Bauxite Việt Nam

Nguyễn Quốc Chính

(Loạt bài điều tra – phản biện của Gã Khờ)

NINH BÌNH – KHI RÁC TRỞ THÀNH TÀI SẢN NGẦM

Ở Ninh Bình, người ta vẫn tự hào về Tràng An, Tam Cốc – nơi đá vôi dựng thành non nước, di sản được UNESCO vinh danh.

Nhưng chỉ cần đi lệch khỏi tuyến du lịch vài cây số, bạn sẽ thấy một di sản khác – những bãi rác lộ thiên, âm thầm phả khói và phả cả mùi “chính sách”.

Rác ở đây không chỉ là rác. Nó là tài sản, là công cụ sinh lợi, và trong nhiều trường hợp, là vỏ bọc của một chuỗi quyền lợi ngầm.

Hồ Quốc Tuấn

Giảng viên cao cấp, Giám đốc chương trình đào tạo Thạc sĩ Tài chính & Kế toán, Đại học Bristol

Đỗ Ngà

Theo báo Vietnambiz, trong 3 tháng đầu năm 2022, hệ thống ngân hàng bơm thêm 526.000 tỷ đồng vào nền kinh tế, tương đương với 23 tỷ đô la. Riêng ngành bất động sản chiếm đến 30%, tức tương đương 6,9 tỷ đô la. Như vậy câu hỏi đặt ra là 6,9 tỷ đô la mà ngân hàng đã bơm thêm vào thị trường bất động sản ấy, nó được phân bổ ra sao?

BBC tiếng Việt

25 tháng 1 2022

Người dân Việt Nam chuẩn bị đón Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022

Chỉ còn một tuần nữa là đến tết Nguyên đán Nhâm dần, một dịp quan trọng mà rất nhiều người Việt Nam học tập, làm việc hoặc định cư ở nước ngoài mong muốn trở về quên hương ăn tết và đoàn tụ cùng gia đình.

Từ nhiều tháng qua truyền thông tại Việt Nam đã đưa tin ít về các "chuyến bay giải cứu" và gọi các chuyến đang khai thác là "các chuyến bay hồi hương", "thương mại", hay "combo" với nhu cầu người Việt sống tại nước ngoài về nước vẫn nhiều.

Tháng 12/2021 Chính phủ Việt Nam nói mở lại "đường bay quốc tế" với một số thị trường (đa số tại châu Á) nhưng nhiều tuần sau đó không có kế hoạch cụ thể và hành khách có nhu cầu về nước vẫn phải tìm cách mua vé trọn gói theo dạng "combo".

Đặc biệt, từ ngày 01/12, các chuyến bay thẳng từ Mỹ về Việt Nam đã được hãng hàng không Vietnam Airlines bắt đầu khai thác.

NB Trần Quang Vũ

Xây dựng theo quy hoạch 6 vùng kinh tế và công nghiệp hoá, hiện đại hoá là hai thất bại quan trọng nhất cần phải mổ xẻ: Đặt ra mục tiêu không đúng? Chưa coi thực hiện NQ là kỷ luật của hệ thống chính trị? Trình độ bộ máy và cán bộ thừa hành kém? Tham nhũng làm biến dạng các quyết tâm chính trị?... Nếu không tổng kết nghiêm túc và tránh những vết xe đổ thì đất nước ngày càng khánh kiệt.

Ở mức độ cụ thể hơn, những nguyên nhân thất bại dễ nhận biết, các cơ quan có trách nhiệm cũng không dám nhận trước dân. Xin nêu một số thí dụ.

1. Xi măng lò đứng, mua thiết bị lạc hậu của TQ, tốn phí nhiên liệu, phẩm cấp sản phẩm thấp không phù hợp nhu cầu thị trường...

2. Chương trình mía đường quốc gia, cũng thiết bị lạc hậu, thu hồi đường kém, vùng nguyên liệu tản mạn... đẩy giá đường lên gấp gần 3 lần giá đường nhập khẩu.

1 và 2 tạo thêm ra một chính sách phi thị trường là ngăn chặn dòng hàng nước ngoài, bảo hộ sản xuất lạc hậu.

