Bauxite Việt Nam

Alina Polyakova & Christopher Walker

Russia’s Intensifying Shadow War Against Europe, The National Interest, September 26, 2026

Ba Sàm lược dịch

Nga luôn duy trì khả năng chối bỏ trách nhiệm đối với từng vụ phá hoại riêng lẻ, nhưng khi gộp lại, chúng tạo thành một mô hình chiến tranh cường độ thấp mà các nền dân chủ châu Âu buộc phải đáp trả.

Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) vào tuyến đường sắt ở miền Tây Ukraine, suýt trúng các cựu quan chức cấp cao như Carl Bildt và Boris Johnson; một chiếc UAV vũ trang bị máy bay chiến đấu của NATO bắn hạ trên không phận Lithuania; những vụ nổ bí ẩn tại một nhà máy quốc phòng của Ý; vụ phóng hỏa nhắm vào một nhà thầu Estonia; một vụ cháy đáng ngờ tại cơ sở sản xuất linh kiện tên lửa ở Ba Lan; hành động phá hoại có chủ đích nhắm vào lưới điện cao thế trên khắp nước Đức, cùng những sự cố suýt gây thảm họa tại một trung tâm vận chuyển hàng hóa sân bay lớn của Đức.

Đối với người quan sát thông thường, những sự kiện gần đây có vẻ chỉ là chuỗi các vụ gián đoạn ngẫu nhiên và có quy mô nhỏ. Tuy nhiên, thực tế đây là những yếu tố được phối hợp chặt chẽ trong một chiến dịch có hệ thống của Nga nhằm gây bất ổn cho châu Âu và thử thách quyết tâm của phương Tây. Nga đang tiến hành chiến tranh chống lại phương Tây.

Hiểu về chiến dịch “chiến tranh ngầm” của Nga

Đối mặt với điều mà họ coi là cuộc chiến sinh tử để tồn tại, Moscow xem các hành động phá hoại vật lý tại các nước phương Tây, sự đàn áp trong nước và cuộc chiến ở Ukraine là những mặt trận riêng biệt nhưng nằm trong cùng một cuộc xung đột tổng thể.

Điện Kremlin hiểu rõ rằng họ không thể thắng trong một cuộc xung đột quy ước với phương Tây. Do đó, họ ngày càng dựa vào chiến tranh ngầm: một chiến dịch phối hợp sử dụng các mạng lưới ủy nhiệm chi phí thấp hoạt động theo mô hình “kinh tế gig” (thuê ngoài ngắn hạn), từ các băng nhóm tội phạm địa phương đến những cá nhân bị cực đoan hóa. Cách làm này mang lại cho Moscow khả năng tiếp cận linh hoạt với chi phí rẻ, đồng thời che giấu sự can thiệp trực tiếp của nhà nước. Bằng cách đồng thời biến cơ sở hạ tầng vật lý, cáp ngầm dưới biển và mạng lưới kỹ thuật số thành vũ khí, Nga buộc các nền dân chủ châu Âu phải rơi vào trạng thái phòng thủ căng thẳng và dàn trải liên tục.

Các phân tích của CEPA cho thấy cơ chế khuyến khích của Điện Kremlin tích cực cổ xúy cho những hành động liều lĩnh và hung hăng này, thúc đẩy xu hướng leo thang liên tục trong khi vẫn kiểm soát các hoạt động ở mức độ vừa phải—ngay dưới ngưỡng kích hoạt một cuộc xung đột quân sự trực tiếp. Nếu từng có bất kỳ nghi ngờ nào về việc Nga đang tích cực tiến hành một cuộc chiến ngầm chống lại phương Tây, thì những sự kiện gần đây đã xóa tan hoàn toàn những nghi ngờ đó.

Để đối phó với mối đe dọa này, các nhà lãnh đạo phương Tây cần nhận thức rõ ba thực tế quan trọng

Thứ nhất, các hoạt động bí mật của Nga cố tình thăm dò những điểm mù về pháp lý, địa lý và chính trị trên khắp các đồng minh NATO, nhằm tạo ra sự gián đoạn tối đa mà không vượt qua các ngưỡng rõ ràng có thể gây ra sự trả đũa quân sự.

Thứ hai, các phản ứng dân chủ vẫn còn bị phân mảnh một cách nguy hiểm. Moscow tận dụng triệt để điều này, kết hợp phá hoại vật chất, xâm nhập bằng máy bay không người lái và các lực lượng ủy nhiệm địa phương được thuê với các chiến dịch thông tin sai lệch công nghệ cao, do trí tuệ nhân tạo điều khiển, được thiết kế để làm suy yếu sự ủng hộ của công chúng đối với Ukraine, làm tê liệt các nhà hoạch định chính sách và chia rẽ các đồng minh phương Tây.

Thứ ba, chống trả là lợi ích sống còn của Mỹ. An ninh của Mỹ phụ thuộc vào các mạng lưới năng lượng xuyên Đại Tây Dương, cáp thông tin liên lạc dưới biển, chuỗi cung ứng và các trung tâm quân sự châu Âu mà Nga đang nhắm mục tiêu. Cho phép Moscow bình thường hóa các cuộc tấn công vật lý trên lãnh thổ châu Âu sẽ làm suy yếu khả năng răn đe toàn cầu và có nguy cơ kéo Mỹ vào một cuộc xung đột lớn hơn, khó kiểm soát hơn trong tương lai.

