Bauxite Việt Nam

Lê Xuân Khoa

16-3-2023

Mới đây, tôi được một số thân hữu gửi cho Bản tin Mạch Sống ngày 8 tháng 3 năm 2023 của tổ chức BPSOS, cho hay, Bộ Ngoại giao Mỹ mới thành lập chương trình Welcome Corps để cho các nhà hảo tâm tư nhân có thể tiếp tay với chính quyền giúp cho một số người tị nạn trên thế giới được vào Mỹ định cư, và BPSOS đang chuẩn bị tham gia chương trình này hi vọng sẽ đưa được một số người tị nạn Việt Nam còn kẹt ở Thái Lan sang Mỹ.

Tôi đã nghỉ hưu gần ba chục năm nên không còn hoạt động trong lãnh vực giúp người tị nạn, nhưng qua báo chí và trang mạng xã hội mấy tháng qua, công chúng cũng đã được biết các chuyên gia và những nhà hoạt động tình nguyện về tị nạn ở Mỹ, Úc và nhất là ở Canada có kinh nghiệm lâu năm về bảo trợ tư nhân, đã phối hợp với các nhóm tình nguyện ở Thái Lan xúc tiến những việc làm cần thiết để có thể sẵn sàng đưa một con số thực tế người tị nạn từ Bangkok sang Mỹ trong đợt thứ hai (phase #2) của chương trình Welcome Corps vào cuối năm nay.

Tôi rất tin cậy những thông tin khách quan về chương trình bảo lãnh tư nhân mới này do đài VOA phổ biến và một số chi tiết bổ sung được đăng tải trên một số báo chí và trang mạng, như trong mấy đường dẫn điển hình dưới đây: Việt Báo, Saigon Nhỏ, YouTube.

Một điều bất ngờ đối với tôi là Bản tin Mạch Sống ngày 8-3-2023 lại nhắc đến thông tin không đúng sự thật về định cư tị nạn theo chương trình ROVR (Resettlement Opportunities for Vietnamese Returnees) năm 1995, bằng việc trưng dẫn một video mới thu hình cựu Đại sứ Grover Joseph Rees cắt ghép với một đoạn video cũ thu hình DB Christopher Smith 10 năm trước (ngày 11 tháng 4 năm 2013), cho thấy cả hai người đang tuyên dương công trạng của TS Nguyễn Đình Thắng trong việc đưa 18,000 người tị nạn đã bị cưỡng bách hồi hương về Việt Nam sang định cư ở Hoa Kỳ theo chương trình ROVR 1995.

Hai ngày trước khi chiến tranh Việt Nam kết thúc, ông Lê Xuân Khoa và gia đình xuống phi cơ ở Mỹ để mở đầu cuộc sống mới. Lúc bấy giờ, Ông đang có một đời sống sung túc ở miền Nam Việt Nam, là Phó Viện trưởng Đại học Sài Gòn và đã là Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Văn hoá [Việt Nam Cộng hòa].

Nhưng khi Bắc Việt gần thắng cuộc, ông biết là phải ra đi vì đã cáng đáng nhiều chức vụ cao cấp, biết chắc nếu ở lại sẽ phải vào trại cải tạo, bị cưỡng bách lao động nghiệt ngã, sức khỏe suy tàn, dinh dưỡng thiếu thốn. Nhiều người bị tổn vong ở những trại này trong đó có nhiều đồng nghiệp cũ của ông. Ở tuổi 47, ông cùng gia đình vợ và bốn con đặt chân đến thủ đô Washington DC, công việc làm đầu tiên là nhân viên thu ngân ở tiệm tạp hoá 7-Eleven rất xa lạ với những chức vụ ở Việt Nam. Trước khi tới Mỹ, tôi đã bảo các con tôi chớ ngạc nhiên nếu cha làm lao động phụ việc bên trời Tây này, vì chúng ta phải điều chỉnh cho thích hợp với cuộc sống mới ở Mỹ và chúng ta phải khởi đầu từ thấp để vươn lên cao hơn sau này, ông kể lại với đài truyền thông NBC Á-Mỹ.