Nguyễn Đình Cống

1- Giới thiệu

Khái niệm tham nhũng chính sách (TNCS) chỉ mới xuất hiện trong thời gian vào đầu thế kỷ 21 và được nhắc đến ngày càng nhiều. Trước đây chỉ thỉnh thoảng gặp cụm từ “lợi dụng sơ hở” của chính sách hoặc luật pháp. Về những việc này tôi biết khá nhiều, đã suy nghĩ và lý giải nguồn gốc phát sinh, đã đọc vài chục bài báo với những đầu đề như là: TNCS là cha của mọi tham nhũng, TNCS là vô cùng nguy hiểm, TNCS làm đảo lộn xã hội, TNCS là hoạt động của nhóm lợi ích, cần loại tận gốc TNCS, v.v. Rồi nào là Tập đoàn này nọ làm giàu cực nhanh bằng TNCS; Nhận diện sự hiểm họa của TNCS; Nhận diện nguy cơ tham nhũng từ khi hoạch định đường lối. Nào là Đề phòng, ngăn chặn TNCS; Có ngăn được TNCS không; ngăn bằng cách nào, v.v. Lại có bài (của Thành Tâm) cho là thực tế không có TNCS, cụm từ này chỉ là lối nói của văn Tây.

Qua thực tế cũng như qua các bài đọc được, tôi biết sự lo lắng, phẫn nộ của nhiều người trước cảnh TNCS càng ngày càng tăng, gây nên những tổn thất vô cùng to lớn cho đất nước. Nhiều bài đã nêu lên được thực trạng bi đát với dẫn chứng cụ thể và phân tích sâu sắc (của Phạm Chi Lan, Nguyễn Minh Thuyết, Nguyễn Sĩ Dũng, Mai Quốc Ấn, Sơn Tràng, Nguyễn Anh Tuấn…). Tuy vậy tôi chưa gặp được bài nào chỉ ra nguyên nhân sâu xa, nêu được những trường hợp TNCS cộm cán, có tính quyết định. Cũng đã có vài bài nêu các biện pháp khắc phục (của Nguyễn Sĩ Dũng, Lưu Văn Quảng, Thế Dũng, Lương Kết…), nhưng hình như chỉ là “biện pháp gãi ngứa” chứ chưa phải tìm được “thuốc đặc trị”. Tôi cũng phát hiện được một vài luận điệu xảo trá, ngụy biện hoặc những lời hô hào suông của một số quan chức cấp cao và bồi bút.

2- Phân biệt TNCS và lợi dụng sơ hở của luật pháp

TNCS là việc lạm dụng quyền ban hành chính sách và luật pháp nhằm mang lại lợi ích cho cá nhân/phe nhóm.

Lợi dụng sơ hở của luật pháp là việc phát hiện ra các sơ hở đó và vận dụng nó để kiếm lợi.

Tuy hai việc đều nhằm mang lại lợi ích cho cá nhân, nhưng khác nhau về cách tiến hành. Kẻ TNCS chính là người làm hoặc tham gia làm ra các điều khoản của luật pháp. vì có quyền lực, có mưu mô, giỏi lừa đảo. Người lợi dụng sơ hở của luật pháp không tham gia làm chính sách/luật pháp, họ nghiên cứu chúng để tìm những điểm có thể dùng hoặc tránh (lách luật), nhằm kiếm lợi nhiều hơn, họ là người có trí tuệ. Dân Do Thái nổi tiếng về khả năng lách luật để làm giàu. Nhìn ở góc độ khác, kẻ TNCS cũng là người lợi dụng sơ hở, nhưng sơ hở đó do chính họ tạo ra, còn bị nhiều người khác lợi dụng.

Có ý kiến xem TNCS khác với tham nhũng quyền lực (TNQL). Theo tôi thì TNCS nằm trong TNQL, nó là dạng cao nhất, thâm hiểm nhất của TNQL, là sự tham nhũng vô cùng đểu cáng, vô cùng nguy hiểm, nhưng hợp với văn bản luật pháp, được thực hiện ngang nhiên trước công luận.

Hình như trong nhiều nước không có khái niệm TNCS vì họ chỉ có luật pháp mà không có chính sách. Ở ta, đặt và gọi TNCS theo thói quen, vì thường thì có chính sách rồi mới có luật pháp. Thật ra đó là tham nhũng dựa vào luật pháp do mình tạo ra, là tham nhũng luật pháp.

