Bauxite Việt Nam

Tô Văn Trường

KHÓC TUỔI TRẺ CƯỜI

Thy sĩ Ủa

                                                                                           Hôm nay kỷ niệm ngày báo chí 
                                                                                           Đốt nén nhang rơi lệ xót thương
                                                                                           Báo Cười Tuổi Trẻ đang cường
                                                                                           Bốn mươi hai sọi hưởng dương - tịt ngòi

                                                                                          Thế là tắt tiếng cười sảng khoái
                                                                                          Tiếng cười thời đổi mới ngân vang     
                                                                                          Tiếng cười chính khí hiên ngang     
                                                                                          Tiếng cười tử tế rộn ràng lòng nhau

                                                                                          Rũ ruột gan rầu rầu thương tiếc
                                                                                          Tiếc với thương chẳng biết làm gì
                                                                                          Làm gì cũng chẳng làm chi
                                                                                          Âm dương đôi ngả phân ly Khóc - Cười

                                                                                          Mắc một cục ngậm ngùi nghẹn cổ
                                                                                          Đột tử hay bức tử hỡi trời?
                                                                                          Cả làng có mỗi Tiếng Cười
                                                                                          Bỗng nhiên tắt ngóm - còn vui nỗi nào?

                                                                                          Tiếng cười vốn thanh cao tao nhã
                                                                                          Phép màu nâng quả tạ nhẹ tênh
                                                                                          Đôi khi việc lớn tày đình
                                                                                          Tiếng cười hóa giải thênh thênh lông hồng

                                                                                          Không cười được khiến lòng nặng nặng
                                                                                          Chuyện thường ngày cáu bẳn gì đâu
                                                                                          Hung hăng cục mịch càu nhàu
                                                                                          Hằm hằm nhăn nhó nhìn nhau lầm lì

                                                                                          Bấc ném đi cục chì văng lại
                                                                                          Thấy võ mồm cự cãi mà lo
                                                                                          Chuyện be bé xé ra to
                                                                                          Phồng mang trợn mắt hét cho đã đời

                                                                                          Thường khi một tiếng cười tinh tế
                                                                                          Sâu sắc hơn lý lẽ phổi bò
                                                                                          Nhẹ nhàng mà lại hay ho
                                                                                          Tiếng cười thấm thía mặt mo cũng mềm

                                                                                          Tiếng cười-tấm đệm êm xã hội
                                                                                          Van xả hơi cho khỏi nổ nồi
                                                                                          Cái nồi áp suất đang sôi
                                                                                          Mà không cho xả van Cười thì...toang?

                                                    Thy sĩ Ủa 

                                                                SG-21.6.2026

                                                           BVN sao chép từ tạp chí Diễn đàn Paris

Có những tiếng khóc dành cho con người, có những tiếng khóc dành cho một thời đại, và cũng có những tiếng khóc dành cho những giá trị tinh thần từng làm cho cuộc sống trở nên dễ chịu hơn.

Quốc Ngọc thực hiện

Từ phòng thí nghiệm sức đẩy phản lực danh tiếng thế giới, vị giáo sư người Việt dùng công nghệ viễn thám tiên tiến nhất thế giới để giải quyết các bài toán sinh tử như an ninh nguồn nước đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) hay chiến lược năng lượng bền vững.

Trong khuôn khổ các hoạt động hợp tác khoa học quốc tế mới đây tại Việt Nam, chúng tôi đã có cuộc đối thoại với GS-TS. Nghiêm Văn Sơn – khoa học gia cao cấp (senior research scientist) tại Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ (NASA).

Thái Hạo

Đơn giản: Cứ xem ngân sách cho Giáo dục thì biết nguyên nhân gốc!!!
Hoàng Hưng

1. 

