Bauxite Việt Nam

Nguyễn Ngọc Chu

Hai chục năm lại đây, chính quyền các địa phương đã trưng thu hàng vạn héc ta đất của người dân chỉ để phục vụ mục đích buôn bán bất động sản và khấn vái. Ai cho phép họ có quyền trưng thu đất của dân? Trưng thu đất của dân chỉ xẩy ra trong trường hợp chiến tranh hay phục vụ mục tiêu bảo vệ tổ quốc. Từ bao giờ họ được ban phát cái quyền tày trời đó? Tất cả là do mỹ từ “Sở hữu toàn dân”. Tiếng là “Sở hữu toàn dân” nhưng quyền quyết định sở hữu lại nằm trong tay một nhóm người. Khi mà lợi ích nhóm đang lộng hành như hiện nay thì đất đai của dân tiếp tục bị phung phí. Họ quyết định lấy cả ngàn héc ta đất (nuôi hàng vạn nhân mạng) chỉ bằng một công văn!

Phạm Tài 

Điều Việt Nam cần nhất lúc này không phải là phủ nhận hay phàn nàn về tính công bằng của báo cáo. Điều cần nhất là một kế hoạch hành động cụ thể, đo lường được, có thời hạn – để biến “thuốc đắng” thành bước ngoặt thoát ra khỏi thế phòng thủ và bước vào kỷ nguyên kinh tế tri thức mà Việt Nam vẫn đặt làm mục tiêu chiến lược đến 2030.

Tô Văn Trường

Trong một thế giới mà thông tin di chuyển nhanh hơn cả suy nghĩ, nơi một đoạn video vài phút có thể định hình nhận thức của hàng triệu người, câu hỏi không còn là “ai đưa tin trước” mà là “ai chịu trách nhiệm về sự thật”.

Mai Phan Lợi

Tóm tắt

Từ gợi mở của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cuối tháng 3 đến phác thảo cụ thể hơn ngày 4/5/2026, khái niệm “phường, xã xã hội chủ nghĩa” đang hình thành như một chủ trương chính sách có trọng lượng — không còn là gợi ý thử nghiệm mà đã gắn với tầm nhìn quốc gia đến năm 2045. 

Bài viết này đặt phác thảo chính sách đó vào khung đối chiếu với các mô hình cộng đồng kinh tế-xã hội có màu sắc XHCN từ lịch sử và đương đại — từ Nông trường Sông Hậu, kibbutz Israel, làng Thái Hải đến Khu mới Hùng An (Trung Quốc) — nhằm nhận diện hình hài mô hình đang dần lộ diện, chỉ ra những khoảng trống chính sách còn bỏ ngỏ, và đề xuất ba kịch bản triển khai có thể cân nhắc cho Hà Nội.

Rùa Tiên sinh 

Frederic Bastiat từng nói, khi cướp bóc trở thành lối sống của một nhóm người trong xã hội, theo thời gian họ sẽ tạo ra luật pháp để hợp pháp hóa nó và tạo ra đạo lý để ca ngợi nó.

Tô Văn Trường

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, không gian mạng đã trở thành một bộ phận không thể tách rời của đời sống xã hội. Thông tin được sản xuất, lan truyền và tiếp nhận với tốc độ chưa từng có, tạo ra nhiều cơ hội giao tiếp, chia sẻ và tiếp cận tri thức.

Tuy nhiên, đi cùng với những lợi ích đó là những thách thức không nhỏ, đặc biệt là sự gia tăng của các thông tin sai lệch, thiếu kiểm chứng, thậm chí bị bóp méo có chủ đích. Khi những nội dung này liên quan đến các vấn đề nhạy cảm như quan hệ đối ngoại, hệ lụy của chúng không chỉ dừng lại ở nhận thức cá nhân mà còn có thể ảnh hưởng đến hình ảnh quốc gia và lợi ích chung.