Nguyễn Đình Cống

Với cương vị của Quang là chủ tịch tập đoàn Masan, tôi phải gọi Quang là ông, nhưng trong quan hệ thân thiết Quang đã từng gọi tôi là chú, nên tôi có thể giữ cách xưng hô chú cháu, Trước đây, tôi là bạn học và cùng công tác nhiều năm với anh Hương, ba của Quang và cũng rất thân thiết với chị Định, mẹ  Quang. Lúc gia đình Quang còn ở Hà Nội tôi vẫn thỉnh thoảng đến chơi. Từ khi gia đình chuyển vào TP HCM tôi chỉ đến thăm anh Hương chị Định vài lần.

Mấy hôm nay, nhân sự việc thảo luận TCVN 12607-2019, người ta bàn tán nhiều về Quang, cho rằng Quang có vai trò trong việc soạn thảo TCVN 12607. Mà TCVN này đầy rẫy sai sót, nhằm ý đồ xấu xa, làm hại nền sản xuất nước mắm truyền thống, nó là một thể hiện của “tham nhũng chính sách”, một tội ác.

Ở Việt Nam hiện nay tham nhũng chính sách là loại tham nhũng vô cùng nguy hiểm, thể hiện rõ trong các nhóm lợi ích, do sự liên kết chặt chẽ giữa thế lực  có quyền với những người có nhiều tiền. Để mưu lợi cho một số ít người, nó phá nát luật pháp và đạo đức .

Chú không có dịp trao đổi trực tiếp để biết sự thực Quang có vai trò gì trong vụ việc này . Nếu quả thật như đồn đoán của dư luận thì cháu đã vô tình hoặc cố ý phạm vào một tội lớn, gây ra một nghiệp lớn. Việc cố ý  làm hủy hoại nền sản xuất nước mắm tuyền thống sẽ dẫn đến hủy hoại cuộc sống của hàng vạn gia đình, tội này Trời không dung, Đất không tha, bị người đời nguyền rủa. Khi không phải cố ý, chỉ vô tình phạm phải thì tội ác này cũng không thể tha thứ.

Chú biết thời gian qua cháu đã tạo điều kiện để ba mẹ làm nhiều việc từ thiện, lập nhiều công đức. Những từ thiện đó, những công đức đó sẽ bị lung lay, bị sụp đổ dưới sức nặng của nghiệp do cháu gây ra trong âm mưu triệt hạ nước mắm truyền thống. Vì vậy chú, với sự quý mến, kính trọng ba mẹ cháu, với tình cảm thân thiết với ba mẹ cháu mà góp vài ý kiến cho ông chủ tịch tập đoàn Ma san như sau:

1- Nếu quả thật cháu vì cạnh tranh mà có âm mưu hủy hoại nước mắm truyền thống thì phải sám hối ngay, bỏ ngay ý đồ đen tối đó. Trao đổi lại với thế lực làm dự thảo TCVN để người ta sửa đổi.

2- Nếu vô tình, vì cái lợi trước mắt mà chưa thấy tội ác thì phải tự suy nghĩ, nghe lời phân tích của phản biện để thấy được  tác hại của TCVN 12607 mà chủ động đề nghi sửa đổi.

3- Trường hợp cháu không liên quan gì đến việc soạn thảo TCVN 12607 thì dư luận đã nghi oan cho cháu. Tuy vậy cháu không được làm ngơ. Ngoài quyền lợi của tập đoàn Masan, hãy  quan tâm đến quyền lợi của nước mắm truyền thống. Cháu phải chủ động và công khai phát biểu ý kiến của mình.

Quang ơi, khi người ta giàu có rồi thì nên nghĩ nhiều đến NGHĨA VỤ đối với đất nước và dân tộc, nghĩ đến những người lao động nghèo khổ. Đó là việc làm tích đức, tạo nghiệp tốt. Quang thử đem những lời góp ý của chú trao đổi với ba mẹ xem sao. Chú tin là anh Hương và chị Định sẽ tán thành.

N.Đ.C.

