Bauxite Việt Nam

Tạ Duy Anh

Hôm qua một ông bạn gọi điện hỏi thăm nxb Hội nhà văn, sau vụ thu hồi sách. Tôi bảo tôi nghỉ rồi, chỉ thích chơi và hầu cháu, không mấy khi ra khỏi nhà, ít quan tâm chuyện xã hội nên cũng chỉ biết sơ qua. Nói chuyện một hồi, ông bạn bảo: Một ông anh quan chức từng bảo tôi là các ông phải găm vào đầu rằng, ở xã hội ta, chớ bao giờ động vào lãnh tụ, kể cả khen các cụ lên tận giời. Cứ để các cụ ngồi yên vị trên bàn thờ, thỉnh thoảng nhang khói là khôn ngoan nhất.

Thái Hạo

1. Không thể tin được…

Ngay sau khi đề thi Tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn 2026 xuất hiện trên mạng tôi đã viết một bài “thử nhập vai các chiến binh chống lật sử…” để nói về nó (xin xem lại ở đây: https://www.facebook.com/share/p/1FyF47Yw2y/ )

Tino Cao

1. Trong đáp án đề thi tốt nghiệp trung học phổ thông môn Ngữ văn năm 2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cụm từ á ụ ó được dùng như một gợi ý chấm bài cho câu hỏi về điều kiện hình thành những “Steve Jobs của Việt Nam”, tức những cá nhân có khả năng sáng tạo nhờ một môi trường giáo dục rộng mở. Chỉ sau vài ngày, cụm từ ấy bị kéo bật ra khỏi phạm vi khảo thí và trở thành tâm điểm của một cuộc tranh luận sặc mùi công kích bằng cách chụp mũ; vấn đề giáo dục nhanh chóng bị nâng quan điểm lịch sử và áp đặt độc quyền diễn giải chân lí. Đặt bên cạnh những tranh cãi gần đây quanh tiểu thuyết ỗ ồ ế của Bảo Ninh, tọa đàm về Trương Vĩnh Ký của Cà phê Thứ Bảy, sách ệ ớ của Nguyễn Thành Nam, cùng việc đề thi môn Lịch sử dùng cách diễn đạt khác thay cho cụm “ngụy quân, ngụy quyền”, sự việc này cho thấy một làn sóng bảo thủ đang nổi lên với mức độ ngày càng gay gắt trong đời sống công cộng Việt Nam. Những nỗ lực nhìn nhận lại văn chương, lịch sử và giáo dục bằng một tinh thần tự do và hiện đại hơn đang gặp sức ép từ các tiếng nói cực đoan muốn giữ nguyên những khuôn diễn giải quen thuộc; đi kèm với sức ép ấy là các cáo buộc về lập trường, về “diễn biến hòa bình”, về nguy cơ “xét lại” hoặc “lệch chuẩn”.

Thái Hạo

[Người đề xuất thành lập và sau đó phụ trách Gia Định báo - tờ báo bằng chữ Quốc ngữ đầu tiên của nước ta, là nhà bác học Trương Vĩnh Ký(1). Ông cũng chính là nhân vật đã và đang bị không ít thành phần nhân danh "yêu nước", "chống lật sử" liên tục đấu tố bằng những quy kết và ngôn từ thô tục nhất trong thời gian qua. Xin đăng lại bài viết trên báo Dân trí, số ra hôm qua, 20.6.2026 của tác giả Lương Diệp Phong]

Bản gốc: “The G7 has nudged open a window for diplomacy in Ukraine”, The Economist, 18/06/2026

Viên Đăng Huy biên dịch

Nguyễn Phương Mai

Nhân ngày của các nhà báo, xin chia sẻ bài tôi viết cho tạp chí Một Thế Giới.

Bài báo này tôi viết ra với nỗi lòng nặng trĩu. Bởi cuộc chiến ấy đang thử thách những người làm nghề một cách quá tàn khốc. Đó không chỉ là hàng trăm đồng nghiệp bất ngờ mất việc vì nhiều tòa báo có lệnh đóng cửa. Sau khi bài đã lên trang, tôi viết thêm chi tiết vì nhận ra đó còn là sự cay đắng khi đọc những bản tin về giải tỏa cho đại dự án sông Hồng.

Tô Văn Trường

Có những cuộc gặp gỡ tưởng như tình cờ nhưng lại khiến người ta nhớ mãi. Bởi trong dòng chảy bộn bề của cuộc sống hôm nay, được ngồi lại với nhau, được nhìn thấy nhau bằng ánh mắt thân tình, được kể cho nhau nghe những câu chuyện cũ mới, ấy đã là một niềm hạnh phúc.

Nguyễn Thông

Một thể chế, một xã hội đề cao con người ác, khen ngợi hành vi nhẫn tâm của kẻ ruột thịt đối với người ruột thịt, nghĩ cho cùng đã tạo mảnh đất gieo mầm cái ác.

Thái Hạo 

Có những đứa trẻ đang sống trong sợ hãi tột độ với thế giới người lớn ở việc học hành. Chúng sợ sai đến mức không còn giữ được bình tĩnh. Vì sao thế? Phải chăng vì các cháu không bao giờ được phép sai? Sai thì sẽ bị mắng, bị đánh, bị cho điểm thấp, bị báo về cho bố mẹ và bêu tên trước các bạn?

