Bauxite Việt Nam

Arnold Schwarzenegger

Bài nói chuyện về cuộc phản loạn 6/1/2021 của Arnold Schwarzenegger, đảng viên Cộng Hoà, Cựu Thống Đốc California.

https://www.youtube.com/watch?v=vAWvl-g_6rg

Tóm tắt và tựa đề

* Tổng thống Trump đã tìm cách lật ngược những kết quả của một cuộc bầu cử công bình. Ông ta muốn gây ra một cuộc đảo chánh bằng cách dùng những lời dối trá để lừa gạt người dân.

* Cuộc bạo loạn vào 6/1/2021 vừa qua tại Hoa Kỳ của đám Proud Boys giống như đêm vỡ kính (Kristallnacht) tại Đức vào 1938 do bọn Đức Quốc Xã gây ra.

* Tổng thống Trump là một nhà lãnh đạo thất bại. Ông ta sẽ còn lại trong lịch sử như một tổng thống tệ hại nhất.

* Chúng tôi đứng bên Tổng-thống-tân-cử Biden, hôm nay, ngày mai, và mãi mãi để bảo vệ cho nền dân chủ của chúng ta trước những kẻ muốn đe doạ nó.

Hoàng Ngọc-Tuấn dịch

Như một người di dân đã đến sống trên đất nước này, tôi muốn nói đôi lời với người dân Hoa Kỳ của tôi, và với các bạn của tôi trên khắp thế giới, về những biến cố trong những ngày gần đây.

Tôi lớn lên tại nước Áo. Tôi biết rất rõ biến cố Kristallnacht, hay còn gọi Đêm Kính Vỡ. Đó là một đêm vào năm 1938, người Do-thái đã bị tấn công bằng bạo lực bởi bọn Đức Quốc Xã, cũng giống như đám Proud Boys bây giờ. Hôm thứ Tư vừa qua là Ngày Kính Vỡ đã diễn ra ngay tại đây, trên đất nước Hiệp Chủng Quốc này. Kính vỡ từ những khung cửa sổ của toà nhà Quốc hội Hoa Kỳ.

Nhưng đám đông bạo loạn không chỉ đập nát những khung cửa kính của toà nhà Quốc hội. Họ đã đập nát chính những ý tưởng mà chúng ta đã cho là lẽ tất nhiên. Họ không chỉ đánh sập những cánh cửa lớn của toà nhà nơi bảo tồn nền dân chủ Hoa Kỳ. Họ giẫm đạp lên chính những nguyên tắc mà trên đó đất nước của chúng ta đã được thiết lập.

Tôi lớn lên từ đống đổ nát của một đất nước đã chịu đựng sự đánh mất nền dân chủ của nó. Tôi sinh năm 1947, hai năm sau Đệ hhị Thế chiến. Khi tôi lớn lên, chung quanh tôi là những con người khốn khổ, nốc rượu say để quên đi cái tội lỗi mà họ đã tham gia trong cái chế độ tàn ác nhất trong lịch sử.

Không phải tất cả họ đều là những kẻ cực đoan chống Do Thái hay theo Đảng Đức Quốc xã. Nhiều người chỉ mới mon men từng bước xuống đường. Họ là những người trong hàng xóm láng giềng của tôi. Tôi chưa bao giờ kể chuyện này ra quá công khai như thế này vì đó là một ký ức đau đớn. Nhưng cứ mỗi tuần lại có một hai lần cha tôi đi uống rượu say khướt rồi về nhà gào thét và đánh đập chúng tôi và làm mẹ tôi hoảng sợ. Tôi không cho rằng cha tôi phải chịu tất cả trách nhiệm về điều này, bởi vì ông hàng xóm của chúng tôi cũng hành xử như vậy đối với gia đình của ông ta, và ông láng giềng bên cạnh đó cũng y như vậy. Tôi đã nghe điều này bằng chính tai tôi và đã thấy điều này bằng chính mắt tôi. Họ bị đau đớn về thể xác vì những mảnh bom đạn trong thân thể và họ bị đau đớn về tinh thần vì những gì họ đã thấy và đã làm.

Tất cả đã bắt đầu với những lời dối trá, và dối trá, và dối trá, và thái độ bất khoan dung. Vì thế, từ Châu Âu, tôi đã nhìn thấy tận mắt mọi sự có thể vuột ra khỏi vòng trật tự như thế nào. Tôi biết có một nỗi lo sợ trong đất nước này và khắp nơi trên thế giới rằng một điều như vậy có thể xảy ra ngay tại đây. Lúc này, tôi không tin nó sẽ xảy ra như vậy, nhưng tôi thực sự tin rằng chúng ta phải ý thức về những hậu quả thảm khốc của sự ích kỷ và đa nghi yếm thế.

Tổng thống Trump đã tìm cách lật ngược những kết quả của một cuộc bầu cử, và đó là một cuộc bầu cử công bình. Ông ta muốn gây ra một cuộc đảo chánh bằng cách dùng những lời dối trá để lừa gạt người dân.

Cha tôi và những người láng giềng của chúng tôi cũng đã bị lừa gạt bởi những lời dối trá, và tôi biết những lời dối trá như thế sẽ đưa người ta đến đâu.

Người Việt

Chỉ trong vài ngày sau vụ bạo loạn ở điện Capitol Hoa Kỳ hôm 6/1, Tổng thống Donald Trump đã phải gánh chịu hậu quả nhãn tiền khó tưởng tượng: Không chỉ bị các đại gia truyền thông như Twiter, Facebook, YouTube… xóa tài khoản, mà còn hàng loạt doanh nghiệp cắt đứt tài trợ, các nhà băng cắt đứt quan hệ làm ăn, Trường ĐH Lehigh tước bằng danh dự trao cho ông cách đây 20 năm, nhiều thành viên Nội các lần lượt từ chức, các nghị sĩ Cộng hòa xa lánh, người này người khác lên tiếng đòi ông rời ghế Nhà Trắng, sân golf của ông bị tước quyền đăng cai giải đấu danh dự, Đảng Dân chủ vạch ra các kịch bản luận tội ông, Luật sư cập kề bên ông mấy tháng trời để giúp ông kiện cáo “bầu cử gian lận” có nguy cơ bị cấm hành nghề… Có thể nói ngài Tổng thống đang trong những ngày hung hiểm cuối cùng trước khi trở về làm dân.