Thái Hạo

…nếu điều kiện CẦN là xây đủ trường lớp (và mở ra nhiều lựa chọn để đảm bảo tính bình đẳng trong giáo dục như học nghề, tự học tại nhà, hệ thống tư thục phong phú, các hệ thống phi lợi nhuận, cơ hội công việc sau phổ thông…), thì điều kiện ĐỦ phải là nâng cao chất lượng giáo dục. Có như thế mới phát triển được con người và đào tạo được nguồn nhân lực cho xã hội và đất nước phát triển. 

Nhà nước và ngành giáo dục phải làm được đồng thời cả hai việc trên, không thể thiếu một.

Mạc Văn Trang

Nepal có thể là một bài học cho cách giải quyết khủng hoảng chính trị?

Nguyễn Tuấn Anh 

AI – ngôn ngữ và quyền lực: Khi việc “đặt tên” trở thành chiến trường.

Hoàng Việt Hải, Phạm Thanh Vân và cộng sự | Dự án Đại Sự Ký Biển Đông

Sự kiện tại Đảo Thị Tứ minh hoạ một chiến lược cấu trúc mà Trung Quốc đang triển khai ở quy mô toàn cầu: biến vị thế thống lĩnh sản xuất công nghệ dân sự thành đòn bẩy địa chính trị. Không giống các biện pháp cấm vận hay hạn chế xuất khẩu truyền thống vốn tác động từ bên ngoài và dễ nhận diện, cơ chế này được nhúng vào bên trong sản phẩm trước khi xuất xưởng, im lặng cho đến khi được kích hoạt theo điều kiện mà cơ quan quản lý Trung Quốc quy định. Trung Quốc không trực tiếp kiểm soát từng sản phẩm sau khi xuất khẩu mà thiết lập các yêu cầu pháp lý buộc nhà sản xuất phải tự nhúng cơ chế kiểm soát vào sản phẩm ngay từ nhà máy. Người mua thông thường không có cơ chế khiếu nại thực tế. Điều làm cho chiến lược này đặc biệt hiệu quả khi nó khai thác chính quyết định mua sắm hợp lý của người dùng.

Hoàng Tư Giang 

Hôm nay, thêm một lần nữa, có yêu cầu hãy bắt đầu xây dựng một xã xã hội chủ nghĩa.

Còn trước đó, năm 2021, lại có một lời băn khoăn, đến cuối thế kỷ XXI chưa chắc đã có chủ nghĩa xã hội hoàn chỉnh. 

Mai Quốc Ấn 

Bà Takaichi Sanae đã về nước nhưng có những chi tiết rất thú vị vẫn còn đó.

Từ khi trở thành Thủ tướng Nhật, đây là chuyến công du quốc tế thứ hai sau chuyến gặp đồng minh lớn nhất – Mỹ. Và bà ấy chọn Việt Nam.

Ngày bà Takaichi Sanae đến nước ta là 1/5 – cũng là ngày Quốc tế Lao động – một ngày ý nghĩa. (Và nóngay sau ngày 30/4 – ngày mà đồng minh của Nhật không muốn nhắc và Việt Nam rất hay nhắc). Chỉ sau một ngày mà thật tinh tế… 

Tô Văn Trường

Trong những thập niên gần đây, thế giới chứng kiến sự thay đổi sâu sắc trong tư duy phát triển kinh tế. Mô hình tăng trưởng truyền thống dựa vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ và mở rộng vốn đầu tư đang dần bộc lộ những giới hạn rõ rệt. 

Chuyển đổi mô hình tăng trưởng là quá trình phức tạp nhưng không thể trì hoãn. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy thành công đến từ khả năng thích ứng và đổi mới thay vì lợi thế sẵn có. 

Đinh Hoàng Thắng (Phd, Fellow CRT)

Vấn đề không nằm ở việc ưu tiên trong quan hệ làm ăn với Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc. Vấn đề nằm ở việc Việt Nam có thực sự là người chơi trong cuộc chơi này hay chỉ là nơi cuộc chơi diễn ra (7).

