“Chúng tôi chẳng còn gì để sợ” — Những binh sĩ tình nguyện Trung Quốc tại Ukraine

James Leaver — The Kyiv Independent 12/11/2026

Francois Buis biên dịch

Luo Haizhou từng yêu cầu mọi người chỉ gọi anh bằng mật danh "Brunko", nhưng giờ đây anh không còn giữ thái độ kín tiếng đó nữa. Luo đứng ra chiêu mộ những người Trung Quốc khác cùng tham gia quân đội Ukraine, bất chấp việc gia đình anh ở quê nhà từng nhận được những lời cảnh báo từ các quan chức an ninh Trung Quốc. Anh hiểu rằng giờ đây, việc trở về quê hương Thâm Quyến đã trở nên bất khả thi.

"Đối với vài chục người Trung Quốc gia nhập quân đội Ukraine, lựa chọn này có thể đã khiến họ mất đi cơ hội được trở về quê nhà mãi mãi".

Luo gặp gỡ tờ Kyiv Independent một ngày trước khi anh lên đường trình diện đơn vị Thủy quân lục chiến Ukraine tại Odesa. Thông qua việc quảng bá cho chính nghĩa của Ukraine trên các nền tảng mạng xã hội Trung Quốc – một công việc đầy rủi ro dưới chế độ kiểm duyệt trực tuyến nghiêm ngặt của Đảng Cộng sản Trung Quốc – Luo cho biết anh quen biết hầu hết trong số khoảng 50 tình nguyện viên người Trung Quốc đang chiến đấu trên khắp các mặt trận tại Ukraine.

Luo Haizhou, một tình nguyện viên người Trung Quốc đang phục vụ trong Tiểu đoàn Tấn công Độc lập số 214 thuộc Lực lượng Lục quân Ukraine, đứng cạnh lá cờ của tiểu đoàn tại một địa điểm không được tiết lộ ở Ukraine (không rõ thời điểm). (Lưu trữ cá nhân / Luo Haizhou).

Anh nhấn mạnh rằng, dù đây là một nhóm nhỏ với những động cơ cá nhân khác biệt, nhưng tất cả họ đều có chung quyết định đứng lên chống lại lập trường ủng hộ ngầm của chính phủ Trung Quốc dành cho Moscow.

"Chúng tôi chẳng còn gì để sợ nữa", Luo nói.

Bắc Kinh tuyên bố giữ thái độ trung lập trong cuộc chiến toàn diện của Nga, nhưng đồng thời lại tăng cường quan hệ thương mại với Moscow, cũng như duy trì hoạt động sản xuất máy bay không người lái và hỏa tiễn của Nga thông qua việc cung cấp các linh kiện sản xuất tại Trung Quốc.

Trong khi một số công dân Trung Quốc đang chiến đấu cho phía Nga, thì các sĩ quan quân đội Trung Quốc được cho là đã đến thăm những khu vực gần tiền tuyến của Nga để rút ra các bài học chiến thuật từ cuộc chiến. Đối với vài chục người Trung Quốc gia nhập quân đội Ukraine, lựa chọn này có thể đã khiến họ mất đi cơ hội được trở về quê nhà mãi mãi.

Sự lạc quan thận trọng

Hành trình của Luo bắt đầu từ khi anh dần trở nên bất mãn với giới lãnh đạo Cộng sản tại Trung Quốc. Theo anh, Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) vẫn duy trì tư duy kiểu Liên Xô; Các quan chức đảng cùng những người thân cận được hưởng lợi từ sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của đất nước, trong khi người dân bình thường vẫn tiếp tục bị bóc lột và tước đoạt quyền lợi.

