Bauxite Việt Nam

Lê Thân

Chủ nhiệm Câu Lạc Bộ Lê Hiếu Đằng 

Khi đặt vấn đề “nghiên cứu tổng kết, sửa đổi tổng thể Hiến pháp 2013”, điều đầu tiên cần xác định không phải là sửa điều gì, mà là sửa theo định hướng nào – dựa trên những căn bản lập hiến nào? 

Phan Mai Lợi

Bài 4: Cuộc đua cuối cùng — Khoa học, đổi mới sáng tạo và bài toán kiểm soát quyền lực

Mùa xuân năm 2026, tại Gala Tết Nguyên Đán phát sóng trực tiếp trên truyền hình quốc gia Trung Quốc, hàng chục robot hình người đã biểu diễn các bài quyền thuật — nhào lộn, xoay tròn, nhảy cao và tiếp đất hoàn hảo, không một con nào vấp ngã. Người xem trên khắp thế giới sửng sốt. 

Nhưng điều thực sự đáng chú ý không phải là những động tác kỹ thuật đó — mà là con số phía sau: tính đến cuối năm 2024, Trung Quốc có 451.700 công ty trong lĩnh vực robot thông minh đăng ký thành lập, với tổng vốn đầu tư gần 1.000 tỷ USD. Nước này có số robot công nghiệp đang hoạt động trong nhà máy nhiều gấp năm lần so với Mỹ.

Một thập kỷ trước, Trung Quốc chủ yếu nhập khẩu robot từ Đức, Nhật Bản và Hàn Quốc. Bây giờ họ xuất khẩu robot ra thế giới, với giá chỉ bằng 50-70% so với sản phẩm tương đương của phương Tây.

Đây không phải phép màu. Đây là kết quả của một chiến lược đổi mới sáng tạo được hoạch định bài bản trong hàng chục năm — và được đỡ bằng một hệ thống tài trợ nhà nước khổng lồ không có nền kinh tế thị trường thuần túy nào có thể bắt chước.

Anne Applebaum

Illiberalism Is Not Inevitable, The Atlantic, APRIL 12, 2026

Huy Linh biên dịch

Nếu Viktor Orban đã thất bại, những kẻ ngưỡng mộ Orban ở Nga và Mỹ cũng hoàn toàn có thể thất bại.

Trọng Thành

Cuộc bầu cử Quốc hội Hungary 12/04/2026 vừa khép lại thì chỉ hơn hai tiếng đồng hồ sau, thủ tướng mãn nhiệm Viktor Orban, cầm quyền liên tục từ 16 năm, đã phải thừa nhận thất bại và chúc mừng đối thủ, sau chiến thắng áp đảo của đảng Tisza, có khả năng giành được đến hai phần ba số ghế trong Quốc hội, đủ để sửa đổi Hiến pháp.

Cách nay hơn hai năm, tên tuổi của Péter Magyar, lãnh đạo đảng Tisza, gần như không được mấy ai biết đến ở Hungary. Chính trị gia này là ai ? Bằng cách nào ông trở thành người có thể sang trang thời kỳ trị vì của thủ tướng Orban và đảng Fidesz, vốn được nhiều nhà quan sát xem như đã có được vị thế vững chắc trong xã hội Hungary.

Tô Văn Trường

Tôi từng có nhiều dịp trao đổi về triết học với nhà thơ Việt Phương, ông Trần Đức Nguyên và ông Nguyễn Chân. Nay cả ba vị đều đã đi xa, nhưng những câu hỏi mà chúng tôi từng trăn trở vẫn còn nguyên tính thời sự: Triết học có thể làm gì trước những biến động lớn của thời đại?

Tô Văn Trường

Mệnh đề then chốt không phải là “làm sao để chạm ngưỡng 10%”, mà phải là: làm sao để mỗi một điểm phần trăm tăng trưởng đều kết tinh thành giá trị đích thực cho người dân. Phản biện xã hội, khi được đặt đúng vị thế, sẽ không kéo lùi lịch sử. Ngược lại, nó sẽ soi đường chỉ lối cho một mô hình phát triển chân thực và bền vững.