Và đó mới là ranh giới thật sự giữa cơ hội và thảm họa.

Lập luận rằng Nhật Bản đầu tư vào Việt Nam để kiếm lợi nhuận thường được nêu ra như một dạng “phát hiện gây sốc” (1). Thực ra, đó chỉ là điều hiển nhiên đến mức gần như vô nghĩa nếu dùng làm kết luận. Không có dòng vốn quốc tế nào vận hành ngoài logic lợi nhuận. Nhật Bản không phải ngoại lệ. Hàn Quốc cũng không. Và Trung Quốc lại càng không.

Vladimir Kara-Murza, “What Putin is trying to erase in Russia”, The Washington Post, 2/5/2026

Vũ Linh Huy biên dịch

Thiếu vắng sự minh bạch và trách nhiệm giải trình, lực lượng cảnh sát mật của ngày hôm qua sẽ trở thành những kẻ cai trị của ngày mai. 

Nguyễn Quốc Chính 

Chỉ hơn ba tuần sau khi ông Lê Minh Hưng nhậm chức thủ tướng chính phủ, người ta thấy một loạt con số chạy qua mặt báo: 184 thủ tục hành chính bị bãi bỏ, 890 điều kiện kinh doanh bị xóa, hơn trăm thủ tục được phân xuống dưới. Nghe qua thì giống như ai đó vừa lấy chổi quét một căn nhà lâu ngày không dọn – bụi bay lên mù mịt, và trong khoảnh khắc, ta tưởng mình đang sống trong một nơi hoàn toàn mới.

Phạm Đình Bá 

Khi một tập đoàn chọn cách trả lời công chúng bằng sự im lặng có kiểm soát, bằng những cánh cửa mạng xã hội đóng lại, bằng việc né tránh một lời xin lỗi giản dị, thì đó không còn là chuyện xử lý khủng hoảng nữa, mà là câu hỏi về giá trị và lựa chọn.

Câu hỏi ấy không chỉ dành cho Indonesia, mà cả cho Việt Nam: chúng ta muốn xây dựng những doanh nghiệp như thế nào khi bước ra thế giới — những tập đoàn biết lắng nghe và chấp nhận bị phê bình, hay những tổ chức chỉ thấy yên tâm khi dư luận bị dồn vào im lặng?

Cách Green SM trả lời sau vụ Bekasi là một lời nhắc về cái giá phải trả khi quyền lực quen kiểm soát mà không quen xin lỗi. Và đó cũng là lý do để tự hỏi: trong một thế kỷ mới, những doanh nghiệp mang quốc tịch Việt Nam sẽ bước ra thế giới bằng ngôn ngữ nào — ngôn ngữ của sự kiểm soát, hay ngôn ngữ của trách nhiệm và con người?

Beefeater Research 

02/05/2026

Hnb Tran & Phuc Lai Gb biên dịch

Từ vị thế là Kho Vũ Khí Của Nền Dân Chủ đến Kẻ Phá Hoại Chiến Lược. Tại sao việc phá vỡ các liên minh lại mang lại lợi thế cho Moscow và Bắc Kinh.

Mai Phan Lợi 

Điều đáng suy ngẫm là vụ việc đang phát đi một tín hiệu mạnh mẽ tới cộng đồng đầu tư quốc tế. Thủ Thiêm, cũng như nhiều khu vực phát triển nhanh khác của Việt Nam, rõ ràng là “miếng bánh lớn”. Nhưng đi kèm với đó là những chi phí vô hình, chi phí của sự bất định, của thay đổi chính sách, và của những khoảng trống trong việc phân định trách nhiệm giữa các bên.

Henrietta Levin, “The Other China Flash Point”, Foreign Affairs, 24/04/2026

Viên Đăng Huy biên dịch

Những cơn bão đang tích tụ.