Bauxite Việt Nam

Hoàng Trường 

Lịch sử không lặp lại, nhưng đôi khi “lịch sử gieo vần”. Tám mươi năm trước, những lá thư gửi Washington không đủ để thay đổi cách một cường quốc đọc bản đồ quyền lực. Những ngày qua, vài chục hợp đồng ở New York cũng chưa chắc làm được điều đó. Một Tô Lâm có những ngày rất bận rộn ở New York. Một cường quốc có thể nghe rất kỹ những gì một chính quyền đối tác nói về mình, nhưng cuối cùng vẫn hoạch định chiến lược theo những gì họ quan sát được từ hành vi của chính quyền ấy và từ vị trí thực tế của quốc gia đó trên bàn cờ.

Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng

Cựu Đại sứ; Nghiên cứu viên của Caux Round Table 

Phần 1 và Phần 2

Một cộng đồng có thể tồn tại rất lâu mà chưa nhất thiết trưởng thành cùng với chiều dài lịch sử của mình. Sống sót chứng minh sức sống; trường tồn chứng minh sức bền. Nhưng trưởng thành đòi hỏi nhiều hơn thế: khả năng nhìn lại chính mình bằng con mắt phê phán, biết đặt giới hạn cho quyền lực, biết sống với khác biệt, biết nhận ra và sửa chữa sai lầm, và nhất là biết chuyển những kinh nghiệm đau đớn của quá khứ thành năng lực kiến tạo tương lai. 

Nếu hai phần trước tìm hiểu những nguồn lực đã giúp người Việt đi qua nhiều chu kỳ đứt gãy mà không biến mất, thì đến đây câu hỏi phải đổi khác: những năng lực từng giúp chúng ta trường tồn liệu có đủ để giúp chúng ta trưởng thành? 

Nguyễn Văn Tuấn

Mấy ngày qua, trong chuyến đi Mỹ, TBT Tô Lâm một lần nữa kêu gọi cộng đồng người Việt ở nước ngoài “khép lại quá khứ, cùng chung tay kiến tạo tương lai dân tộc”.

Rất khó để không đồng tình với thông điệp đó.

Một dân tộc không thể sống mãi trong chiến tranh. Sau hơn nửa thế kỷ, người Việt ở trong nước cũng như ngoài nước cần tìm cách sống với nhau mà không để những chia rẽ của một cuộc chiến đã kết thúc năm 1975 tiếp tục truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Nhưng có một câu hỏi mà tôi vẫn chưa tìm được câu trả lời thỏa đáng: Thế nào là “khép lại quá khứ”? Các vị lãnh đạo nói câu này rất nhiều lần nhưng họ chưa giải thích nó có nghĩa là gì.

Tô Văn Trường

Khi trí tuệ nhân tạo ngày càng tiến gần tới khả năng tự lập kế hoạch, tự sử dụng công cụ và thực hiện những nhiệm vụ phức tạp, câu hỏi về AI đã vượt khỏi phạm vi của một cuộc cách mạng công nghệ thông thường. Những cảnh báo về an toàn AI đang trở thành một phần của cuộc tranh luận toàn cầu: con người có thể kiểm soát đến đâu một công nghệ mà chính con người đang làm cho nó ngày càng mạnh hơn?

Nhưng với những quốc gia đang phát triển như Việt Nam, còn một câu hỏi không kém phần quan trọng: nếu quá lo sợ AI, liệu chúng ta có bỏ lỡ một cơ hội hiếm có để rút ngắn khoảng cách phát triển? Giữa nỗi sợ và sự say mê, Việt Nam cần một con đường thứ ba: đón nhận AI với tham vọng phát triển, nhưng với một năng lực kiểm soát đủ tỉnh táo.

Mai Phan Lợi 

Nhìn từ góc thương mại song phương, việc cấp phép cho SpaceX vận hành 100% vốn ngoại, không giới hạn tỷ lệ sở hữu, khó tách rời khỏi bối cảnh cán cân thương mại Việt - Mỹ.

Câu chuyện, vì vậy, không dừng lại ở một hợp đồng thương mại giữa Vietjet và SpaceX ký bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Nó là điểm giao giữa ba trục: hạ tầng viễn thông quốc gia đang tìm cách thoát khỏi sự lệ thuộc vào các tuyến cáp quang biển thường xuyên đứt gãy; Một nền ngoại giao kinh tế đang dùng công nghệ cao làm quân bài mặc cả thuế quan; Và một tập đoàn Mỹ đang thử nghiệm mô hình quản lý viễn thông vệ tinh tại một trong những thị trường kiểm soát chặt chẽ nhất khu vực. 

