Bauxite Việt Nam

Lưu Trọng Văn

Ngày 12.12 ông Tập Cận Bình qua Hà Nội với sứ mệnh được các cơ quan truyền thông Trung Quốc và Việt Nam gọi là “Nâng cấp quan hệ đối tác.”

Nghe nói, phía Trung Quốc muốn gọi quan hệ được nâng cấp trên cả “Đối tác Chiến lược Toàn diện” hiện nay là “Cộng đồng chung vận mệnh.”

Rất nhiều người không hiểu được “Cộng đồng chung vận mệnh” thực chất là gì? Và nó hơn quan hệ “Đối tác Chiến lược Toàn diện” thế nào?

RFA 2021-03-13

“Nếu Mặt trận họ làm được vai trò đứng ra tổ chức chứ không nói, để những người họ mời đến hay để cho bất kể ai đến đấy có thể nói được, thường là những tổ chức liên quan đến các chính sách đó tức của người dân dân, của doanh nghiệp, của các tổ chức xã hội dân sự, của người tiêu dùng… có đối thoại. Lúc đó quy trình làm chính sách rất tốt.

Còn chỉ nói cho MTTQVN với tư cách như cánh tay nối dài của Đảng cộng sản luôn nói họ là đại diện cho nhân dân, vấn đề là họ mời một vài người chuyên môn tán thưởng chính sách thì kiểu thảo luận như thế mang tính hình thức, lãng phí thời gian và vô bổ, hoàn toàn vô nghĩa”.

TS. Nguyễn Quang A

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và các đại biểu dự Hội nghị 11/3/2021. baochinhphu.vn

Nhiệm vụ của Mặt Trận Tổ Quốc Việt Nam (MTTQ VN) năm 2021 là sẽ tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ, thường xuyên, kịp thời phản ánh đầy đủ thực tế tình hình nhân dân.

Vai trò “thật mà giả”?

Đó là nội dung vừa được Chủ tịch MTTQ Trần Thanh Mẫn nêu tại hội nghị đánh giá việc thực hiện Quy chế phối hợp công tác của Chính phủ và Ủy ban Trung ương MTTQ VN diễn ra ngày 11/3.

Nhiệm vụ của MTTQ cũng được Thủ tướng VN đồng thuận khi ông cho rằng nếu không tăng cường khối đại đoàn kết, không đồng thuận xã hội thì khó có thể thành công.

Trao đổi với RFA từ Sài Gòn, Nhà báo độc lập, Blogger Nguyễn Ngọc Già nhận định về phát biểu của người đứng đầu chính phủ Việt Nam:

“Tôi không có gì bất ngờ khi họ sử dụng phép ngụy biện trong vấn đề họ cho là không đồng thuận xã hội thì không thành công.

Thực tế đã chứng minh không đồng thuận xã hội họ vẫn thành công trong rất nhiều vấn đề như xăng tăng giá, trạm BOT hoặc những vấn đề hầu như người Việt nào cũng biết như vụ Formosa, vụ Hồ Duy Hải và mới nhất là vụ Đồng Tâm. Rõ ràng xã hội rất không đồng thuận, rất phẫn nộ và nhiều cảm xúc bi quan.

Nếu như nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam vẫn thành công trong những vấn đề đó thì MTTQ VN hoàn toàn mờ nhạt, đúng vai trò là một bình hoa trang trí trong chế độ độc đảng toàn trị”.

Diễm Thi, RFA

2021-02-26

Chiều 25 tháng Hai năm 2021, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc, Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng và lãnh đạo Bộ Công an đã bấm nút chính thức khai trương hai dự án số hóa có quy mô lớn là Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Hệ thống sản xuất, cấp và quản lý căn cước công dân. Điều này có nghĩa Việt Nam chính thức vận hành hệ thống quản lý cư dân bằng điện tử thay cho hộ khẩu giấy.

