Bauxite Việt Nam

Huệ Anh

Tạp chí Bitter Winter đưa tin hôm 4/12, một nhân viên họ Lý làm việc cho “Công ty dịch vụ trực tuyến di động Trung Quốc” tiết lộ hoạt động kiểm duyệt chặt chẽ của nhà chức trách với mọi hoạt động của người dân qua mạng Internet.

Nhà chức trách ĐCSTQ giám sát mọi động thái của mạng internet và dân chúng (Ảnh minh họa: Wit Olszewski / Shutterstock)

Trong bài phát biểu tại Washington hồi tháng 10 năm nay,  Phó Tổng thống Mỹ Pence cũng đã nhấn mạnh: “Ngày nay, ĐCSTQ đang xây dựng một quốc gia giám sát chưa từng thấy trên thế giới”. Điều này hoàn toàn chính xác. Từ ngày 1/12 vừa qua, khi người dân Đại Lục đăng ký điện thoại mới thì họ phải quét khuôn mặt, vì chính quyền cần kiểm soát nhất cử nhất động mạng internet và người dân. Có nhân viên làm việc cho nhà khai thác viễn thông lớn nhất Trung Quốc thuộc sở hữu nhà nước cho biết, hiện nay:“chỉ cần phát ngôn ĐCSTQ xấu xa cũng sẽ bị chỉnh đốn.”

Công ty Dịch vụ Trực tuyến Di động Trung Quốc là công ty con của “Công ty Di động Trung Quốc” (China Mobile), nhà cung cấp dịch vụ viễn thông lớn nhất của nhà nước Trung Quốc. Trước đây ông Lý đã từng làm thanh tra tại công ty này, họ nhân danh “xử lý thông tin tiêu cực” để theo dõi các cuộc gọi và tin nhắn của khách hàng công ty. Ngoại trừ Hồng Kông, Đài Loan và Ma Cao nằm ngoài vòng phủ sóng thì phạm vi giám sát của nó bao gồm 31 tỉnh và thành phố ở Trung Quốc Đại Lục.

Ông cũng chỉ ra rằng hệ thống của công ty sẽ tự động phát hiện thông tin liên quan đến niềm tin chính trị và tôn giáo, một khi nhà cầm quyền thấy thông tin “nhạy cảm” thì họ phải xem xét lại, bắt xóa bỏ, nếu sơ ý để lọt thông tin “nhạy cảm” thì nhân viên sẽ phải đối mặt hình phạt khấu trừ vào lương, hoặc mất tiền thưởng cuối năm.

Kai Strittmatter

Nguyễn Văn Vui dịch

Ai là ai? Camera hiện đại nhận diện một cách tự động dân chúng ở Trung Quốc. Cho đến năm 2020 nhà nước dự trù sẽ có 600 triệu camera giám sát trong toàn quốc. Ảnh: Strittmater

Trí thông minh nhân tạo, nhận diện khuôn mặt: “Nóng, rất nóng”, đó là lời quảng cáo của nữ phát ngôn viên Yuan Wei của công ty Sensetime về việc kinh doanh của công ty mình khi phóng viên của Süddeutsche Zeitung đến thăm trụ sở công ty ở Bắc Kinh vào cuối năm ngoái. “Nếu so sánh với Facebook và Google, thì công ty chúng tôi còn rất non trẻ, nhưng chúng tôi muốn leo lên đỉnh cao thế giới, đó là điều chắc chắn”.

Một bước quyết định trên con đường này đã được Sensetime thực hiện vừa qua: Trong một vòng đầu tư mới, công ty đã thu hút được 600 triệu USD. Hiện nay Sensetime có trị giá hơn ba tỷ USD. Thông tấn xã Bloomberg loan tin: “Trung Quốc hiện có công ty khởi nghiệp về trí thông minh nhân tạo có trị giá cao nhất thế giới“.

Trước đây ba năm, khi đứng ra sáng lập Công ty Sensetime, ông Tang Xiao’ou đã không giấu giếm mục đích của mình: leo lên đỉnh cao. Tên tiếng Trung của công ty là Thương Thang, tên ông vua sáng lập triều đại nhà Thương trong lịch sử Trung Quốc. Có một lần Tang Xiao’ou giải thích vì sao đã chọn tên này cho công ty mình: “Thời bấy giờ Trung Quốc đã lãnh đạo thế giới và trong tương lai tới đây TQ cũng lại đóng vai trò này một lần nữa qua các công nghệ tiên tiến của nó”

Trên thực tế, sự trỗi dậy của Sensetime – và nhiều công ty khởi nghiệp khác trong lĩnh vực trí thông minh nhân tạo – không thể có được nếu không có những tham vọng của nhà cầm quyền Bắc Kinh. Lý thuyết gia chính của Bộ chính trị Wang Huning và cũng là một trong những cố vấn quan trọng của Tập Cận Bình đã tuyên bố trước hội nghị quốc tế về Internet mới đây ở Wuzhen (thuộc tỉnh Chiết Giang): “Chúng ta sẽ xây dựng một Trung Quốc mạnh mẽ với Big Data và trí thông minh nhân tạo“. Trong bài nói chuyện truyền hình đầu năm nay, ông Tập ngồi trước một kệ sách, trong đó nổi bật có hai cuốn sách đang được bán chạy nhất về hứa hẹn của trí thông minh nhân tạo.

Cơn sốt khởi nghiệp trong nước cũng được thúc đẩy bởi rất nhiều tiền của nhà nước. Đảng Cộng sản đã xác định công nghệ này là tối quan trọng để họ sinh tồn và để hoàn thiện nền cai trị của họ. Một ngày then chốt là ngày 15 tháng 3 năm 2016. Vào ngày thứ Ba đó, một cuộc đấu cờ Go đáng ghi nhớ đã diễn ra tại Seoul; cờ Go phức tạp hơn nhiều so với cờ vua. Trong cuộc đấu này, máy AlphaGo của hãng trí thông minh nhân tạo-Labors Google Deep Mind ở London đã thắng cao thủ bậc nhất về cờ Go của Hàn Quốc là Lee Sedol. Thế giới chuyên nghiệp đã bị sốc – và ở Bắc Kinh, Đảng Cộng sản đã cuống quýt ra tay.

“Chiến thắng của Alpha Go đã thay đổi một cách cơ bản sự suy nghĩ của chúng tôi“, Zhang Bo, một nhà toán học và chuyên gia trí thông minh nhân tạo của Học viện Khoa học Trung Quốc cho biết. Chỉ chưa tới một năm sau đó, Hội đồng Nhà nước Trung Quốc liền công bố một kế hoạch phát triển trí thông minh nhân tạo cực kỳ tham vọng.