Dưới đây chúng tôi xin đăng một tin nằm ngoài các tin đã nói ở trên mà chỗ đặc sắc là nó cho thấy sức mạnh đích thực của nền dân chủ Mỹ, một nền dân chủ được ý thức và được chủ động bảo vệ từ nhiều tầng lớp và thế hệ công chúng rộng rãi khác nhau, không cần một ai nhắc nhở: có đến 8000 Luật sư và sinh viên ký vào một lá thư yêu cầu tước bằng hành nghề luật của hai ông Thượng nghị sĩ Cộng hòa đã a dua theo những lời gian dối "cố cùng" của Trump, đứng ra phản đối kiểm phiếu đại cử tri của những bang đã bị vị Tổng thống kiện đi rồi kiện lại, phải kiểm tra phiếu đến 3 lần và đều được thừa nhận là chuẩn xác. Chúng tôi nghĩ tiếng nói đông đảo của hai lớp người này, nhất là lớp người trẻ trung, có học, mới là dấu hiệu đáng kể của một sức sống tinh thần đã ăn vào nền tảng, là thước đo độ bền của nền dân chủ Hoa Kỳ.

Bauxite Việt Nam 

NEW YORK, New York (NV) – Hơn 8,000 luật sư và sinh viên ký thỉnh nguyện thư đòi tước bằng hành nghề luật của hai Thượng nghị sĩ Ted Cruz (Texas) và Josh Hawley, cáo buộc hành động của hai người này là tước đoạt quyền đầu phiếu của hàng triệu cử tri và nỗ lực lật ngược kết quả của một cuộc bầu cử công bằng và dân chủ, theo tạp chí Newsweek.

Thượng Nghị Sĩ Josh Hawley (Cộng Hòa-Missouri) phản đối kết quả bầu cử ngày 6 Tháng Giêng sau khi vụ bạo loạn xảy ra. (Hình: Win McNamee/Getty Images)

Cả hai ông Cruz và Hawley dẫn đầu nỗ lực lật ngược kết quả bầu cử bằng cách phản đối kết quả bầu cử của đại cử tri tiểu bang Arizona và Pennsylvania trong ngày lưỡng viện Quốc hội xác nhận kết quả bầu cử.

Việc phản đối của hai thượng nghị sĩ a dua theo những tố cáo bầu cử gian lận vô căn cứ của Tổng thống Donald Trump sau khi thua cuộc bầu cử năm 2020.

Có khoảng hơn 60 vụ kiện của phe ông Trump đòi lật ngược kết quả bầu cử đều bị thất bại hàng loạt trước các phiên tòa từ cấp thấp lên đến tòa cao nhất, Tối cao Pháp viện Mỹ.

Thỉnh nguyện thư được các sinh viên luật khoa Đại Học Yale Law School đưa ra yêu cầu luật sư đoàn các Tiểu bang Texas, Missouri, và Washington DC, tước bằng hành nghề hai vị thượng nghị sĩ nêu trên.

1. Quốc Hội chính thức xác nhận Biden thắng cử

Đỗ Dzũng/Người Việt (tổng hợp)

WASHINGTON, DC (NV) – Mặc dù có sự chống đối của Tổng Thống Donald Trump và những người ủng hộ ông, trong đó có cả ngàn người ập vào tòa nhà Quốc Hội Mỹ hôm Thứ Tư, 6 Tháng Giêng, làm gián đoạn cuộc họp, và làm bốn người thiệt mạng, cuối cùng, vào sáng sớm ngày Thứ Năm, Phó Tổng Thống Mike Pence, cũng là chủ tịch Thượng Viện, tuyên bố ông Joe Biden và bà Kamara Harris là tổng thống và phó tổng thống Hoa Kỳ, và sẽ tuyên thệ nhậm chức vào ngày 20 Tháng Giêng tới đây.

Sau khi kiểm phiếu và qua tất cả các thủ tục theo luật định, ông Pence tuyên bố ông Joe Biden được 306 phiếu đại cử tri và ông Donald Trump được 232 phiếu đại cử tri.

Phó Tổng Thống Mike Pence tuyên bố ông Joe Biden là tổng thống và bà Kamala Harris là phó tổng thống. (Hình: Saul Loeb/Pool via AP)

Thủ tục xác nhận

Theo quy định, phó tổng thống và cũng là chủ tịch Thượng Viện là người điều khiển cuộc họp lưỡng viện Quốc Hội để xác nhận số phiếu đại cử tri, và tuyên bố ai sẽ là tổng thống kế tiếp.

Thông thường, phiên họp được tổ chức ở phòng họp khoáng đại Hạ Viện, có sự hiện diện của tất cả 435 dân biểu và 100 thượng nghị sĩ.

Năm nay chỉ có 99 thượng nghị sĩ, vì ông David Perdue (Cộng Hòa-Georgia) vừa mãn nhiệm hôm 3 Tháng Giêng.

Hôm 14 Tháng Mười Hai, 2020, tất cả 538 đại cử tri của 50 tiểu bang và thủ đô Washington, DC đã chính thức bầu phiếu, và được các thống đốc cũng như thị trưởng chính thức xác nhận, cũng như được lưu hồ sơ tại các cơ quan liên quan của chính quyền liên bang và tiểu bang.

Lúc đó, cựu Phó Tổng Thống Joe Biden (Dân Chủ) được 306 phiếu đại cử tri, trong khi Tổng Thống Donald Trump (Cộng Hòa) được 232 phiếu.

Một ứng cử viên chỉ cần 270 phiếu đại cử tri là đắc cử tổng thống.

Phó Tổng Thống Mike Pence (trái) và Chủ Tịch Hạ Viện Nancy Pelosi nói chuyện trước khi khai mạc phiên họp. (Hình: AP Photo/J. Scott Applewhite)

Thủ tục đếm phiếu

Khi bắt đầu phiên họp, các thùng phiếu được đem vào, để Phó Tổng Thống Mike Pence đếm, theo thứ tự từ A tới Z.

Mỗi khi đọc số phiếu của một tiểu bang xong, ông Pence sẽ hỏi có ai phản đối không. Nếu không ai phản đối thì ông đọc tiếp.

Nếu có ít nhất một dân biểu và một thượng nghị sĩ CÙNG phản đối, ông Pence phải ngưng đếm phiếu.

Lúc đó, các dân biểu ngồi tại chỗ, còn các thượng nghị sĩ đi về bên phòng họp khoáng đại Thượng Viện.

Cả hai viện có 2 giờ để thảo luận và bỏ phiếu, trong đó, mỗi người chỉ được phát biểu tối đa 5 phút.

Sau khi thảo luận, mỗi viện có một cuộc bỏ phiếu riêng, để xem có đồng ý với phản đối của tiểu bang này không.

Phải có quá bán của HAI viện đồng ý thì số phiếu đại cử tri của tiểu bang này mới bị hủy bỏ.