Luo cho biết, bất chấp chiến dịch chống tham nhũng quy mô lớn do Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình phát động, tham nhũng vẫn tồn tại tràn lan tại Trung Quốc. Tại Thâm Quyến, một quan chức đảng địa phương có thế lực đã tìm cách chiếm đoạt một khu bất động sản công nghiệp thuộc sở hữu của Luo, đồng thời gây sức ép buộc anh phải quyên góp 300.000 nhân dân tệ (khoảng 45.000 USD) để xây dựng một con đường bê tông gần khu đất đó – theo lời kể của chính anh.

Thay vì nộp tiền, Luo đã tự bỏ kinh phí xây dựng con đường, nhưng chính quyền lại tuyên bố công trình này không đạt tiêu chuẩn. Theo tờ *Yangcheng Evening News* (một ấn phẩm do nhà nước kiểm soát), vị quan chức này sau đó đã bị bắt trong một vụ án tham nhũng không liên quan. Tuy nhiên, Luo nghi ngờ rằng có lẽ ông ta đã đắc tội với một cấp trên trong đảng.

Ban đầu, viễn cảnh về một cuộc sống mới đã thôi thúc Luo đến Ukraine. Là một người kinh doanh phế liệu, anh tin rằng dịch vụ của mình sẽ rất cần thiết tại Ukraine trong giai đoạn hậu chiến.

Thế nhưng, sau khi đặt chân đến đây vào tháng 12 năm 2023, phần lớn thời gian của anh lại dành cho các hoạt động nhân đạo: cung cấp thực phẩm và thiết bị điện tử cho người tị nạn, cũng như sơ tán dân thường khỏi các khu vực tiền tuyến.

Dù có thể gia hạn thời gian lưu trú theo từng đợt, nhưng việc xin thị thực vào Ukraine đối với công dân Trung Quốc vẫn rất khó khăn. Để nhập cảnh, họ cần có thị thực Ukraine, kèm theo thị thực Schengen (từ các quốc gia láng giềng như Hungary, Ba Lan, Slovakia hoặc Romania) hoặc thị thực từ Moldova – quốc gia đôi khi từ chối cho phép công dân Trung Quốc nhập cảnh. Cuối cùng, Luo nhận thấy cách tốt nhất để được ở lại lâu dài là thông qua việc gia nhập quân đội để có được quyền cư trú.

Với niềm đam mê thiết bị bay không người lái (drone), Luo đã tham gia huấn luyện để trở thành người điều khiển drone trong Tiểu đoàn Tấn công Độc lập số 214 thuộc Lục quân Ukraine. Cùng với anh còn có bốn tình nguyện viên người Trung Quốc khác – những người mà chính anh đã góp phần chiêu mộ.

Các phân đội thuộc tiểu đoàn này ban đầu được triển khai ở vị trí dự bị tại các tỉnh Sumy và Dnipropetrovsk, sau đó được điều động phối thuộc với các lữ đoàn ở tiền tuyến.

Luo cùng các đồng đội người Trung Quốc khác đã đề nghị được tham gia chiến đấu trực tiếp, nhưng chỉ huy đơn vị giải thích rằng rào cản ngôn ngữ quá lớn khiến họ khó có thể tác chiến hiệu quả trên chiến trường, vì vậy, họ được phân công vào các vai trò hỗ trợ. Mặc dù họ có thể sử dụng tiếng Anh và tiếng Ukraine ở mức độ giao tiếp cơ bản, nhưng trong các tình huống chiến đấu – nơi sự rõ ràng và tốc độ là yếu tố sống còn – khả năng giao tiếp chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng.

Theo lời Luo, vị chỉ huy còn cho rằng vì là người nước ngoài nên họ "không đủ căm ghét nước Nga".

