Lê Phan
[nhân có tin bà Oprah Winfrey - tỷ phú xuất thân người dẫn chương trình truyền hình - có thể ra ứng cử Tổng thống]
Tại sao cử tri
Hoa Kỳ – ít nhất là một số trong đó – lại hứng
thú với ý tưởng thêm một nhân vật của kỹ nghệ giải
trí lên làm Tổng thống Hoa Kỳ?
Đứng bên này bờ
Đại Tây Dương, người Âu Châu chỉ nhớ đến tấn bi
hài kịch của nước Ý khi ông Silvio Berlusconi, một tỷ
phú truyền thông, không hiểu làm sao lên làm được đến
Thủ tướng Ý, mà lại còn là vị Thủ tướng tại chức
lâu năm nhất trong thời hậu chiến ở Ý. Nhưng Âu Châu
vẫn thường coi Ý như một thứ ngoại lệ.
Ở một khía cạnh
nào đó, ông Berlusconi rất giống Tổng thống Donald Trump,
và cũng như Tổng thống, ông từ chối bán cổ phần của
mình trong Mediaset, hệ thống truyền thông mà ông làm chủ
và ông đã hứa sẽ bán nếu đắc cử. Có dư luận còn
bảo ông tham chánh để tránh khỏi bị đi tù, và khi hết
tham chánh ông quả đã phải đi tù về tội trốn thuế.
Nhưng ở nhiều
khía cạnh khác, ông không giống Tổng thống [Trump]. Ông
gian xảo hơn và cũng hữu hiệu hơn. Vả lại ông chỉ là
một nhà kinh doanh chứ chưa từng làm tài tử. Hơn thế,
chính trị dân chủ Ý trẻ trung, mới thực sự hình thành
từ Đệ nhị Thế chiến, và cũng vì vậy dễ khuynh đảo
hơn.
Nhưng Hoa Kỳ, một
trong những nền dân chủ cổ nhất của thời hiện đại,
đã bầu lên một vị Tổng thống vốn đã phá hủy một
tiêu chuẩn mà tất cả các vị Tổng thống Hoa Kỳ đều
phải có, đó là kinh nghiệm đã từng giữ những chức
vụ trong quân ngũ hay trong chính trị.
Ngay cả đến
Tổng thống Ronald Reagan cũng từng có kinh nghiệm làm
Thống đốc tiểu bang California. Một Tổng thống Trump
chưa đủ hay sao mà nay một số người dân chủ đang mơ
tưởng tới ứng cử viên Oprah Winfrey.
Bà Winfrey giàu
có, nổi danh và được yêu mến, và hôm Chủ nhật trước,
bà đã đọc một bài diễn văn hùng hồn vốn đã châm
ngọn lửa cho hy vọng và ước mơ trong một số cử tri
Dân chủ như là ngọn lửa cháy rừng vậy.
Một phần của
việc này có thể là vì Tổng thống Trump đã phá lệ là
một ứng cử viên Tổng thống có thể thắng mà không có
kinh nghiệm chính trị hay chỉ huy quân sự. Bà Winfrey lại
là một nhân vật độc đáo với một số fan có thể nói
là như một số tín đồ.
Và ý tưởng một
ứng cử viên và Tổng thống Winfrey nay đã mọc mầm
trong đầu của nhiều người kể cả một số những nhà
bình luận. Ông Bill Kristol, bình luận gia của tờ New
York Times, nhận xét “Oprah: về kinh tế khá hơn Bernie
Sanders, hiểu nước Mỹ trung bình hơn Elizabeth Warren, ít
nhạy cảm hơn Joe Biden, dễ chịu hơn Andrew Cuomo, và có
nhiều hấp lực hơn John Hickenlooper”. Rồi ông kết luận
với #ImWithHer.
Thực sự tôi
không mấy quen thuộc với bà Winfrey. Trong những năm bà
nổi tiếng, tôi hoặc là còn mắc kẹt trong nước, hoặc
là còn đang bận rộn với những điều khác hơn là một
người chủ trì một chương trình Talk Show ở Hoa Kỳ.
Nhưng tôi cũng đồng ý với ông Thomas Chatterson Williams
viết trong tờ New York Times: Tổng thống Winfrey là
một ý kiến dở.
Ý tưởng là chức
vụ Tổng thống của cường quốc đứng đầu trên thế
giới có thể trở thành món phần thưởng của những
nhân vật nổi tiếng không có một chút kinh nghiệm cai
trị hay chính trị – mặc dầu có thể có cùng lập
trương chính trị với mình – là một điều vô cùng
nguy hiểm.
Nếu năm đầu
tiên của Tổng thống Trump có dạy cho chúng ta điều gì
thì đó là kinh nghiệm, kiến thức, giáo dục, và hiểu
biết chính trị vô cùng quan trọng. Cai trị không phải
là vận động tranh cử. Cai trị cũng không phải là kinh
doanh giỏi. Và có lẽ, quan trọng hơn, những nhân vật
này không làm một quốc trưởng tốt. Chức vụ Tổng
thống không phải là một chương trình reality tv hay một
talk show.