Nếu không đạt được điều kiện này, phản đối thất bại.

Phó Tổng Thống Mike Pence bước vào phòng họp khoáng đại Hạ Viện chuẩn bị xác nhận kết quả bầu cử. (Hình: AP Photo/Andrew Harnik)

Diễn tiến cuộc họp

Đầu tiên, Dân Biểu Paul Gasor (Cộng Hòa-Arizona) và Thượng Nghị Sĩ Ted Cruz (Cộng Hòa-Texas) phản đối kết quả bầu cử của tiểu bang Arizona.

Kết quả, Thượng Viện bỏ phiếu 93-6 và Hạ Viện bỏ phiếu 303-121 không chấp nhận.

Kế đến, Dân Biểu Jody Hice (Cộng Hòa-Georgia) phản đối kết quả bầu cử của tiểu bang Georgia, nhưng không có thượng nghị sĩ nào phản đối theo.

Bà Hice nói: “Thưa chủ tịch, hồi đầu ngày, chúng tôi có, nhưng sau khi xảy ra một số sự kiện, có vẻ như những thượng nghị sĩ này rút lại sự phản đối.”

Phát biểu của bà Hice làm nhiều người vỗ tay.

Phó Tổng Thống Mike Pence nói: “Vậy trường hợp phản đối này là không thành công.”

Trước đó, Thượng Nghị Sĩ Kelly Loeffler (Cộng Hòa-Georgia) có ngỏ ý sẽ phản đối, nhưng sau đó rút lui vì các cuộc bạo động xảy ra ở Quốc Hội.

“Những gì xảy ra hôm nay buộc tôi phải suy nghĩ lại. Bây giờ tôi không thể phản đối sự xác nhận các đại cử tri này nữa,” bà Loeffler nói.

Khi ông Pence đếm 16 phiếu đại cử tri của Michigan, Dân Biểu Marjorie Taylor Greene (Cộng Hòa-Georgia) phản đối, nhưng không có thượng nghị sĩ nào hưởng ứng. Thế là sự phản đối này thất bại.

Dân Biểu Mo Brooks (Cộng Hòa-Alabama) phản đối sau khi phó tổng thống đếm 6 phiếu đại cử tri của Nevada, nhưng không có ai bên Thượng Viện phản đối theo, cũng thất bại luôn.

Sau khi Phó Tổng Thống Mike Pence đếm 20 phiếu của Pennsylvania, Dân Biểu Rep. Scott Perry (Cộng Hòa-Pennsylvania) cho biết có một danh sách 80 dân biểu phản đối kết quả này.

Kế đến, Thượng Nghị Sĩ Josh Hawley (Cộng Hòa-Missouri) cho biết ông cũng phản đối.

Sau hai giờ tranh luận, Thượng Viện bỏ phiếu 92-7 và Hạ Viện bỏ phiếu 282-138 không đồng ý với phản đối này.

Sau đó, hai viện tái nhóm tại phòng họp khoáng đại Hạ Viện, và Phó Tổng Thống Mike Pence tiếp tục đọc số phiếu đại cử tri từng tiểu bang còn lại, bắt đầu với Rhode Island, nhưng không còn bất cứ phản đối nào đối với những tiểu bang còn lại, ngoại trừ tiểu bang Wisconsin.

Dân Biểu Louie Gohmert (Cộng Hòa-Texas) phản đối kết quả của Wisconsin, nhưng không có thượng nghị sĩ nào cùng phản đối.

Cuộc họp kết thúc lúc 3 giờ 45 phút sáng sau khi Phó Tổng Thống Mike Pence tuyên bố ông Joe Biden, thuộc tiểu bang Delaware, được bầu làm tổng thống, và bà Kamala Harris, thuộc tiểu bang California, được bầu làm phó tổng thống.

1. Những người ủng hộ Trump tập trung ở Washington để phản đối Quốc hội chứng nhận chiến thắng của Biden

T.H.

.

(Bloomberg) – Hơn 1.000 người đã tập trung tại một công viên phía nam Tòa Bạch Ốc trước rạng sáng ngày thứ Tư để biểu tình ủng hộ Tổng thống Donald Trump khi Quốc hội chuẩn bị công nhận chiến thắng của Joe Biden trong cuộc bầu cử tháng 11.

Với kết quả từ hai cuộc bầu cử nước rút ở Georgia cho thấy đảng Dân chủ có thể chiếm lại Thượng viện và Quốc hội xác nhận chiến thắng của Biden tại sự kiện bắt đầu lúc 1 giờ chiều theo giờ địa phương, căng thẳng đã tăng cao ở thủ đô Hoa Kỳ. Dựa vào các giả thuyết đã được công

bố về một cuộc bỏ phiếu gian lận, Trump đã kêu gọi những người ủng hộ ông “ngăn chặn hành vi đánh cắp” và đưa ra lập trường cho nhiệm kỳ tổng thống của mình.

Ít nhất ba cuộc biểu tình riêng biệt ủng hộ Trump được dự kiến ​​ở Washington, và nhiều doanh nghiệp địa phương đã dựng cửa và cửa sổ của họ để đề phòng bạo lực có thể xảy ra. Thị trưởng Muriel Bowser đã kêu gọi binh lính Vệ binh Quốc gia không vũ trang để tăng cường sự hiện diện của cảnh sát.

Những người ủng hộ Trump vẫy cờ và đội mũ đỏ “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” tại một cuộc biểu tình buổi sáng ở Ellipse liền kề với Tòa Bạch Ốc cho biết họ đến đó vì tin rằng Trump đang bị từ chối nhiệm kỳ thứ hai một cách bất hợp pháp.

“Cuộc bầu cử đã bị đánh cắp và chúng tôi phải làm gì đó để cứu đất nước,” Colleen Murphy, 53 tuổi, người đã đi từ Wisconsin cho cuộc biểu tình, nói. “Tôi nghĩ Trump có một con át chủ bài trong tay  của mình.”

Tổng thống đã nói rằng ông sẽ nói chuyện với những người ủng hộ của mình tại cuộc biểu tình Ellipse lúc 11 giờ sáng. Ông cũng đã tweet các liên kết đến các cuộc biểu tình hướng mọi người đến một trang gây quỹ.

Bạo lực lẻ tẻ giữa những người biểu tình ủng hộ và chống Trump đã xảy ra ở Washington ngay sau cuộc bầu cử tháng 11, trước khi tất cả các bang chứng nhận phiếu bầu của họ. Các viên chức lo lắng điều gì đó tương tự có thể xảy ra trong tuần này, đặc biệt nếu những người biểu tình từ cả hai bên đối đầu nhau trên đường phố.

