Về Hội An thăm nhà mới anh Nguyên Ngọc
Ngô Thị Kim Cúc
Mới đó đã 5 năm… nhà ba người quấn quýt, thật thương! chớp mắt… giờ chỉ còn mỗi anh Nguyên Ngọc, nghĩ mà quá chạnh lòng, Kim Cúc Ngô Thị
Mới đó đã 5 năm. Bao nhiêu thay đổi trên cả đất nước/xã hội, trong từng cộng đồng/gia đình, và nhứt là trên gia đình riêng của anh Nguyên Ngọc ...
Việt Nam sẽ không bao giờ giàu như Nam Hàn?
Nguyễn Văn Tuấn
Không có bất kỳ một nước độc tài nào mà phát triển được! đó là chân lý. Nước VN không phải nước độc tài. Nước VN là đất nước tuyệt vời dưới sự lãnh đạo tuyệt đối của Đ ta
Đa số du khách nước ngoài tới Việt Nam đều khen: Đó là một đất nước ‘đang lên’, cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và đẹp. Con người thông minh, hiếu khách và thân thiện. An ninh xã hội rất cao. Thức ăn ngon và tương đối rẻ. Họ lập doanh nghiệp, dùng nhân công giá rẻ của Việt Nam. Họ không có lí do để quan tâm tới tương lai của Việt Nam. Họ tới đây chỉ để làm tiền cho nhiều và hưởng thụ.
Đa số ‘Việt kiều’ về Việt Nam cũng thấy những xu hướng tích cực. Giá sinh hoạt tương đối dễ thở. Đường sá có cải tiến. Cuộc sống sôi động, vui vẻ. Họ không nhìn thấy hay không muốn nhìn thấy những vấn đề và tương lai đất nước. Họ không thấy người dân ở đây phải làm lụng cả trăm năm mới mua được một căn nhà. Họ chỉ về đây để hưởng thụ là chánh.
Cái anh chàng YouTuber Nam Hàn nói thật và điều đó đáng khen hơn nhiều Việt kiều. Cảnh báo của anh ta không mới (vì lãnh đạo cao cấp Việt Nam và giới quan sát đã thừa nhận vấn đề), cũng không phải để nản lòng, mà là lời nhắc nhở kịp thời.
Gần đây, một YouTuber Nam Hàn đã nhận xét khá thẳng thắn: “Việt Nam sẽ không bao giờ trở thành một nước giàu như Nam Hàn” [1].
Nước Mỹ đã trở thành một quốc gia bất hảo
Stephen M. Walt, “The United States Has Become a Rogue State”, Foreign Policy, 26/03/2026
Viên Đăng Huy biên dịch
Chính quyền Trump thứ hai đang tỏ ra rắc rối, gây hại và nguy hiểm hơn nhiều so với dự tính của hầu hết các nhà quan sát – bao gồm cả tôi – và cuộc chiến bất khả thi đầy bi kịch với Iran đang chứng minh điều đó một cách không thể chối cãi. Hệ quả là, mọi quốc gia trên thế giới đều đang phải loay hoay tìm cách đối phó với một nước Mỹ ngày càng bất hảo. Hãy tự hỏi: Nếu bạn lãnh đạo Ả Rập Saudi, Brazil, Đức, Indonesia, Nigeria, Đan Mạch, Úc, v.v., bạn sẽ làm gì?
“Xã, phường XHCN”: Phép thử cho một mô hình quản trị mới
Tô Văn Trường
Làm thí điểm để rút ra bài học kinh nghiệm trước khi nhân rộng là cách tiếp cận thận trọng và bài bản trong hoạch định chính sách. Đề xuất của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc Hà Nội thí điểm xây dựng “xã, phường xã hội chủ nghĩa” (XHCN) vì vậy không chỉ dừng lại ở một sáng kiến hành chính, mà cần được nhìn nhận như một phép thử thể chế nhằm kiểm chứng khả năng hình thành một mô hình quản trị cơ sở mới trong bối cảnh phát triển hiện nay.
Ông Zelensky đã chính thức được đề cử cho Giải Nobel Hòa bình năm 2026
Henry Ng.
Ông Zelensky đã chính thức được đề cử cho Giải Nobel Hòa bình năm 2026 — và đâu đó tại Mar-a-Lago, một người đàn ông đang hoàn toàn phát điên vì chuyện này.
