Bauxite Việt Nam

Tô Văn Trường

Việc nghiên cứu sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013 là cơ hội để xem xét lại những bảo đảm nền tảng cho sự phát triển đất nước. Tinh gọn bộ máy là cần thiết, nhưng chất lượng của một cuộc sửa đổi còn phải được đánh giá bằng khả năng kiểm soát quyền lực, bảo vệ quyền của người dân và buộc cơ quan công quyền chịu trách nhiệm về quyết định của mình.

Trung Quốc có một thiết chế lâu đời gọi là Tín Phỏng (信访) — kênh chính thức để người dân gửi đơn khiếu nại, kêu oan lên các cơ quan nhà nước. Ở cấp cao nhất, đó là Cục Tín Phỏng Quốc gia đặt tại Bắc Kinh, nơi lý thuyết cho phép người dân “vượt lên” để kêu oan với Trung ương khi bị quan chức địa phương ức hiếp. Hành vi này gọi là Thượng Phỏng (上访) — đi lên trên để kiện.

Trên giấy tờ, đây là minh chứng cho sự “thương dân” của chính quyền. Trên thực tế, nó là một trong những cỗ máy chính trị tinh vi và tàn nhẫn nhất thế giới hiện đại — vừa nuôi hy vọng của người dân đủ lâu để họ không nổi loạn, vừa đảm bảo họ không bao giờ thực sự đòi được gì.

Phát hiện đáng kinh ngạc nhất về hệ thống này đến từ nghiên cứu của GS. Lý Liên Giang (Lianjiang Li), công bố trên Comparative Politics và Modern China, dựa trên khảo sát hàng ngàn người đi khiếu kiện tại Bắc Kinh và nông thôn Trung Quốc. Ông gọi hiện tượng quan sát được là “niềm tin thứ bậc” (hierarchical trust) — và nó đảo ngược hoàn toàn logic thông thường.

Dũng Hoàng

Quả thật là “tín phỏng tử tuần hoàn” (信访死循环) — vòng lặp chết không lối thoát. Ngăn chặn không phải là cách giải quyết thật sự, mà chỉ làm cho uất ức bị càng bị nén căng hơn, nếu nguyên nhân gây ra oan sai không được xóa bỏ.

Minh Phương 

Châu Á là điểm đến của 84% lượng dầu thô và 87% các sản phẩm dầu mỏ vận chuyển qua eo biển Hormuz. Việc Iran đóng cửa eo biển này đã khiến nhiều nước châu Á phải thay đổi ngay lập tức chính sách năng lượng để đáp ứng nguồn cung ứng phục vụ thị trường.  

Hoàng Quốc Dũng 

Suốt hàng nghìn năm, con người không ngừng phát minh ra công cụ để giảm bớt lao động chân tay. Từ bánh xe, đòn bẩy, máy hơi nước đến những dây chuyền sản xuất tự động, tất cả đều nhằm giúp con người đỡ vất vả, làm được nhiều việc hơn với ít sức lực hơn.

Nhưng giờ đây, với sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI), con người đã tiến thêm một bước kỳ lạ: phát minh ra công cụ để giảm bớt cả việc suy nghĩ.

Đây có lẽ là một trong những bước ngoặt lớn nhất trong lịch sử phát triển của nhân loại. Và cũng có thể là một trong những nghịch lý đáng lo ngại nhất của tiến bộ khoa học.

Roman Sheremeta, “The Economics of a Bad Deal”, Substact.com

Hnb Tran – Phuc Lai GB dịch

Những gì các cuộc đàm phán Abu Dhabi tiết lộ về nhượng bộ lãnh thổ, đảm bảo an ninh và động cơ tiếp tục chiến tranh.

Ahmed Charai – The National Interest, November 9, 2026

Ba Sàm lược dịch

Truyền thống Hiến pháp của Hoa Kỳ là một thành trì chống lại sự phân mảnh xã hội, tình trạng vốn đang diễn ra tại châu Âu.