Trong khi việc kiểm phiếu của Cử tri đoàn tại Quốc hội chủ yếu mang tính biểu tượng, một nhóm các nhà lập pháp Đảng Cộng hòa đã tuyên bố sẽ tranh chấp kết quả, trì hoãn việc kiểm phiếu vào cuối ngày thứ Tư hoặc thậm chí là sáng thứ Năm.

Ngoài Ellipse, các cuộc biểu tình cũng dự kiến ​​sẽ diễn ra vào thứ Tư bên ngoài Điện Capitol và trong Freedom Plaza, ngay gần Đại lộ Pennsylvania giữa Điện Capitol và Tòa Bạch Ốc

Bên ngoài Điện Capitol, một đám đông nhỏ hơn vẫy cờ “Trump 2020” đã tụ tập trước các chướng ngại vật, hô hào ủng hộ tổng thống. Bên trong tòa nhà, các nhà lập pháp bắt đầu tập hợp để chuẩn bị cho sự thay đổi quyền lực có thể xảy ra trong Thượng viện đúng hai tuần trước khi Biden nhậm chức.

Một phụ nữ 37 tuổi đến từ New Jersey tên là Lauren – cô từ chối cho biết họ của mình – cho biết cô tin rằng cuộc bầu cử vào tháng 11 là do Đảng Cộng sản Trung Quốc gian lận.

“Tôi đến đây để đấu tranh cho tổng thống,” cô nói. “Cuộc bầu cử là gian lận.”

Trong số các nhà ủng hộ dự kiến ​​phát biểu trước đám đông vào cuối ngày thứ Tư có người thân tín của Trump là Roger Stone và George Papadopoulos, cả hai đều đã được tổng thống ân xá vào cuối năm ngoái.

T.H.

2.  Tòa nhà Quốc Hội hỗn loạn khi người biểu tình ủng hộ Trump tràn vào

Người Việt

Hôm Thứ Tư, ngày 6 Tháng Giêng, Quốc Hội Hoa Kỳ tổ chức một cuộc họp để chính thức thông qua kết quả bầu cử, công nhận chiến thắng của Tổng Thống đắc cử Joe Biden. Tuy nhiên, một số thượng nghị sĩ của đảng Cộng Hòa cho biết sẽ không chấp nhận kết quả, trừ khi Quốc Hội

lập ra một nhóm kiểm tra kết quả bầu cử lại.

Điều đó làm Tổng Thống Donald Trump tổ chức một cuộc vận động ở thủ đô Washington D.C, kêu gọi “chặn ăn cắp cuộc bầu cử” của đảng Dân Chủ. Rất nhiều tụ tập trước tòa nhà Quốc Hội, sau đó tràn vào trong để phản đối kết quả bầu cử.

Hàng ngàn người ủng hộ Tổng Thống Trump kéo đến tòa nhà Quốc Hội. (Hình: Alex Edelman/AFP via Getty Images)

Tổng Thống Donald Trump chào đám đông phản đối kết quả bầu cử. (Hình: Tasos Katopodis/Getty Images)

Người biểu tình tụ tập rất đông trước tòa nhà Quốc Hội. (Hình: Alex Edelman/AFP via Getty Images)

Cảnh sát cố chặn đám đông ùa vào tòa nhà Quốc Hội. (Hình: Oliver Douliery/AFP via Getty Images)

Người biểu tình cố gắng tràn vào Quốc Hội. (Hình: Tasos Katopodis/Getty Images)

Nhiều người ủng hộ Tổng Thống Trump phản đối kết quả bầu cử, tràn vào tòa nhà Quốc Hội. (Hình: Saul Loeb/AFP via Getty Images)

Người ủng hộ Tổng Thống Trump tràn vào tòa nhà Quốc Hội. (Hình: Saul Loeb/AFP via Getty Images)

Một cảnh sát viên chặn một nhóm người biểu tình lại. (Hình: Saul Loeb/AFP via Getty Images)

Một nhóm người biểu tình nằm trên sàn của tòa nhà Quốc Hội. (Hình: Drew Angerer/Getty Images)

Một số Dân Biểu Quốc Hội di tản khi đám đông tràn vào. (Hình: Drew Angerer/Getty Images)

Cảnh sát của Quốc Hội chĩa vào cửa kính bị đập. (Hình: Drew Angerer/Getty Images)

Nguyễn Quang Dy

Triển vọng quan hệ Mỹ-Việt và Biển Đông

Theo Lê Hồng Hiệp (fellow, ISEAS Yusof Ishak Institute), Mỹ và Việt Nam có lợi ích chiến lược song trùng tại Biển Đông. Trung Quốc càng hiếu chiến thì càng thúc đẩy hợp tác chiến lược Mỹ-Việt, giúp nâng cao năng lực hàng hải cho Việt Nam, phù hợp với cơ chế an ninh khu vực, theo tầm nhìn Indo-Pacific, trong khuôn khổ “Bộ tứ mở rộng”. Dù Chính quyền Biden có bỏ qua khoản thặng dư thương mại ($58 tỷ) hay không thì Biden với quan điểm thân thiện với Việt Nam, chắc sẽ có cách đề cập hợp lý hơn. (Vietnam – US Relations Under the Biden Administration, Le Hong Hiep, ISEAS, November 30, 2020).

Theo Carl Thayer, lợi ích cơ bản của Mỹ sẽ không thay đổi sau khi Joe Biden tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Mỹ thứ 46 (20/1/2021). Các thỏa thuận Hà Nội ký với Robert O’Brien là nhằm tăng cường hợp tác hàng hải và mua thiết bị quân sự, để đối phó với Trung Quốc đang gây sức ép tại Biển Đông. Quan điểm chính thống của Mỹ thời Biden là coi trọng chủ nghĩa đa phương, như một điểm khác biệt cơ bản so với Trump vốn coi nhẹ đồng minh. Biden sẽ tăng cường ủng hộ Bộ Tứ (Quad) và ý tưởng Bộ Tứ Mở rộng (Quad plus), để phối hợp tập trận không chỉ với Nhật Bản, Ấn Độ, Úc, mà còn với các nước khác như Việt Nam.

