Hoài
Nam
Hoan
nghênh việc TP HCM đề xuất nhiều nội dung liên quan việc
tạo cơ chế mở cho lĩnh vực giáo dục của thành phố
này. Lâu nay, nền giáo dục Việt Nam bị đóng khung trong
sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản. Nó không thể "mở",
không thể "tiếp cận xu hướng thế giới" nếu
vẫn bị trói buộc bởi cái vòng kim cô ấy.
Bauxite
Việt Nam
TP
HCM đang đề xuất nhiều nội dung liên quan việc tạo cơ
chế mở cho giáo dục thành phố. Điều này được lãnh
đạo thể hiện khá rõ qua báo cáo của UBND thành phố về
thi hành Luật Giáo dục gửi Ủy ban Văn hóa, giáo dục,
thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội.
Cụ
thể, TP HCM đề xuất được linh hoạt, chủ động trong
biên chế năm học thay vì 9 tháng/năm học như hiện nay.
Cơ cấu giờ, tiết học cũng linh hoạt (học 1 buổi, 2
buổi hoặc học cả ngày). Theo lí giải của lãnh đạo
thành phố, việc linh hoạt thời gian học để tiếp cận
xu hướng thế giới và còn xuất phát từ đòi hỏi thực
tế của địa phương là để giảm ùn tắc giao thông -
một vấn đề nan giải, gây ức chế cho người dân và
thiệt hại kinh tế rất lớn.
Mô
hình đào tạo trên khá giống với đào tạo tín chỉ
đang được áp dụng ở các trường ĐH. Hiệu trưởng
một trường THPT ở TP HCM cho hay bản thân và và nhiều
vị quản lí các trường không bất ngờ với đề xuất
này. Những đề xuất đều đã được thể hiện trong
các chỉ đạo chuyên môn, chỉ đạo năm học trước đây
của sở. Cụ thể, trong phương hướng nhiệm vụ giáo
dục trung học năm học 2017-2018 của sở, về công tác
giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm có ghi rõ: Năm
học 2017-2018 là năm học tiếp tục nâng cao vai trò, trách
nhiệm của hiệu trưởng; phát huy tính tích cực, chủ
động của tổ chuyên môn trong việc xây dựng và thực
hiện kế hoạch giáo dục nhà trường; sự tự chủ trong
thực hiện chương trình trên cơ sở bảo đảm chuẩn
kiến thức, kĩ năng và thời lượng dạy học, tạo điều
kiện để các nhà trường tổ chức các chủ đề dạy
học, các hoạt động trải nghiệm. Theo bà, mỗi lãnh
đạo, mỗi trường học sẽ có kế hoạch và tổ chức
hoạt động theo tinh thần của chỉ đạo. Như vậy, điều
này sẽ tùy thuộc từng hiệu trưởng, từng trường. Có
trường, có lãnh đạo mạnh dạn thực hiện nhưng có
trường rất e dè nên giữ biên độ an toàn, làm như cách
cũ.
Một
vấn đề cũng được nhiều quản lí các trường đặt
ra là ngành giáo dục TP HCM đề xuất tự chủ và có
nhiều chỉ đạo để các trường chủ động trong các
hoạt động chuyên môn. Nhưng trên thực tế là "mở
mà trói", sở rất chặt chẽ khi yêu cầu các trường
thực hiện một kế hoạch nào đó như dạy học 2
buổi/ngày, tiết học ngoài nhà trường, các hoạt động
ngoại khóa… đều phải trình kế hoạch một cách rất
kĩ lưỡng. Chính việc "siết" này mà nhiều
trường còn rất e ngại, không mạnh dạn trong việc thực
hiện các kế hoạch, đi theo lối mòn cho… an toàn.
Nhiều
quản lí trường học, giáo viên cũng bày tỏ ý kiến về
việc đào tạo rút ngắn thời gian học cho học sinh là
hợp lí và cần phải thực hiện. Nhiều học sinh hoàn
toàn có khả năng học xong chương trình trước khung thời
gian như hiện nay. Có em đủ năng lực kết thúc chương
trình THPT trước 18 tuổi, không bị bó hẹp trong giới
hạn nào. Từ đó, nhiều học sinh sẽ có nhiều lựa
chọn, chủ động hơn trong các kế hoạch trong tương lai.
Hơn
nữa, cũng phải nhìn vào thực tế việc học ngày càng
"mở", không còn bó hẹp việc học ở nhà trường,
trong không gian lớp học thầy đọc trò chép. Học sinh có
nhiều cơ hội học năng khiếu, kĩ năng, nâng cao… ngoài
trường học. Việc học theo tín chỉ, rút ngắn thời
gian học ở trường sẽ tạo thêm điều kiện để người
học tiếp cận việc học linh hoạt nhất. Đó cũng là
tiền đề của việc tự học và tạo thói quen học tập
suốt đời.
Thầy
Đỗ Minh Lợi (Trường THCS-THPT Hồng Hà - Gò Vấp) cho hay
ông rất ủng hộ việc học theo tín chỉ ở phổ thông.
Việc học theo tín chỉ giúp các em học sinh có thể rút
ngắn thời gian học tập kiến thức, dành thời gian nhiều
hơn cho học các kĩ năng, thực hành. Thực tế là giáo
dục của chúng ta vẫn là nặng về lí thuyết, áp lực
thi cử còn nhiều. Nếu các em học theo tín chỉ, gói gọn
trong một số môn học, đăng kí thêm những môn học các
em yêu thích, chủ động thời gian học, các em sẽ có
phát huy thêm năng lực của mình.
Tuy
nhiên, để thực hiện được điều này cũng đòi hỏi
một sự chuẩn bị kĩ càng. Đó là tính tự chủ của
các trường, chương trình, nội dung học phù hợp. Ngoài
ra, chủ thể người học cũng cần được hình thành khả
năng tự học từ sớm thay cho việc học thêm, học nhồi
nhét lâu nay.
Và
đặc biệt, cho dù mô hình học tập nào đi nữa thì
trong môi trường giáo dục nhà trường, vai trò của người
thầy cũng mang tính quyết định. Người thầy cần được
đào tạo, bồi dưỡng để cùng học sinh thực hiện cách
thức học này. Nhiều ý kiến cho rằng TP HCM nên thực
hiện thí điểm học theo tín chỉ ở một vài trường.
Từ đó, có thể rút kinh nghiệm trước khi áp dụng đại
trà.
Nhằm
bảo đảm mục tiêu học tập suốt đời, TP HCM cũng đề
xuất tăng tính phân luồng, bên cạnh hệ thống trường
năng khiếu về thể dục thể thao, cần xây dựng hệ
thống các trường chuyên về thẩm mĩ, nhạc, họa,…
giúp đào tạo chuyên sâu từ nhỏ cho những học sinh sớm
bộc lộ năng khiếu.
Đồng
thời, lãnh đạo thành phố cũng cho rằng cần nghiên cứu
thêm các quy định để học sinh nước ngoài có thể học
tập chương trình phổ thông của Việt Nam tại các trường
công lập.
H.N