Ông là một trong 133 ngàn người Việt tị nạn sang Mỹ khi Sài Gòn thất thủ năm 1975. Năm đó mở đầu cuộc di tản đông đảo của người tị nạn gốc Đông Nam Á, sau khi kết thúc cuộc chiến của Mỹ ở Việt Nam, Cambodia, Lào. Năm nay kỷ niệm lần thứ 45 người gốc Đông Nam Á tị nạn đến Mỹ, họ vẫn là cộng đồng đông đảo nhất đã định cư ở xứ này.

Miệt thị những người tị nạn

Khi những người Đông Nam Á bắt đầu đến Mỹ, họ vấp phải sự ác cảm và phân biệt chủng tộc. Dư luận chung lúc đó của người Mỹ là họ không ưa thích người tị nạn Việt Nam bởi cuộc chiến tranh đã kéo dài mà không ai muốn, trích lời ông Sam Vong, chủ nhiệm khoa Lịch sử người Mỹ gốc Đông Nam Á của Viện Bảo Tàng Smithsonian, và cũng là nguyên Phó giáo sư của Đại  học Texas ở Austin.

Theo một nhóm làm việc về nhân quyền và xã hội mang tên "Trung tâm Tài nguyên và Hành động Đông Nam Á (SEARAC)", người tị nạn được coi là tự nguyện và nhanh chóng trở thành tự lực cánh sinh. Rất nhiều người bị dồn vào những khu ngụ cư nghèo khổ, chung quanh đầy bạo loạn, tranh chấp chủng tộc, trường học thiếu hụt. Tuy nhiên đó cũng là trường hợp khá phổ quát nhưng không phải ai cũng bị ngược đãi như thế, ông Vong nhận xét. Ông Khoa thích nghi với hoàn cảnh mới mà không hề phàn nàn. Gia đình ông được người bảo lãnh cho cư trú trong một năm và ông làm thu ngân vài tháng ở tiệm 7-Eleven. Sau đó năm 1979, ông làm Cố vấn ở SEARAC (lúc ấy mang tên Trung tâm hành động của người tỵ nạn Việt-Miên-Lào) và trở thành Giám đốc đầu tiên gốc Đông Nam Á của Trung tâm này. Đây là tổ chức khởi đầu do những chuyên gia Mỹ thành lập với mục tiêu trợ giúp chính quyền Mỹ (vì thiếu kinh ngiệm) để thiết kế những chính sách và chương trình trong việc tái định cư người tị nạn,

Tạo lập chương trình thống nhất để tái định cư người tị nạn

Khi những người tị nạn gốc Đông Nam Á bắt đầu đến Mỹ năm 1975, quá trình định cư được tiến hành một cách tạm bợ (adhoc) bởi Bộ Ngoại giao và nhiều tổ chức thiện nguyện. Vì thiếu hiểu biết về những vấn đề và nhu cầu của dân tị nạn, theo ông Khoa, nhiều người đã coi đó là một gánh nặng cho xã hội Mỹ. Vì thế ông chú trọng làm sao chuyển đổi từ thù địch sang ủng hộ bằng cách xác định là tị nạn vì lý do chính trị chứ không vì lý do kinh tế. Theo SEARAC, ông Khoa làm việc với Quốc hội và giới Truyền thông để công chúng Mỹ nhận thức ra rằng tại sao người tị nạn phải rời bỏ quê hương họ và tại sao Mỹ cần phải tiếp nhận họ.

Eric Tang, tác giả cuốn sách "Sự bất ổn của người tị nạn Cao Miên trong khu ổ chuột thành phố New York" lưu ý rằng những người này đau khổ vì bị chấn thương bởi chiến tranh và sinh sống trong các trại tị nạn. Họ đa số đến Mỹ những ngày đầu năm 1980, thoát ra khỏi nước này sau cuộc diệt chủng với 2 triệu nạn nhân, theo ông Vong. Ông ta kể thêm là những người tị nạn Lào, Miên đã bị di chuyển rất nhiều lần trong đất nước họ. Các bạn không thể chờ đợi những người này tự lập và khởi đầu xây dựng cuộc đời chỉ sau ba tháng. Phải mất nhiều phen tìm việc, điều chỉnh với môi trường xã hội mới mẻ, sum họp gia đình. Họ cần sự giúp đỡ của xã hội, cần sự hỗ trợ tài chính và tài nguyên cộng đồng để tự đứng vững trên bàn chân mình.