Phan Mai Lợi 

Bài 2: Những phòng thí nghiệm khổng lồ — Khi Trung Quốc đặt cược tương lai vào các đặc khu 

Giữa năm 2026, khi giá dầu vượt 95 USD/thùng và chi phí vận chuyển hàng hải tăng vọt do tàu thuyền phải vòng tránh Eo biển Hormuz, một làn sóng mới bắt đầu hình thành trong thế giới đầu tư toàn cầu: Các tập đoàn đa quốc gia đang đẩy nhanh quá trình phân tán chuỗi sản xuất khỏi Trung Quốc, tìm kiếm những điểm đến có chi phí hợp lý, hạ tầng đủ tốt, và — quan trọng nhất — "thể chế đủ dự đoán được".

Câu hỏi được đặt ra trong các phòng hội nghị từ Munich đến Minneapolis: "Liệu Việt Nam có thể là Thâm Quyến tiếp theo?".

Phan Mai Lợi 

Bài 3: Đất đai, con người và vốn — Ai kiểm soát nguồn lực, kẻ đó quyết định ai giàu 

Năm 2026, trong bối cảnh giá dầu tăng cao do bất ổn Trung Đông đang kéo chi phí logistics toàn cầu lên một mặt bằng mới, câu hỏi về hiệu quả phân bổ nguồn lực trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Khi mỗi chuyến hàng tốn thêm 20% chi phí vận chuyển so với năm ngoái, khi mỗi nhà máy phải trả nhiều hơn cho nguyên liệu đầu vào, thì năng suất sử dụng nguồn lực — đất, người, vốn — trở thành yếu tố sống còn của sức cạnh tranh quốc gia.

Trung Quốc đã xây dựng phép màu kinh tế của mình trên ba trụ cột nguồn lực đó. Nhưng không phải không có cái giá phải trả.

Ái Vân Hà

Thủ tướng Hungary Viktor Orbán thừa nhận thất bại trong cuộc bầu cử quan trọng, kết thúc 16 năm cầm quyền

Cập nhật lúc: 12 tháng 4 năm 2026 / 3:50 chiều EDT / CBS/AP

Thủ tướng Hungary Viktor Orbán dự kiến ​​sẽ thất bại trong cuộc bầu cử quốc gia, với lãnh đạo phe đối lập Peter Magyar dự kiến ​​sẽ giành được đa số lớn trong quốc hội. Đây là một kết quả gây chấn động trong một cuộc bầu cử được xem là một trong những cuộc bầu cử quan trọng nhất ở châu Âu năm nay.

Orbán, nhà lãnh đạo phục vụ lâu nhất trong Liên minh châu Âu và là đồng minh lâu năm của Tổng thống Trump, đã thừa nhận thất bại vào tối Chủ nhật sau kết quả bầu cử mà ông gọi là "đau đớn", kết thúc 16 năm cầm quyền.

"Tôi đã chúc mừng đảng chiến thắng," Orbán nói với những người ủng hộ ở Budapest. "Chúng tôi sẽ tiếp tục phục vụ quốc gia Hungary và Tổ quốc của chúng ta từ phe đối lập."

A.V.H.

Nguồn: FB Ai Van Ha

***

Hôm nay ‘lót dép’ ngồi hóng hớt chuyện bầu cử Hungary.

Nơi cả Rubio và Vance cùng lũ lượt sang tỏ tình ‘đồng chí’ với Orban, và Trump cũng nóng lòng hứa hẹn hôm qua trên ‘truth‘:

‘Chính quyền của tôi luôn sẵn sàng huy động toàn bộ sức mạnh kinh tế của Hoa Kỳ để củng cố nền kinh tế Hungary – như chúng tôi đã từng làm đối với các đồng minh vĩ đại của mình trong quá khứ – nếu Thủ tướng Viktor Orbán và người dân Hungary cần đến sự hỗ trợ đó‘.

Cho đến bây giờ, các báo đã tràn ngập tin “đồng chí Orban‘ trên đường thảm bại!”.