Đi tìm mô hình XHCN cho các phường, xã Việt Nam
Bài 1: Khi Hà Nội được gợi ý “thí điểm phường xã hội chủ nghĩa” — lịch sử đã từng có lời giải
Mai Phan Lợi
(Trong series: Đi tìm mô hình XHCN cho các phường, xã Việt Nam)
Nếu người ta thực tâm muốn làm XHCN thì ngay từ xuất phát điểm người ta phải chấp nhận một xã hội dân sự cực kỳ cao, điều này cũng dẫn đến là mỗi người trong xã, phường đó có khả năng độc lập, tự chủ cao. Vấn đề là điều này lại có vẻ trái với hiến pháp và pháp luật. Có một nguyên lý rất cơ bản đó là ở chủ nghĩa cộng sản thì nhà nước gần như ko tồn tại, điều này cũng dẫn đến hệ quả là con đường đến đó thì vai trò của nhà nước ngày càng phải giảm. Ai chấp nhận điều này?
Chiều 30 tháng 3 năm 2026, tại hội nghị thông qua dự thảo báo cáo giám sát của Đoàn kiểm tra số 10 Bộ Chính trị đối với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có một gợi mở đáng chú ý: Hà Nội nên nghiên cứu thí điểm xây dựng một phường hoặc một xã xã hội chủ nghĩa.
Đi tìm mô hình XHCN cho các phường, xã Việt Nam
Bài 2: Hải Phòng, Lào Cai và những câu hỏi kinh tế mà mô hình XHCN mới chưa trả lời
Mai Phan lợi
Tháng 1 năm 2026, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hải Phòng ban hành Nghị quyết 05-NQ/TU — một văn kiện bất thường ngay từ cái tên: “Xây dựng và triển khai thực hiện một số mô hình chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa.”
Mục tiêu đặt ra không hề nhỏ: biến Hải Phòng thành “hình mẫu tiêu biểu của mô hình CNXH trong kỷ nguyên mới.”
Sự nguy hiểm của chiến lược thu thập dữ liệu gien (AND) trên diện rộng
(Từ phân tích chiến lược của Trung Quốc để nhìn vấn đề của Việt Nam)
Phan Dương Hiệu
Sự nguy hiểm của chiến lược thu thập dữ liệu gien (ADN) trên diện rộng
được đăng trên tạp chí Tia Sáng: https://tiasang.com.vn/.../su-nguy-hiem-cua-chien-luoc.../ )
Dữ liệu cá nhân của chúng ta đang bị dần thu thập và thao túng, nhưng hãy đừng để mất nốt phần linh hồn của nó là dữ liệu gien! Đó là phần mà khi mất đi là không bao giờ còn có thể lấy lại, ảnh hưởng không chỉ bản thân mà còn tới người thân và xuyên sang cả thế hệ tương lai. Và khi một đất nước bị mất đi dữ liệu gien của toàn dân thì cũng sẽ dễ dàng bị khống chế và thao túng.
Một con người tự cho đi dữ liệu gien, một đất nước tự áp đặt thu thập dữ liệu gien rồi thấy trước là không thể bảo vệ (khi dùng nó trong hàng loạt ứng dụng), đều là những hành động tự bắn vào linh hồn của chính mình.
Đây là thời điểm chúng ta cần lên tiếng vì quyết sách của nhà nước còn chưa chốt hẳn, đang lấy ý kiến và vẫn còn nhiều đắn đo, do dự.
Trân trọng báo Tia Sáng đã đăng bài viết của tôi hôm nay. Nội dung được copy lại dưới đây.
Từ 160 trạm bị can thiệp: Phơi bày “ô nhiễm ẩn” và bệnh thành tích
Tô Văn Trường
Việc hàng loạt trạm quan trắc môi trường bị can thiệp, làm sai lệch dữ liệu không chỉ là một vụ vi phạm đơn lẻ. Đằng sau con số gần 160 trạm – tương đương hơn một nửa hệ thống trên cả nước là một vấn đề mang tính hệ thống, gióng lên hồi chuông cảnh báo về cách thức vận hành của cả một cơ chế quản lý môi trường.
Thuế không thể thay thế điều kiện thị trường
Tô Văn Trường
Đề xuất tăng thuế đối với giao dịch cổ phiếu chưa niêm yết của Bộ Tài chính không chỉ đơn thuần là một sai lệch về công cụ chính sách, mà còn bộc lộ rõ một tư duy quản lý mang nặng tính quyền lực – Khi thị trường không đi theo kỳ vọng, giải pháp được chọn là siết lại bằng thuế. Đây là cách tiếp cận quen thuộc nhưng nguy hiểm – dùng quyền lực tài khóa để bù đắp cho những trì trệ trong cải cách cấu trúc.
