Bauxite Việt Nam

Hòa bình trên Trái Đất 2026

Ngô Thế Vinh 

Gửi 20 triệu cư dân ĐBSCL

Gửi Nhóm Bạn Cửu Long

Dẫn Nhập: Sau khi đọc bài viết thứ 7 mới đây, một chuyên gia về môi trường từ Đại học Cần Thơ nhận định: “Hiện nay, giữa Thái Lan - Cam Bốt đang có đấu pháo tranh chấp biên giới, chưa dừng được, phần thua thiệt có lẽ nghiêng về phía Cam Bốt nhiều hơn, dù ông TT Trump có gọi điện can thiệp. Có lẽ dự án kênh Funan Techo tiếp tục bị "treo", khó triển khai lúc này, dù đã gần 3 năm Hun Sen phát lệnh khởi công”.  Một số bạn đọc ở trong và ngoài nước cũng có cùng nhận định như vậy. Và đây là bài viết thứ 8 như một Đánh giá Phân tích Ảnh hưởng cuộc xung đột biên giới giữa Thái Lan - Cam Bốt trên Tiến độ Công trình Xây dựng Kênh đào Funan Techo. Bài này được viết từ ngày 07.12.2025 khi cuộc chiến tranh biên giới Cam Bốt - Thái Lan tái bộc phát, cuộc chiến đã bước sang ngày thứ 20 với nhiều thương vong cho cả hai bên. Cuộc hoà đàm diễn ra từ ngày 24.12.2025, tới ngày 27.12.2025, cuối cùng hai bên cũng đạt được một thoả thuận hưu chiến, với thời gian quan sát 72 giờ nhằm “xác nhận rằng lệnh ngừng bắn là có thật”. [Bangkok Post, 27.12.2025]. Chưa có hoà bình bền vững, nhưng trước mắt cư dân hai nước trong vùng giao tranh, cũng có được ít ngày tạm bình yên, để hoà mình với thế giới đang hân hoan chờ những giây phút đếm ngược, chào đón ngày đầu tiên của Năm Mới 2026.

Rùa Tiên sinh 

Nhiều người nhìn câu chuyện Thái Lan - Campuchia cứ tưởng đây là mấy vụ lục đục biên giới vặt vãnh, kiểu hai ông láng giềng cãi nhau vì mảnh ruộng, cái đền, cái mốc đá. Xin lỗi, nếu chỉ có thế thì Thái Lan chả cần phải gồng quân, điều pháo, siết an ninh, và Campuchia cũng chẳng phải gào lên trên truyền thông quốc tế. Cái này là địa chính trị đúng nghĩa, có quyền lực, có răn đe, có thông điệp gửi cho cả khu vực, chứ không phải mấy trò hiểu lầm đáng tiếc như mấy ông thích ru ngủ dân chúng hay nói.

Francesca Regalado, “Thai ports bemoan competitive decline as Srettha pushes land bridge,” Nikkei Asia, 22/03/2024

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Ngành vận tải đang đặt câu hỏi về nhu cầu tiềm năng đối với siêu dự án trị giá 28 tỷ USD.

Đề nghị của GSTS Nguyễn Thu:
Bài Thái lan có “loạn” như chúng ta tưởng? của Kami được đăng lại trên trang BVN ngày 18-7-2010, đã làm dấy lên một đôi điều băn khoăn cho nhiều bạn đọc. Dĩ nhiên là các vấn đề an sinh xã hội, giáo dục và y tế... của Thái Lan chắc chắn là phải hơn đứt CHXHCNVN chúng ta rồi; còn có nước nào trong khu vực mà các vấn đề cốt lõi của đời sống nhân dân (cả thành thị lẫn nông thôn) như môi trường sống, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và giáo dục thế hệ trẻ cho tương lai đất nước... lại có thể tồi tệ hơn Việt Nam (nếu không kể Myanmar, Bắc Triều Tiên và Cam Bốt).

Tuy nhiên có lẽ việc trả lời chính xác câu hỏi sau đây là cực kỳ quan trọng cho các nước đang phát triển như nước ta:

Với GDP vào khoảng 5000 USD/năm trên đầu người mà Thái Lan thực hiện được mạng lưới an sinh xã hội, giáo dục, y tế... cho toàn dân tốt như mô tả trong bài viết của Kami thì quả thật là một mô hình phát triển đáng cho VN và các nước đang phát triển khác khâm phục và học tập.

Nếu đúng như thế thì phải chăng những xáo trộn vừa qua có thể xem như một phản ảnh "ý chí dân tộc" của Thái Lan đang muốn vượt cái "bẫy thu nhập" để tiến lên một bậc phát triển cao hơn, hơn là một khủng khoảng chính trị mang tính "đấu tranh giai cấp"?"