Xin thưa, họ không có kỳ thi nào như thế cả. Hầu hết các nước phát triển và cả đang phát triển đều mặc định học sinh học xong lớp dưới thì lên lớp trên, nhà nước tự động bố trí chỗ học cho các em theo địa chỉ nhà và vài yếu tố khác (nếu cần). “Thi vào lớp 10” là một đặc sản Việt Nam, không đại diện cho bức tranh và cách thức vận hành của hầu hết các nền giáo dục trên thế giới.

Tam Mao

Xây nhà Nhầm. Giờ đến phá mộ Nhầm. Chuyện này thật lý thú chứ hì?

Trịnh Tuấn

Đúng là nhầm lẫn.tại sao những cán bộ ko có kiến thức như thế này vẫn làm lãnh đạo đc.trong khi vẫn khẩu hiệu to tướng (lãnh đạo tử tế,công minh ,trí tuệ)

Một chiếc máy xúc không thể tự biết đâu là mộ phần để tránh. Một dự án cũng không thể tự triển khai nếu không có người chỉ đạo, giám sát và kiểm tra hiện trường. Vậy nên khi 17 ngôi mộ bị san ủi rồi mọi chuyện được giải thích bằng hai chữ "nhầm lẫn", điều khiến dư luận băn khoăn không phải là lỗi kỹ thuật, mà là câu hỏi: Làm sao một sai sót lớn như vậy có thể xảy ra?

Hoàng Quốc Dũng

Tôi không phải là nhà quân sự học và cũng không có tham vọng phân tích từng trận đánh trên chiến trường Nga - Ukraina. Nhưng với tư cách một người quan tâm đến lịch sử, tôi luôn bị hấp dẫn bởi một câu hỏi đơn giản: điều gì thực sự làm thay đổi cục diện của một cuộc chiến?

Thái Hạo

Ngày 22/06/2026 báo Thanh Niên đăng bài “Kỳ thi lớp 10 khép lại: Trượt thôi, đừng ngã!” của tác giả Hoàng Anh Tú, người vốn quen thuộc với bút danh anh Chánh Văn trên báo Hoa Học Trò. Xem bài viết ở đây: https://thanhnien.vn/ky-thi-lop-10-khep-lai-truot-thoi...

Vì bài viết để lại cho tôi nhiều băn khoăn, xin được trao đổi mấy ý với tác giả.

Tô Văn Trường

Đề xuất của Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam về việc cần có cơ chế bảo vệ, khuyến khích tổ chức và cá nhân tham gia phản biện xã hội để bảo đảm tính khách quan, thẳng thắn là một tín hiệu đáng chú ý.

Bởi suy cho cùng, một xã hội muốn phát triển lành mạnh không chỉ cần những người dám lên tiếng, mà còn cần một môi trường khiến người ta cảm thấy an tâm khi nói lên sự thật. Sự xuất hiện của cụm từ "tránh tâm lý e ngại, nể nang" đã phản ánh một thực tế: cái đang thiếu không hẳn là diễn đàn góp ý, mà nhiều khi là sự an tâm để nói thật.

Mai Phan Lợi

Hiệp hội lúa gạo Mỹ vừa gửi kiến nghị mới, đẩy gạo Việt vào tâm điểm của một cuộc tranh luận thương mại đang ngày càng nóng lên.

Chuyện gì vừa xảy ra: Đề xuất mức thuế tới 65%

Shoumitro Chatterjee và Arvind Subramanian, “China Is Pulling Up the Ladder Behind It”, Foreign Affairs, 18/06/2026

Viên Đăng Huy biên dịch

Trung Quốc đang ngày càng chủ động gánh vác vị thế đi kèm với tư cách một siêu cường toàn cầu. Sự trỗi dậy của Trung Quốc đang buộc phần còn lại của thế giới phải đánh giá năng lực của họ với tư cách là một bá quyền tiềm năng lẫn một bên cung cấp các lợi ích công. Và trong một số lĩnh vực quan trọng, sức mạnh của họ có thể lại chính là một điểm yếu chí mạng. Nhiều quốc gia nghèo hơn lo ngại rằng sự bứt phá kinh tế của Trung Quốc sẽ không để lại khoảng trống cho họ công nghiệp hóa. Không giống như Mỹ và các quốc gia châu Âu — những bên trong quá khứ từng giúp tạo điều kiện cho quá trình công nghiệp hóa của các nước nghèo hơn (bao gồm cả Trung Quốc) — Bắc Kinh hiện tại lại đang trên đà tạo ra hiệu ứng ngược lại.