Để chống lại mối đe dọa từ Nga, châu Âu phải hiểu rõ nó

Để ngăn chặn sự xâm nhập này, các nền dân chủ phải có một tư duy mới. Các xã hội mở tự nhiên dựa vào các tiêu chuẩn pháp lý nghiêm ngặt, bằng chứng từ hệ thống tòa án và sự đồng thuận. Đây là những cơ chế được xây dựng cho sự ổn định thời bình. Nhưng khi đối mặt với các mạng lưới bí mật, hạm đội ngầm và các lực lượng ủy nhiệm do nhà nước hậu thuẫn, việc chờ đợi bằng chứng chắc chắn tại tòa án sẽ làm mất đi thế chủ động chiến lược. Các phản ứng phải diễn ra nhanh hơn, dựa vào việc nhận dạng mô hình được hỗ trợ bởi thông tin tình báo.

Hơn nữa, nỗi sợ leo thang xung đột của phương Tây đã tạo ra một tư thế tự kiềm chế nguy hiểm, làm giảm rủi ro mà Moscow cảm nhận và báo hiệu rằng các hoạt động ngầm ít bị trừng phạt. Chấp nhận sự leo thang có kiểm soát và kỷ luật ngày hôm nay là điều cần thiết để ngăn chặn một cuộc chiến tranh thảm khốc trong tương lai.

Một số tiến bộ đang diễn ra. Các đồng minh đã tăng cường các cuộc tuần tra hải quân và không quân chung trên cơ sở hạ tầng Baltic, thành lập các trung tâm cảnh báo đa cơ quan, và gần đây đã thể hiện quyết tâm khi một chiếc F-18 của NATO chặn một máy bay không người lái thù địch trên không phận Romania, vụ vi phạm thứ tư như vậy trong năm nay. Tuy nhiên, những nút thắt quan liêu vẫn cản trở khả năng răn đe thực sự. Quá thường xuyên, các hành động thù địch của nhà nước được xử lý thông qua lăng kính thực thi pháp luật địa phương. Họ phân loại sai hành vi phá hoại do nhà nước tài trợ là hành vi đốt phá đơn giản, việc cắt đứt cáp thông tin liên lạc là tai nạn hàng hải, hoặc các cuộc tấn công mạng là các sự cố kỹ thuật thông thường.

*

Để phá vỡ vòng luẩn quẩn nguy hiểm này cần ba sự thay đổi chiến lược mang tính quyết định.

Trước hết và quan trọng nhất, phương Tây cần ứng phó với chiến dịch tổng thể thay vì chỉ phản ứng đơn lẻ trước từng sự việc riêng biệt. Các đồng minh nên thiết lập một cơ chế ứng phó chung, trong đó tập hợp các nguồn lực xác định thủ phạm và tự động kích hoạt các biện pháp đáp trả về mặt ngoại giao cũng như kinh tế trên toàn khối khi xác nhận được các hành vi nằm dưới ngưỡng xung đột vũ trang.

Thứ hai, các đồng minh NATO cần thiết lập những lằn ranh đỏ rõ ràng đi kèm với các biện pháp đáp trả khó lường. Những lời đe dọa suông, không đi đôi với hành động thực tế, chỉ càng khiến Vladimir Putin thêm táo tợn. Các đồng minh nên công khai những giới hạn hoạt động cụ thể nhưng vẫn duy trì sự mơ hồ chiến lược về các biện pháp trả đũa; đồng thời tận dụng năng lực tấn công mạng, mạnh tay tịch biên tài sản của “đội tàu bóng tối” (dark fleet) hoặc thực hiện các chiến dịch ngăn chặn trên biển có mục tiêu để khiến Moscow rơi vào thế bị động.

Thứ ba, các đồng minh cần tạo ra sự minh bạch về mối quan hệ nhân quả bằng cách thực hiện các biện pháp đáp trả trực diện và dễ nhận thấy. Để răn đe hiệu quả, Moscow cần thấy rõ mối liên hệ giữa hành vi gây hấn ngầm của họ với những tổn thất tức thì và hữu hình đối với chính các tài sản chiến lược của mình, qua đó triệt tiêu khả năng lẩn tránh trách nhiệm bằng cách viện cớ phủ nhận hợp lý (plausible deniability).

Nga hiện đang tiến hành một cuộc chiến tranh ngầm trên nhiều mặt trận chống lại các nền dân chủ phương Tây. Chính quyền Bắc Kinh đang cung cấp sự hỗ trợ quan trọng cho Moscow, qua đó phơi bày mức độ đóng góp của Trung Quốc vào các cuộc tấn công nhắm vào phương Tây.

Các nền dân chủ hiện cần khẩn trương chuyển mình, thoát khỏi tư thế phòng thủ thụ động và sự do dự triền miên – những thái độ chỉ càng kích động thêm các hành vi gây hấn. Liên minh cần nhận diện đúng bản chất của mối đe dọa này, đáp trả bằng quyết tâm chiến lược và áp đặt những cái giá phải trả rõ ràng trên mọi phương diện xung đột, trước khi cuộc chiến tranh ngầm leo thang thành một cuộc khủng hoảng quy mô lớn hơn.

A.P – C.W.

---

Alina Polyakova là Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Trung tâm Phân tích Chính sách Châu Âu (CEPA) và là Nghiên cứu viên cấp cao (vị trí Donald Marron) tại Trung tâm Henry A. Kissinger về Các vấn đề Toàn cầu thuộc Trường Nghiên cứu Quốc tế Cấp cao (SAIS) của Đại học Johns Hopkins.

Christopher Walker hiện là Phó Chủ tịch của Trung tâm Phân tích Chính sách Châu Âu (CEPA). Trước khi gia nhập CEPA, ông từng giữ chức Phó Chủ tịch phụ trách nghiên cứu và phân tích tại Quỹ Quốc gia vì Dân chủ (National Endowment for Democracy). 

Nguồn bản dịch: Basamnhv.wordpress.com