém cảnh nhà nước "ra công điện khẩn phòng chống thiên tai". Không khẩn sao được, siêu thị vẫn phải đầy ắp hàng hóa, thì phía sau là một hệ thống khổng lồ vận hành từ vùng trồng đến công tác logistic bất chấp mưa gió, ngập lụt thế nào.
Tôi hỏi tới giám đốc kinh doanh của chính nhà bán lẻ này, nửa đùa nửa thật: mưa lũ sắp ào tới, anh dự báo tình hình năm sau ra sao, liệu có El Nino không? Anh đập tay xuống bàn: Có chứ, chắc chắn có, thậm chí quan trọng lắm. Cái nghề bán lẻ tụi mình là đi "lượm bạc cắc" đúng nghĩa đen mà. Nhất là ở miền Trung, bà con có tâm lý tiết kiệm từ xưa, năm nào mà thiên tai, lũ lụt nhiều là càng tiết kiệm dữ tợn.
Có năm, ở miền Bắc, miền Nam có tăng trưởng ổn thì miền Trung lại âm...
Thế nên mặc cho thiên hạ dõi theo “gia cảnh” nhà anh Huang, doanh nghiệp tại những nơi chúng tôi đang đi thăm ở đồng bằng và miền Trung đang dõi theo cái cực đoạn của thời tiết. Ở Đồng bằng sông Cửu Long – El Niño rất mạnh và thiếu hụt nguồn nước. Cuối 2026, đầu 2027, El Nino được dự báo có cường độ rất mạnh, làm lượng mưa, dòng chảy từ thượng nguồn sông Mê Kông thấp hơn mọi năm khoảng 15–20% .
Xâm nhập mặn đến sớm và lấn sâu và nguy cơ thiếu nước sinh hoạt. Khoảng 33,6% các công trình cấp nước các vùng đô thị tại ĐBSCL lấy nước trực tiếp từ sông và không có hồ điều tiết, khiến việc cấp nước thô cho sinh hoạt đứng trước áp lực rất lớn.
Trong khi đó, miền Trung lại phải đối mặt với các đợt mưa lớn cực đoan, nguy cơ lũ lụt.
Lũ trên các sông dâng cao. Thủy điện xả điều tiết. Ngập lụt và chia cắt giao thông. Nhiều tuyến đường huyết mạch ách tắc. Chủ động phòng tránh. Học sinh tại các vùng ngập lụt nghỉ học và người dân đang phải sơ tán ra khỏi vùng nguy hiểm.
Hai miền trái ngược nhau hoàn toàn, một miền oằn mình chống hạn mặn/thiếu nước và một miền đang trong cao điểm chuẩn bị ứng phó mưa lũ.
Thời tiết cực đoan đang tác động sâu sắc đến mọi thứ từ người nông dân đến người bán lẻ và nhà sản xuất, vừa ứng biến vừa dự báo hoạch định chiến lược của doanh nghiệp.
Biến động thị trường được phân tích ở Mekong Connect 2026
Và thế là, những người điều phối Mekong Connect 2026 (sẽ diễn ra ngày 2/12/2026 tại Vĩnh Long đang phải bàn với 3 diễn giả đang chuẩn bị bài trình bày “bắt mạch xu hướng và hành vi tiêu dùng mùa Tết 2027” và các động thái ứng biến của nhà bán lẻ năm nay thích ứng với hành vi người tiêu dùng.
V.K.H.
Nguồn: FB Vũ Kim Hạnh