Anh Quoc 

Hai con sư tử Trung Quốc loại sản xuất hàng loạt, đặt ở mặt trước chùa Một Cột (Liên Hoa Đài) không phải quá xa lạ, có thể bắt gặp ở bất cứ đâu trong các nhà dân hay công sở... ở nước ta.

Không thể nào chốn tâm linh, nơi công đường nghiêm ngặt bộ mặt của quốc thể lại có sự vô tình, dễ dãi cho sự xâm lăng của văn hoá ngoại lai như thế, giặc đã vào nhà phá hoại đi quốc cách, quốc hồn chứng tỏ phải có kẻ tiếp tay, làm tay sai cho chúng.

Hoàng Quốc Dũng 

Có nhất thiết phải biến sự đối đầu thành một phần của bản sắc cách mạng?

Có nhất thiết phải chứng minh rằng mình không bao giờ thay đổi, ngay cả khi chính cuộc sống của người dân đang ở mức gần như “chết đói”?

Trương Nhân Tuấn 

Thật là quá dễ để tăng trưởng GDP dựa vào đổ bê tông, làm đường và đào kênh. Nhưng đây không phải là phương cách của một giàn lãnh đạo thông minh, có tầm nhìn hay một lớp lãnh đạo "kỹ trị". 

Đào đất rồi lấp đất cũng tạo được tăng trưởng GDP trong ngắn hạn, nhưng việc này không đồng nghĩa với việc nền kinh tế đã chuyển đổi thành công.

Tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ

Tô Văn Trường

Có một nghịch lý trong cách chúng ta nhìn cây xanh đô thị: khi trồng cây, người ta thường muốn cây càng lớn càng tốt, càng nhanh có bóng mát càng tốt, nhưng khi cây đã lớn quá mức, trở thành mối nguy hiểm cho đường phố, người ta lại ngần ngại không muốn thay thế. Đến khi một cơn giông làm bật gốc, gãy cành, đổ cây gây thiệt hại về người và tài sản, câu chuyện mới được đặt ra.

Nhưng với cây xanh đô thị, chờ đến khi cây gãy đổ mới xử lý thì đã quá muộn. Tôi đã từng đề cập đến hai vấn đề tưởng như khác nhau nhưng thực ra có liên quan rất chặt chẽ đến cách chúng ta quy hoạch và quản lý cây xanh trong thành phố.

Mạc Văn Trang 

 Sự đời nghĩ thật oái oăm

Hình như càng chống càng tăng mới kỳ?

Fan Tong Huang Lao Ban, 饭统戴老板|西贡河畔的谜题：越南的三星和比亚迪在哪里？, Guancha, 10/09/2024

Lê Thị Thanh Loan biên dịch

Mai Phan Lợi 

Khi thị trường là hàng chục triệu “khách hàng” không thể đàm phán!

Và

Việc dồn toàn bộ nhu cầu sách giáo khoa của 18 triệu học sinh vào một chuỗi cung ứng duy nhất, đúng vào năm mà bản đồ hành chính quốc gia đang được vẽ lại, là một phép thử năng lực quản trị chuỗi cung ứng ở quy mô chưa từng có tiền lệ — phép thử đó, theo chính thừa nhận của Bộ, đã không đạt ngay từ vòng đầu tiên.

GS Thinh Nguyen - University of Florida – Góp ý khi cần tắt Internet toàn cầu

Việt báo – Bản tin của USA Today hôm Thứ Sáu 18/9/2026: "Công tắc ngắt khẩn cấp" (kill switch) cho AI có thể dẫn đến việc ngắt kết nối cả Internet. Trong bối cảnh các nhà lãnh đạo ngành và các nhà hoạch định chính sách đang kêu gọi nhau kiểm soát và làm chậm tốc độ phát triển chóng mặt của trí tuệ nhân tạo (AI), ý tưởng về một "công tắc ngắt khẩn cấp" (kill switch) cho AI đang ngày càng thu hút sự chú ý.

BBC

19 tháng 9 2026

Từ một hoạt động đánh bắt theo mùa, sự hiện diện ngày càng đông của đội tàu Trung Quốc làm hiển lộ một câu chuyện lớn hơn: cuộc cạnh tranh về nguồn lợi thủy sản, sinh kế của ngư dân và những toan tính về quyền kiểm soát trên Biển Đông.