Tạ Duy Anh

Hôm qua một ông bạn gọi điện hỏi thăm NXB Hội Nhà văn, sau vụ thu hồi sách. Tôi bảo tôi nghỉ rồi, chỉ thích chơi và hầu cháu, không mấy khi ra khỏi nhà, ít quan tâm chuyện xã hội nên cũng chỉ biết sơ qua. Nói chuyện một hồi, ông bạn bảo: Một ông anh quan chức từng bảo tôi là các ông phải găm vào đầu rằng, ở xã hội ta, chớ bao giờ động vào lãnh tụ, kể cả khen các cụ lên tận giời. Cứ để các cụ ngồi yên vị trên bàn thờ, thỉnh thoảng nhang khói là khôn ngoan nhất.

Thái Hạo

1. Không thể tin được…

Ngay sau khi đề thi Tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn 2026 xuất hiện trên mạng tôi đã viết một bài “thử nhập vai các chiến binh chống lật sử…” để nói về nó (xin xem lại ở đây: https://www.facebook.com/share/p/1FyF47Yw2y/ )

Tino Cao

1. 

Trong đáp án đề thi tốt nghiệp trung học phổ thông môn Ngữ văn năm 2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cụm từ giáo dục khai phóng được dùng như một gợi ý chấm bài cho câu hỏi về điều kiện hình thành những “Steve Jobs của Việt Nam”, tức những cá nhân có khả năng sáng tạo nhờ một môi trường giáo dục rộng mở. Chỉ sau vài ngày, cụm từ ấy bị kéo bật ra khỏi phạm vi khảo thí và trở thành tâm điểm của một cuộc tranh luận sặc mùi công kích bằng cách chụp mũ; vấn đề giáo dục nhanh chóng bị nâng quan điểm lịch sử và áp đặt độc quyền diễn giải chân lí. Đặt bên cạnh những tranh cãi gần đây quanh tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh, tọa đàm về Trương Vĩnh Ký của Cà phê Thứ Bảy, sách Chuyện với Thanh của Nguyễn Thành Nam, cùng việc đề thi môn Lịch sử dùng cách diễn đạt khác thay cho cụm “ngụy quân, ngụy quyền”, sự việc này cho thấy một làn sóng bảo thủ đang nổi lên với mức độ ngày càng gay gắt trong đời sống công cộng Việt Nam. Những nỗ lực nhìn nhận lại văn chương, lịch sử và giáo dục bằng một tinh thần tự do và hiện đại hơn đang gặp sức ép từ các tiếng nói cực đoan muốn giữ nguyên những khuôn diễn giải quen thuộc; đi kèm với sức ép ấy là các cáo buộc về lập trường, về “diễn biến hòa bình”, về nguy cơ “xét lại” hoặc “lệch chuẩn”.

Lương Diệp Phong

Thái Hạo: Người đề xuất thành lập và sau đó phụ trách Gia Định báo - tờ báo bằng chữ Quốc ngữ đầu tiên của nước ta, là nhà bác học Trương Vĩnh Ký(1). Ông cũng chính là nhân vật đã và đang bị không ít thành phần nhân danh "yêu nước", "chống lật sử" liên tục đấu tố bằng những quy kết và ngôn từ thô tục nhất trong thời gian qua. Xin đăng lại bài viết trên báo Dân trí, số ra hôm qua, 20.6.2026 của tác giả Lương Diệp Phong.  

