Bauxite Việt Nam

Ba Sàm lược dịch theo Legal Initiatives by LIV | September 22, 2026

Trung tâm Václav Havel đã vinh danh nhà báo, nhà xuất bản kiêm nhà hoạt động dân chủ người Việt đang bị giam giữ – bà Phạm Đoan Trang – là người nhận Giải thưởng “Disturbing the Peace” (tạm dịch: “Phá vỡ sự im lặng/Gây xáo trộn sự bình yên giả tạo”) năm 2026, dành cho những cây bút dũng cảm đang đối mặt với hiểm nguy. Tổ chức này ghi nhận sự kiên định của bà trong việc bảo vệ quyền tự do ngôn luận bất chấp tình trạng đàn áp chính trị có hệ thống.

 Nguyễn Ngọc Chu 

Chúng ta hay đề cao khoa học. Nhưng trong thực hành lại né tránh khoa học. Từ chối áp dụng khoa học trong quy hoạch và xây dựng Metro Hà Nội đã và sẽ dẫn đến sự lãng phí nhiều tỷ USD. Không chỉ thế, nó kéo theo tổn thất thời gian và bất tiện hành trình cho nhân dân suốt cả trăm năm.

Thái Hạo

Chúng ta cấm hàng chục thứ lắt nhắt và vô cùng khắt khe, nhưng lại quy định mơ hồ hoặc tùy tiện và mang tính áp đặt, nên không những không giúp học sinh phát triển nhận thức và hình thành được thói quen tốt, mà thường chỉ làm nảy sinh tâm lý đối phó, bất mãn, ngấm ngầm chống đối và phản kháng.

Mạc Văn Trang 

Người ta “Tư duy toàn cầu, hành động tại địa phương”.

Ta lại “Tư duy cấp xã/ phường, hành động cấp quốc gia” thì nguy rồi!

…

Những di tích văn hoá lịch sử hay di sản Thiên nhiên đã được cấp nào công nhận thì muốn trùng tu, tôn tạo, thay đổi gì, phải có HỘI ĐỒNG TƯƠNG ỨNG CẤP CÔNG NHẬN, RA QUYẾT ĐỊNH.

Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng

Cựu Đại sứ; Nghiên cứu viên của Caux Round Table 

Phần 1 và Phần 2

Phần 3

Nếu Trường tồn là năng lực không biến mất và Trưởng thành là năng lực trở thành một chủ thể hành động ý thức được mình là ai và mình phải làm gì, thì Khai mở đặt ra một câu hỏi khó hơn: Việt Nam sẽ chuyển mình như thế nào để thực hiện quyền tự do lựa chọn trong một thế giới mà tất cả luật chơi đều đang đồng thời thay đổi? 

Tô Văn Trường

Trong quản trị quốc gia, nhiều sai lầm không bắt nguồn từ một quyết định sai, mà từ việc hiểu chưa đúng một khái niệm. Khi một khẩu hiệu bị đặt sai vào vị trí của cơ chế, lời nói từ diễn đàn sẽ dần đi vào chính sách, thâm nhập bộ máy và tác động trực tiếp đến đời sống người dân. 

Do đó, người lãnh đạo không chỉ cần nói đúng, mà phải hiểu đúng điều mình nói, đặt đúng vấn đề và kiến tạo cơ chế để kiểm chứng lời nói bằng thực tiễn. 

Nguyễn Quang A

Ngày 11/11/2025, trong clip số 53 trên trang Ý Vụn với tiêu đề “TBT ĐCSVN biết về nguy cơ nhà nước có thể trở thành nhà nước mafia” – tôi đã nói sơ về nguy cơ nhà nước mafia và ghi nhận rằng nhà lãnh đạo mới của Việt Nam biết về nguy cơ ấy nhằm khuyến khích giới lãnh đạo VN tránh nó. Khoảng một tuần sau mấy bạn an ninh mời tôi đi uống cà phê (chuyện thường xảy ra trong nhiều năm qua mà một số người nghĩ tôi phải “trình diện” còn tôi thì nghĩ là cơ hội tốt để “đối thoại” với các bạn an ninh và tiến hành “an ninh vận” như chủ trương của Diễn Đàn XHDS đã nêu ra từ cuối 2013) và họ yêu cầu tôi gỡ clip số 53 đó. Tôi bảo họ: “Mình khen sếp của các cậu cơ mà, sao lại phải gỡ?” Họ bảo nhưng người nghe có thể hiểu khác đi và comment rất lung tung. Mình đáp lại: để tránh người nghe hiểu lầm thì phải thảo luận, tranh luận cho ra nhẽ chứ gỡ đi không phải là giải pháp.   

Dù được gần 60 ngàn người xem, nhưng sau gần một năm, tôi nghĩ phải bàn kỹ hơn về khái niệm nhà nước mafia và nguy cơ này để tránh.

Nguyễn Thông 

Họ là ai? 

Là bộ máy nhà nước nói chung, trong đó có Bộ Giáo dục - Đào tạo. Còn cụ thể là Nhà xuất bản Giáo dục.