Mùa cưới
Mùa cưới, nên vài hôm nay tôi tham dự mấy đám cưới ở quê. Vì chú ý và nay mới “thực sự để tâm” nên thấy mấy điều thú vị. Bỏ qua những nghi lễ và trình tự có vẻ phức tạp, lãng phí và cả bất hợp lý, ở đây chỉ nói về tinh thần của đám cưới Việt so với đám cưới Tây.
Sai lầm nối tiếp sai lầm!
Trần Thanh Cảnh
Đau đớn!
Đau đớn đến nỗi, mấy hôm nay tôi không ngủ được, nằm suy tư lan man. Chợt nghĩ: hay là có những kẻ phản dân hại nước nào, chui cao luồn sâu vào bộ máy, để âm mưu phá hoại văn hóa, di sản rồi dần làm suy đồi, tiêu diệt cả nền văn hóa giáo dục và những di sản đáng giá của chúng ta?
Có thể lắm chứ!
Bởi hiện có rất nhiều kẻ không muốn dân tộc này văn minh, đất nước này cường thịnh!
Hỗn loạn thế giới hiện nay chính là những gì Obama và Biden cố tránh
Thục-Quyên
Những gì chúng ta thấy ngày nay — một thế giới rung chuyển bởi căng thẳng leo thang với Iran, gián đoạn kinh tế và nguy cơ bế tắc kéo dài — không phải là một thảm trạng đột ngột; đó chính là kịch bản mà Obama và Biden đã dành nhiều năm để cố gắng ngăn chặn.
Ba thách thức khi hai viện hàn lâm chuyển sang “kênh đảng”
PGS. Vương Xuân Tình
Tiếp theo việc Viện Nghiên cứu và Quản lý Kinh tế TW (CIEM), một viện nghiên cứu có nhiều năm đóng góp cho chiến lược và chính sách kinh tế của Việt Nam từ thời trước “Đổi mới” được chuyển về bên đảng (và nằm dưới ban Chiến lược và Chính sách TW) thì tới hai viện hàn lâm khoa học quốc gia, có thể coi là hai tổ chức nghiên cứu khoa học lớn nhất Việt Nam, cũng được chuyển về do đảng quản lý.
Mô hình này quả là có một không hai. Ngay ở TQ có mô hình nhất thể hoá cao độ thì Viện Khoa học TQ và Viện KHXH TQ cũng thuộc Quốc vụ viện (tức chính phủ) chứ ko thuộc về bên đảng.
Mình hiểu là có lẽ lãnh đạo bên đảng muốn có sự tham vấn chặt chẽ hơn về các chiến lược, chính sách KHCN và KHXH cho Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình, nhưng dường như cách làm này không giống ai, chưa từng có (thậm chí cả ở Liên Xô cũ) và có thể ảnh hưởng đến tính độc lập trong nghiên cứu và có thể là cả vị thế của các nhà nghiên cứu trong môi trường quốc tế.
Ba thách thức mà PGS. Vương Xuân Tình ở VIện Hàn lâm KHXH Việt Nam nêu ra đều rất hợp lý.
PGS Tinh Vuong Xuan nói rất chuẩn! Nếu chuyển đổi mà không bảo vệ quyền tự chủ viện nghiên cứu thì năng lực khoa học sẽ yếu đi, chưa kể áp lực về định hướng tư tưởng, tính phản biện và độc lập khoa học. Nếu bị nhìn nhận là “cơ quan nghiên cứu mang tính chính trị cao”, có thể khó tham gia các mạng lưới nghiên cứu độc lập quốc tế. Đảng đã có Học viện CTQGHCM với các Viện nghiên cứu tương đương với Viện Hàn lâm KHXH rồi mà vẫn muốn có thêm các Viện Hàn lâm nhỉ?
“Văn hóa đọc” trong môi trường giáo dục
Đúng, chương trình phải bắt buộc hs đọc sách mới làm bài luận được. Vậy, đồng thời môn Văn, môn Sử, môn biện luận (hoạt động tổ, viết bài luận và tập nói trước đám đông...),phải mang tinh thần khai phóng.
Kỷ luật hay trả giá: Bài học từ đầu tư đến điện mặt trời nổi
Tô Văn Trường
Câu nói nổi tiếng của Charlie Munger, chuyên gia hàng đầu về đầu tư tài chính, chứng khoán: “Smart men go broke three ways: Liquor, Ladies and Leverage” – Ông nhấn mạnh rằng ngay cả người thông minh cũng có thể thất bại nếu thiếu kỷ luật. Rượu chè và cảm xúc dễ làm suy giảm lý trí, nhưng nguy hiểm nhất là đòn bẩy tài chính vì nó khuếch đại sai lầm. Thành công bền vững phụ thuộc vào khả năng kiểm soát bản thân và quản trị rủi ro.
