Bauxite Việt Nam

Bức tranh chi tiết về Đồng Tâm mà bạn không thể tìm được trên các trang báo nhà nước.

Yên Khắc Chính

Bà Bùi Thị Nối bị dẫn vào phiên tòa phúc thẩm sáng nay, 8/3/2021. Bà Nối kháng cáo, đề nghị xem xét lại bản án. Ảnh: V. Dũng/ Lao Động.

Ngày 8/3/2021, Tòa án Nhân dân Cấp cao tại Hà Nội mở phiên tòa phúc thẩm xem xét đơn kháng cáo của 6 trong số 29 bị cáo trong vụ án Đồng Tâm. Phiên tòa dự kiến kéo dài đến hết ngày 10/3.

Vụ việc xuất phát từ tranh chấp đất đai dai dẳng nhiều năm không được giải quyết thấu đáo giữa người dân Đồng Tâm và chính quyền.

Dưới đây là tổng hợp các bài viết đã đăng trên Luật Khoa về vụ việc. Bạn đọc có thể bấm vào đường link nhúng trong những từ khóa bên dưới để truy cập các bài viết.

May

Chính quyền vẫn còn ít nhất hai món nợ khác với gia đình này.

Hai năm sau vụ bố ráp, mọi thứ vẫn ngổn ngang ở Đồng Tâm. Minh họa: Luật Khoa.

Dù với bất cứ lý do gì, ngày 9/1/2020 sẽ được ghi nhớ như một ngày thảm khốc trong lịch sử hiện đại Việt Nam. Rạng sáng hôm ấy, hơn 3.000 cảnh sát đã bất ngờ đột nhập, nã súng vào nhà thường dân ở thôn Hoành, xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, TP. Hà Nội. Ông Lê Đình Kình bị bắn chết. Ba viên cảnh sát tử vong. Hai mươi chín người dân đã bị bắt và bị tuyên án sau đó, trong đó có hai người bị tuyên án tử hình [1].

Hai năm sau cái đêm đen tối đó ở thôn Hoành, chính quyền vẫn còn ít nhất ba món nợ với gia đình ông Lê Đình Kình.

Kiều Hồng Sơn

Trong cái ngày (8-3) mà 168 quốc gia không coi là sự kiện này, trong cái ngày mà đàn ông Việt đang chứng minh tình yêu, sự tôn trọng, ga-lăng của mình với nữ giới, bạn có nghĩ về những người phụ nữ khổ đau bất hạnh? Nếu xếp hạng người phụ nữ khổ đau, bất hạnh nhất bạn sẽ gọi tên ai? NBKS nghĩ rằng bạn hãy về làng Hoành, ĐT, HN. Nơi ấy có một người phụ nữ có ông chồng què, 84 tuổi, bị bắn nát chân, thủng ngực trong đêm, ngay tại phòng ngủ của mình rồi bị chó tha xác và sau đó bị mổ bụng, phanh thây. Khủng khiếp thêm hai người con Lê Đình Công, Lê Đình Chức của bà bị buộc tội giết người và đã lĩnh án tử hình tại phiên sơ thẩm. Chưa hết cô con nuôi của bà cũng bị phiên tòa xử tội giết người và chống người thi hành công vụ ấy tuyên án tù giam. Vẫn chưa hết cháu nội của bà cũng phải dính vòng lao lý ngay lời tuyên của chủ tọa phiên tòa ĐT. Ngay cả đám tang của chồng mình không được tự do, bị cản ngăn thăm viếng, bị tước quyền quay phim, chụp hình, bị hạn chế nhiều điều mà gia đình muốn thực hiện trong tang lễ. Vẫn chưa hết hàng chục bà con, anh em, làng xóm của bà bị kết tội bởi phiên tòa hình sự đầy tai tiếng kia. Chồng bà, con đẻ, con nuôi của bà, cháu nội của bà rồi bà con, làng xóm của bà dù có tội hay không có tội thì bà ấy có lẽ vẫn là người phụ nữ đau khổ, bất hạnh nhất kể từ ngày nước Việt lập quốc đến nay chăng?

TS Luật Cù Huy Hà Vũ

Ông Lê Đình Kình. Photo Đong Tam TV

Ngày 8/3 tới, Tòa án cấp cao tại Hà Nội sẽ mở phiên phúc thẩm xử “vụ án giết người, chống người thi hành công vụ xảy ra tại thôn Hoành, xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, Hà Nội” xảy ra vào rạng sáng ngày 9/1/2020 khi một trung đoàn cảnh sát cơ động thuộc Bộ Công an phối hợp với Công an Hà Nội tấn công vào đây. Cụ Lê Đình Kình, một đảng viên cộng sản lão thành, người lãnh đạo người dân Đồng Tâm phản đối chính quyền Hà Nội lấy đất của họ trái pháp luật (1), đã bị bắn chết ngay tại phòng ngủ với dấu hiệu của một vụ hành quyết. Cũng trong cuộc tấn công này, ba cảnh sát đã rơi xuống một hố kỹ thuật (giếng trời) nền bê tông từ độ cao 4 m và bị thiêu chết. Đó là Thượng tá Nguyễn Huy Thịnh, Trung úy Dương Đức Hoàng Quân thuộc Trung đoàn Cảnh sát cơ động thủ đô, Bộ Công an và Thiếu úy Phạm Công Huy thuộc Phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ, Công an TP.Hà Nội.