Ảnh minh họa thủ tục hành chính tại một cơ quan Nhà nước. Photo: vov.vn

Bỏ hộ khẩu giấy

Chiều 25 tháng Hai năm 2021, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc, Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng và lãnh đạo Bộ Công an đã bấm nút chính thức khai trương hai dự án số hóa có quy mô lớn là Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Hệ thống sản xuất, cấp và quản lý căn cước công dân. Điều này có nghĩa Việt Nam chính thức vận hành hệ thống quản lý cư dân bằng điện tử thay cho hộ khẩu giấy.

Đón nhận tin này, blogger Tuấn Khanh cho rằng cần phải có thời gian mới biết việc quản lý người dân có thực sự văn minh như tên gọi của nó hay không. Anh nói:

“Thật sự là tất cả mọi chuyển động mới tại Việt Nam đều rất đáng mừng. Chính phủ Việt Nam đang hướng về hướng của một thế giới văn minh. Tuy nhiên việc quản lý cụ thể như thế nào thì cần phải có thời gian để chứng minh rằng chính phủ Việt Nam thật sự có sự rộng mở và quản lý con người một cách văn minh như các quốc gia văn minh trên thế giới. Bởi vì cho đến lúc này, có rất nhiều người tại Việt Nam hoàn toàn không có giấy tờ gì hết.

Nếu bây giờ họ tiếp tục đi đăng ký bằng một con số để được chứng nhận bằng một cái ID trên hệ thống điện tử mà vẫn không được, thì việc bỏ hộ khẩu giấy hay không thì nó vô nghĩa.

Mình không hiểu cái tư duy quản lý điện tử và quản lý giấy nó có khác biệt, có văn minh hơn không dù trên bề mặt thì có vẻ tốt đẹp. Đó là điều mừng nhưng vẫn phải chờ đợi xem nó có thực sự tốt đẹp hơn không”.

Blogger Tuấn Khanh đưa hai trường hợp cụ thể về cách hành xử mà anh cho là vô lý của chính quyền đối với người dân của mình liên quan đến giấy tờ cá nhân. Đó là trường hợp Thương tọa Thích Không Tánh và trường hợp cựu tù nhân lương tâm Nguyễn Thanh Tú. Anh kể:

“Thượng tọa Thích Không Tánh bị một kẻ lạ mặt ăn cắp toàn bộ giấy tờ. Đến bây giờ thầy vẫn không thể làm lại CMND. Do đó, dù có đi xa đến đâu trong tình trạng sức khỏe kém Thầy vẫn phải đi xe đò vì không thể đi máy bay. Hay trường hợp anh Huỳnh Anh Tú (chồng Phạm Thanh Nghiên). Từ khi ra tù anh Tú đến nay vẫn không thể xin được CMND vì chính quyền cho rằng không thể xác nhận nhân thân anh Tú”.

Quản lý người dân bằng hộ khẩu là một hình thức quản lý được Chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa áp dụng ở miền Bắc từ thập niên 1950. Hình thức này được áp dụng trên toàn đất nước Việt Nam kể từ sau 30 tháng Tư năm 1975.

Khi ông Nguyễn Phú Trọng ra đi, công cuộc "đốt lò" của ông cũng ra đi luôn? Ảnh: Thanh Niên. Đồ họa: Luật Khoa.

Sau gần mười năm đảng Cộng sản nằm dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, nhiều người có thể tự hào rằng chính quyền Việt Nam đã làm “quá tốt” nhiệm vụ chính trị thanh lọc các thành phần “thoái hóa”, “suy thoái đạo đức”, “gây ảnh hưởng đến niềm tin của dân chúng vào Đảng và Nhà nước”.

Họ có hàng ngàn lý do để tin vào điều đó.

Chỉ tính sáu tháng đầu năm 2020, ông Nguyễn Phú Trọng đã chỉ đạo “xét xử” được một ủy viên Bộ Chính trị, một nguyên ủy viên Bộ Chính trị; bốn ủy viên, nguyên ủy viên Trung ương Đảng; cùng với đó là 186 cán bộ đảng viên thuộc diện Trung ương quản lý dù là đương chức hay nghỉ hưu, dù có được sắp xếp vào diện nhân sự khóa sau hay không.