Rác thải và khoảng trống ý thức đô thị
Tô Văn Trường
Câu chuyện rác thải ở đô thị không còn đơn thuần là vấn đề kỹ thuật hay quản lý, mà là biểu hiện của một khoảng trống sâu hơn – khoảng trống về ý thức và cách vận hành xã hội trong không gian chung.
Hội nghị Trung ương 2: Đối ngoại Việt Nam trong thế giằng co chiến lược giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc
Hoàng Trường
Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV không chỉ là nơi bàn về nhân sự hay kế hoạch phát triển, mà thực chất là không gian định hình lại cách tiếp cận chiến lược của Việt Nam trong một môi trường địa-chính trị đang tái cấu trúc một cách bất thường.
Ông Tô Lâm, Tổng Bí thư ĐCSVN, phát biểu tại buổi khai mạc Hội nghị Trung ương lần thứ 2 khóa XIV. Photo: Soha
Hiện tại Việt Nam đang có 2 hệ thống giáo dục “chạy song song”
Nếu muốn thực lòng chấn hưng nền quốc học của đất nước, sẽ phải có một cuộc cách mạng toàn diện và sâu sắc, chứ không thể tiếp tục vá víu nữa. Cuộc cách mạng ấy không thể chỉ dừng ở chương trình và sách giáo khoa, mà căn cơ hơn phải là một hệ thống: triết lý giáo dục, đầu tư công, đào tạo đội ngũ, tổ chức - quản lý…
Một cựu hiệu trưởng của trường THCS Ba Đình vừa bị kết án 3 năm tù vì thu tiền học thêm vượt quy định (cụ thể: thu 15k/tiết trong khi quy định là 7-9k/tiết). Vụ việc xảy ra từ năm 2013, với tổng số tiền thu vượt là 1 tỉ đồng (chi cho giáo viên đứng lớp 70%, 30% còn lại chi cho quản lý và cơ sở vật chất).
Tòa cũng nhận định đại loại rằng vị hiệu trưởng này không vụ lợi về vật chất, nhưng “quy định là quy định”! Cũng được biết, vụ án này diễn ra là bởi có 1 giáo viên trong trường đã đứng ra tố cáo.
Không đi sâu vào các tình tiết của vụ án để nhận định về tính đúng sai của bản án, ở đây tôi chỉ nhân tiện mà nghĩ về một số vấn đề có liên quan xa gần.
Hình thứ nhất là sĩ số lớp học ở trường tiểu học Dịch Vọng (Hà Nội): 66 em/lớp! Sáng nay tôi vừa nói chuyện với một cháu bé học lớp 8 ở nông thôn. Trước đây cháu không đi học thêm, nhưng mấy tháng nay cũng đã buộc phải “xuống đường” hòa vào dòng người đến các lớp và trung tâm dạy thêm. Cháu nói, đi học thêm dễ hiểu hơn. Tôi hỏi vì sao; cháu trả lời là lớp học thêm ít học sinh, thầy chỉ tận nơi cho từng bạn làm toán, còn lớp ở trường thì đông, cô phải dạy nhanh để kịp bài, nên cháu không hiểu gì cả. Trước khi đi học thêm, điểm toán của cháu là dưới 5, nhưng sau một thời gian học thêm, điểm đã lên được 7. Lưu ý, cháu không học thêm với giáo viên trong trường.
Chắc chúng ta đã thấy phần nào vấn đề. Hiện tại Việt Nam đang có 2 hệ thống giáo dục chạy song song với nhau; hệ thống đầu (chính khóa) nghiêng về “thủ tục”, hệ thống sau (học thêm) giải quyết vấn đề chất lượng. Cả 2 cùng bổ sung cho nhau, không thể thiếu một.
Hơn thế, ở hệ thống sau, thậm chí cùng 1 môn học nhưng mỗi học sinh phải học thêm nhiều người, trong đó với thầy cô chinh khóa là để “đảm bảo an toàn”, còn với (các) giáo viên ngoài là để lấy kiến thức. Mà khốn nỗi, những “kiến thức” ấy sẽ quyết định việc các em có được đi học tiếp hay sẽ bị loại trong một kỳ thi có tính cạnh tranh loại đi khoảng 50%.