Một bước ngoặt lịch sử xảy ra năm 1980 với Đạo luật về tị nạn, biểu quyết bởi lưỡng đảng ở Quốc hội, đạo luật này do ông Khoa soạn thảo và chủ chương tái định cư nay được chính thức hoá. Nó nhằm giúp người định cư tự lực về kinh tế trong vòng ba năm, theo ông Vong.

Đạo luật này đã làm tăng lên cái ngưỡng trần, hàng năm số người tị nạn được chấp nhận từ 17400 đến 50000 trong hai năm từ 1980 đến 1982.

SEARAC tháng Ba vừa qua đã làm lễ kỷ niệm 40 năm Đạo luật tị nạn ra đời và ghi nhận đã tái định cư được trên 1.1 triệu người gốc Đông Nam Á sống ở Mỹ.

Di sản của Lê Xuân Khoa

 

Bà Đinh Quyên, hiện là Giám đốc điều hành của SEARAC (thế hệ thứ hai sinh ở Mỹ, cha mẹ di tản năm 1980), ghi nhận nhờ ông Khoa mà hơn một triệu người di tản từ Đông Nam Á đến định cư ở Mỹ. Các gia đình họ tăng trưởng sinh con đẻ cái rồi tiếp sức tài trợ cho các gia đình đến sau được đoàn tụ.

Do khả năng lãnh đạo của ông, đã hình thành Văn phòng "Tái định cư người tị nạn" để tinh giản sự định cư không những cho Đông Nam Á mà cho cả mọi người tị nạn khác từ năm 1980, bà Đinh viết trong một bức điện thư.

Ông Khoa về hưu ở SEARAC từ năm 1996 nhưng vẫn cố vấn cho tổ chức này. Bà Đinh kết luận vài thập niên đã qua, di sản của ông Khoa vẫn tồn tại trong sự nghiệp xây dựng và huy động tổ chức của chúng tôi. Những thể hệ tiếp theo vẫn ủng hộ để sao cho những cộng đồng tị nạn bị tác động bởi sự bất bình đẳng kêu gọi cần thay đổi.

P.X.Y.

***

Nguyên văn

How Southeast Asian American refugees helped shape America's resettlement system

2020 is the 45th anniversary of Southeast Asian American refugees' arrival in the U.S., still the largest group to be resettled since then.

April 21, 2020, 3:12 AM +07

By Agnes Constante

Two days before the end of the Vietnam War, Le Xuan Khoa boarded a plane with his family to start a new life in the United States.

He'd had a comfortable life in South Vietnam. He was the vice president of the University of Saigon and had served as the country's deputy minister of culture and education.

But as the North Vietnamese came closer to claiming victory, he knew he had to leave.

Nguyễn Thị Thanh Bình tường thuật

Nguyễn Thị Thanh Bình (Danlambao) - Ở đây nhiều phần tôi không xem đây đơn thuần là một tường thuật, dù khá đầy đủ những chi tiết của cuộc hội luân đã ghi rõ trong Thư Mời.

Với khuôn mặt trí thức đúng nghĩa như G.S Lê Xuân Khoa, chúng ta thật tình muốn có mặt ở buổi hội luận để được nghe vị diễn giả này trao gửi và “nói” nhiều hơn. May mắn cho tôi là được có cơ hội để đứng ra tổ chức một cuộc thảo luận thuyết trình thiển nghĩ là rất cần thiết, trước hiện tình Việt nam bây giờ.