Cuộc khủng hoảng về sự hòa nhập tại châu Âu là một lời cảnh báo. Chủ nghĩa đa nguyên dựa trên hiến pháp vẫn là một trong những thế mạnh chiến lược lớn nhất của Hoa Kỳ. Bài học nguy hiểm nhất mà Hoa Kỳ có thể rút ra từ tình trạng bất ổn ở châu Âu chính là việc đánh đồng sự thất bại trong quá trình hội nhập với sự thất bại của chính chính sách nhập cư.

Bùi Thị Thuý Anh 

Thầy MVT vừa tung ra một nhát dao găm vào chốn Thiền môn bằng bài thơ "Tu Hú". Nhưng tôi e rằng, sự thương hại của thầy dành cho bầy Chim Chích vẫn còn quá... bao dung!

Xin lỗi các vị tiến sĩ và các bậc trí giả, đã đến lúc chúng ta phải lột trần một sự thật tàn nhẫn hơn: Đây không phải là một vụ lừa đảo tâm linh. Đây là một cuộc đại hội hợp tác kinh doanh đức tin giữa kẻ lừa và người muốn được lừa!

Con Tu Hú quốc doanh livestream bán phước, đấu giá cọng cỏ khô kêu "lỗ chổng vó" – thực chất chỉ là kẻ thuận thiên thời. Còn bầy Chim Chích ngoài kia – đám đông cúng tiền tỷ để mua bảo hiểm cho lòng tham của chính mình – mới là những đồng phạm tích cực nhất!

Một bản phẫu thuật tâm thức gai góc, ngạo nghễ và đè bẹp mọi lối tư duy mòn cũ. Đọc để biết ngòi bút khi đã "xuất chiêu" thì sắc lạnh đến mức nào!

Nguyễn Quang A

Những tiết lộ cho thấy sự trớ trêu của chế độ Orbán – luôn lớn tiếng lên án sự nhập cư trái phép, nhưng trong thực tế thì để cho ông em làm đúng điều ngược lại một cách “hợp pháp”. 

Đừng nghe những tên độc tài nói, hãy xem những gì chúng và người thân của chúng làm!

Lê Hồng Hiệp

Phần viết này đặt ra một câu hỏi vượt ra ngoài vấn đề “an ninh mạng của Việt Nam đã đủ tốt hay chưa” — một câu hỏi mà điểm số ngày càng được cải thiện nhanh chóng của Việt Nam trong Chỉ số An ninh mạng Toàn cầu phần nào đã trả lời theo hướng tích cực. Câu hỏi quan trọng hơn là liệu kiến trúc thể chế mà Việt Nam lựa chọn để xây dựng năng lực đó có tạo ra loại niềm tin số mà các nhà đầu tư, nhà cung cấp dịch vụ đám mây và các đối tác quốc tế thực sự tính đến trong các quyết định của họ hay không, hay nó chủ yếu tạo ra mức độ kiểm soát mà trên các bảng xếp hạng có thể trông giống như niềm tin.

BBC 

Việt Nam từ lâu bị cáo buộc là điểm trung chuyển hàng hóa Trung Quốc. 

Nước này từng phải chịu mức thuế 20% sau khi Tổng thống Donald Trump công bố chính sách thuế quan trong cái gọi là "Ngày Giải phóng" năm ngoái. 

Tuy nhiên, mức thuế này sau đó bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ. 

Tô Văn Trường

Xây dựng đề án vị trí việc làm không đơn thuần là xác định cơ quan cần bao nhiêu người, mỗi vị trí đảm nhận nhiệm vụ gì, mà quan trọng hơn là bảo đảm sự phù hợp giữa yêu cầu công việc với năng lực, sở trường và trách nhiệm của từng người. Một đề án dù đầy đủ biểu mẫu, đúng quy trình và được phê duyệt vẫn khó phát huy tác dụng nếu không phản ánh đúng thực tiễn hoạt động của cơ quan, đơn vị.

Bùi Anh Chiến

Nhà nước cần tiền để xây dựng đất nước, điều đó không ai phủ nhận. Nhưng doanh nghiệp cũng cần tiền để tồn tại và phát triển. Không có doanh nghiệp khỏe mạnh thì lấy đâu ra việc làm, tiền lương, sản xuất và nguồn thu ngân sách bền vững?

