Nguyễn
Đình Cống
Ngày
19/1/2018, tại Hội nghị toàn quốc về xây dựng đảng,
TBT đã phát biểu chỉ đạo, trong đó có ý: “Công
tác tổ chức cán bộ là then chốt của then chốt”.
Ông cũng cho rằng: “Công
tác tổ chức xây dựng đảng là lĩnh vực cực kỳ quan
trọng nhưng vô cùng khó khăn phức tạp”.
Quan trọng thì rõ rồi, còn khó khăn phức tạp thể hiện
như thế nào? Xin thưa: Đảng ra hết nghị quyết hoặc
quyết định này đến nghị quyết hoặc quyết định
kia, tổ chức hết phong trào hoặc hội nghị này đến
phong trào hoặc hội nghị khác, hết học tập đạo đức
Hồ Chí Minh lại xiết chặt kỷ luật bằng 19 điều cấm
và QĐ 102 về thi hành kỷ luật, rồi QĐ 105 về cán bộ…,
thế mà chất lượng cán bộ ngày càng giảm sút, then
chốt ngày càng mục nát. Tại sao vậy?
Tại
vì thiếu trí tuệ nên chỉ mới thấy hiện tượng mà
không thấy bản chất, chỉ thấy ngọn mà không thấy gốc
của vấn đề, bệnh nặng nhưng đoán sai nguyên nhân, bốc
nhầm thuốc. Cũng có thể một số nào đó biết được
bản chất, thấy được gốc rễ nhưng vì quyền lợi cá
nhân mà cố tình che giấu hoặc vì sợ mà không dám vạch
ra.
Thiếu
trí tuệ cơ bản ở chỗ không nhận thức được đúng
quy luật khách quan, nhầm lẫn giữa đảng cách mạng và
đảng chính trị cầm quyền. Khi đấu tranh giải phóng
dân tộc cần có đảng cách mạng, còn khi xây dựng đất
nước trong hòa bình lại cần đảng chính trị. Hai loại
đảng này khác nhau về tổ chức, về đường lối. Tên
đảng có ý nghĩa nhưng không thật sự quyết định. Quan
trọng và quyết định là ở đường lối. Sự thiếu trí
tuệ của Đảng Cộng sản VN là ở chỗ vẫn kiên trì
Chủ nghĩa Mác Lê nin với vô sản chuyên chính, với kinh
tế quốc doanh và quốc hữu hóa đất đai. Đường lối
đó dẫn tới những sai lầm trong lựa chọn, sử dụng,
đề bạt cán bộ.
Để
lựa chọn cán bộ cần 3 vấn đề cơ bản: Tiêu chuẩn;
Tổ chức việc tuyển chọn và Nguồn cung cấp. Trong cả
3 vấn đề này Đảng đều phạm những điều nhầm hoặc
sai cơ bản.
Về
tiêu chuẩn. Đảng
quá đề cao lòng trung thành. Tuy giải thích là trung thành
với Đảng, với Chủ nghĩa, nhưng ngầm hiểu và thực
hành là trung thành với một vài người đứng đầu. Tiêu
chuẩn này là cần cho một đảng cách mạng, đặc biệt
là khi còn hoạt động bí mật hoặc trong chiến tranh, có
thể không cần đối với đảng chính trị trong thời
bình. Ở các nước dân chủ, khi bầu cử hình như không
ai đề ra tiêu chuẩn nào cả, quan trọng là tranh cử, là
ứng viên tự thể hiện những phẩm chất và năng lực
của mình. Theo Lý Quang Diệu, khi chọn cán bộ ông chỉ
cần quan tâm tới 2 tiêu chuẩn là tài giỏi và liêm
chính. Đề ra quá nhiều tiêu chuẩn như trong QĐ 90 (Tiêu
chuẩn chức danh) tưởng là chi tiết, cụ thể, thực ra
có vô số tiêu chuẩn trong đó chỉ là đồ dổm hoặc hư
ảo, tạo sơ hở cho bọn cơ hội lợi dụng chui sâu, leo
cao. Thực tế thì tiêu chuẩn 4
ệ (hậu duệ, quan
hệ, tiền tệ, trí ruệ) vẫn lộng hành dưới cái ô vô
sản chuyên chính.