Đã hẳn G.S Lê Xuân Khoa là một nhà giáo và suốt đời tận tụy vai trò “kỹ sư tâm hồn” cho đất nước mai sau. Chúng ta còn thấy G.S Lê Xuân Khoa đã trang trải tấm lòng của một nhân sĩ trí thức trong Thư Ngỏ Của 36 Trí Thức Hải Ngoại năm nào. Ngoài ra G.S Lê Xuân Khoa đang còn ấp ủ để viết nốt cuốn sách về người Việt tỵ nạn ở Hoa Kỳ. Sau đây là một vài ghi nhận phát biểu trong buổi Hội luận đầy ý nghĩa đó:

“Hai mối quan tâm lớn nhất của người Việt ở trong và ngoài nước hiện nay là hiểm họa Trung Quốc và chế độ độc tài tham nhũng. Đây là một đại bất hạnh chưa từng có trong hơn 2,000 năm lịch sử của một dân tộc đã đánh bại mọi cuộc xâm lược và mưu toan đồng hóa của đế quốc khổng lồ phương Bắc, không chỉ bằng quyết tâm bảo vệ độc lập và chủ quyền của quê cha đất tổ mà còn nhờ tinh thần đoàn kết, trên dưới một lòng, giữa các triều đại cầm quyền và toàn thể nhân dân. Ngày nay, dưới sự cai trị của một tập đoàn lãnh đạo cộng sản, để duy trì chế độ độc tài toàn trị và bảo vệ lợi ích của bộ máy cầm quyền tham nhũng, đám lãnh đạo này, thay vì cùng với nhân dân sử dụng sức mạnh của dân tộc chống lại dã tâm của kẻ thù phương bắc, đã chấp nhận làm chư hầu của chúng và quay lại đàn áp mọi thành phần nhân dân yêu nước.

Vì nỗi bất hạnh lớn nhất trong lịch sử kể trên, giữa vô số vấn đề khó khăn về cả hai mặt đối nội và đối ngoại, toàn thể người Việt ở trong và ngoài nước phải tập trung mọi khả năng và điều kiện thuận lợi vào việc thực hiện hai mục tiêu ưu tiên là “thoát Trung” và “thoát Cộng.” Vấn đề đang được tranh cãi là thoát Trung trước hay thoát Cộng trước?

Một số nhà tranh đấu đã chủ trương muốn thoát Trung thì phải thoát Cộng trước, vì chính quyền công sản độc tài tham nhũng là trở ngại cận kề, sát nách, đang sử dụng mọi phương tiện thô bạo để ngăn chặn trí thức và xã hội dân sự chống lại sách lược của Trung Quốc dùng sức mạnh mềm (soft power) để từng bước chiếm đoạt đất nước và Hán hóa dân tộc Việt. Một khi đã loại trừ được chế độ độc tài cộng sàn và thay thế bằng chế độ dân chủ thật sự thì chính quyền và nhân dân sẽ kết hợp thành sức mạnh vô địch và cuộc đấu tranh chống Trung Quốc xâm lược nhất định sẽ thành công.

Lý luận này rất lô-gích và phù hợp với truyền thống yêu nước của dân tộc Việt. Tuy nhiên, tình hình chính trị Việt Nam hiện nay sẽ không diễn ra đơn giản như vậy. Trí thức và nhân dân yêu nước đang đứng trước một số vấn đề và câu hỏi thực tế cần được giải đáp trước khi hành động thích hợp.

1. Muốn giải thể một chế độ độc tài cần phải có ít nhất là một tổ chức dân chủ đối lập và lãnh đạo có uy tín được sự ủng hộ của nhân dân và quốc tế. Cho đến nay, Việt Nam chưa có sự xuất hiện của một tổ chức và lãnh đạo đối lập nào, dù có đường lối ôn hòa, xây dựng. Không biết đến khi nào mới có đảng đối lập, rồi kể từ đó cho đến khi thoát Cộng và thành lập được một chính thể dân chủ tam quyền phân lập, đoạn đường có thể dài vô định trừ khi có biến cố bất thường. Giả thử Trung Quốc hoàn toàn thôn tính được Việt Nam trong khi các nỗ lực thoát Cộng chưa đạt được, liệu người Việt yêu nước có thể đồng thời thoát Trung và thoát Cộng được hay không?

