Bauxite Việt Nam

Stella Ho

23.9.2026 

Khi nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa gặp nền kinh tế số

Tranh chấp giá điện giữa các trung tâm dữ liệu của Viettel, CMC, và ngành điện đang trở thành một phép thử đáng chú ý đối với cách vận hành của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đặc biệt hơn nó được đặt trong bối cảnh mà Việt Nam đang “vươn mình” để trở thành một quốc gia công nghệ số với hàng loạt các Nghị quyết TW Đảng được ban hành để thúc đẩy quá trình này.

Đây không đơn thuần là cuộc tranh luận về việc một trung tâm dữ liệu sử dụng một kilowatt giờ điện nên được tính theo biểu giá sản xuất hay kinh doanh.

Đằng sau nó là xung đột giữa định hướng phát triển hạ tầng số quốc gia, tính nhất quán của chính sách và quyền lực thực tế của bên độc quyền tự nhiên trong phân phối điện.

Nguyễn Ngọc Chu 

Hai đề nghị với Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng và Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn.

Hàng chục ngàn doanh nghiệp đang tiến hành giải thể. Việc sửa chữa ngay các quy định không phù hợp là hành động đúng với tinh thần “Kỷ nguyên vươn mình”. Trả lại công bằng cho doanh nghiệp không chỉ đảm bảo tính công minh của pháp luật mà còn nữa là nhân văn, đạo đức.

Trần Đông A

“Xóa bỏ định kiến, khép lại quá khứ, lắng nghe ý kiến khác biệt”…? Dễ thôi, nhà nước Việt Nam hãy bắt đầu bằng những việc làm cụ thể như: Có chính sách trợ cấp theo chế độ người già bị thương tật cho những người thương phế binh VNCH còn sống, hoặc ít nhất để yên cho các tổ chức tôn giáo, xã hội dân sự giúp đỡ họ; cho phép thân nhân các sĩ tử VNCH được xây sửa lại mộ phần cha ông ở Nghĩa trang Quân đội Biên Hòa (bây giờ là nghĩa trang Bình An); thả hết tù nhân lương tâm, tù nhân chính trị còn đang trong tù và để cho người dân có quyền tự do ngôn luận, v.v. Một vài hành động cụ thể chứng tỏ sự thành tâm hoà giải, chấp nhận sự khác biệt với ngay chính đồng bào trong nước, trước khi kêu gọi kiều bào là những người có nguồn lực về nhiều mặt mà nhà nước cần.

Nếu một mặt Nghị quyết kêu gọi “xóa bỏ định kiến, gác lại quá khứ”, nhưng mặt khác vẫn phân chia cộng đồng bằng những chuẩn mực chính trị do Nhà nước xác lập; nếu một mặt nói “lắng nghe ý kiến khác biệt”, nhưng chỉ những khác biệt được chính quyền đánh giá là phù hợp mới được chấp nhận, thì đường ranh cũ chưa chắc đã mất đi. Nó có thể chỉ được vẽ lại bằng một cây bút khác. 

Hoàng Trường 

Lịch sử không lặp lại, nhưng đôi khi “lịch sử gieo vần”. Tám mươi năm trước, những lá thư gửi Washington không đủ để thay đổi cách một cường quốc đọc bản đồ quyền lực. Những ngày qua, vài chục hợp đồng ở New York cũng chưa chắc làm được điều đó. Một Tô Lâm có những ngày rất bận rộn ở New York. Một cường quốc có thể nghe rất kỹ những gì một chính quyền đối tác nói về mình, nhưng cuối cùng vẫn hoạch định chiến lược theo những gì họ quan sát được từ hành vi của chính quyền ấy và từ vị trí thực tế của quốc gia đó trên bàn cờ.

Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng

Cựu Đại sứ; Nghiên cứu viên của Caux Round Table 

Phần 1 và Phần 2

Một cộng đồng có thể tồn tại rất lâu mà chưa nhất thiết trưởng thành cùng với chiều dài lịch sử của mình. Sống sót chứng minh sức sống; trường tồn chứng minh sức bền. Nhưng trưởng thành đòi hỏi nhiều hơn thế: khả năng nhìn lại chính mình bằng con mắt phê phán, biết đặt giới hạn cho quyền lực, biết sống với khác biệt, biết nhận ra và sửa chữa sai lầm, và nhất là biết chuyển những kinh nghiệm đau đớn của quá khứ thành năng lực kiến tạo tương lai. 

