Bauxite Việt Nam

Đặng Đình Cung
Kỹ sư tư vấn

Trong bối cảnh Chính phủ tái khởi động dự án điện nguyên tử và các cường quốc dọa sẽ dùng vũ khí hạt nhân để thanh toán mâu thuẫn của họ, một số phần tử "không đội trời chung với Cộng sản" phao tin chúng ta đang tìm cách sở hữu loại vũ khí này.

Trong bài này chúng tôi xin chứng minh Việt Nam chúng ta không có và sẽ không có vũ khí hạt nhân.

Ngô Thị Kim Cúc

Đúng là cuộc sống luôn có nhiều bất ngờ và cả bất ngờ của bất ngờ.

Christelle Nguyen “Taiwan and the Formosa Disaster in Vietnam: The Sound of Silence”

Vũ Linh Huy biên dịch.

LGT: Đánh dấu 10 năm thảm họa môi trường do Công ty Formosa Hà Tĩnh gây nên — một vết thương chưa lành trong lịch sử hiện đại Việt Nam — tạp chí quốc tế The Diplomat đã đăng tải bài viết “Taiwan and the Formosa Disaster in Vietnam: The Sound of Silence”, tác giả Christelle Nguyen, vào ngày 6 tháng 4 năm 2026 vừa qua.

Là một diễn đàn quốc tế uy tín về địa chính trị và nhân quyền tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, The Diplomat không chỉ phản ánh sự kiện, mà còn đặt lại vấn đề trách nhiệm của các bên liên quan trong một thảm họa kéo dài suốt một thập niên. Mười năm trôi qua, nhưng những câu hỏi cốt lõi vẫn chưa có lời giải: Ai chịu trách nhiệm? Ai bảo vệ quyền lợi của người dân? Và vì sao công lý vẫn tiếp tục bị trì hoãn? Sự im lặng — dù đến từ doanh nghiệp, chính quyền hay cộng đồng quốc tế — không thể là câu trả lời cuối cùng. Bởi lẽ, khi công lý bị trì hoãn quá lâu, nó không còn đơn thuần là sự chậm trễ, mà trở thành một hình thức phủ nhận công lý.

Chúng tôi trân trọng giới thiệu dưới đây bản phỏng dịch tiếng Việt, như một nỗ lực góp phần phá vỡ sự im lặng đó.

Vũ Linh Huy

Mai Phan Lợi

Tuần tới, một sự kiện kinh tế hiếm gặp sẽ diễn ra tại Hà Nội: Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và khoảng 200 doanh nghiệp hàng đầu, trong đó có lãnh đạo các tập đoàn Samsung, SK, LG, Hyundai thăm cấp Nhà nước Việt Nam từ 21–24/4/2026.

Đây không phải chuyến thăm xã giao mà là cuộc “xuất quân” của chính các chaebol — những “quả đấm thép” từng biến Hàn Quốc từ đống đổ nát sau chiến tranh thành cường quốc công nghiệp chỉ trong một thế hệ.

Và trong bối cảnh Việt Nam đang tìm kiếm mô hình phát triển cho giai đoạn mới, việc hiểu thực chất chaebol là gì — và không phải là gì — trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Hứa Thành Cương (Chenggang Xu-許成鋼)

Đại học Stanford

Nguyễn Quang A dịch

DẪN NHẬP

1.1. TỔNG QUAN

Thể chế nền tảng của Trung Quốc đương đại là chủ nghĩa toàn trị cộng sản mang đặc sắc Trung Quốc. Thể chế này khác biệt về căn bản so với các chế độ toàn trị phi cộng sản và các hệ thống Trung Hoa cổ đại. Nó cũng khác biệt ở nhiều khía cạnh so với Liên Xô. Nó bắt nguồn từ nước Nga Soviet và có nguồn gốc sâu xa ở Trung Quốc, không thể tách rời khỏi nền tảng của các thể chế Trung Hoa cổ đại. Thể chế này chi phối hành vi của chính phủ Trung Quốc đương đại như thế nào? Các thể chế của Trung Quốc và những đặc điểm cơ bản của chúng đã diễn biến thành hình dạng mà chúng ta quan sát ngày nay ra sao? Trong tương lai, những thể chế này sẽ thay đổi theo hướng nào? Nghiên cứu học thuật trong lĩnh vực này nhìn chung còn yếu và có nhiều khoảng trống. Cuốn sách này nhằm mục đích củng cố nghiên cứu học thuật trong lĩnh vực này và lấp đầy những khoảng trống đó. Bằng cách đó, tôi hy vọng sẽ thiết lập một nền tảng vững chắc để diễn giải bối cảnh lịch sử và đương đại của Trung Quốc, đồng thời cung cấp những kiến giải có thể hỗ trợ trong việc dự báo những chuyển biến tiềm tàng trong tương lai. Đối với những ai quan tâm đến các cuộc cải cách của Trung Quốc, điều này cung cấp cơ sở để nhận diện những vấn đề căn bản của nước này nằm ở đâu và để hiểu cách cải cách các thể chế của nó.