Rất mong được các anh chị am hiểu tình kinh tế khu vực, như các Anh Vũ Quang Việt, Nguyễn Mạnh Hùng, Nguyễn Trung..., nếu có thì thì giờ xin đánh giá lại cho về tính trung thực và chính xác của những con số "thống kê" trong bài đã dẫn, rồi post lên trang BVN để rộng đường trao đổi thông tin.

Xin cám ơn!

Nguyễn Thu

Nguyên Đình


Xin bạn đọc kiên nhẫn với lời mở đầu này, tôi kể một câu chuyện về bà ngoại tôi, một điền nông dốt “đặc cán mai” (ấy là tôi nói bà tôi dốt chữ thôi, chứ bà ngoại tôi là tấm gương sống cho lũ trẻ chúng tôi). Ngoại tôi ở quê xa, nên mỗi năm được đi thăm bà một lần. Nhà ngoại ít ruộng, nhưng có hai vũng ao chuôm. Năm đó tôi lên tám, theo bà ra thăm ruộng, nhìn thấy có cá chết nổi trên ao, nước đục, nhiều bèo và rác lá phủ. Ngoại bảo tôi chạy tìm cây sào tre. Thắc mắc trong đầu nhưng chưa hỏi, chờ xem ngoại làm gì. Đem sào lại, ngoại bảo tôi thử có khuấy được ao không? Hỏi để làm gì, ngoại chỉ cười không nói, bảo cứ làm đi rồi biết. Hai bà cháu hỳ hục khuấy đục cả ao, tôi thì bảo: “Ngoại làm vậy có khi cá còn chết nhanh, chết nhiều hơn”, ngoại cũng lại chỉ cười. Xong một ao, hỏi ngoại có làm tiếp cái bên kia không, ngoại lắc đầu, bảo để đấy. Thắc mắc và ấm ức mãi. Hai hôm sau lại đi thăm ruộng, hai bà cháu đến xem ao. Cái ao hôm nọ được khuấy đục ngầu, bây giờ trong veo, trong văn vắt, có thể nhìn thấy cá lội tung tăng, không có cá chết thêm nữa. Cái ao còn lại thì cá chết còn nhiều hơn, nổi lềnh bềnh. Bà để vậy cốt chứng minh cho việc nhờ khuấy ao mà cá mới hồi phục và sống được. Nhưng đầu óc trẻ thơ không đủ hiểu mà ngoại tôi cũng không giải thích được lý do, chỉ bảo tôi ông bà làm sao, mình làm vậy.

Kami

“Chỉ qua hai vấn đề y tế và giáo dục mà người dân Thái Lan đang được hưởng, tôi nghĩ lại cảnh phải dùng phong bì lót tay cho thầy cô giáo, Bác sĩ, y tá và cả mấy nhân viên hộ lý nếu không muốn người ta gây khó dễ ở bệnh viện, trường học nói riêng hay ở các chốn quan quyền nói chung ở Việt Nam mà sợ khiếp người. Những khi ấy tôi tự thầm hỏi những người bạn Thái Lan mà hiểu rằng ở Việt Nam có cái thứ văn hóa “phong bì” kỳ quặc ấy lại là chuyện đương nhiên được cả xã hội chấp nhận như một thứ thông lệ “Vấn đề đầu tiên là tiền đâu?” thì họ sẽ nghĩ ra sao?”

Joshua Kurlantzick

Một số người muốn xem những lộn xộn đang diễn ra tại Thái Lan như cơ hội để nghi ngờ hiệu quả của thể chế tự do bầu cử đa đảng đối với nền dân chủ thực sự, cũng như từng không giấu sự khoái chí khi thấy những nhà "cách mạng da cam", "cách mạng nhung" lại bị chính người dân hạ bệ sau khi đã đưa họ lên cầm quyền. Bài viết sau đây của một người am hiểu nội tình Thái cho thấy rõ: Lộn xộn chẳng phải do đa đảng, do tự do biểu tình, mà do chính sự suy thoái của thể chế dân chủ, mà sự suy thoái này lại do sức ỳ của truyền thống độc tài, tham nhũng, gia đình trị, phe nhóm trị vốn bám rễ rất sâu trong những nước đang phát triển.

