Bauxite Việt Nam

BBC

Bà Navi Pillay, cựu Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc, đã được trao Giải Nobel Hòa bình 2026. Bà từng lên tiếng về vấn đề nhân quyền tại Việt Nam.

Tô Văn Trường

GDP 9 tháng năm 2026 tăng 9,01%, quý III tăng 9,95% – những con số cho thấy nền kinh tế đang tăng tốc mạnh mẽ và mục tiêu tăng trưởng hai con số đã ở rất gần. Nhưng phía sau một con số đẹp luôn là câu hỏi về chất lượng của nó: tăng trưởng được tạo ra bằng nguồn lực nào, giá trị thực sự ở lại trong nền kinh tế bao nhiêu và liệu tốc độ ấy có thể duy trì trong những năm tới? 

Đạt GDP hai con số là một thành tích đáng mừng, nhưng điều quan trọng hơn là nền kinh tế có khỏe hơn và đi xa hơn hay không.

Số liệu tăng giảm theo phần trăm được công bố, nhưng để đánh giá nắm bắt tình hình, mọi thông tin cơ bản dùng để tính tăng giảm như chi tiêu dùng, tích lũy của các thành phần kinh tế cho từng quí cũng cần được công bố đầy đủ như các nước khác đang làm.

Thái Hạo 

Hàng ngày có hàng ngàn những việc lặt vặt thế này đã trở thành “dư luận” trên các mặt báo và mạng xã hội. Nhưng chúng như lửa rơm, xèo một cái rồi tan đi, giữa ồn ào ngút ngàn. Nhưng nhìn sâu hơn, chỉ cần một hiện tượng cá biệt thôi, người ta cũng sẽ thấy những vấn đề mang tính hệ thống, nếu thực lòng muốn sửa chữa.

Oba Mie, “Japan’s Potential as a ‘Third Option’ for ASEAN”, The Diplomat, 05/10/2026

Nguyễn Thị Kim Phụng biên dịch

ASEAN đang tìm kiếm một đối tác thứ ba, và Nhật Bản là lựa chọn hoàn toàn phù hợp – nếu nước này đi những nước cờ đúng đắn.

Carl Robinson

Ba Sàm lược dịch

Một vụ án mạng bị lãng quên, cuộc vận động của người cha và một hệ thống từ chối xem xét lại các quyết định của mình.

Mai Phan Lợi 

THACO – Hyundai Rotem soi vào chuẩn quốc gia đường sắt

Ngày 7/10/2026, Chính phủ có văn bản giao Bộ Xây dựng chủ trì lập báo cáo tiền khả thi Tổ hợp Công nghiệp đường sắt và yêu cầu báo cáo ấy làm rõ chủng loại sản phẩm, khả năng tiếp nhận và làm chủ công nghệ. 

Bùi Anh Chiến 

Sinh nhật lần thứ 74 của Putin không vui chút nào, dịch hạch ở Nga đang ngày một khó kiểm soát, chiến trường Ukraine không tiến triển và một nền kinh tế đang trên bờ sụp đổ.

Nga trong hiện tại là bài học đắt giá nhất về việc một cường quốc tự tay phá vỡ nền tảng quyền lực của mình. Không phải vì Nga yếu bẩm sinh, càng không phải vì phương Tây quá mạnh, đơn giản hơn, chỉ vì tham vọng chiến lược của Nga đã vượt quá năng lực quốc gia thực tế. Ukraine không phải là nguyên nhân, nó là điểm bùng nổ của một chuỗi sai lầm tích tụ suốt ba thập kỷ hậu Chiến tranh Lạnh.

Nguyễn Văn Tuấn 

Nếu một hình ảnh được lặp đi lặp lại đủ nhiều lần trong những tài liệu có uy tín khoa học, người đọc dần có thể tiếp nhận nó như một dữ kiện địa lý bình thường. 

Đó là điều tôi gọi là sự bình thường hoá bằng sự lặp lại. 

Đinh Kim Phúc 

Ranh giới giữa "hợp tác huấn luyện quân sự song phương" và "căn cứ quân sự nước ngoài" vốn rất mỏng manh, đặc biệt khi đặt trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung.

Nếu nhìn từ góc độ đối đầu quân sự truyền thống với các nước láng giềng, Lào không có đối thủ xứng tầm để phải "phòng thủ". Sự hiện diện này thiên về nâng cấp năng lực vũ trang chung và thắt chặt liên minh quốc phòng với Bắc Kinh hơn là phòng thủ trước một mối đe dọa từ quốc gia khác.

Mạc Văn Trang 

Từ số phận của ngành Tâm lý học, suy ra các ngành khoa học khác chắc cũng vậy. Một tổ chức nghiên cứu khoa học cần ổn định càng lâu dài càng tốt, từ đó mới có các nhà khoa học đầu đàn, tạo thành ekip nối tiếp theo đuổi nhiều năm một lĩnh vực, mới hy vọng có những phát hiện mới, đóng góp mới. Thay đổi tổ chức xoành xoạch cũng phá vỡ các liên hệ quốc tế mà đơn vị đã dày công hợp tác.

Có cảm giác, các nhà lãnh đạo Việt Nam từ cấp tỉnh, cấp bộ trở lên – họ coi các nhà nghiên cứu như các viên chức, các tổ chức nghiên cứu như đơn vị hành chính, cứ tuỳ ý sắp xếp theo ý chí chủ quan, với tầm nhìn ngắn hạn, thực dụng.