Về
tổ chức lựa chọn.
Cái sai cơ bản là Đảng đã đoạt quyền của dân và
đặt mình cao hơn Hiến pháp để độc đoán trong việc
lựa chọn cán bộ cho các cơ quan dân cử và chính quyền,
là mồm thì hô hào dân chủ nhưng thực chất không có
dân chủ từ trong đảng. Sai thứ hai là giao quá nhiều
quyền cho các ban tổ chức trong khi phẩm chất những con
người trong các ban đó thường thấp, không đáp ứng
được. Trong nhiều năm tôi biết ở trường đại học
lớn, trưởng phòng tổ chức thường là cán bộ chính
trị từ quân đội chuyển ngành hoặc có khi là thầy
giáo đảng viên, không thể làm tốt công tác chuyên môn
nên chuyển sang làm về tổ chức. Những cán bộ như thế,
tuy có học chính trị để được cấp chứng chỉ trung
cấp hoặc cao cấp, có cái vỏ lập trường và trung thành
nhưng thiếu khả năng đánh giá đúng con người. Phần
nhiều họ dựa vào hồ sơ, lý lịch, bằng cấp, giấy tờ
và cả thư tay giới thiệu mà không thể, không biết cách
hoặc không dám đánh giá con người thật. Những cán bộ
tổ chức như thế rất dễ bị bọn cơ hội qua mặt và
chính họ cũng dễ trở thành cơ hội. Gần đây có việc
thi tuyển công chức. Phần nhiều các cuộc thi như vậy
chỉ là hình thức và lừa dối, rất không đáng tin.
Về
nguồn cung cấp.
Lãnh đạo đảng từng than thở: “Phải đốt đuốc đi
tìm cán bộ trước mỗi kỳ đại hội”. Vì thế đã có
sáng kiến làm “Quy hoạch cán bộ” và mở các lớp đào
tạo cán bộ nguồn. Cách làm như thế tưởng là hay nhưng
ẩn giấu một sai lầm khá nghiêm trọng. Đó là vấn đề
thay cho việc tìm nhân tài trong quảng đại thì thu hẹp
lại trong một nhóm cùng phe cánh, là việc dùng người
của quá khứ để quyết định cán bộ của tương lai
Về
vấn đề cán bộ, trước đây tôi có viết vài bài đăng
trên các trang mạng (bài Để
tránh cái vỏ dừa-
Về quy hoạch cán bộ - Tháng 5/2015; bài Sự
vô minh trong Quy định 90
- Về tiêu chuẩn chức danh - tháng 8/ 2017). Viết bài này
mong được trao đổi ý kiến với những người còn có
thiện chí trong và ngoài đảng để thấy rõ sự thiếu
trí tuệ trong lời nói và việc làm của một số người,
mới nghe qua tưởng là hay là đúng, nhưng chứa đựng
những điều sai và nhầm. Muốn làm đúng, có hiệu quả
phải thay đổi từ gốc. Có một ý khá nổi tiếng như
sau: “Không thể nào sửa chữa được sai lầm nếu vẫn
dùng những nguyên lý, những biện pháp làm phát sinh ra
cái sai đó”.
Riêng
đối với Ban Tổ chức, Ban Tuyên giáo và Hội đồng lý
luận của Đảng, nếu các vị cho rằng những điều tôi
viết là sai thì tôi xin vui lòng chấp nhận sự đối
thoại trực tiếp, vì chỉ có đối thoại như vậy hai
bên mới trao đổi được hết ý.
N.Đ.C.
Tác
giả gửi BVN