Bauxite Việt Nam

Anh Quốc 

Xuất khẩu hải sản đánh bắt của Việt Nam năm 2022 là 3,2 tỷ đô la, tạo ra công ăn việc làm cho 4 triệu lao động, đóng góp cho nền kinh tế khá lớn, tuy vậy vẫn chưa xứng tầm của một quốc gia có biển.

Tại sao bị thẻ vàng? 

Ra sân chơi quốc tế tất nhiên phải tuân thủ luật quốc tế. Hải sản Việt Nam nếu không xuất khẩu sang EU thì chẳng nói làm gì, chẳng phải quan tâm đến thẻ vàng, thẻ đỏ.

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) có hiệu lực, thủy sản là ngành được ưu đãi nhất về thuế, nhưng nếu ngành thủy sản trong nước không "gỡ" được thẻ vàng IUU, coi như đã đánh mất cơ hội.

Trong tình huống xấu nhất EC áp dụng thẻ đỏ, mọi hoạt động xuất khẩu hải sản của Việt Nam vào EU sẽ bị cấm và thị trường EU sẽ đóng cửa với hàng hải sản Việt Nam.

Theo quy định của EU, hải sản xuất khẩu phải chứng minh được nguồn gốc xuất xứ, nghĩa là nó được khai thác, đánh bắt ở vị trí, thời gian nào, phải được khai rõ ràng, minh bạch.

Luật chơi này là để ngăn chặn chuyện đánh bắt trộm lẫn nhau giữa các quốc gia.

EU sẽ định kỳ kiểm tra, hoặc có thông tin về vi phạm sẽ tiến hành phạt thẻ vàng, tái phạm nhiều lần sẽ phạt thẻ đỏ, truất quyền xuất khẩu.

Và dĩ nhiên Việt Nam có đánh bắt trộm tại các quốc gia khác nên mới bị EU phạt thẻ vàng.

Vì sao phải đánh bắt trộm? 

Việt Nam có hơn 3 nghìn km bờ biển, 1 triệu km² mặt biển, từng tự hào là quốc gia “rừng vàng, biển bạc”, tại sao phải đến các quốc gia láng giềng đánh bắt trộm? 

Nghe ra có vẻ là nghịch lý nhưng hoàn toàn sự thật.

Việc tận thu nguồn lợi tự nhiên trên biển bằng các biện pháp “hủy diệt” như dùng xiệc điện, kích điện, lưới vây, lưới bát quái, giã cào… quanh năm, làm hải sản không kịp sinh sản, không kịp lớn, hủy hoại môi trường, lấy đâu ra để khai thác!

Vậy là phải đánh bắt xa bờ.

Xa quá ra ngoài hải phận quốc tế tàu thuyền bé, cũ kỹ, lạc hậu không chịu được sóng to bão lớn.

“Gà què ăn quẩn cối xay”, “túng ăn vụng đói làm liều” loanh quanh chỉ còn cách đánh trộm của các gia láng giềng như Malaysia, Indonesia, Philippines, Thái Lan.

Không thể khôn lỏi 

EU là cộng đồng các quốc gia văn minh, quy định thẻ vàng, thẻ đỏ nhưng vẫn hoàn toàn trên tinh thần tự giác khai báo, chỉ khi nào vi phạm, tái phạm họ mới dùng chế tài thẻ vàng, thẻ đỏ, tăng cường kiểm tra, giám sát.

Thời gian đầu thủy sản Việt Nam vẫn yên ổn vào EU, sau đó rất nhiều thuyền đánh cá Việt Nam bị các nước láng giềng bắt giữ, tạo ra một cuộc chiến ngoại giao căng thẳng. 

Cuối cùng các nước láng giềng của Việt Nam phải dùng biện pháp mạnh, họ không phạt, không giam giữ rồi thả. Tàu thuyền của ngư dân Việt Nam vi phạm họ cho nổ tung, rồi tống cổ về nước.

Trước tình hình phức tạp, EU nhảy vào cuộc, “lạt mềm trói chặt”, tụi “mũi lõ” nó thông minh. EU yêu cầu các tàu thuyền Việt Nam phải đặt thiết bị để định vị vị trí tàu. Hải sản đánh bắt ở đâu, thời điểm nào phải được chủ tàu ghi vào Nhật ký, Nhật trình.

Với biện pháp như thế, chẳng cần phải vất vả lúc nào cũng “tất tất tả tả” đi kiểm tra, tỏ ra sâu sát như các bố lãnh đạo nhà mình – họ biết hết, thế là hết dối trá.

Cái tính khôn lỏi nó đã ngấm vào bản tính của người Việt, bất luận thế nào cũng nghĩ ra “mưu hèn, kế bẩn”,thiết bị vệ tinh lúc ngắt, lúc mở. Đêm đến tắt, lẻn vào đánh trộm. Ngày mở, quay về đánh bắt trên biển nhà mình.

Các quan quản lý người Việt quan liêu ngồi ở nhà yên tâm theo dõi mọi việc vẫn diễn ra tốt đẹp, làm văn bản đề nghị EU tháo thẻ vàng, nhưng hết lần này lần khác EU vẫn không tháo.

Thực ra họ biết tỏng, cái trò khôn vặt ấy họ suy luận ra hết, khoa học hiện đại có hàng trăm cách họ xác định được vị trí của các con tàu. 

Chính phủ Việt Nam đã làm gì? 

Xuất khẩu hải sản đánh bắt của Việt Nam năm 2022 là 3,2 tỷ đô la, tạo ra công ăn việc làm cho 4 triệu lao động, đóng góp cho nền kinh tế khá lớn, tuy vậy vẫn chưa xứng tầm của một quốc gia có biển.

Để tránh tình trạng ngư dân không phải đánh bắt trộm và bị EU phạt thẻ vàng, về lâu dài đã có chương trình cho ngư dân vay vốn đóng tàu sắt công suất lớn để đánh bắt xa hơn, nơi không có tranh chấp.

Nhưng, chương trình này thất bại, tệ tham nhũng đã bóp chết nó trong trứng nước – Ngư dân vay vốn nhưng phải theo điều kiện của ngân hàng; Tàu được đóng phải giao cho xưởng đóng tàu, thiết kế, giá cả đều do ngân hàng chỉ định. Kết quả là ngư dân được nhận những cục sắt, chạy được một thời gian là đắp chiếu, nợ nần chồng chất.

Chương trình phá sản cũng có yếu tố Trung Quốc, Việt Nam đóng tàu sắt để sẵn sàng chiến đấu với ngư dân “dân quân” Trung Quốc xâm phạm. Điều này tuyệt đối không được, tàu Hải cảnh Trung Quốc can thiệp dằn mặt, đâm chìm ngay lập tức.

Những sự việc này thường xuyên tái diễn, bị làm ngơ trên phương diện ngoại giao giữa hai nước.

Bên trong bóp nghẹt, bên ngoài cướp biển, làm sao chương trình chẳng chết!

Cái đói cái nghèo quanh quẩn, đói ăn vụng túng làm càn.

Không đi xa đánh bắt, gần bờ hải sản bị tận diệt còn đâu.

Ngoài khơi xa Trung Quốc cấm đoán, đe dọa, tấn công, chẳng còn cách nào phải đánh bắt trộm của hàng xóm.

Xem ra việc gỡ thẻ vàng EU còn gian nan, vất vả.

Có biển vẫn nghèo là điều khó chấp nhận. Nỗi khổ, nỗi nhục của ngư dân Việt vì thế đeo đẳng mãi.

A.Q.

Nguồn: FB Anh Quoc