Ngày 14/9/2020, tại phiên sơ thẩm xử vụ án “giết người và chống người thi hành công vụ tại Đồng Tâm”, Tòa án thành phố Hà Nội đã tuyên án tử hình đối với ông Lê Đình Công và ông Lê Đình Chức, đều là con cụ Kình, về tội “giết người” do "chủ mưu, cầm đầu” việc thiêu chết ba cảnh sát và án tù dài hạn đối với các ông Lê Đình Doanh, Bùi Viết Hiểu, Nguyễn Quốc Tiến, Nguyễn Văn Tuyển với cùng tội danh. Thế nhưng cả sáu bản án này là vô pháp khi thực nghiệm điều tra cái chết của ba cảnh sát đã không được thực hiện dù các luật sư bào chữa đã liên tục yêu cầu.

Khoản 1 Điều 204 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 (BLTTHS) quy định: “1. Để kiểm tra, xác minh tài liệu, tình tiết có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án, Cơ quan điều tra có thể thực nghiệm điều tra bằng cách dựng lại hiện trường, diễn lại hành vi, tình huống hoặc những tình tiết khác của một sự việc nhất định và tiến hành các hoạt động thực nghiệm cần thiết. Khi thực nghiệm điều tra phải đo đạc, chụp ảnh, ghi hình, vẽ sơ đồ, ghi rõ kết quả thực nghiệm điều tra vào biên bản; 4. Trường hợp cần thiết, Viện kiểm sát tiến hành thực nghiệm điều tra”. Điểm đ khoản 2 Điều 45 BLTTHS quy định Thẩm phán được phân công giải quyết, xét xử vụ án hình sự cũng có quyền tiến hành thực nghiệm điều tra.

Như vậy, trong các vụ án nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng, vụ án “giết người” trước hết, thực nghiệm điều tra là bắt buộc. Hơn thế nữa, để nguyên tắc “không làm oan người vô tôi” quy định tại Điều 2 BLTTHS không bị sơ sẩy, cả Viện kiểm sát lẫn Tòa án đều có quyền tự mình tiến hành tiến hành thực nghiệm điều tra một khi tố tụng hình sự quan trọng bậc nhất này do Cơ quan điều tra Công an tiến hành còn để lại “nghi ngờ hợp lý” (reasonable doub) dù là nhỏ nhất.

Cũng cần nhắc lại rằng “nghi ngờ hợp lý” dựa trên nguyên tắc “suy đoán vô tội” quy định tại Khoản 1 Điều 31 Hiến pháp 2013 (Người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự luật định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật”) và Điều 13 (Suy đoán vô tội) BLTTHS (Người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Khi không đủ và không thể làm sáng tỏ căn cứ để buộc tội, kết tội theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định thì cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải kết luận người bị buộc tội không có tội). Cũng như vậy, cơ quan tiến hành tố tụng cấp trên có quyền tự mình tiến hành thực nghiệm điều tra một khi vẫn còn "nghi ngờ hợp lý" về sự vô tội của bị can, bị cáo.

Các luật sư bào chữa trong vụ án này nói riêng, công luận trong và ngoài nước nói chung, đã đưa ra rất nhiều “nghi ngờ hợp lý” về sự vô tội của những người này cũng như của cụ Lê Đình Kình. Về phần mình và trong phạm vi bài viết này, tôi chỉ nêu vài “nghi ngờ hợp lý” về cáo buộc “giết người” nhằm vào sáu người dân Đồng Tâm như đã đề cập ở trên.

Trước hết, có khả năng ba cảnh sát chết trước khi bị thiêu cháy. Là cảnh sát phòng cháy, chữa cháy, Phạm Công Huy chắc chắn mang theo bình chữa cháy. Khi cảnh sát này rơi xuống hố kỹ thuật nền bê tông có kích thước 0,76 m x 1,45 m từ độ cao 4 m, bình chữa cháy chắc chắn bị va đập mạnh, điều này khiến cho áp suất trong bình tăng cao dẫn đến nổ bình. Hệ quả là ba cảnh sát rơi xuống hố đã bị mảnh vỡ của bình chữa cháy giết chết ngay tức khắc, đồng nghĩa họ bị thiêu sau khi đã chết. Sự vô lý của Kết luận giám định pháp y theo đó ba cảnh sát nói trên tử vong do "ngạt khí và cháy than hóa toàn thân" (2) càng củng cố nhận định này. Thực vậy, theo pháp y thường thức, muội than trong khí phế quản hay nồng độ CO ở mức gây chết trong máu là căn cứ xác định chết do ngạt khí bởi lửa. Vậy một khi toàn thân đã bị cháy than hóa thì còn đâu khí phế quản để tìm thấy muội than trong đó cũng như còn đâu máu để tìm ra nồng độ CO ở mức gây chết!