Phạm Phan Long 

Lời giới thiệu:

Sau nhiều  dự án lãng phí vì không đạt  được mục đích mà còn gây thiệt hại nặng nề cho Đồng Bằng Sông Cửu Long, từ dự án ngọt hóa bán đảo Cà Mau hoàn toàn thất bại, dự án cống đập Ba Lai gây rối loạn toàn bộ hệ sinh thái, dự án thoát lũ ra biển Tây cắt mất lũ tự nhiên, nguồn phù sa dinh dưỡng và gây ra sạt lở và sụt lún. Dự án cống đập Cái Lớn Cái Bé có hiệu quả ngăn mặn ngắn hạn, nhưng làm ngọt mặn xáo trộn không đồng bộ với nhu cầu của đồng bằng. Vì thế công trình lớn nào đưa ra bây giờ đều cần phải cân nhắc tránh rủi ro, nhất là những rủi ro có thể thấy trước phải tránh né ngay từ đầu, hay phải có biện pháp giảm thiểu tối đa.

Trước tình trạng thừa phèn, thừa ô nhiễm, thừa nước mặn và thừa các công trình thủy hại, nhưng lại thiếu nước sạch, thiếu phù sa, thiếu chất dinh dưỡng và nhất là thiếu ngân sách.

Để cứu Nguồn nước và hệ sinh thái cho Đồng Bằng Sông Cửu Long, rút ra từ những bài học trên, chúng ta phải đi tìm một dự án đáp ứng những yêu cầu sau đây:

1) không gây xáo trộn hệ thống thủy văn tự nhiên;

2) không can thiệp thô bạo vào mặn ngọt;

3) không chặn sông, ngăn thuyền, cản phù sa;

4) không thu hồi đất (không giải phóng mặt bằng),

5) không di tản dân cư (không cưỡng chế).

Mời các bạn cùng KS Phạm Phan Long và tôi đi tìm nguồn nước lý tưởng như thế, ở nơi có nhiều nước với phẩm chất tốt, thu góp cất giữ ở nơi kín đáo để sử dụng khi cần đến với năng lượng và chi phí ít nhất có thể.    

Hứa Thành Cương (Chenggang Xu-許成鋼)

Đại học Stanford

Nguyễn Quang A dịch

Kỳ 1: Lời Giới thiệu, Lời nói đầu & Lời Cảm ơn 

Cuốn sách này khảo cứu cội nguồn và sự tiến hóa của các thể chế Trung Quốc cũng như của chủ nghĩa toàn trị cộng sản nói chung. Thể chế nền tảng của Trung Quốc đương đại chính là chủ nghĩa toàn trị cộng sản. Bằng việc đưa ra khái niệm "gen thể chế", tác phẩm luận giải quá trình các gen thể chế của nước Nga Soviet đã dung hợp với các gen của hệ thống đế chế Trung Hoa, từ đó tạo nên một chế độ toàn trị kiên cố mang đặc sắc Trung Quốc – Chủ nghĩa toàn trị được quản lý theo vùng.

Gen Thể chế là những yếu tố thể chế nền tảng có khả năng tự tái tạo, định hướng những biến đổi thể chế và có thể nhận diện được về mặt thực nghiệm. Thông qua việc phân tích cội nguồn và sự tiến hóa của các gen thể chế trong chủ nghĩa toàn trị cộng sản từ Châu Âu và Nga, cũng như các gen từ Đế chế Trung Hoa, Cách mạng Cộng sản Trung Quốc, Đại Nhảy Vọt, Cách mạng Văn hóa và các cuộc cải cách hậu Mao Trạch Đông, cuốn sách làm sáng tỏ sự trỗi dậy và quá trình phát triển của chủ nghĩa toàn trị cộng sản tại Trung Quốc. Sự vươn lên của Trung Quốc cộng sản vang vọng lời cảnh báo của Mises rằng những nỗ lực nhằm ngăn chặn chủ nghĩa toàn trị đã thất bại. Để đảo ngược xu thế này, cần phải có một sự thấu hiểu triệt để về chủ nghĩa toàn trị.