Derek Grossman (RAND annalyst) tin rằng Việt Nam có thể đóng góp tốt cho Bộ Tứ Mở rộng, để đối phó với Trung Quốc. Nếu Bộ Tứ Mở rộng có một nước khu vực như Việt Nam tham gia sẽ làm suy yếu lập luận của Bắc Kinh cho rằng “Bộ Tứ” chỉ là một nhóm các nước bên ngoài khu vực muốn “ngăn chặn sự trỗi dậy của Trung Quốc”. Theo Kent Calder (Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Đông Á tại Đại học Johns Hopskins), chính quyền Joe Biden sẽ thắt chặt quan hệ với Việt Nam. Sự ủng hộ rộng rãi của các nước Bộ Tứ, trong đó có các nước trong Indo-Pacific, sẽ mở rộng thêm các thỏa thuận thương mại đa phương.

Gần đây, Bộ Chỉ huy Chiến dịch Đặc biệt ở Thái Bình Dương (SOCPAC) đề cập khả năng hợp tác giữa lực lượng đặc biệt của Mỹ với đặc công của Việt Nam. Bộ Chỉ huy Tiếp vận Lục quân Mỹ (USAMC) cũng muốn xây dựng một hệ thống kho tiếp liệu và dự trữ quân nhu tại Việt Nam để Mỹ có thể triển khai nhanh các hoạt động nhân đạo nhằm giúp Việt Nam đối phó với thiên tai. Nhưng hợp tác quốc phòng Mỹ-Việt còn hạn chế chừng nào Việt Nam vẫn duy trì nguyên tắc “ba không”. Trong một báo cáo gần đây của RAND về đối đầu Mỹ-Trung ở khu vực Indo-Pacific, Derek Grossman có năm nhận xét. (Regional responses to US-China Competition in the Indo-Pacific (Vietnam), Derek Grossman, RAND, December 2020).

Một là, tuy Mỹ duy trì ưu thế về an ninh, nhưng lại đứng sau Trung Quốc về các chỉ số kinh tế và xấp xỉ nhau về chính trị và ngoại giao, vì vậy không thuận cho Việt Nam “chọn Mỹ”. Thực ra, Việt Nam chọn cân bằng quan hệ với Mỹ và Trung Quốc. Do đó, Washington nên để cho quan hệ với Việt Nam diễn ra một cách tự nhiên (organically), tức là để cho lãnh đạo Việt Nam tự đi đến kết luận về thái độ của Trung Quốc và sự cần thiết phải chơi với Mỹ. Nếu thúc Hà Nội phải chọn bên khi đối đầu Mỹ-Trung căng lên có thể phản tác dụng.

Hai là, giống nhiều nước khác ở khu vực, Việt Nam nghi ngờ chiến lược Indo-Pacific của Mỹ có thể bền vững với thời gian và có thể răn đe hiệu quả các hành động quyết đoán của Trung Quốc tại Biển Đông. Mỹ nên cân nhắc làm sâu sắc thêm và thường xuyên trao đổi với các đối tác Việt Nam, ưu tiên về chất lượng hơn là số lượng, để tránh những thách thức không đồng bộ. Làm như vậy sẽ giúp thuyết phục Hà Nội rằng Washington là một cường quốc Thái Bình Dương trong tương lai có thể giúp ích Việt Nam đối phó với Trung Quốc.

Nguyễn Quang Dy

Đánh giá các thách thức đến từ Trung Quốc

Thời chiến tranh lạnh, để đối phó với Liên Xô, George Kennan đã viết “Nguồn gốc Hành vi của Liên Xô” (The Sources of Soviet Conduct, “Mr X”, July 1947), sau đó đã trở thành kinh điển. Nay để đối phó với Trung Quốc, một số tác giả bắt chước Kennan lý giải hiện tượng Trung Quốc trỗi dậy và đề xuất cách đối phó. Giáo sư Odd Arne Westad (Yale University) viết The Sources of Chinese Conduct, Foreign Affairs, September/October 2019.

Tháng 11/2020, Vụ Hoạch định Chính sách (Policy Planning) Bộ Ngoại giao Mỹ đã báo cáo về “Các yếu tố thách thức của Trung Quốc” (the Elements of the China challenge) cho rằng Trung Quốc muốn thay đổi trật tự thế giới để phục vụ mục tiêu độc đoán và tham vọng bá quyền của họ. Theo Odd Arne Westad, để đối phó với Trung Quốc, Mỹ không thể hành động một mình (The US Can’t Check China Alone, Foreign Affairs, December 10, 2020).

Tuy báo cáo của Bộ Ngoại giao chuẩn bị cho “nhiệm kỳ hai của Trump”, nhưng nó liên quan đến các vấn đề của chính quyền Biden. Có lẽ chỗ yếu nhất của báo cáo là ý tưởng “dùng giải pháp của thế kỷ 20 để giải quyết vấn đề của thế kỷ 21”. Dù nhận định của báo cáo gần đúng với sự thật, nhưng giải pháp mà nó đề xuất có thể thất bại vì Bộ Ngoại giao đã hiểu sai về Bắc Kinh. Vì vậy, cần xem xét các mục tiêu cơ bản của Bắc Kinh là gì?

Một là Trung quốc tiếp tục trỗi dậy để kinh tế mạnh hơn và củng cố sự lãnh đạo lâu dài của đảng ở trong nước. Hai là Trung Quốc tiếp tục triển khai sức mạnh vượt trội tại Châu Á gồm phía Tây Thái Bình Dương, khu vực Trung Á và Đông Nga, vùng Himalayas và Ấn Độ Dương. Các mục tiêu này khá thuận lợi vì Nga và Nhật đều ốm yếu, còn Mỹ thì thất thường. Nhưng thái độ của Trung Quốc còn bị tác động bởi các yếu tố trong nước. Vì vậy, nếu báo cáo chỉ đổ lỗi cho sai lầm của Mỹ thì không chỉ chủ quan và sai lầm mà còn nguy hiểm.

Cách tốt nhất để Mỹ triển khai chiến lược là lợi dụng mâu thuẫn giữa hai mục tiêu cơ bản của Trung Quốc là vừa tăng trưởng kinh tế, vừa bành trướng ra ngoài. Mỹ cần tăng sức ép để buộc Trung Quốc phải chọn giữa hai mục tiêu đó. Chính quyền Biden cần nỗ lực hơn chính quyền Obama và Trump để giúp các nước Châu Á chống lại sức ép của Trung Quốc, như tăng cường sức mạnh quân sự của Mỹ tại Indo-Pacific và thúc đẩy thương mại, đầu tư, công nghệ, khuyến khích Trung Quốc tuân thủ hiệp định và trừng phạt nếu họ vi phạm.