Sau một thời gian ngắn làm công việc vận chuyển vật tư và phương tiện ra tiền tuyến, Luo đã tình nguyện tham gia cải tiến các loại đạn dược cũ để sử dụng cho thiết bị bay không người lái (UAV). Việc tháo dỡ, tận dụng vô số lựu đạn, đạn cối và đạn pháo từ nhiều thời kỳ và nguồn gốc khác nhau – vốn được các đồng minh của Ukraine viện trợ – là một công việc vô cùng nguy hiểm. Luo kể lại rằng, có lần một chiếc máy bay không người lái kiểu Shahed đã rơi cách xưởng chế tạo đầy thuốc nổ của họ chỉ khoảng 80 mét, buộc cả nhóm phải vội vã di dời địa điểm.

Vào tháng 8, Luo phải nhập viện vì sỏi thận. Trong thời gian hồi phục tại vùng duyên hải Biển Đen, anh lần đầu tiếp xúc với lực lượng Thủy quân lục chiến Ukraine. Ấn tượng trước sự chuyên nghiệp của họ, cộng với việc muốn ở gần cộng đồng người Trung Quốc đang ngày càng phát triển tại Odesa, anh đã xin chuyển đơn vị.

Luo tự hào cho biết, nhiệm vụ tiếp theo của anh là phục vụ trong một đơn vị phòng không chuyên chống máy bay không người lái, góp phần bảo vệ "ngôi nhà mới" của mình.

Anh vẫn giữ thái độ lạc quan về tương lai. Theo quan điểm của Luo, đối với Trung Quốc, Nga chỉ là một "quân cờ để sử dụng rồi vứt bỏ", khiến châu Âu suy yếu trong khi chính Nga cũng phải trả giá đắt. Anh thì cho rằng một thỏa thuận có thể sớm đạt được giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình, cho phép Tổng thống Nga Vladimir Putin kết thúc cuộc chiến mà vẫn "giữ được thể diện".

Dù có thỏa thuận hay không, Luo vẫn dự định sẽ ở lại. Anh đã tìm hiểu về cơ hội làm việc trong Lực lượng Biên phòng Quốc gia sau chiến tranh và dự định sẽ học tiếng Ukraine. Anh chia sẻ rằng, một khi cuộc chiến kết thúc, anh muốn đón gia đình mình sang đây.

Sự sinh tồn

"Mustang" không chia sẻ sự lạc quan của Luo. Là một người điều khiển thiết bị bay không người lái (drone) thuộc Lữ đoàn Azov số 12, anh yêu cầu được giấu tên vì lý do an ninh, nhưng đã có cuộc trao đổi với tờ Kyiv Independent trong một chuyến đi ngắn đến Kyiv để điều trị y tế. Anh cho biết cuộc chiến do Nga phát động đã mang lại một mục đích sống mới cho anh.

Mustang kể rằng, trước khi đến Ukraine, anh từng sống trong tình trạng thất nghiệp và chán nản tại Trung Quốc – một đất nước mà anh mô tả là ảm đạm và đầy rẫy những quy định hà khắc thời hậu Covid. Mọi chuyện thay đổi sau cái chết của Peng Chenliang vào tháng 11 năm 2024; sự kiện này đã thôi thúc anh hành động.

Theo Mustang, Peng là tình nguyện viên duy nhất đến từ Trung Quốc đại lục tại Ukraine vào thời điểm đó. Thông tin về cái chết của Peng đã được lan truyền rộng rãi, trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tình nguyện viên người Trung Quốc đang có mặt tại Ukraine hiện nay.

Anh khẳng định mình không hề hối hận, bởi cuộc chiến của Ukraine là chính nghĩa và anh tự hào khi được chiến đấu vì điều đó. Tuy nhiên, anh vẫn giữ cái nhìn bi quan. Anh cho rằng trật tự thế giới dựa trên các quy tắc mà anh từng tin tưởng đang dần biến mất, thay vào đó là một thế giới nơi "kẻ mạnh là kẻ đúng".