Tác giả gửi BVN

-----------

1. TS TRẦN THỊ DUNG NÓI VỀ VIỆC ‘ĐÁNH LẬN CON ĐEN’ TRONG DỰ THẢO TIÊU CHUẨN QUY TRÌNH SẢN XUẤT NƯỚC MẮM

Xuân Hải

(VNF) – TS Trần Thị Dung, người Việt Nam lấy bằng tiến sĩ về nước mắm ở nước ngoài (bảo vệ luận án tiến sĩ tại Bulgaria vào năm 1993) - đã chỉ rõ các chiêu trò “đánh lẫn cháo với bùn” trong dự thảo “Tiêu chuẩn quốc gia quy phạm thực hành sản xuất nước mắm” (TCVN-12607:2019) do Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn soạn thảo.

Minh Châu

Tham nhũng chính sách được chính phủ Việt Nam gọi là “lợi ích nhóm”. Đó là khi những người có quyền lực (chủ yếu là tiền) sử dụng nó để điều chỉnh chính sách theo hướng có lợi cho họ trong tương lai. Tất nhiên, quá trình “điều chỉnh” này đồng thời tước đoạt lợi ích của những người yếu thế hơn. Người giàu giàu hơn và người nghèo nghèo đi.

Nước mắm nhỉ

Chiều ngày 8-3, Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn [NN&PTNT]) cùng Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường chất lượng (Bộ Khoa học và Công nghệ [KH&CN]) đã gặp gỡ báo chí để trao đổi về những nội dung liên quan đến Dự thảo TCVN 1260: 2019 Quy phạm thực hành sản xuất nước mắm. Lợi ích nhóm được tái xác nhận tại buổi họp báo này.

Gần 24 tiếng sau cuộc họp báo đó, gần như không thấy các báo Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Người Lao Động, Phụ Nữ, Nhân Dân đưa tin về một người đàn bà đã bị đuổi thô bạo khỏi phòng họp báo ngay chiều 8 tháng 3, [ngày] Quốc tế Phụ nữ.

“Kịch bản hơn hai năm trước đã lặp lại. Mọi người hãy nghe tôi nói”

Người phụ nữ đã thảng thốt ‘la làng’ như vậy tại buổi họp báo vào chiều ngày 8-3, đã bị chủ tọa là ông Trần Văn Công, Phó cục trưởng Cục chế biến và Phát triển thị trường nông sản (đơn vị soạn thảo Dự thảo TCVN 1260: 2019) ‘mời’ ra khỏi phòng, và còn lệnh cho bảo vệ phải đuổi bà này khỏi hẳn trụ sở của Bộ NN&PTNT.

Người phụ nữ ấy chính là TS Trần Thị Dung, chuyên gia nước mắm, nguyên cán bộ Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Thủy sản, nay thuộc Bộ NN&PTNT). Bà cũng là người đầu tiên lên tiếng minh oan cho nước mắm truyền thống khi bị gắn mác “nhiễm asen” cách đây hơn 2 năm về trước.

Báo Giao thông, tính đến đầu giờ trưa ngày 9-3, là tờ duy nhất đưa tin về vụ TS Dung bị đuổi khỏi phòng họp báo.

Mai Quốc Ấn

Là một loại tham nhũng đặc biệt! Thay vì chỉ thụt két công quỹ như tham nhũng thì việc tạo ra các hành lang pháp lý bất hợp lý để trục lợi từ đó với mức độ lâu dài, nguy hại cao hơn.

Lấy một ví dụ về việc tiêu tốn năng lượng của xã hội như cách ông Nguyễn Văn Thể, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải phát biểu về việc thì lại bằng lái xe nếu bị mất. Sẽ mất không chỉ tiền xăng xe, thời gian, cơ hội công việc để đi thi lại của rất nhiều trường hợp tài xế mất bằng lái. Mà còn là các khoản thu của các trung tâm tổ chức thi lái xe.

Một ví dụ khác, việc không công bố kết quả quan trắc môi trường công khai để người dân giám sát khiến các doanh nghiệp có cơ hội xả thải mà dân không biết kêu ai. Độc quyền thông tin kết quả quan trắc khiến ngành tài nguyên môi trường cũng dễ dàng hơn trong việc kiểm tra và định đoạt mức phạt nếu doanh nghiệp vi phạm. Muốn xử nhẹ, phải “ngoan”. Và như vậy, ô nhiễm xuất hiện thì nhân dân lãnh đủ với ngay cả chỉ phí y tế, từ khám chữa bệnh do bảo hiểm xã hội chi trả cũng có nguồn gốc từ thuế dân.