Báo cáo đề xuất rằng lợi ích của Mỹ là phải hủy bỏ và xây dựng lại có chọn lọc các thể chế quốc tế hiện hành. Với so sánh lực lượng hiện nay, đó là một ý tưởng điên rồ. Việc chính quyền Trump không thiết tha ủng hộ các tổ chức khu vực như EU và ASEAN nhằm tăng cường hợp tác đa phương, cũng là một sai lầm. Mỹ chỉ dựa vào sức mình là quá sức do thực tế hiện nay không giống thời chiến tranh lạnh bắt đầu. Lúc đó, Mỹ chiếm gần 50% GDP toàn cầu, nhưng Mỹ vẫn cần sự hỗ trợ của các nước đồng minh để giành thắng lợi.

Hiện nay, Mỹ chỉ chiếm một tỷ trọng GDP bằng một nửa thời trước. Nếu kinh tế Mỹ không đổi mới thì nó sẽ tiếp tục đà suy thoái. Hơn nữa, hệ thống chính trị gồm hai đảng của Mỹ không ổn định, và Washington không đủ năng lực để đối phó với đại dịch Covid-19, làm bộc lộ những điểm yếu của Mỹ. Hiện nay, đối với các nước trên thế giới, các chính sách và thể chế của Mỹ không còn là hình mẫu để họ noi theo. Báo cáo đề cao các chính sách của Mỹ nhằm “đem lại tự do” (secure freedom) đã hoàn toàn bỏ qua một thực tế cơ bản hiện nay là Mỹ chỉ có thể cạnh tranh hiệu quả với Trung Quốc nếu họ chịu cải cách thể chế trong nước.

Theo Joe Nye (cựu Thứ trưởng Bộ Quốc phòng), nhiều đồng minh tự hỏi điều gì đang xảy ra với nền dân chủ Mỹ. Nếu Mỹ đã sinh ra một lãnh đạo như Donald Trump năm 2016 thì liệu có thể lặp lại vào năm 2024 hay 2028? Phải chăng nền dân chủ suy thoái, làm cho Mỹ không còn đáng tin. Nhưng bất chấp dự đoán của cánh tả về sự suy sụp (doom) và của cánh hữu về sự gian lận (fraud), nền dân chủ Mỹ đã chứng tỏ sức sống bền bỉ (resilience). Nếu Trump kiểm soát được đảng Cộng hòa và nếu Cộng hòa vẫn nắm đa số tại Thượng viện thì Biden sẽ rất khó khăn. Điều đó lý giải tại sao tranh cử tại bang Georgia lại quan trọng như vậy. (Can Joe Biden’s America be trusted, Joseph Nye, Project Syndicate, December 4, 2020).

Để đánh giá về nguồn gốc sức mạnh của Trung Quốc, James Homes (Naval War College) đã nhận định: “Bắc Kinh muốn thắng mà không cần phải đánh”. Bắc Kinh tin tưởng có thể thắng dù Trung Quốc yếu hơn Mỹ về tổng thể, vì Quân đội Trung Quốc (PLA) có thể đảo ngược so sánh lực lượng tại chiến trường để áp đảo đối phương tại nơi và lúc quyết định. Trung Quốc có thể tồn tại lâu hơn Mỹ bằng “chiến tranh nhân dân trên biển”, một học thuyết được Bắc Kinh vận dụng để đối phó với liên minh gồm Mỹ, Nhật, Úc, Ấn Độ...

PLA ngày nay có nhiểu sự lựa chọn hơn Hồng quân trước kia. Thay vì chiến tranh nhân đân thuần túy kiểu Mao, PLA sẽ vận dụng tổng hợp các đơn vị lớn/nhỏ gồm tuần duyên, hải giám, và “dân quân biển” để đối phó với liên mình do Mỹ cầm đầu. Chiến sự có thể xảy ra khi “ngoại giao bằng cái gậy bé” (small-stick diplomacy) được Trung Quốc vận dụng để kiểm soát vùng biển họ đòi chủ quyền. Một khi điều đó trở thành “bình thường mới” hay “chuyện đã rồi” (fait accompli) thì nó có chính danh. (A People’s War Could Be China’s Key to Winning the South China Sea, James Homes, National Interest, December 22, 2020).

Nguyễn Quang Dy

Chính sách đối ngoại vì tầng lớp trung lưu

Để lãnh đạo thế giới, chính sách đối ngoại của chính quyền Biden sẽ khác với Obama và Trump là dựa trên “tầng lớp trung lưu” (middle class) như “tài sản lớn nhất của chúng ta”. Ngoại giao là công cụ đầu tiên của quyền lực Mỹ. Joe Biden hứa sẽ nâng ngoại giao lên làm công cụ số một của chính sách đối ngoại, và tái đầu tư vào Bộ Ngoại giao, bị Chính quyền Trump làm “rỗng ruột” và đặt Bộ Ngoại giao Mỹ vào tay các nhà ngoại giao chuyên nghiệp. (Why America Must Lead Again, Joseph Biden, Foreign Affairs, March/April 2020).

An ninh kinh tế là an ninh quốc gia, nên chính sách thương mại phải bắt đầu từ trong nước. Vấn đề là ai sẽ viết ra các quy tắc thương mại? Biden khẳng định “Mỹ chứ không phải Trung Quốc sẽ dẫn đầu công việc đó. Mỹ phải cứng rắn với Trung Quốc. Không có lý do gì Mỹ lại tụt hậu so với Trung Quốc hay bất cứ ai”. Cách hiệu quả nhất để đối phó với Trung Quốc là xây dựng một mặt trận thống nhất gồm các nước đồng minh và đối tác của Mỹ để ngăn chặn các hành động vi phạm luật pháp và nhân quyền của Trung Quốc. Mỹ chiếm 1/4 GDP toàn cầu, nên khi liên kết với các nền dân chủ khác, chắc sức mạnh Mỹ sẽ tăng gấp đôi.

Để phát huy vai trò của tầng lớp trung lưu Mỹ, các nhà ngoại giao Mỹ phải có chính sách đối ngoại mới “ít tham vọng hơn” (less ambitious), dựa vào tầng lớp trung lưu để xây dựng lại lòng tin trong nước và ngoài nước. Chính sách này đã được nghiên cứu và đề xuất trong một báo cáo gần đây của quỹ Carnegie Endowment, “Làm cho Chính sách Đối ngoại của Mỹ phù hợp hơn với tầng lớp Trung lưu” (Making US Foreign Policy Work Better for the Middle Class, Jake Sullivan and others, Carnegie Endowment, September 23, 2020).

