Bauxite Việt Nam

Lưu Trọng Văn

“Phát triển không khởi đầu bằng mệnh lệnh hành chính mà đến từ tầm nhìn thôi thúc. Chiến lược không bắt đầu từ đại dự án mà bằng việc thu hút nhân tài mở đường giúp nước. Đột phá không bắt đầu bởi những quy định ngặt nghèo hay những hình phạt nặng nề mà từ việc lắng nghe dân, tin dân và trao cơ hội cho dân.”

Vũ Minh Khương

Sau sự ra đi của ông Đoàn Duy Thành có nhiều bài viết của nhân sĩ trí thức nổi tiếng bày tỏ thương tiếc và kính trọng ông. Không dễ gì một lãnh đạo nhà nước về hưu đã lâu, qua đời lại có được sự tôn vinh trân trọng ấy của người dân.

Gã đặc biệt cảm xúc với lời kể của GSTS Vũ Minh Khương. Qua lời kể này hiện lên rõ nét phẩm chất của một nhà lãnh đạo và phẩm chất của một trí thức có cùng nhiệt huyết cho sự thay đổi của Đất nước, có cùng tầm nhìn và sự dâng hiến cho một tương lai tốt đẹp, đàng hoàng của Dân tộc.

Ông Đoàn Duy Thành

TS. Vũ Minh Khương

Lời kể của GSTS Vũ Minh Khương

“Những năm 1985-1986, khi cả nước đang dò dẫm tìm lối thoát trong khủng hoảng, tôi sống và làm việc tại TPHCM. Sau những năm tháng quân ngũ gian khổ, được thành phố cưu mang, tôi say mê quan sát tinh thần “phá rào” đầy sáng tạo của lãnh đạo và nhân dân nơi đây. Lần đầu tiên, tôi được nghe và hiểu những khái niệm như “khai sáng”, “hội nhập”, “quản trị”, “hệ thống”. Một chân trời mới được mở ra.

Khi biết Hải Phòng dưới sự lãnh đạo của Bí thư Đoàn Duy Thành đang cùng sát cánh với TPHCM trong hành trình tìm đường đổi mới, tôi mạnh dạn viết thư trực tiếp cho ông chỉ để chia sẻ suy nghĩ của một người trẻ về vận mệnh đất nước.

Hơn một tháng sau, người bảo vệ cơ quan tôi báo có khách tìm. Đó là Giám đốc Văn phòng đại diện TP Hải Phòng tại TPHCM. Ông cho biết Bí thư Thành ủy đã nhận được thư và gửi lời cảm ơn chân thành.

Với một thanh niên vô danh, đó không chỉ là hồi âm. Đó là một thông điệp: Người đứng đầu thành phố sẵn sàng lắng nghe một công dân trẻ. Khi đó tôi mới 26 tuổi.

Niềm tin ấy thôi thúc tôi viết tiếp một bức thư táo bạo hơn – Đề xuất được làm giám đốc bất kể một doanh nghiệp phá sản nào ở Hải Phòng, để chứng minh rằng khi được tin tưởng và đồng lòng, người Việt Nam có thể vượt qua mọi khó khăn.

Điều tưởng như không thể đã xảy ra. Ông đồng ý và cho mời tôi ra Hải Phòng để trao đổi trực tiếp.

Tôi lập tức xin phép cơ quan cho ra Hải Phòng vào đầu mùa hè năm 1986. Sau cuộc trao đổi ân cần ở trụ sở Thành ủy, ông bảo tôi lên xe đi cùng. Điểm đến là bán đảo Đình Vũ, khi ấy còn là vùng sình lầy lau sậy.

Ông đứng giữa gió biển, chỉ tay ra xa: “Tương lai Hải Phòng nằm ở đây. Cảng Hải Phòng sẽ phải vươn ra vùng nước sâu Lạch Huyện - Cát Bà.”

Ở thời điểm kinh tế còn bao cấp, ngân sách eo hẹp, tầm nhìn ấy gần như vượt xa thực tế. Nhưng với ông, phát triển không phải là vá víu cái đang có, phát triển là dám nhìn xa, dám chuẩn bị cho tương lai.

Điều khiến tôi kính phục hơn cả không chỉ là tầm nhìn ấy mà là niềm tin của ông vào con người.

Ông đưa tôi đến Ban Tổ chức Thành ủy và yêu cầu làm quyết định tiếp nhận tôi về thành phố. Tôi trở lại TPHCM làm thủ tục chuyển công tác. Bạn bè ngạc nhiên: hộ khẩu TPHCM khi ấy được coi là tài sản quý giá, còn tôi lại rời đi khi cơ hội đang rộng mở. Tôi đi, vì tin vào một cơ hội lịch sử.

Thế rồi thử thách lại đến. Khi tôi hoàn tất thủ tục ra tới Hải Phòng vào tháng 8/1986 thì ông đã được điều lên Trung ương làm Bộ trưởng Kinh tế đối ngoại. Việc bổ nhiệm một người trẻ, chưa có hộ khẩu Hải Phòng, trở nên vô cùng khó khăn. Nhiều ý kiến lo ngại, nếu thất bại thì ai chịu trách nhiệm. Điều đáng trân trọng là lãnh đạo thành phố khi đó đã xin ý kiến ông và thống nhất giao tôi làm Phó giám đốc Xí nghiệp Hóa chất Sông Cấm đang thua lỗ, để thử thách trước khi quyết định. Đó là cách đặt niềm tin nhưng không buông lỏng kỷ luật: trao cơ hội trong khuôn khổ trách nhiệm. Hai năm sau, vào cuối năm 1988, thành phố cho thi tuyển bầu giám đốc theo đề nghị của chính người lao động, hơn 90% trong tổng số hơn 400 công nhân đã bỏ phiếu tín nhiệm tôi đảm nhiệm vị trí này. Quyết định ấy – một tiền lệ chưa từng có – đã được sự ủng hộ đặc biệt từ ông Đoàn Duy Thành.