Hứa Thành Cương (Chenggang Xu) là Nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Kinh tế và Thể chế Trung Quốc thuộc Đại học Stanford, thành viên hội đồng quản trị của Viện Ronald Coase, và Nghiên cứu viên tại Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách. Ông từng là Giáo sư Kinh tế Chung Hon-Dak tại Đại học Hồng Kông, Giáo sư Đặc biệt tại Đại học Thanh Hoa, Giáo sư Đại học Đẳng cấp Thế giới tại Đại học Quốc gia Seoul, và Phó Giáo sư tại Trường Kinh tế London. Ông cũng từng giữ chức Chủ tịch Hiệp hội Luật và Kinh tế Châu Á. Ông nhận bằng Tiến sĩ kinh tế tại Đại học Harvard năm 1991. Hứa Thành Cương là người nhận Giải thưởng Tôn Dã Phương năm 2013 và Giải thưởng Kinh tế Trung Quốc năm 2016.

Đỗ Kim Thêm 

Bối cảnh

Trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực toàn cầu ngày càng gia tăng, chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ đang trải qua những điều chỉnh quan trọng. Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là sự tái diễn giải Học thuyết Monroe – vốn được hình thành từ thế kỷ 19 – thành một chiến lược mới thường được gọi là “Học thuyết Donroe”. Thuật ngữ này phản ánh cách tiếp cận của chính quyền Donald Trump đối với khu vực Tây Bán Cầu, đặc biệt trong việc đối phó với ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc tại châu Mỹ La tinh. 

Lê Nguyễn

Người Anh quay lại Côn Đảo – những dấu ấn đầu tiên của giám mục Bá Đa Lộc trên đảo

Hoàng Việt Hải, Nguyễn Hoàng Trang và nhóm thực địa | Dự án Đại Sự Ký Biển Đông

Việc Trung Quốc nối lại hoạt động bồi đắp đảo nhân tạo quy mô lớn tại Bãi Hải Sâm cho thấy giai đoạn 2017-2025 chỉ là một sự ngừng có tính tạm thời, không phải là một quyết định ở cấp độ chiến lược. Một Bãi Hải Sâm được hoàn thiện quân sự hoá sẽ góp phần lấp đầy khoảng trống địa lý còn lại trong chuỗi căn cứ quân sự của Trung Quốc trải dài từ Hải Nam ở phía bắc xuống quần đảo Trường Sa ở phía nam, tạo thành một dải có thể chứa đựng năng lực chống tiếp cận/phong toả khu vực (A2/AD) bao phủ toàn bộ phần trung và bắc Biển Đông, làm thay đổi căn bản địa lý quân sự đối với Việt Nam, Philippines, Malaysia, Brunei, và các lực lượng Hoa Kỳ cùng đồng minh hoạt động trong khu vực. Diễn biến này cần được hiểu không chỉ gói gọn trong khuôn khổ song phương giữa Trung Quốc và Việt Nam, mà là một điểm uốn mang tầm khu vực: Bắc Kinh đã thể hiện cả ý chí lẫn năng lực công nghiệp để mở rộng dấu chân thực địa ở quy mô lớn, tốc độ cao và ít minh bạch nhất có thể.

Ngọc Ánh

Anh Tai Ho

“Khi một chính quyền không thể hoặc không muốn giải quyết các vấn đề nội tại bằng cải cách, họ thường tìm đến một giải pháp rẻ tiền hơn: vẽ ra một kẻ thù. Không nhất thiết phải là kẻ thù có thật. Chỉ cần đủ thuyết phục để người dân nhìn ra bên ngoài thay vì nhìn vào trong”.

Le Quang 

Mỗi khi ở VN, tôi thường đi bộ nhiều, cảm giác thiếu thốn diện tích cho người bộ hành trên vỉa hè đôi khi khiến ta phát cáu, nhưng hãy thử nhìn xem, chúng ta cũng không có làn cho người đi xe đạp, không có vị trí giao nhận hàng cho các cửa hiệu, không có bóng mát, không có chỗ tập xe an toàn cho trẻ em, các lối lên xuống vỉa hè cho người tàn tật cũng thiếu thốn, và bên dưới, chắc là cũng thiếu cống thoát nước hay hố cáp… như vậy rõ ràng là cách mà ta planning ra các khối phố hay trục tuyến là vấn đề có tính hệ thống; Chứ không thể cứ tạo ra mọi thứ một cách sai lầm rồi lại say sưa với các chiến dịch “giành lại” đầy chính nghĩa dạng khẩu hiệu được.

Lê Nguyễn 

Địa danh Côn Đảo ngày nay từng mang nhiều cái tên khác nhau: Côn Lôn, Côn Nôn, Côn Sơn... Nó xứng đáng với cái tên “hòn đảo ngục tù”, vì cách đây gần 200 năm, Côn Đảo đã được dùng làm nơi phát vãng (đày đi xa) những người phạm tội dưới triều Nguyễn. Một số tài liệu cổ của người phương Tây giúp chúng ta biết thêm được nhiều điều thú vị về hòn đảo này.