Nhóm tác giả tại Carnegie Endowment gồm 11 người, trong đó có Jake Sullivan, vừa được Biden đề cử làm Cố vấn An ninh Quốc gia. Theo các nhà phân tích, báo cáo đề cập đến ba đặc điểm nổi bật. Một là toàn cầu hóa không có lợi cho nhiều người Mỹ. Hai là khuyến nghị nhóm đối ngoại phối hợp chặt chẽ với nhóm đối nội và nhóm kinh tế để Mỹ có một chính sách nhất quán hơn. Ba là phải xây dựng “một đồng thuận chính trị mới” trên cơ sở chính sách đối ngoại có lợi cho tầng lớp trung lưu. (Biden's middle-class foreign policy departs from Obama and Trump, Ken Moriyasu, Nikkei Asian Review, December 15, 2020).

Báo cáo này đưa ra năm khuyến nghị cơ bản. Một là phải mở rộng cuộc tranh luận vượt ra khỏi vấn đề thương mại. Hai là phải xử lý hệ quả phân phối trong chính sách kinh tế đối ngoại. Ba là phải phá vỡ những “lô cốt” về đối nội và đối ngoại, Bốn là phải từ bỏ các nguyên tắc tổ chức đã lỗi thời trong chính sách đối ngoại. Năm là phải xây dựng đồng thuận chính trị mới trên cơ sở chính sách đối ngoại dựa vào tầng lớp trung lưu Mỹ. Tóm lại, các khuyến nghị của nhóm tác giả soạn thảo báo cáo này đề xuất một kế hoạch xây dựng lại lòng tin.

Trong báo cáo, Jake Sullivan lập luận về sự “cộng sinh quản trị được” (managed coexistence) giữa Mỹ và Trung Quốc. Tuy Trung Quốc là “đối thủ đáng gờm” (formidable competitor) nhưng cũng là “đối tác thiết yếu” (essential patner). Khái niệm này tương tự như “cạnh tranh qua hợp tác” (cooperative competition) mà Trung Quốc thường đề cập (với hàm ý hợp tác G-2). Trước khi chết, Richarrd Nixon thừa nhận đã tạo ra Frankenstein bằng cách mở cửa cho Trung Quốc hội nhập thế giới. Trump cũng thừa nhận sai lầm lớn nhất của chính sách đối ngoại Mỹ sau Đại chiến II là tạo ra con quái vật bằng cách giúp Trung Quốc trỗi dậy.

Nguyễn Quang Dy

Lời mở đầu

Cách đây gần hai năm, vào giữa nhiệm kỳ của Donald Trump, tôi đã viết một bài dài (20.000 từ), đăng làm 5 kỳ trên trang Nghiên cứu Quốc tế (Việt Nam và đối đầu Mỹ-Trung, Nguyễn Quang Dy, NCQT, 5-23/12/ 2018). Bài đó và một số bài khác đã được Derek Grossman (một chuyên gia phân tích quốc phòng của RAND) tham khảo và trích dẫn trong một báo cáo về khu vực do RAND Corporation xuất bản gần đây (Regional responses to US-China Competition in the Indo-Pacific, Derek Grossman, RAND, December 2020).

Nay tôi viết bài này (15.000 từ) khi Joe Biden chưa tuyên thệ nhậm chức (20/1/2021), hy vọng góp phần làm sáng tỏ bức tranh đối ngoại của chính quyền mới. Tuy còn quá sớm để đưa ra các nhận định chủ quan, nhưng có thể dựa vào tài liệu tham khảo và cập nhật diễn biến để phác họa chính sách đối ngoại của chính quyền Biden đối với Trung Quốc và khu vực Indo-Pacific, là tâm điểm của những bất ổn toàn cầu. Bài khảo cứu này giới thiệu những cơ sở ban đầu để phân tích và đánh giá tình hình cũng như chính sách trong bối cảnh mới.

Trong khi Chính quyền Biden chờ Thượng viện (hiện đảng Cộng Hòa vẫn nắm đa số) phê chuẩn nhân sự chủ chốt cho nội các mới, thường phải nửa năm sau thì chính quyền Biden mới chính thức có chính sách đối ngoại và an ninh quốc phòng mới (National Security Strategy/National Defense Strategy). Đây là chủ đề còn đang diễn biến với nhiều ẩn số và biến số, nên bài này chỉ có thể phác họa một phần chính sách đối ngoại của Biden liên quan đến Trung Quốc và khu vực, trong đó có Biển Đông và Việt Nam, là một ưu tiên hàng đầu.

Bài này đề cập đến 8 vấn đề liên quan đến chính sách đối ngoại mới: (1) Cơ sở và đặc điểm chính sách đối ngoại mới; (2) Các trụ cột của chính sách đối ngoại mới; (3) Chính sách đối ngoại vì tầng lớp Trung lưu; (4) Tầm nhìn Indo-Pacific và Bộ tứ mở rộng; (5) Đánh giá các thách thức của Trung Quốc; (6) Triển vọng quan hệ Mỹ-Trung và khu vực; (7) Triển vọng quan hệ Mỹ-Việt và Biển Đông; (8) Rủi ro trong thương mại Mỹ-Việt.

Cơ sở và đặc điểm chính sách đối ngoại mới

Theo quy luật, cái gì phải đến sẽ Phó tổng thống đắc cử. Trước đó (8/12) Toàn án Tối cao bác đơn kiện của phe Cộng hòa đòi phủ nhận kết quả bầu cử. Tuy Trump chưa thừa nhận thất bại nhưng nền dân chủ Mỹ đã thắng. Các thẩm phán tòa án tối cao trung thành với Hiến pháp chứ không phải với tổng thống.

Sau một năm khủng hoảng y tế, đại dịch Corona đã làm gần 20 triệu người Mỹ lây nhiễm và gần 350 ngàn người chết (đứng đầu thế giới) nhưng chưa dừng lại. Khủng hoảng chính trị và chiến dịch tranh cử tổng thống làm nước Mỹ chia rẽ sâu sắc. Tuy phải chờ tổng thống đắc cử tuyên thệ nhậm chức (20/1/2021) nhưng “trò chơi đã kết thúc”. Đã đến lúc người Mỹ Pphải gác lại bất đồng để hòa giải, nhằm hàn gắn vết thương và phục hồi đất nước.

Chính sách đối ngoại phải dựa trên thực trạng và thực lực của đất nước. Hiện nay, nước Mỹ đứng trước ba vấn đề lớn và cấp bách phải ưu tiên xử lý trước. Một là hệ quả nặng nề của đại dịch Coronavirus. Hai là tình trang chia rẽ sâu sắc không chỉ giữa hai chính đảng mà còn trong cộng đồng, do hệ quả trực tiếp của tranh cử tổng thống năm 2020. Ba là kinh tế suy thoái do hệ quả của đại dịch cũng như chiến tranh thương mại Mỹ-Trung.