Nếu hai phần trước tìm hiểu những nguồn lực đã giúp người Việt đi qua nhiều chu kỳ đứt gãy mà không biến mất, thì đến đây câu hỏi phải đổi khác: những năng lực từng giúp chúng ta trường tồn liệu có đủ để giúp chúng ta trưởng thành? 

Nguyễn Văn Tuấn

Ba Sàm Nguyễn Hữu Vinh

Một bài viết khúc chiết, sâu sắc, chân thành, thẳng thắn, lại quá hiếm hoi trong việc đóng góp cho đất nước, của một trí thức Việt kiều – GS Nguyễn Văn Tuấn ở Úc.

Tôi đã có 10 năm làm việc tại Ban Việt kiều trung ương (sau này là Ủy ban nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài), có kha khá hiểu biết về Việt kiều, nhất là nhiều trí thức – từ những lãnh đạo “phong trào Việt kiều yêu nước” từng tham gia chống Chiến tranh VN, có cảm tình với chế độ miền Bắc, rồi họ cùng nhau ký Tâm thư gửi lãnh đạo Đảng, Nhà nước VN đề nghị cải cách chính trị mạnh mẽ, sau sự kiện Thiên An Môn, Bức tường Berlin sụp đổ, … nhưng đã thất vọng.

Thậm chí trước đó nữa, tôi cũng có 5 năm tiếp xúc, nghiên cứu sâu về rất nhiều “Việt kiều dự bị”, là những sĩ quan, công chức trung cao cấp trong chính quyền Việt Nam Cộng hòa, đối tượng HO (Humanitarian Operation), sau này được Chính phủ Mỹ bảo lãnh qua Mỹ. 

Nay thì … 

Những người trong đội ngũ thứ nhất đã ra đi (như GS Ngô Vĩnh Long, GS Trần Hữu Dũng, …) hoặc quá lớn tuổi, quá thối chí để đóng góp ý kiến. Còn đội ngũ thứ hai, mà chính quyền trong nước rất “cảnh giác”, cũng không còn nhiều và thái độ thù hận (nếu có) đã suy giảm.

Nhưng mặt khác, nơi tham mưu cho Đảng, Nhà nước hiện nay về công tác Việt kiều lại mang hình hài của một cơ quan “lai” trong suốt hơn 30 năm qua, nó như “bãi đáp tạm”/ nơi “quá cảnh”/ hoặc trước khi “hạ cánh an toàn” cho đội ngũ công chức ngoại giao. Họ nói chung coi nhẹ, e dè, ít am hiểu, thiếu kinh nghiệm và cả niềm say mê công việc về lĩnh vực này.

Vậy thì những ai sẽ làm “cầu nối” cho Đảng, Nhà nước VN với chính cái “cầu nối với quốc tế”, 5-6 triệu Việt kiều ngày nay?

GS Nguyễn Văn Tuấn chính là một trong ít ỏi những người đó.

Đặc biệt hơn vào lúc này, khi Đảng, Chính phủ đã đặt những mục tiêu rất lớn, như thu hút 100 chuyên gia hàng đầu trong khoa học, công nghệ, rồi 1.000 nhân tài theo từng ngành, lĩnh vực và nhiệm vụ chiến lược…

Chắc người Việt ở nước ngoài phải là một trong những đối tượng được quan tâm đầu tiên trong số đó.

• 3095. Ông Tô Lâm tiếp ông Hùng Cao tại New York: Có gì đáng chú ý? (BBC) “Lãnh đạo Việt Nam đã từng nhiều lần nhắc đến chuyện “khép lại quá khứ” nhằm “hòa giải dân tộc”. Tuy nhiên, trên thực tế, chính quyền Việt Nam và cộng đồng người Việt tại hải ngoại, đặc biệt là ở Mỹ, vẫn còn nhiều rào cản chưa thể vượt qua“.

 

Mấy ngày qua, trong chuyến đi Mỹ, TBT Tô Lâm một lần nữa kêu gọi cộng đồng người Việt ở nước ngoài “khép lại quá khứ, cùng chung tay kiến tạo tương lai dân tộc”.

Rất khó để không đồng tình với thông điệp đó.

Một dân tộc không thể sống mãi trong chiến tranh. Sau hơn nửa thế kỷ, người Việt ở trong nước cũng như ngoài nước cần tìm cách sống với nhau mà không để những chia rẽ của một cuộc chiến đã kết thúc năm 1975 tiếp tục truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Nhưng có một câu hỏi mà tôi vẫn chưa tìm được câu trả lời thỏa đáng: Thế nào là “khép lại quá khứ”? Các vị lãnh đạo nói câu này rất nhiều lần nhưng họ chưa giải thích nó có nghĩa là gì.