Tô Văn Trường

Lịch sử không bao giờ lặp lại nguyên xi những sự kiện, nhưng lịch sử luôn hào phóng để lại cho hậu thế những quy luật sinh tồn vô giá. Những thời kỳ vàng son chói lọi của dân tộc không tự nhiên mà có, đó là trái ngọt vĩ đại của những lựa chọn đúng đắn về con đường phát triển, của trí tuệ lãnh đạo xuất chúng và lòng yêu nước của muôn dân.

Việc ôn cố tri tân – nhìn thấu quá khứ để giải mã hiện tại và kiến tạo tương lai chính là phương thức thực tiễn và khôn ngoan nhất để thực thi sứ mệnh giữ nước trong kỷ nguyên mới. 

Phạm Đình Trọng

1.  

Các nước thực sự dân chủ đều có đa đảng. Mỗi dịp bầu cử quốc hội là một dịp người dân được thể hiện quyền lực của dân, được thực sự chọn ra đảng chính trị làm chủ quốc hội. Đảng làm chủ quốc hội là đảng giành được từ hai phần ba số ghế trở lên trong quốc hội, được quyền sửa luật và lập ra chính phủ của đảng dẫn dắt đất nước trong nhiệm kì bầu cử đó.

Lynn Huỳnh

18.04.2026 

(VNTB) – Cán bộ cấp xã lại có quyền tước đi chứng chỉ do Bộ Tư pháp cấp cho Luật sư!

Để trở thành một Luật sư, cần tối thiểu phải trải qua 6 bước: từ đại học luật, đào tạo nghiệp vụ luật sư cho đến tập sự tại các văn phòng hay công ty luật. Sau đó là kiểm tra kết thúc tập sự; cấp chứng chỉ hành nghề luật sư và cuối cùng là gia nhập Đoàn Luật sư. 

Vượt qua bao nhiêu thứ, từ tích lũy kiến thức cho đến những buổi thực tập, trải nghiệm, kinh nghiệm hành nghề mới có thể thành luật sư thật thụ. Thế nhưng, giờ đây, một Chủ tịch xã cũng có cái quyền tước chứng chỉ hành nghề luật sư!

BBC - 17 tháng 4 2026

Chụp lại hình ảnh: Ảnh vệ tinh chụp các tàu đánh cá tại lối vào bãi cạn Scarborough đang tranh chấp ở Biển Đông, nơi đang bị chặn bởi một rào chắn nổi ngày 11/4/2026. Nguồn hình ảnh: REUTERS

Nguyễn Ngọc Chu 

“Kỹ trị” không phải là thứ có thể dễ dàng hình thành theo ý muốn, mà chịu tác động mạnh của nền tảng thể chế và trình độ phát triển của xã hội, đồng thời gắn với văn hóa quản trị, chất lượng con người và năng lực thực thi. Nó đòi hỏi thời gian tích lũy cùng với bề dày văn hóa và năng lực quản trị.

“Kỹ trị” cũng không phải là một nhãn hiệu có thể gán ghép, mà phải được kiểm chứng bằng thực tiễn. Trong quá trình điều hành chính phủ, nếu nhất quán tuân thủ các nguyên tắc cốt lõi đã nêu, thì ngay cả khi không gọi tên, “kỹ trị” sẽ dần hình thành và được kiểm chứng, khẳng định bằng kết quả thực tiễn.

Thành Nguyễn

Bài này đáng lẽ phải viết lâu rồi để hoàn thiện nốt series đường sắt cao tốc từ năm ngoái mà bận quá chưa viết xong được. Đến giờ thì Vin vừa mới khởi công đường sắt cao tốc Hà Nội-Hạ Long nên cũng đã đến lúc phải trả bài. 

Bức tranh đường sắt thế giới không thể đầy đủ nếu thiếu đi tay chơi lớn nhất là Trung Quốc, một quốc gia vốn dĩ xuất phát sau nhưng nay lại dẫn đầu và vượt xa so với các player khác. Đường sắt Trung Quốc là một câu chuyện đầy màu sắc kịch tính, nó vừa phản ánh sức mạnh của người khổng lồ Trung Quốc đang trỗi dậy đồng thời cũng bộc lộ những điểm yếu chết người của hệ thống tạo ra siêu cường này. 

Kỳ 1: Chứng kiến

LS Trịnh Vĩnh Phúc 

Nhân chuyện cõi mạng ồn ào luận bàn và phiếm luận về việc nâng cao vị thế luật sư và trang phục mới của luật sư Việt Nam, tôi phải thấm thía ngẫm lời cụ Nguyễn Du: “Rằng hay thì thật là hay/ Nghe sao ngậm đắng nuốt cay thế nào” (Truyện Kiều).