Với tình trạng thiếu thốn cơ sở vật chất trường lớp và sự quá tải trầm trọng như đã và đang, thì phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, học thêm không phải chỉ là một “quốc nạn”, mà công bằng thì đó còn là một “giải pháp”.
Anh không thể cấm dạy thêm, vì có cấm thì phụ huynh-học sinh cũng sẽ tìm mọi cách để đi học. Dạy thêm học thêm không phải là vấn đề biệt lập, nó nằm trong cả một hệ thống chằng chịt mà nếu một chính sách ban ra (như TT 29) không nằm trong một thay đổi đồng bộ thì tất yếu dẫn tới hệ quả.
Vì thu 15k/tiết mà hiệu trưởng đã phải đi tù 3 năm, vậy hãy nhìn vào thực tế để xem từ sau khi TT29 ra đời đến nay, phụ huynh đã tốn gấp mấy lần tiền cho con đi học thêm so với trước đó? Chúng ta có một nền giáo dục quá tải về nội dung, lạc hậu về phương pháp, thiếu thốn trường lớp và tiền bạc, yếu kém về quản lý, dẫn đến phải chạy một chương trình dạy thêm học thêm song song như một tất yếu. Không giải quyết những “tồn tại” ấy, thì liệu mọi biện pháp hành chính đối với vấn nạn này có giải quyết được gì không?
Là một người phản đối và bất bình sâu sắc với dạy thêm học thêm như cái cách nó đã và đang diễn ra, nhưng bên cạnh sự hư hỏng của những người làm giáo dục đã dẫn đến những tiêu cực, tôi hiểu các nguyên nhân căn bản và luôn đòi hỏi một sự thay đổi từ gốc rễ, chứ không phải chỉ dừng lại ở các biện pháp ngoài da và giả dối.
Vị hiệu trưởng này bị kết án bởi “cáo buộc tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”. Vậy xin hỏi những cái “đơn đăng ký học thêm tự nguyện” được in sẵn và phải ký thì có phải là “lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” không? Những vụ chèn lịch học thêm vào thời khóa biểu chính khóa thì là gì? Những trò cho tan học lúc nửa chiều để đẩy học sinh vào cảnh buộc phải đăng ký các câu lạc bộ này nọ thì là gì? Rồi mua bán quần áo đồng phục, dùng hội phụ huynh để thu đủ thứ tiền thì là gì? Những khoản tiền “tự nguyện bắt buộc” mà năm nào cũng đến hẹn lại lên trên khắp cả nước, chúng là gì? V.v và v.v. Sẽ được mấy hiệu trưởng thoát án tù do không “lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” nếu chiếu theo tất cả các quy định hiện hành?
Và nếu có bắt hết những hiệu trưởng đã và đang “lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” ấy thì có gì đảm bảo rằng người mới lên thay sẽ không lặp lại những tội ấy, nếu không có một sự thay đổi từ nền móng và mang tính hệ thống? Trong khi ký bỏ tù vị hiệu trưởng kia, hệ thống nhà nước cũng nên đặt tay lên trán để ngẫm về trách nhiệm của mình trong việc cải thiện một nền giáo dục đang có quá nhiều bệnh tật nhưng vốn luôn gắn với khẩu hiệu “quốc sách”.
Song song với các biện pháp trước mắt và tức thời để giảm thiểu tiêu cực trong giáo dục, thì (biết là khó, “khó hơn lên trời” với tình trạng hiện nay) nhưng nếu muốn thực lòng chấn hưng nền quốc học của đất nước, sẽ phải có một cuộc cách mạng toàn diện và sâu sắc, chứ không thể tiếp tục vá víu nữa. Cuộc cách mạng ấy không thể chỉ dừng ở chương trình và sách giáo khoa, mà căn cơ hơn phải là một hệ thống: triết lý giáo dục, đầu tư công, đào tạo đội ngũ, tổ chức - quản lý…
T.H.
Tác giả gửi BVN
Tinh gọn bộ máy hay tái cấu trúc quyền lực? Nhìn từ đề xuất sắp xếp các cơ quan truyền thông và khoa học
Tô Văn Trường
Hiệu quả quản trị, xét đến cùng, không nằm ở việc quyền lực được gom lại bao nhiêu, mà nằm ở chỗ quyền lực đó có được kiểm soát, cân bằng và vận hành phù hợp với đặc thù của từng lĩnh vực hay không. Một hệ thống biết lắng nghe phản biện, chấp nhận sự khác biệt và tôn trọng quy luật của tri thức mới là hệ thống có khả năng đi xa.