Nhà văn hóa, nhà văn, nhà ngôn ngữ học Trương Vĩnh Ký (Pétrus Ký)

Bản gốc: “The G7 has nudged open a window for diplomacy in Ukraine”, The Economist, 18/06/2026

Viên Đăng Huy biên dịch

Nguyễn Phương Mai

Nhân ngày của các nhà báo, xin chia sẻ bài tôi viết cho tạp chí Một Thế Giới.

Bài báo này tôi viết ra với nỗi lòng nặng trĩu. Bởi cuộc chiến ấy đang thử thách những người làm nghề một cách quá tàn khốc. Đó không chỉ là hàng trăm đồng nghiệp bất ngờ mất việc vì nhiều tòa báo có lệnh đóng cửa. Sau khi bài đã lên trang, tôi viết thêm chi tiết vì nhận ra đó còn là sự cay đắng khi đọc những bản tin về giải tỏa cho đại dự án sông Hồng.

Tô Văn Trường

Có những cuộc gặp gỡ tưởng như tình cờ nhưng lại khiến người ta nhớ mãi. Bởi trong dòng chảy bộn bề của cuộc sống hôm nay, được ngồi lại với nhau, được nhìn thấy nhau bằng ánh mắt thân tình, được kể cho nhau nghe những câu chuyện cũ mới, ấy đã là một niềm hạnh phúc.

Nguyễn Thông

Một thể chế, một xã hội đề cao con người ác, khen ngợi hành vi nhẫn tâm của kẻ ruột thịt đối với người ruột thịt, nghĩ cho cùng đã tạo mảnh đất gieo mầm cái ác.

Thái Hạo 

Có những đứa trẻ đang sống trong sợ hãi tột độ với thế giới người lớn ở việc học hành. Chúng sợ sai đến mức không còn giữ được bình tĩnh. Vì sao thế? Phải chăng vì các cháu không bao giờ được phép sai? Sai thì sẽ bị mắng, bị đánh, bị cho điểm thấp, bị báo về cho bố mẹ và bêu tên trước các bạn?

Trẻ con có quyền sai, hãy cho các cháu sai và coi việc sai là điều đương nhiên, thậm chí lành mạnh. Khi đứa trẻ không còn sợ hãi vì viết sai, làm sai, nó sẽ tìm đến thầy cô và bố mẹ để hỏi. Và đó là một cơ hội để chúng không còn sai nữa. Phải sai để đúng, chứ không phải không được phép sai để cứ sai mãi mãi, hoặc không bao giờ biết đến cái đúng.

Vì nền giáo dục của chúng ta không cho phép sai nên văn mẫu mới ra đời và lũng đoạn suốt hàng chục năm qua. Đối với thầy cô, học sinh viết một bài văn là ngay từ đầu phải hoàn hảo, mẫu mực, vì thế không gì tốt hơn là… học thuộc văn mẫu! 

 Trần Kỳ Trung

Nhân có chuyện một quyển sách bị thu hồi, Nhà xuất bản xuất bản, phát hành cuốn sách đó bị đình chỉ xuất bản hai tháng, tôi mời các bạn đọc lại bài viết này. Nội dung cũng muốn nhắc lại một việc tương tự, xảy ra cách đây hơn ba mươi năm, ở NXB Đà Nẵng, nơi tôi từng công tác, để thấy rằng... các nhà văn, các nhà nghiên cứu, phê bình văn học ... ở Việt Nam, đa số chỉ có tấm lòng thành. Họ viết một cuốn sách, thâm tâm chỉ muốn xã hội của chúng ta tốt lên, người với người sống để thương nhau và nếu có điều gì đó, chưa bằng lòng người đọc (trong xã hội, chuyện này bình thường) điều đó cũng không phải là chủ ý của người viết. 

Amir Azimi – Thư ký tòa soạn tại BBC News Tiếng Ba Tư

19 tháng 6 2026

Hơn 100 ngày sau khi bom đạn của Mỹ và Israel bắt đầu trút xuống Iran, cả hai bên đều tuyên bố chiến thắng – một dấu hiệu cho thấy họ đều rất cần một lối thoát.