Katsuji Nakazawa, “Donald Trump steps into Xi Jinping’s Taiwan trap,” Nikkei Asia, 01/10/2026

Nguyễn Thị Kim Phụng biên dịch

Phát ngôn của Tổng thống Mỹ về “đồng minh Thế chiến II” đã trao tính chính danh lịch sử cho Trung Quốc ngày nay.

*

Vấn đề là nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ngày nay không hề tồn tại trong Thế chiến II; quốc gia này được Đảng Cộng sản Trung Quốc thành lập vào năm 1949. Đồng minh của Mỹ khi đó là Trung Hoa Dân Quốc, do Tưởng Giới Thạch của Quốc Dân Đảng (hay còn gọi là KMT) lãnh đạo.

*

Hơn nữa, vào đầu những năm 1950, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa còn cử Chí nguyện Quân sang chiến đấu cùng phe với Triều Tiên trong Chiến tranh Triều Tiên. Những người lính tình nguyện Trung Quốc khi ấy đã giao tranh ác liệt với quân đội Hàn Quốc và lực lượng Liên Hiệp Quốc do Mỹ dẫn đầu.

Nguyễn Ngọc Thuần 

Người ta bỏ hàng ngàn tỷ để xây những công trình vĩ đại. Còn ở bệnh viện loại hàng đầu cả nước thì như thế này!!!

Dũng Hoàng

Trong những ngày này, khi tâm điểm nhìn về phía bệnh viện Chợ Rẫy, tôi nhìn thấy mình trong đó. Một kẻ đang trong dòng chảy cuồn cuộn, giữa người và người, suốt tuần qua.

Ở bối cảnh này, bạn phải có thần kinh thép mới có thể trụ được. Không chỉ bệnh nhân mà còn cả đội ngũ bác sĩ, y tế. Bối cảnh đã tạo ra những con người chịu đựng và nhẫn nại tuyệt vời, hoặc nếu không, bạn sẽ bị chứng loạn thần kinh quật ngã. 

Hoàng Quốc Dũng 

Báo chí không cai trị và cũng không xét xử. Nhưng báo chí có thể đưa ra ánh sáng những điều mà quyền lực, tiền bạc hay những lợi ích riêng muốn giữ trong bóng tối. Chính vì vậy, một nền báo chí độc lập là một trong những đối trọng thiết yếu của một nền dân chủ.

Chinh Bui 

Sự hoảng loạn bao trùm vùng Siberia. Nhà chức trách nói là viêm phổi và tiếp tục phủ nhận dịch hạch.

Thanh Phương – RFI 

Có lẽ Việt Nam sẽ gặp khó khăn, bởi vì bao nhiêu năm chúng ta đã không có điều kiện để làm nghiên cứu sâu.

Giờ thiếu gần như ở tất cả các công đoạn, thiếu về công nghệ lõi, không có các phòng thí nghiệm, trang thiết bị, dây chuyền sản xuất và ngay cả nhân lực cũng không có.

Bây giờ muốn tham gia cuộc chơi này, chúng ta phải có một kế hoạch làm việc rất bài bản, để sau 5, năm 10 năm có thể bắt kịp với thế giới, để tham gia cuộc đua lượng tử và sau đấy thì sẽ mang các ứng dụng lượng tử đấy vào các ngành nghề.

Việt Nam phải phát triển công nghệ lượng tử một cách độc lập, tự lực, bằng chính con người của Việt Nam, hoặc tận dụng nguồn trí thức Việt Kiều, những người tâm huyết muốn phát triển công nghệ đó cho Việt Nam. 

Giáo sư Lại Ngọc Điệp 

Giảng dạy tại École Normale Supérieure Paris-Saclay, Đại học Paris-Saclay.

Tô Văn Trường

Trên mạng xã hội gần đây xuất hiện một số bài viết và bình luận về nhà báo Huy Đức sau khi ông ra tù. Điều đáng chú ý là những nhận xét ấy đi theo nhiều hướng khác nhau, thậm chí trái ngược nhau. Người tiếc nuối, người hoài nghi, người kỳ vọng, người lại cho rằng một chương đời của Huy Đức có lẽ đã khép lại.

Bởi, sau khi cánh cửa nhà tù khép lại phía sau lưng, mỗi người có còn đủ tự do để lựa chọn mình sẽ trở thành ai?

Andy Tran & Stella Ho

2026.10.05

GDP của Việt Nam đã tăng 9,01% tính đến cuối tháng 9/2026, cao gấp ba mức tăng trưởng bình quân 2,9% của thế giới. Với mục tiêu tăng trưởng ít nhất 10% trong năm 2026, chính phủ muốn hướng Việt Nam lọt vào tốp 30 nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Nhưng đối với không ít người dân, họ vẫn cảm thấy đời sống ngày càng khó khăn hơn.

Altaf Moti, Asia Times – October 2, 2026

Ba Sàm lược dịch

Liệu cuộc chiến Iran có đang trở thành một mặt trận gián tiếp khác trong cuộc cạnh tranh rộng lớn hơn giữa Mỹ và Trung Quốc?

Ba Sàm & ChatGPT

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật đang đặt ra một vấn đề tưởng như chỉ liên quan đến kỹ thuật lập pháp, nhưng thực chất chạm tới một câu chuyện lớn hơn: 

Quyền lực lập pháp đang được tổ chức và vận hành như thế nào?