Trẻ con có quyền sai, hãy cho các cháu sai và coi việc sai là điều đương nhiên, thậm chí lành mạnh. Khi đứa trẻ không còn sợ hãi vì viết sai, làm sai, nó sẽ tìm đến thầy cô và bố mẹ để hỏi. Và đó là một cơ hội để chúng không còn sai nữa. Phải sai để đúng, chứ không phải không được phép sai để cứ sai mãi mãi, hoặc không bao giờ biết đến cái đúng.

Vì nền giáo dục của chúng ta không cho phép sai nên văn mẫu mới ra đời và lũng đoạn suốt hàng chục năm qua. Đối với thầy cô, học sinh viết một bài văn là ngay từ đầu phải hoàn hảo, mẫu mực, vì thế không gì tốt hơn là… học thuộc văn mẫu! 

 Trần Kỳ Trung

Nhân có chuyện một quyển sách bị thu hồi, Nhà xuất bản xuất bản, phát hành cuốn sách đó bị đình chỉ xuất bản hai tháng, tôi mời các bạn đọc lại bài viết này. Nội dung cũng muốn nhắc lại một việc tương tự, xảy ra cách đây hơn ba mươi năm, ở NXB Đà Nẵng, nơi tôi từng công tác, để thấy rằng... các nhà văn, các nhà nghiên cứu, phê bình văn học ... ở Việt Nam, đa số chỉ có tấm lòng thành. Họ viết một cuốn sách, thâm tâm chỉ muốn xã hội của chúng ta tốt lên, người với người sống để thương nhau và nếu có điều gì đó, chưa bằng lòng người đọc (trong xã hội, chuyện này bình thường) điều đó cũng không phải là chủ ý của người viết. 

Amir Azimi – Thư ký tòa soạn tại BBC News Tiếng Ba Tư

19 tháng 6 2026

Hơn 100 ngày sau khi bom đạn của Mỹ và Israel bắt đầu trút xuống Iran, cả hai bên đều tuyên bố chiến thắng – một dấu hiệu cho thấy họ đều rất cần một lối thoát.

Tô Văn Trường

Một thế giới nơi chiến thắng lớn nhất không phải là áp đảo đối phương, mà là cùng nhau lùi lại đủ xa khỏi bờ vực để tất cả vẫn còn cơ hội tiếp tục tồn tại và cạnh tranh trong một trật tự có thể kiểm soát.

Mai Phan Lợi

Khi tài khoản chính chủ cũng bị gọi đi phỏng vấn rồi bị khóa chỉ sau vài phút, câu chuyện không còn là lỗi hệ thống mà đã trở thành tín hiệu cảnh báo với cộng đồng seller (người bán hàng) Việt Nam.

Mai Phan Lợi

Bốn cách khác để đặt cược vào đức tin

Thiếu Lâm, Đại Nam, Chùa Ba Vàng, Sun Group: Mở rộng phân tích ra ngoài mô hình Xuân Trường, kỳ này khảo sát bốn chiến lược khác — một đã sụp đổ vì thiếu giám sát, một dựa vào cá tính cá nhân, một vượt ranh giới đạo đức, và một tách bạch hoàn toàn khỏi rủi ro tôn giáo.

Nguyễn Khắc Giang & Lê Hồng Hiệp

Làm thế nào để tiếp tục ủng hộ một người đồng chí lâu năm mà không làm tổn hại đến quan hệ đối tác quan trọng mà Việt Nam đã dày công xây dựng với Washington.

Trọng Thành  - RFI Tiếng Việt 

18/06/2026

Nhóm G7, bao gồm bảy cường quốc công nghiệp Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nhật Bản, Ý và Canada, sau ba ngày họp tại Pháp, ra “tuyên bố chung về các vấn đề địa chính trị”, ngày 17/06/2026, phản đối bất kỳ thay đổi hiện trạng nào “bằng vũ lực” tại các vùng biển nhiều tranh chấp ở Châu Á – Thái Bình Dương, bao gồm eo biển Đài Loan, Biển Đông và Biển Hoa Đông.

Phạm Thế Anh

Sáng thấy có trang đưa tin VPCP phê bình NHNN chậm triển khai việc này, chiều gỡ rồi, nhưng google vẫn lưu.

Mai Phan Lợi

Từ tro tàn nhìn lại ánh sáng

Công thức thành công của Bái Đính và Tam Chúc: Cùng một doanh nghiệp, cùng một triết lý 'vô vi' — nhưng hai dự án khác của Xuân Trường lại trở thành hai trong số các điểm đến tâm linh thành công nhất Việt Nam. Điều gì đã đúng ở đây mà sai ở Hồ Núi Cốc?

Mai Phan Lợi 

Án tù Thiếu Lâm và cái chết của một 'siêu dự án': Cùng một thời điểm tháng 6/2026, hai biểu tượng của kinh tế tâm linh Á Đông cùng đổ vỡ. Đây không phải sự trùng hợp ngẫu nhiên — đây là điểm khởi đầu để hỏi một câu hỏi nghiêm túc: khi thánh đường được nhìn như thương trường, quy luật thị trường nào sẽ thắng?

Tino Cao 

Cái SIM bé xíu sẽ không còn là chuyện bé xíu nữa. Nó là điểm kết nối giữa công nghệ tư bản, quyền lực nhà nước và đời sống công dân. Chống SIM rác là việc cần làm. Nhưng cột chặt hình ảnh khuôn mặt của người dân vào số điện thoại cho bất cứ mọi giao dịch dân sự nào cũng là chuyện thật đáng sợ.