Con đường đi đến nền dân chủ pháp trị trưởng thành không đơn giản dễ dàng, những vấp ngã, cản trở nhất là trong bước đầu của nó là không tránh khỏi. Nhưng cứ lấy cớ này nọ để trì hoãn (không biết đến bao giờ?) việc dấn thân lên con đường ấy, thì hậu quả có thể không chỉ là những cuộc xuống đường 10.000 người như thế đâu! Nhân đây tưởng cũng nên tạt sang một nước Đông Nam Á khác là Indonesia, một nước độc tài vào 10 năm trước, nghe Tổng thống hiện nay nói sao về "dân chủ".

Trong bài phát biểu tại Đại hội Phong trào Dân chủ Thế giới lần thứ 6 tổ chức tại thủ đô Jakarta, từ ngày 11 đến ngày 14-04-2010, ông đã nói (đại ý): 1. Nhiều năm trước người ta nghĩ rằng Indonesia chưa sẵn sàng cho đời sống dân chủ, nhưng giới lãnh đạo sáng suốt cùng với ý chí của quần chúng có thể làm nên cuộc chuyển hóa này. 2. Ông chẳng sợ hãi chút nào khi để cho các đảng chính trị cuồng tín tham gia tranh cử, vì ông biết rõ các đảng này không thể đắc cử. Cho nên khi ta tin vào nhân dân, nhân dân biết cách chọn lựa và đạt những thành tựu lớn (dẫn theo "Tìm hiểu về Phong trào Dân chủ Thế giới" của Ỷ Lan, thông tín viên RFA, 20/4/2010).

Hoàng Hưng

Những diễn biến căng thẳng mới đây ở Thái Lan cho thấy tình hình dân chủ ở Thái Lan đã suy thoái. Trên tạp chí Newsweek, nhà nghiên cứu Joshua Kurlantzick (*) giải thích một phần là lỗi của giới trung lưu.



Hôm qua (22.4), quân đội Thái Lan yêu cầu những người biểu tình áo đỏ giải tán, nếu không quân đội phải dùng sức mạnh để trấn áp. Trong khi đó, những người biểu tình áo đỏ bao vây tòa nhà Liên hiệp quốc (LHQ), kêu gọi LHQ cử lực lượng gìn giữ hòa bình đến Bangkok để ngăn chặn sự trấn áp của quân đội. Những người áo đỏ còn chặn một đường tàu chở 300 binh lính lên tiếp cứu Bangkok.

Biện pháp trấn áp cho thấy tầng lớp trung lưu đang cầm quyền từng thúc đẩy thực thi dân chủ thông qua quyền tự do chính trị hiện nay cũng đang viện đến các chiến thuật ngoài luật pháp và không dân chủ, được cho là để cứu rỗi chế độ dân chủ.

Phi dân chủ để cứu dân chủ

Tầng lớp trung lưu sống ở thành thị của Thái Lan, vốn đã bị sự lạm dụng quyền hành của ông Thaksin làm thất vọng một cách cay đắng và lo lắng ông này trao quyền cho người nghèo, đã nổi loạn. Thay vì thách thức Thaksin thông qua tiến trình dân chủ, chẳng hạn như bằng việc ủng hộ các đảng đối lập hay bắt đầu những tờ báo của riêng họ, họ đã lật đổ chế độ dân chủ bằng hành động chấm dứt các thể chế của Chính phủ và kêu gọi một cuộc đảo chính quân sự thậm chí trong khi tuyên bố ủng hộ chế độ dân chủ.

Đức Tâm - Thanh Phương

Đập Mạn Loan ở Trung Quốc

Hiện nay, mức nước sông Mekong xuống tới mức thấp nhất kể từ 20 năm qua, ảnh hưởng đến cuộc sống của hàng chục triệu người trong khu vực hạ nguồn, Thái Lan, Lào, Cam Bốt và Việt Nam. Các tổ chức bảo vệ môi trường quy trách nhiệm cho việc xây đập thủy điện trên phần sông chạy qua lãnh thổ Trung Quốc. Chính quyền Bắc Kinh bác bỏ những cáo buộc này.

Hôm qua, 07/03/2010, thủ tướng Thái Lan, Abhisit đã đề nghị Trung Quốc cho biết rõ tác động của đập thủy điện đối với mực nước sông Mekong.

Từ Bangkok, thông tín viên Arnaud Dubus tường trình.

” Đối nông dân vùng phía Bắc Thái Lan, điều chắn chắn là mực nước sông Mekong xuống rất thấp hiện nay là do các đập xây trên con sông này, phần chạy qua lãnh thổ Trung Quốc. Hiện nay, mực nước sông Mekong xuống tới mức thấp nhất kể từ 20 năm qua, tác động đến cuộc sống của khoảng 60 triệu người ở hạ nguồn, tại Thái Lan, Lào, Cam Bốt và Việt Nam.