Tô Văn Trường

Khi trí tuệ nhân tạo ngày càng tiến gần tới khả năng tự lập kế hoạch, tự sử dụng công cụ và thực hiện những nhiệm vụ phức tạp, câu hỏi về AI đã vượt khỏi phạm vi của một cuộc cách mạng công nghệ thông thường. Những cảnh báo về an toàn AI đang trở thành một phần của cuộc tranh luận toàn cầu: con người có thể kiểm soát đến đâu một công nghệ mà chính con người đang làm cho nó ngày càng mạnh hơn?

Nhưng với những quốc gia đang phát triển như Việt Nam, còn một câu hỏi không kém phần quan trọng: nếu quá lo sợ AI, liệu chúng ta có bỏ lỡ một cơ hội hiếm có để rút ngắn khoảng cách phát triển? Giữa nỗi sợ và sự say mê, Việt Nam cần một con đường thứ ba: đón nhận AI với tham vọng phát triển, nhưng với một năng lực kiểm soát đủ tỉnh táo.

Mai Phan Lợi 

Nhìn từ góc thương mại song phương, việc cấp phép cho SpaceX vận hành 100% vốn ngoại, không giới hạn tỷ lệ sở hữu, khó tách rời khỏi bối cảnh cán cân thương mại Việt - Mỹ.

Câu chuyện, vì vậy, không dừng lại ở một hợp đồng thương mại giữa Vietjet và SpaceX ký bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Nó là điểm giao giữa ba trục: hạ tầng viễn thông quốc gia đang tìm cách thoát khỏi sự lệ thuộc vào các tuyến cáp quang biển thường xuyên đứt gãy; Một nền ngoại giao kinh tế đang dùng công nghệ cao làm quân bài mặc cả thuế quan; Và một tập đoàn Mỹ đang thử nghiệm mô hình quản lý viễn thông vệ tinh tại một trong những thị trường kiểm soát chặt chẽ nhất khu vực. 

Anh Quoc 

Hai con sư tử Trung Quốc loại sản xuất hàng loạt, đặt ở mặt trước chùa Một Cột (Liên Hoa Đài) không phải quá xa lạ, có thể bắt gặp ở bất cứ đâu trong các nhà dân hay công sở... ở nước ta.

Không thể nào chốn tâm linh, nơi công đường nghiêm ngặt bộ mặt của quốc thể lại có sự vô tình, dễ dãi cho sự xâm lăng của văn hoá ngoại lai như thế, giặc đã vào nhà phá hoại đi quốc cách, quốc hồn chứng tỏ phải có kẻ tiếp tay, làm tay sai cho chúng.

Hoàng Quốc Dũng 

Có nhất thiết phải biến sự đối đầu thành một phần của bản sắc cách mạng?

Có nhất thiết phải chứng minh rằng mình không bao giờ thay đổi, ngay cả khi chính cuộc sống của người dân đang ở mức gần như “chết đói”?

Trương Nhân Tuấn 

Thật là quá dễ để tăng trưởng GDP dựa vào đổ bê tông, làm đường và đào kênh. Nhưng đây không phải là phương cách của một giàn lãnh đạo thông minh, có tầm nhìn hay một lớp lãnh đạo "kỹ trị". 

Đào đất rồi lấp đất cũng tạo được tăng trưởng GDP trong ngắn hạn, nhưng việc này không đồng nghĩa với việc nền kinh tế đã chuyển đổi thành công.

Tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ

Tô Văn Trường

Có một nghịch lý trong cách chúng ta nhìn cây xanh đô thị: khi trồng cây, người ta thường muốn cây càng lớn càng tốt, càng nhanh có bóng mát càng tốt, nhưng khi cây đã lớn quá mức, trở thành mối nguy hiểm cho đường phố, người ta lại ngần ngại không muốn thay thế. Đến khi một cơn giông làm bật gốc, gãy cành, đổ cây gây thiệt hại về người và tài sản, câu chuyện mới được đặt ra.

Nhưng với cây xanh đô thị, chờ đến khi cây gãy đổ mới xử lý thì đã quá muộn. Tôi đã từng đề cập đến hai vấn đề tưởng như khác nhau nhưng thực ra có liên quan rất chặt chẽ đến cách chúng ta quy hoạch và quản lý cây xanh trong thành phố.

Mạc Văn Trang 

 Sự đời nghĩ thật oái oăm

Hình như càng chống càng tăng mới kỳ?