Khi nhận được sự tín nhiệm ấy, tôi thực sự cảm nhận được sức mạnh của lòng dân. Đó không chỉ là một lá phiếu, đó là sự gửi gắm niềm tin và kỳ vọng. Toàn thể cán bộ công nhân viên đã hết lòng ủng hộ, hiến kế, chung sức xoay chuyển tình thế. Trong giai đoạn 1989-1992, xí nghiệp từng bước phục hồi, vươn lên mạnh mẽ và làm ăn phát đạt.

Điều tôi học được khi ấy không chỉ là bài học về quản trị doanh nghiệp mà là một chân lý giản dị:

Khi người lao động tin vào người lãnh đạo, và người lãnh đạo tin vào người lao động, thì những con người Việt Nam bình thường hoàn toàn có thể làm nên những điều phi thường.

Chia sẻ câu chuyện cá nhân ở trên, tôi chỉ mong được tưởng nhớ cố Phó Thủ tướng Đoàn Duy Thành như một tấm gương sống động về phẩm chất vì dân, tin dân và biết dựa vào dân trong mọi nỗ lực phát triển.

Ông cho chúng ta một bài học giản dị mà sâu sắc: Phát triển không khởi đầu bằng mệnh lệnh hành chính mà đến từ tầm nhìn thôi thúc. Chiến lược không bắt đầu từ đại dự án mà bằng việc thu hút nhân tài mở đường giúp nước. Đột phá không bắt đầu bởi những quy định ngặt nghèo hay những hình phạt nặng nề mà từ việc lắng nghe dân, tin dân và trao cơ hội cho dân.”

Vũ Minh Khương là ai?

Sinh năm 1959 tại Hải Phòng, năm 1983, tốt nghiệp đại học loại xuất sắc ngành Toán tại khoa Toán của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp, ông nhập ngũ, được điều công tác ở binh đoàn 318 làm nhiệm vụ khai thác dầu khí. Sau đó, ông làm việc ở Trung tâm Điện toán Công ty Điện lực 2 Thành phố Hồ Chí Minh.

Tháng 8 năm 1986, ông trở về Hải Phòng làm Phó giám đốc Xí nghiệp hóa chất Sông Cấm, một công ty quốc doanh với hơn 450 công nhân sắp phá sản.

Tháng 12 năm 1988, ông được công nhân bầu làm Giám đốc Xí nghiệp hóa chất Sông Cấm ở tuổi 29 với hơn 90% phiếu thuận. Ông đã lãnh đạo xí nghiệp này hoạt động hiệu quả, phát triển tốt. Năm 1992, ông giành được học bổng học chương trình Thạc sĩ quản trị kinh doanh tại Đại học Harvard. Năm 1995, ông tốt nghiệp Thạc sĩ Quản trị kinh doanh (MBA), trở về nước và làm Trưởng ban Cố vấn kinh tế cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng, Phó trưởng ban quản lý Khu kinh tế Đình Vũ. Sau đó ông làm việc tại Ủy ban Nghiên cứu thuộc Văn phòng Chính phủ Việt Nam. Năm 1999, ông trở lại Đại học Harvard làm nghiên cứu sinh tiến sĩ. Năm 2005, ông tốt nghiệp tiến sĩ về chính sách và kinh tế với kết quả xuất sắc, Đề tài "Phân tích những ảnh hưởng của công nghệ thông tin tới tăng trưởng kinh tế toàn cầu". Tên ông có trên bảng vàng của Trường Hành chính Kennedy (thuộc Đại học Harvard). Năm 2017 ông là thành viên Tổ tư vấn kinh tế của thủ tướng.

Trước Đại hội Đảng, lãnh đạo cao nhất của Ban Văn kiện đã lắng nghe ý kiến của 7 trí thức, doanh nhân phản biện. Uỷ viên BCT thường trực Ban Văn kiện Nguyễn Văn Nên nói thẳng: Chúng tôi muốn nghe cả những ý kiến trái chiều. Trong cuộc gặp đó doanh nhân Lương Việt Quốc nhà sáng lập công ty chế tạo và sản xuất drone- máy bay không người lái và doanh nhân Mai Quốc Ấn nhà sáng tạo và sản xuất gạch công nghệ mới không huỷ hoại môi trường đã quyết liệt đòi hỏi tiên quyết cho sự phát triển ở Kỷ nguyên mới phải là: Nhân tài được thực sự tìm kiếm, phát hiện và trọng dụng. Đất nước cần slogan như kim chỉ nam: Người biết làm việc phải được làm việc!

Sáng nay Mai Quốc Ấn điện thoại cho gã, sau cuộc gặp trên, ông Nguyễn Văn Nên đã trực tiếp kết nối Mai Quốc Ấn và Lương Việt Quốc với lãnh đạo tp Hồ Chí Minh, Bộ Chỉ huy Quân sự tp Hồ Chí Minh để liên kết hành động. Theo Mai Quốc Ấn các cuộc trao đổi rất thực tiễn để đi đến tin cậy hành động.

Mai Quốc Ấn bìa trái, Lương Việt Quốc bìa phải, Nguyễn Văn Nên đứng giữa Nguyễn Mạnh Tuấn, Trần Mạnh Hảo, Hoàng Hưng.

L.T.V.

Tác giả gửi BVN