2. Chế độ hiện hành, nếu tiếp tục chính sách lệ thuộc Trung Quốc, tham nhũng, ức hiếp dân oan và đàn áp người yêu nước thì một ngày nào đó sẽ bị nhân dân bất mãn và nổi dậy lật đổ bằng cách mạng ôn hòa hay bạo động. Giả thử có một cuộc cách mạng như vậy xảy ra, làm thế nào tránh được sự hỗn loạn của tình trạng vô chính phủ? Liệu sẽ có được một nhân vật dân sự hay quân sự nào đủ uy tín và khả năng đứng ra thành lập một chính quyền dân chủ, ổn định được mọi sự xáo trộn về chính trị, kinh tế và xã hội?

3. Có thể nào Trung Quốc chịu ngồi yên để cho chế độ cộng sản đàn em bị lật đổ và chấp nhận sự ra đời của một quốc gia Việt Nam độc lập, dân chủ, đòi lại toàn vẹn chủ quyền trên đất và trên biển đã bị Trung Quốc chiếm đoạt hay mưu toan chiếm đoạt (như ba đặc khu kinh tế đang được tạm hoãn thi hành)?

Trở lại với câu hỏi nên thoát Trung hay thoát Cộng trước, những người chủ trương thoát Trung là ưu tiên số một sẽ giải thích hợp lý rằng nếu dân tộc Việt Nam có thể thoát ra khỏi sự khống chế của Trung Quốc thì CSVN sẽ đương nhiên mất chỗ dựa để có thể duy trì chế độ độc tài tham nhũng và sẽ bị thay thế bởi một chế độ thật sự tự do dân chủ. Nhưng làm thế nào dân tộc Việt Nam có thể thoát Trung khi lãnh đạo không đồng hành với nhân dân trong cuộc đấu tranh chống quân xâm lược? khi đảng cộng sản Việt Nam vẫn còn nắm quyền thống trị, tiếp tục ngăn cấm và trừng phạt những người yêu nước?

Trước tình trạng lưỡng nan khó xử ấy, giải pháp thích hợp nhất là vừa thoát Trung vừa thoát Cộng bằng cách phát động những chiến dịch kêu gọi thoát Trung và thoát Cộng sâu rộng trong các giới nhân dân. Mục tiêu của chiến dịch thoát Trung là cung cấp những thông tin chính xác về những hành động của TQ xâm phạm chủ quyền và cướp đoạt tài nguyên trên đất và trên biển của VN, tố cáo dã tâm ác độc của lãnh đạo Trung Quốc nhằm làm suy nhược, đồng hóa hay hủy diệt dòng giống Việt qua những hành động đầu độc môi trường thực phẩm và gây ô nhiễm khí hậu, v.v... Mục tiêu của chiến dịch thoát Cộng là tố cáo tội phản quốc của lãnh đạo cao cấp trong đảng, tội ác ức hiếp dân oan và lòng tham nhũng vô hạn của các quan chức chính quyền trung ương và địa phương.

Thức tỉnh lòng yêu nước của người dân và kêu gọi nhân dân đoàn kết chống tội ác của quân thù phương Bắc dễ có hiệu quả hơn cả việc hô hào nhân dân tham gia tranh đấu cho nhân quyền dân chủ. Tố cáo những hành động bóc lột dân nghèo, kể cả những gia đình có công với cách mạng, phơi bày tài sản khổng lồ của các quan chức tham nhũng cũng sẽ làm gia tăng lòng bất mãn và căm giận của nhân dân đối với nhà nước cộng sản độc tài. Số đảng viên tự diễn biến, tự chuyển hóa mỗi ngày một đông. Họ đều chán ghét đảng và lãnh đạo nhưng chưa thể bỏ đảng, hầu hết chỉ vì cần giữ sổ lương hưu.