Anh nhận định, nếu Trung Quốc trở nên đủ mạnh, ông Tập Cận Bình chắc chắn sẽ nhắm mục tiêu vào Đài Loan. Mustang nhún vai và nói rằng, cuộc chiến này có thể leo thang thành một cuộc xung đột toàn cầu; anh tin rằng ông Trump đã làm suy giảm tầm ảnh hưởng của Mỹ đối với vấn đề Iran, điều này có thể khiến ông Tập cảm thấy tự tin hơn để hành động.

Trong suốt một năm tham chiến gần Kostiantynivka, anh đã chứng kiến ​​vô số binh sĩ bộ binh Nga thiệt mạng trước "bức tường drone" của Ukraine.

Anh tin rằng các binh sĩ Nga hẳn đã bị lừa dối về tình hình thực tế trên chiến trường nên mới tự nguyện bước vào cái mà anh gọi là một "cuộc thảm sát có chủ đích". Anh không thể hiểu nổi tại sao bất kỳ ai – dù nghèo khó hay tuyệt vọng đến đâu – lại có thể tình nguyện dấn thân vào một cái chết tàn khốc và vô nghĩa như vậy.

Anh cho biết, khi các binh sĩ Nga tiến lên theo cặp hoặc đơn lẻ, ngay khi bị phát hiện, họ sẽ lập tức trở thành mục tiêu của hàng loạt drone FPV và drone ném bom loại "Vampire". Rất ít người trong số họ sống sót để thiết lập được các vị trí tiền tiêu mới; hầu như chẳng có ai tiếp cận được phòng tuyến của Ukraine.

"Số lượng binh sĩ hiện nay ít hơn nhiều so với một năm trước".

Dù đơn vị điều khiển thiết bị bay không người lái (drone) của anh không ghi nhận trường hợp tử vong nào trong năm qua, anh cho biết họ vẫn luôn đối mặt với hiểm nguy từ pháo binh và bom lượn của Nga. Anh kể lại rằng có lần họ phải di chuyển vị trí ba lần trong một ngày; hai vị trí trước đó đều bị tấn công ngay sau khi họ rời đi.

Tuy nhiên, mối đe dọa lớn nhất đối với đơn vị của anh chính là các thiết bị bay không người lái của đối phương. Theo Mustang, phía Nga sở hữu những đối thủ rất lão luyện. Trung tâm hậu cần của đơn vị anh từng bị phát hiện và oanh tạc, khiến bốn phương tiện cùng số đạn dược bị phá hủy.

Anh cho biết, các hầm trú ẩn và chiến hào chính là yếu tố cứu mạng, giúp giảm thiểu nguy cơ bị đối phương phát hiện hoặc trúng hỏa lực. Dù đơn vị drone của anh vẫn còn may mắn, nhưng lực lượng bộ binh trong tiểu đoàn của anh đã phải chịu tổn thất nặng nề.

"Số lượng binh sĩ hiện nay ít hơn nhiều so với một năm trước," anh nói.

Mustang chia sẻ rằng cuộc chiến này dường như chính là tương lai của anh. Anh hầu như chưa nghĩ đến những gì sẽ xảy ra sau đó.

Anh cho biết, có thể anh sẽ ở lại Ukraine nếu học được ngôn ngữ tại đây, hoặc tìm kiếm cơ hội làm việc ở châu Âu hay Mỹ. Vì luôn giữ kín danh tính và không rõ chính phủ Trung Quốc biết được bao nhiêu về mình, đôi lúc anh cũng nghĩ đến việc trở về Trung Quốc. Nhưng hiện tại, ưu tiên hàng đầu của anh vẫn là sống sót.

F.B.

Nguồn: FB Francois Buis

 

Sáng lập:

Nguyễn Huệ Chi - Phạm Toàn - Nguyễn Thế Hùng

Điều hành:

Nguyễn Huệ Chi [trước] - Phạm Xuân Yêm [nay]

Liên lạc: bauxitevn@gmail.com

boxitvn.online

boxitvn.blogspot.com

FB Bauxite Việt Nam


Bài đã đăng

Được tạo bởi Blogger.

Nhãn