Nếu bà Winfrey có
ra ứng cử thì chắc chính là vì sự thành công của Tổng
thống [Trump]. Ông đã là người đi tiên phong trong các
nhân vật nổi bật, các celebrities, một người đã chứng
minh được là một nhãn hiệu có thể tạo một hấp lực
ngoài việc lôi cuốn khán giả.
Ông cũng chứng
tỏ cho thấy rất nhiều những khuyến cáo về sự rối
loạn vốn là kết quả của một Tổng thống không có
chuẩn bị cho chức vụ nay đã là quá đúng. Có thể và
tôi thực sự hy vọng là đến năm 2020, dân chúng Hoa Kỳ
đã quá chán việc cứ phải thức giấc với những tin
tức nảy lửa phát xuất từ những cái tweet của một vị
Tổng thống không ý thức được rằng lời nói của một
vị Tổng thống Hoa Kỳ được cả thế giới chú ý vì
đó sẽ là chính sách của đại cường Hoa Kỳ. Có thể
họ muốn một ai ít kích động hơn để họ có thể quên
đi chính trị và ngoại giao tweet cho vài ngày hay vài tuần
hay cả vài tháng nữa.
Chức vụ Tổng
thống Hoa Kỳ là một trong những chức vụ khó khăn nhất
trên thế giới của chúng ta ngày nay. Giáo Sư Chris
Edelson, một giáo sư chính trị học của Viện Đại học
American University, giải thích “Ngay cả những người có
kinh nghiệm cũng gặp khó khăn”.
Cũng thật khó có
thể đoán được là thực sự bao nhiêu cử tri muốn thấy
triển vọng của một Tổng thống Winfrey theo Giáo sư
Edelson. Hiện nay những người thích bà rất nhiều, nhưng
đó không phải là tất cả. Theo cuộc thăm dò của Viện
nghiên cứu dư luận Gallup, bà Hillary Clinton vẫn là người
phụ nữ được ngưỡng mộ nhất Hoa Kỳ. Và khi bà
Winfrey tuyên bố ra ứng cử thì con số ủng hộ có thể
đi xuống.
Kể từ khi nào
Hoa Kỳ đã trở thành một quốc gia nơi mà sự nổi tiếng
trở thành điều kiện tiên quyết cho chức vụ cao nhất
nước. Những chuyện khó xảy ra đó nay đã trở thành
hiện thực. Sự pha trộn của nổi tiếng và quyền lực
– như ở Ý – đã là hoàn toàn mới với Hoa Kỳ.
Có lẽ vấn đề
nay là một số người Mỹ coi cơ chế đảng phái như là
xấu xa, hay không hữu hiệu, hay khó tiếp cận, Giáo sư
Chính trị học Steven White của Trường Maxwell School of
Citizenship của Viện Đại học Syracuse ở New York giải
thích. Ông thêm: “Họ coi sự nổi tiếng như là một cái
gì có thể tạo nên một khai phá”.
Cũng có thể là
truyền hình và truyền thông xã hội đã khiến cử tri ít
chú ý hơn đến chính sách của một Tổng thống và tập
trung nhiều hơn vào khía cạnh trình diễn. Dưới trào của
Tổng thống Trump, Tòa Bạch Ốc quả là nhiều kịch tính
và có tính trình diễn hơn nhiều. Cứ nhớ đến những
nghi thức mà ông bày ra khi ăn mừng thông qua được đạo
luật thuế”.
Tiến sĩ White bảo
“Cũng có thể là một số nhiều người nay coi Tổng
thống như là một phát ngôn nhân cho quốc gia, và lập
trường cũng như những giá trị của nó. Họ có thể coi
Oprah là người có thể có một lập trường có thể kích
thích họ”.
Nhưng như tờ
Christian Science Monitor chỉ ra là bà Winfrey có thể
thực sự gặp khó khăn hơn trong việc được Đảng Dân
chủ đề cử hơn là người ta dự tính. Các lãnh tụ
Đảng Dân chủ có nhiều quyền kiểm soát tiến trình
chọn ứng cử viên hơn bên Cộng hòa, vì cái gọi là
“siêu đại biểu”, vốn thường là những viên chức
dân cử. Họ có thể nghĩ là một chính trị gia thực sự,
tuy “boring”, nhưng sẽ là một đối thủ tốt cho ông
Trump hơn là lại một nhân vật nổi tiếng và không có
kinh nghiệm nữa.
Các công dân của
phần còn lại của thế giới, tuy không có quyền bỏ
phiếu ở Hoa Kỳ nhưng nếu được hỏi ý kiến thì chắc
hẳn sẽ khuyên những người bạn Mỹ của mình: một
Tổng thống không có kinh nghiệm, không có khả năng, đã
quá đủ rồi, xin đừng trở lại vết xe đổ nữa. Ấy
là nếu từ giờ đến năm 2020 không có chuyện gì xảy
ra.
L.P.
Nguồn:
https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/tong-thong-oprah/