Nhưng…

Ba Sàm & ChatGPT

Hôm nay, 10/11, là hạn cuối Bộ Y tế phải báo cáo Thủ tướng về dự án Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), theo yêu cầu tại Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10.

Sau những phản ứng mạnh mẽ của dư luận đối với dự thảo luật vừa qua, điều công chúng chờ đợi không đơn thuần là Bộ Y tế đã sửa những điều khoản nào, mà quan trọng hơn: Bộ đã nhìn nhận, tiếp thu và xử lý những cảnh báo của người dân ra sao?

Lê Trinh 

Việc cấm xuất cảnh chỉ nên áp dụng khi có phán quyết của toà là tốt nhất. Còn các khoản nợ nhỏ thì Hải quan nên thu trực tiếp tại cửa khẩu và để người dân tiếp tục hành trình của mình .

Nhà nước được tạo ra để quản lý và tạo điều kiện cho dân chúng sống tốt hơn chứ không phải sinh ra để hạch sách người dân bằng các chính sách bất hợp lý của mình.

Huy Tran

Thiển Lương – RFA 

2026.11.09

Chủ đầu tư ở dự án từ tháng 7/2026 đến nay đã hứng chịu không ít những lời chỉ trích, phản đối từ dư luận cả trong và ngoài nước về e ngại trước những tác động đáng kể của dự án này đến hệ sinh thái và thiên nhiên Đèo Hải Vân.

Khu vực dự án Vin Làng Vân nhìn từ đèo Hải Vân (RFA)

Euro/topics

Đỗ Kim Thêm tuyển dịch

Đảng Dân chủ đã thắng lợi vẻ vang trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ, nhưng nhìn về tương lai chính sách đối ngoại, Mỹ sẽ có những thay đổi nào quan trọng không, ví dụ như về sự ủng hộ dành cho Ukraine, triển vọng kết thúc chiến tranh Iran và chính sách thương mại đối với các nước trên thế giới. Đó chính là các đề tài mà báo giới quốc tế đang thảo luận và sau đây là phần tuyển dịch các bình luận chính.

Tino Cao 

Bài viết đã đăng hai năm trước, nay được biên soạn lại có bổ sung tư liệu, nhân kỷ niệm bảy năm ngày viên tịch của trưởng lão hòa thượng Thích Trí Quang (8.11.2019).

Đối với Thích Trí Quang, sự công bằng của lịch sử trước hết đòi hỏi không biến ông thành một nhân vật chỉ có công trạng hoặc chỉ có lỗi lầm. Ông đã sống và hành động trong một thời kỳ mà niềm tin tôn giáo, ý thức dân tộc và những tranh chấp chính trị liên tục tác động đến nhau. Cuộc đời ấy để lại những thành tựu Phật học, những đóng góp đối với phong trào bảo vệ đạo pháp, cùng những quyết định chính trị mà hậu quả vẫn còn được tranh luận. Đó là những phương diện không thể tách khỏi nhau khi nghiên cứu một trong những nhân vật gây nhiều tranh cãi nhất của lịch sử Việt Nam hiện đại.

Bùi Anh Chiến

Ronald Reagan - Tổng thống thứ 40 của Hoa Kỳ, hình như, có nói: “Người ta nói rằng Chủ nghĩa Cộng sản chỉ hoạt động ở hai nơi: trên thiên đường – nơi người ta không cần đến nó, và dưới địa ngục – nơi người ta đã có nó”.

Mai Quốc Ấn 

Cái đám đông im lặng hôm nay sẽ đối diện điều gì khi những độc chất được xác định vượt ngưỡng an toàn cho con người từ vài chục lần đến gần 2.800 lần sẽ là sân chơi, là nhà cửa nơi họ sống mà không có bất cứ hoạt động xử lý và kiểm định nào cho sự an toàn cả.

Nhưng, những bài như thế này bị bóp reach (giảm lượt tiếp cận tự nhiên của người dùng facebook) thảm thương vì có những kẻ không muốn số đông và các chính trị gia có quyền biết tới…

Tim Daiss, “Asia’s LNG shock must not spark coal’s revival”, Nikkei Asia, 30/10/2026

Phạm Ánh Minh biên dịch

Khủng hoảng mang đến cơ hội đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng của khu vực.