Anh Quoc 

Văn hóa là ứng xử, những kẻ ứng xử chẳng có văn hóa thì làm sao làm được văn hóa. Nguy hiểm hơn họ đang tạo ra một thứ văn hóa tranh đấu vì một chỗ ngồi trong "mâm cỗ”, tất yếu đất nước này sẽ tiếp tục làm nô lệ cho ngoại bang, và nô lệ cho những thèm khát đê hèn “tiền, quyền, danh hão”.

Nguyễn Duy 

Hôm trước tôi viết một status nối việc Thanh Hóa đặt tên đường Hữu Loan, dân Nga Lĩnh vác đá xây mộ Cụ và trước đó, dân Đông Vệ đã khắc bài "Tre Việt Nam" của Nguyễn Duy vào bia đá để khẳng định rằng, khi tượng đài văn học đã được tạc vào lòng dân, nó sẽ trường tồn. Đọc status ấy, Nguyễn Duy gửi cho lão hủ tôi bài ông viết về Hữu Loan (nhân ngày mất của nhà thơ đàn anh Hữu Loan 18.3.2010). Xin đăng lại bài ấy của Nguyễn Duy Duy Nguyen.

La Khac Hoa 

Mai Phan Lợi 

Một tân sinh viên rời quê Ninh Bình lên Hà Nội nhập học chưa đầy hai tuần thì mất tích trong dòng nước ngập, và thi thể được tìm thấy tại miệng một cống thoát nước không nắp đậy. 

Vụ việc, xảy ra giữa tháng 9/2026 tại phường Đông Ngạc, đã thổi bùng một cuộc tranh luận trên mạng xã hội: đó là một "tai nạn không ai muốn", hay là hậu quả tất yếu của một chuỗi lơ là có thể quy trách nhiệm?

Đối sánh với một bản án dân sự vừa được tuyên tại Las Vegas: nơi một phụ nữ trượt ngã vì vũng nước trên sàn được bồi thường 15 triệu USD bài viết này đi tìm câu trả lời cho câu hỏi vì sao, trong những vụ việc tưởng như "rủi ro", pháp luật và tòa án ở nhiều nơi trên thế giới, kể cả Việt Nam, lại có xu hướng nghiêng về phía người bị hại.

Trần Công Nhật 

Lịch sử không cần chúng ta bảo vệ một nhân vật. Lịch sử cần chúng ta bảo vệ sự thật.

Thưa ông Phan Trung Can, đọc bài viết của ông về Gia Long – Nguyễn Phúc Ánh, tôi thấy có một vấn đề rất rõ: ông sử dụng nhiều sự kiện lịch sử có thật nhưng lại xâu chuỗi chúng theo một chiều để đi đến một kết luận đã được định sẵn: Tây Sơn là chính nghĩa, Quang Trung là người thống nhất đất nước, còn Nguyễn Phúc Ánh là kẻ phản quốc, bán nước và là nguồn cơn dẫn đến 100 năm Pháp thuộc. Tôi không có ý phủ nhận những sai lầm của Nguyễn Phúc Ánh. Ông từng cầu viện Xiêm, từng tìm kiếm sự hỗ trợ của người Pháp và sau khi chiến thắng Tây Sơn đã tiến hành những cuộc trả thù rất khốc liệt. Những điều đó đều có thể nghiên cứu, phê phán. Nhưng một nhân vật có sai lầm không có nghĩa mọi kết luận tiêu cực về nhân vật ấy đều tự động trở thành sự thật. Muốn tranh luận lịch sử thì phải phân biệt giữa sự kiện, cách giải thích sự kiện và phán xét đạo đức về sự kiện. Bài viết của ông nhiều lần nhập ba thứ đó làm một.

Ba Sàm & ChatGPT

Một thông tin chắc chắn đang gây choáng váng từ Trung Quốc, Nga, cho đến châu Âu: Sau nhiều tháng làm cả thế giới phải nín thở, thậm chí không ít bực dọc, phẫn nộ, dè bỉu trước tuyên bố rằng Mỹ cần phải có Greenland, có thể bằng cả giải pháp quân sự - Donald Trump cuối cùng đã đạt được một thỏa thuận với Đan Mạch và Greenland về an ninh trên hòn đảo Bắc Cực này.

Thú vị là Mỹ không sở hữu Greenland. Chủ quyền của Đan Mạch không thay đổi.