Nguyễn Lê Tiến

Phan Mai Lợi 

Đầu tháng 4/2026, khi giá dầu thô Brent vượt ngưỡng 95 USD/thùng do xung đột leo thang ở Trung Đông và Eo biển Hormuz bị đe dọa gián đoạn, các nhà hoạch định chính sách châu Á một lần nữa nhắc nhở nhau về một bài học cũ: "không có mô hình phát triển nào tồn tại trong chân không địa chính trị". Khi thế giới chao đảo, những quốc gia có nền tảng thể chế vững chắc sẽ vượt qua sóng dữ; những quốc gia đang trong giai đoạn chuyển đổi dở dang sẽ bị sóng đánh ngã.

Chưa bao giờ câu hỏi về thể chế — đặc biệt là nền tảng lý luận của mô hình phát triển — lại trở nên cấp thiết như lúc này.

Hoàng Xuân Kiểm 

Trên thế giới người ta không dạy người mà người ta làm gương bằng hành động, công việc và kết quả, còn những phát ngôn theo cách dạy đời rồi bỏ đó là rất hiếm, chưa chừng dạy đời rồi lại vào Lò...

Chu Vĩnh Hải

Nếu ai từng tới nước Nga cũng nên biết một chút sự thật về nơi này, nơi mà bạn chỉ thấy rừng bạch dương lá đỏ, những con người thân thiện tốt bụng và yêu vodka. Có một nước Nga rất khác. Vâng, hãy nghe Lời thú nhận của Yeltsin.

Nguyễn Ngọc Chu

"Pháp trị" là giới cầm quyền đưa ra luật pháp để trị dân; "pháp quyền" là sự tôn trọng trọng pháp luật mà nội dung của nó được toàn thể người dân thông qua.

Phung Ho Hai

Pháp quyền là quyền và lợi được luật hoá, xã hội vận hành trong khuôn khổ đó.

Duong Duc

Cái mà trong lĩnh vực kinh tế người ta nói về "lợi nhuận" thì soi vào chính trị càng đúng hơn, nếu thay "lợi nhuận" bằng "quyền lực ". Quyền lực mới là động cơ khủng khiếp, mà Marx không nhận ra (hay, giấu đi).

Tiet Hung Thai

Muốn có những thay đổi căn bản và tiến bộ vượt trội cho quốc gia, phải bắt đầu từ pháp quyền. Khi chưa có pháp quyền, đừng kỳ vọng vào những bước tiến lớn.

Nguyễn Ngọc Chu

Nguyễn Khắc Giang

Ông Hưng sẽ không chỉ xử lý bài toán kinh tế. Ông phải điều hành trong một cấu trúc quyền lực ngày càng tập trung trong nước, đồng thời đối diện với một môi trường quốc tế bất định hơn nhiều so với những người tiền nhiệm.

Tô Văn Trường 

Chính sách thuế đúng thôi chưa đủ, mà còn cần sự tương thích với thực tiễn và khả năng thích ứng của xã hội.

Đỗ Kim Thêm

Ngay trước khi tối hậu thư của Mỹ gởi cho Iran hết hạn, Mỹ và Iran đã đồng ý về một lệnh ngừng bắn tạm thời cùng kế hoạch đàm phán cho một hòa ước dài hạn. Công luận và giới chính trị trên toàn thế giới thở phào nhẹ nhõm khi một thảm họa nhân đạo quy mô lớn đã được tránh khỏi, và nền văn minh rực rỡ của Iran không bị phá hủy như những lời đe dọa trước đó. Một niềm hy vọng mong manh về hòa bình cho Iran đã được nhen nhóm. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng không nên kỳ vọng quá mức.

(Nhân thảo luận những luận điểm triết học chính trị của Hannah Arendt)

Hiếu Tân 

Luận điểm về sự trùng khít của Tự do và Chính trị thật khó tiếp thu. Đó có thể là những suy tư của bà (Hannah Arendt) bên ngoài thế giới hiện thực, Tự do ở đây là mục tiêu “lý tưởng” trong chính trị, vì phần lớn đời sống chính trị là thủ tiêu và hạn chế Tự do vốn có của con người cách này hay cách khác, và cuộc đấu tranh chống lại tình trạng ấy, cách này hay cách khác. Có thể hiếu ý của Bà là tư duy chính trị thực chất là tư duy về Tự do chăng? Những suy tư về nền chính trị Dân chủ chủ nô không thể mở rộng một cách máy móc ra nền Dân chủ phổ biến ngày nay, đơn giản vì những nguyên tắc áp dụng cho thiểu số những “người Tự do” trong các thành quốc xưa thì ngày nay phải áp dụng, với những sửa sang cần thiết, cho toàn bộ dân cư, tất cả đều là “công dân”.