Đối ngoại có lẽ chưa phải là ưu tiên số một của chính quyền Joe Biden, ít nhất trong năm đầu tiên (2021). Biden có thể kế thừa và duy trì di sản đối ngoại của Trump liên quan đến Trung Quốc và tầm nhìn Indo-Pacific, cũng như ASEAN và vấn đề Biển Đông. Nếu có thay đổi, chắc Joe Biden sẽ nhấn mạnh khẩu hiệu “Nước Mỹ Trở lại” (America is Back!) và “Xây dựng lại Tốt hơn” (Build Back Better), để củng cố quan hệ với đồng minh tại khu vưc Indo-Pacific (với Nhật, Úc, Ấn, ASEAN), và tại khu vực Eurasia (với NATO và EU).

Nếu Chính quyền Joe Biden vẫn xác định Trung Quốc là đối thủ số một, thì phải ưu tiên các đồng minh và đối tác khu vực này theo tầm nhìn Indo-Pacific, lấy Bộ tứ (Quad) làm trụ cột (với Nhật, Úc, Ấn độ), và tăng cường đối tác chiến lược ASEAN (trong đó có Việt Nam) để đối phó với Trung Quốc tại Biển Đông. Trong bối cảnh bầu cử Mỹ đầy kịch tính, Ngoại trưởng Mike Pompeo và Cố vấn An ninh Quốc gia Robert O’Brian đã vội đến thăm Việt Nam và khu vực (29-30/10 và 20-22/11) nhằm trấn an đồng minh và đối tác.

Các chuyên gia vẫn chưa biết rõ liệu Joe Biden sẽ triển khai chiến lược “tái cân bằng Châu Á-Thái Bình Dương 2.0” hay khởi động lại chiến lược “Indo-Pacific An toàn và Thịnh vượng” như gần đây Biden đã đề cập với các nguyên thủ quốc gia của “Bộ Tứ” (Quad). Về kinh tế và địa chiến lược, Chính quyền Biden có thể đàm phán lại một số điều khoản để gia nhập lại CPTPP, nhằm đối trọng với hiệp định RCEP mà Trung Quốc vừa ký với 10 nước ASEAN và 4 nước Đông Á (Nhật, Hàn Quốc, Úc, Tân Tây Lan), không có Mỹ và Ấn Độ.

Tim Wu, New York Times, December 10, 2020

Khoa Lê dịch

Mạnh Kim biên tập

Vậy lý do thực sự là gì?

Người Mỹ được dạy rằng chức năng chính của bản Hiến Pháp là kiểm soát quyền hành pháp: ngăn chặn những tổng thống có thể tìm cách trở thành bạo chúa. Những nền dân chủ khác đã rơi vào chế độ độc tài (Cộng hoà La Mã, Cộng hoà Đức sau Thế chiến thứ I, Trung Hoa Dân Quốc và còn nữa), nhưng hệ thống tam quyền phân lập tinh vi trong Hiến Pháp, được thiết kế chủ yếu bởi James Madison, đã luôn bảo vệ chúng ta khỏi đi vào vết xe đổ đó.

Hoặc là chúng ta cứ tưởng như vậy. Tuy nhiên, nhiệm kỳ Tổng thống của Donald Trump, một người quyết liệt tìm cách hiện thực hoá ham muốn toàn trị của mình nhưng bị ngăn chặn hầu hết, cho thấy chúng ta nên xem xét lại quan điểm đó. Bởi vì hệ thống tam quyền phân lập của chúng ta, trong đó ba nhánh của chính quyền có quyền hạn để kiểm soát và tác động lẫn nhau, đã đóng vai trò nhỏ bé đến mức đáng thất vọng trong việc ngăn chặn ông Trump có được quyền lực vô hạn mà ông ta muốn.

Thứ thực sự cứu được nền Cộng hoà khỏi ông Trump là những quy củ hệ thống phi chính thức được các công tố viên liên bang, sĩ quan quân đội và quan chức bầu cử tiểu bang giữ vững. Có thể gọi những giá trị này là “bản Hiến Pháp bất thành văn”, mà dù gọi đó là gì thì những yếu tố này đã đóng vai trò quyết định trong việc giới hạn quyền lực hành pháp, chứ không phải hệ thống tam quyền phân lập.

Đúng là toà án các cấp, ở những thời điểm khác nhau, đã chế ngự xu hướng bạo ngược của ông Trump, như khi họ bác bỏ những cáo buộc vô căn cứ của ông ta nhắm vào cuộc bầu cử và ngăn chặn nỗ lực nhằm huỷ bỏ chương trình DACA (1) không qua quy trình chuẩn mực. Nhưng trong những vụ án khác, như lệnh cấm du khách từ các quốc gia Hồi giáo, toà án các cấp đã cho thấy họ không muốn phán quyết vượt khỏi khuôn khổ để tìm ra động cơ vi hiến đằng sau. Nói đại khái hơn thì ông Trump thường hành động rất nhanh, trong khi các toà án lại vận hành chậm chạp, và điều này khiến toà án không thể phán xử được.

Một yếu tố thất bại lớn và quan trọng hơn nữa chính là Quốc hội. Ý đồ của Madison là Quốc hội phải đóng vai trò chủ đạo trong việc kiểm soát tổng thống. Tuy nhiên, thiết kế đó có một nhược điểm then chốt (như chính Madison đã nhận ra): dễ bị vô hiệu hoá bởi chính trị đảng phái. Hoá ra là, nếu đa số thành viên của ít nhất một trong lưỡng viện cho thấy sự trung thành với đảng của họ hơn với Quốc hội, Quốc hội sẽ không thể hoạt động như một chốt chặn đáng tin cậy với tổng thống cùng đảng. Đó là điều đã xảy ra với ông Trump và Thượng viện do đảng Cộng Hoà kiểm soát.

Đây là một vấn đề thâm căn cố đế, nhưng trong 4 năm qua nó đã bùng phát lan rộng dữ dội. Đối mặt với một tổng thống bất chấp luật lệ, các Thượng nghị sĩ đảng Cộng Hoà đã dung túng cho ông ta làm gì thì làm, từ chuyện lớn đến chuyện nhỏ. Họ cho phép ông ta bổ nhiệm quan chức lâm thời để vận hành chính quyền (mà không cần Thượng viện phê chuẩn). Họ cho phép ông ta tiếm quyền tấn công Iran mà không cần Quốc hội cho phép. Quy trình luận tội tổng thống chỉ còn là cuộc đấu giữa hai đảng phái. Thượng viện đã mặc nhiên chấp nhận sự vượt quá thẩm quyền của nhánh hành pháp.