Nếu thực sự vì quyền lợi của dân, hãy mau chóng, thậm chí ngay lập tức chấm dứt thói độc quyền sách giáo khoa. Đừng chỉ nói mồm, hứa mồm như ông này bà nọ, rồi ném đá ao bèo, đâu lại vào đấy.

Đừng nghĩ đâu xa, bài học về xuất bản lịch còn rành rành ra đó.

Cứ đòi thế giới công nhận xứ này có nền kinh tế thị trường, trước mắt hãy áp dụng kinh tế thị trường đối với sách giáo khoa. Giờ mới chỉ ra điều này là đã là quá muộn.

Andrew Mertha, “China’s Purges Are Working as Designed,” Foreign Affairs, 17/09/2026

Nguyễn Thị Kim Phụng biên dịch

Một hệ thống kỷ luật độc đáo đã giúp đảng trụ vững.

Thái Hạo

Người Việt, nói như cụ Phan Châu Trinh, chỉ biết gia đình mà không biết xã hội, vì thế nên mới đổ nát như hôm nay. Ngoài tình yêu dành cho nhau, chúng ta cũng cần có trách nhiệm với xã hội.

BBC 

Việc người dân được cho là có sự đồng tình và đồng thuận cao với quy hoạch Hồ Gươm và khu vực quanh sông Hồng diễn ra trong bối cảnh cả hai dự án đã vấp phải nhiều tranh cãi, với nhiều ý kiến lo ngại về ảnh hưởng đến cảnh quan của Hồ Gươm cũng như việc thu hồi và bồi thường đất cho người dân ở khu vực dự án.

Tô Văn Trường

Hưng Yên đang đứng trước mục tiêu chiến lược trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030, trong khi thực tiễn ở cơ sở vẫn đang vất vả thích ứng với sự xáo trộn từ cuộc sắp xếp đơn vị hành chính quy mô lớn năm 2025.

Giữa khát vọng mở rộng không gian đô thị và yêu cầu duy trì tính ổn định của sinh kế, câu hỏi cốt lõi không nằm ở bài toán đếm số lượng xã, phường đạt chuẩn. Vấn đề mang tính hệ thống ở đây là: sau những lần quy hoạch và vẽ lại ranh giới, hệ sinh thái xã hội có thực sự bền vững và người dân có thực sự sống tốt hơn hay không.

Anh Quoc 

Mấy năm gần đây họ nói nhiều về “Công nghiệp văn hoá”.

Công nghiệp hoá có sức hút gì, mà họ đang soạn thảo riêng một luật để thúc đẩy nó phát triển?

Alina Polyakova & Christopher Walker

Russia’s Intensifying Shadow War Against Europe, The National Interest, September 26, 2026

Ba Sàm lược dịch

Nga luôn duy trì khả năng chối bỏ trách nhiệm đối với từng vụ phá hoại riêng lẻ, nhưng khi gộp lại, chúng tạo thành một mô hình chiến tranh cường độ thấp mà các nền dân chủ châu Âu buộc phải đáp trả.

Tô Văn Trường

Một nền kinh tế có thể lớn lên khá nhanh khi đưa thêm vốn, đất đai và lao động vào cuộc chơi. Nhưng lớn lên về quy mô chưa đồng nghĩa với mạnh lên về năng lực. Vì thế, câu hỏi cốt lõi của mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là “có đạt 10% hay không?”, mà là: 10% ấy được tạo ra bằng gì, và sau mỗi phần trăm tăng trưởng, đất nước có thêm năng lực gì để đi xa hơn?

Sự kiện khởi công phục dựng điện Kính Thiên, 29/9/2026

Mai Phan Lợi 

Điều duy nhất không thể lặp lại là lựa chọn: một khi điện Kính Thiên được xây lên, không gian khảo cổ dưới nó sẽ mãi mãi bị định hình bởi kiến trúc bên trên. Không thể sửa. Không thể lấy lại.

Điều chưa ai được hỏi đủ to, là: ngôi điện ấy, sau khi dựng xong, sẽ "sống" như thế nào giữa Hà Nội thế kỷ XXI?

Câu hỏi đó không thể đợi đến khi máy xúc đã rút đi và tòa nhà đã hoàn công.

“Deep mutual distrust will scupper US-China co-operation on AI”

The Economist, 17/09/2026

Phạm Ánh Minh biên dịch

Khó có khả năng đạt được bước tiến lớn tại cuộc gặp thượng đỉnh sắp tới giữa Donald Trump và Tập Cận Bình.

Trương Nhân Tuấn 

Một nền kinh tế thực sự tự cường phải được đo lường bằng hàm lượng chất xám trong sản phẩm, năng lực làm chủ công nghệ và mức sống được cải thiện bền vững của đa số người dân. 

Myroslav Liskovich

Kyiv, Ukrinform, 23.09.2026

Bản dịch của Gemini

Nga có thể không sụp đổ vào sáng mai, nhưng trớ trêu thay, mạng lưới an sinh xã hội của nước này lại biến thành một cơ chế tự hủy diệt.

Việt Báo 

25/09/2026

Singapore đang thử một cách khá lạ để kéo người dân ra khỏi màn hình điện thoại: trả tiền cho họ đọc sách.