Nguyễn Thông 

Sinh ra đẻ ra cho lắm ban bộ ngành nhưng chỉ một việc “cỏn con” công khai trên tivi nhà nước coi thường pháp luật, đạo đức và sinh mạng, sức khỏe con người mà không biết, không dẹp được, vậy tồn tại làm cảnh à?

Các ông bà có trách nhiệm, cụ thể là trưởng ban Tuyên giáo, bộ trưởng Y tế, tổng giám đốc VTV hãy trả lời cho dân biết.

Volker Petersen – “Trump erklärt den Sieg, aber alle haben verloren - außer einem Land” (Bản tin và hình của Đài Truyền hình NTV Đức 08.04.2026)

Lưu Thủy Hương & AI dịch

Với những tuyên bố ầm ĩ, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định chiến thắng trước Iran. Phía chế độ tại Tehran cũng làm điều tương tự. Nhưng lần này, sự thật không nằm ở đâu đó ở giữa. Cả hai đều thua. Dù vậy, vẫn có kẻ hưởng lợi.

Đinh Kim Phúc

Tiếp nối bài đăng trước về người bạn Hồng Lê Thọ của tôi, đây là bức thư tôi gửi cho Đại sứ Việt Nam tại Paris. Tôi không quên!

Sauvian, ngày 04 tháng 12 năm 2014

"Từ: Ông André Menras, Hồ Cương Quyết

Gửi đến: Ngài Đại sứ Việt Nam tại Pháp

Về việc: Bắt giữ và tạm giam ông Hồng Lê Thọ

Thưa Ngài Đại sứ,

Tôi vinh dự được gửi thư này đến Ngài để bày tỏ sự lo ngại sâu sắc cũng như sự phẫn nộ khôn cùng của tôi trước việc người bạn của tôi, ông Hồng Lê Thọ, bị lực lượng công an TP. Hồ Chí Minh bắt giữ tại nhà riêng vào đêm 29 tháng 11 vừa qua. Theo phía công an, ông bị cáo buộc đã đăng tải trên internet "những thông tin có nội dung xấu xâm phạm lợi ích của Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam" và bị điều tra theo Điều 258 Bộ luật Hình sự.

Tôi xin làm chứng rằng, ông Thọ là một người yêu nước, luôn khao khát sự thật và công lý. Ông là một người cởi mở và thượng tôn pháp luật. Cả tuổi trẻ và cuộc đời ông đã tận hiến để sát cánh cùng nhân dân mình đấu tranh một cách hòa bình và kiên định. Ở tuổi lục tuần, lại đang phải điều trị tiểu đường bằng insulin và từng bị tai biến mạch máu não dẫn đến liệt cơ mặt, ông Hồng Lê Thọ chỉ đơn thuần dành thời gian để đăng tải trên trang cá nhân những thông tin đa chiều, trích dẫn từ các phương tiện truyền thông trong và ngoài nước hoặc các bài viết của các nhân sĩ địa phương và quốc tế.

Vào thời điểm Việt Nam vừa được gia nhập Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc, chính những hành động trấn áp của công an — mang tính bạo lực, độc đoán và bất công như thế này — mới là điều làm tổn hại đến uy tín của Nhà nước và đất nước Việt Nam, chứ không phải ông Thọ. Với tư cách là một công dân mang hai dòng máu Việt và Pháp, tôi cực lực phản đối mọi sự đe dọa, thô bạo hay tước đoạt tự do vì tội danh quan điểm; đồng thời, tôi yêu cầu trả tự do ngay lập tức và không điều kiện cho ông Hồng Lê Thọ cũng như hàng chục bloggơ khác đang bị giam giữ.

Với hy vọng tiếng nói này sẽ được lắng nghe và thỉnh nguyện này sẽ được chuyển tới cấp cao nhất của Nhà nước, xin Ngài Đại sứ nhận nơi đây lời chào trân trọng, tinh thần công dân và sự quyết tâm cao độ của tôi.

André Menras, Hồ Cương Quyết"