Hôm qua, 8/3/2019, Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản (Bộ NN&PTNT) tổ chức họp báo cung cấp thêm thông tin về dự thảo TCVN-12607:2019 quy phạm thực hành sản xuất nước mắm. Họp báo về quy chuẩn nước mắm nhưng lại không mời các hiệp hội Nước mắm truyền thống như Hiệp hội Nước mắm Phú Quốc, Hiệp hội Nước mắm Phan Thiết, Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP.HCM… mà chỉ mời Công ty Liên Thành và Công ty Xuyên Việt. Họp báo về nước mắm nhưng chuyên gia giơ tay xin phát biểu thì không cho nói. Hiểu một cách đơn giản là một khi các quy chuẩn được ban hành theo kiểu “giết” nước mắm truyền thống thì người Việt chỉ còn một lựa chọn là nước chấm có vẻ giống nước mắm với bản chất là nước muối, đạm công nghiệp và hương liệu.

Nhưng nếu chỉ nhìn một hội thảo liên quan đến các nhân vật có mặt, những nhân vật không được nói thì hiểu về tham nhũng chính sách quá hời hợt! Những tài phiệt đứng sau chi tiền thông thường không muốn/không cần xuất hiện. Cái họ cần là chính sách có lợi cho tập đoàn của họ, bất chấp là dùng cách nào.

Một trong những cách để tham nhũng chính sách là bịt kín thông tin phản biện, kể cả dùng trò bẩn.

Ví dụ một người hay một nhóm người khiếu nại, khởi kiện, tố cáo quan chức xử lý sai về quyền sử dụng đất của mình thì bị vu là… phản động, tụ tập đông người gây mất trật tự, bị thế lực thù địch lợi dụng v.v… Hồi ban hành Nghị định 109/2010 về xuất khẩu gạo, có một anh chủ doanh nghiệp đã được “mời lên uống trà” vì phản đối sự độc quyền mà nghị định này dành cho các Tổng Công ty lương thực của hai miền.

Tại Việt Nam, có rất nhiều ví dụ như vậy về tham những chính sách.

Tựu trung, các bộ ban ngành nếu xuất hiện tham nhũng chính sách thì có hai dạng: Một là bảo vệ quyền lợi của bộ, ban, ngành mình qua việc cấp phép, đào tạo, đánh giá, thẩm định, kiểm tra (giấy phép con). Hai là tạo hành lang pháp lý cho các doanh nghiệp sân sau chiếm đoạt tài nguyên, thao túng nguyên liệu, độc quyền thị trường,.v.v..

Những người bị tác động lớn nhất của tham nhũng chính sách không hẳn chỉ là người trong lĩnh vực mà chính sách bị tham nhũng tác động xấu. Về bản chất, toàn thể nhân dân hay toàn thể người tiêu dùng mới là nạn nhân. Lớn hơn nữa, đất nước cũng là nạn nhân của tham nhũng chính sách.

Phan Đăng thực hiện

“Kinh khủng nhất chính là tham nhũng chính sách, hay chúng tôi còn gọi là ‘buôn’ cơ chế. Đó là tình trạng một số kẻ nào đó trong xã hội, phổ biến nhất là doanh nghiệp, mưu cầu lợi ích riêng cho mình hoặc nhóm mình bằng cách móc nối với những người thiết kế chính sách, thậm chí những người ở cương vị ra quyết định, để nhà nước đưa ra chính sách có lợi cho họ, bất chấp lợi ích chung”.

Nhỏ nhắn nhưng sắc sảo, quyết liệt và riết róng, đó là “gương mặt” điển hình của chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan từ nhiều năm qua, kể cả khi bà còn làm việc trong tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng lẫn sau này, khi bà thường xuyên lên tiếng trong những vấn đề kinh tế nóng bỏng của xã hội.

Dù biết trước và biết rõ điều đó nhưng gần 3 tiếng ngồi trò chuyện tại nhà riêng của bà, tôi vẫn không tránh khỏi bất ngờ vì không nghĩ một người phụ nữ đã bước qua tuổi 70 mà một mặt vẫn giữ được “phong độ” như hàng chục năm về trước, một mặt vẫn không ngừng cập nhật những cái mới mẻ của đời sống hôm nay, để kiên quyết không biến mình thành một kẻ lạc thời.