Các chính khách tên tuổi lớn như Hoàng Trung Hải, Đinh La Thăng, Lê Thanh Hải, Nguyễn Đức Chung, Trương Minh Tuấn, Nguyễn Bắc Son, Tất Thành Cang… đều rơi vào vòng lao lý, hoặc chí ít là bị kỷ luật, bị mất vị thế chính trị lâu dài. Từ khi bắt đầu công cuộc Đổi mới của đảng Cộng sản Việt Nam, đây có thể gọi là một giai đoạn chưa từng có tiền lệ.

Tuy nhiên, với bối cảnh đại hội đảng sắp đến, ngay lập tức người ta nhận thấy rằng toàn bộ những “thành tựu” này sẽ đổ sông đổ bể nếu một phe nhóm khác thắng thế ở đại hội.

Điều gì khiến cho quyết tâm chống tham nhũng “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” lại có nguy cơ tan tành mây khói chỉ sau một kỳ đại hội?

Các thảo luận khoa học xã hội hay triết học liên quan đến tham nhũng tại Việt Nam còn rất ít ỏi. Nếu có, các nghiên cứu này chủ yếu do chính các cơ quan của đảng Cộng sản Việt Nam thực hiện, nhằm phục vụ cho các diễn ngôn chống tham nhũng của riêng họ. Với bài viết này, người viết mong muốn giới thiệu một góc nhìn khác về khoa học phòng chống tham nhũng; và vì sao kỳ công “đốt lò” của ông Nguyễn Phú Trọng không có bất kỳ giá trị nào đáng kể trong dài hạn.

***

Bản thân khái niệm và các vấn đề triết học liên quan đến tham nhũng là vô vàn. Các triết gia lớn từ cổ đại đến cận đại như Plato, Aristotle, Machiavelli hay Montesquieu… đều từng luận bàn đến tham nhũng. Vậy nên để chứng minh sự hụt hơi của chính sách chống tham nhũng hiện nay, bài viết sẽ chỉ tập trung vào các khái niệm đặc biệt có liên quan đến cuộc chiến chống tham nhũng này: tham nhũng cá nhân (individual corruption) và tham nhũng thể chế (institutional [systemic] corruption).

Lê Học Lãnh Vân

Bài viết gần đây trên trang Phây của anh Lưu Trọng Văn tiếc thương ông Vũ Mão vì đức độ công chức của ông, và tiếc hơn nữa cho việc ông để mình dính vào sự việc thất nhân tâm trong đám tang tướng Trần Độ.

Từng nghe một số vị quen biết ông Vũ Mão kể về ông, tôi không ngạc nhiên lắm khi đọc bài viết của anh Văn. Tuy nhiên, tôi có cảm nhận “sao sao ấy” khi đọc những dòng về sự dính líu của ông Vũ Mão.

Không hề quen biết ông Vũ Mão, bài này viết về suy nghĩ của một người đứng xa nhìn về đám tang vị tướng khí phách Trần Độ và vai trò ông Vũ Mão trong đó.

Anh Lưu Trọng Văn viết:

“Điều tai tiếng duy nhất mà ông [Vũ Mão] vướng phải và đau lòng cho đến khi giã biệt cõi đời là lễ tang Trần Độ, ông là trưởng ban tang lễ và đọc điếu văn”.

“Ông Vũ Mão đau xót với những gì mình vướng phải vì ông là người luôn kính trọng Trần Độ”.

Xin nói rõ, bài viết này không hề nghi ngờ sự thành thực của những dòng trên.
Chính vì không nghi ngờ, tôi phải suy nghĩ về sự đau lòng, đau xót của ông Vũ Mão, và về lòng kính trọng của ông dành cho tướng Trần Độ.

Tướng Trần Độ quả thực được rất nhiều người kính trọng. Lòng kính trọng dành cho khí phách của vị tướng, cho tác phong trí thức dấn thân, cho tầm nhìn và hoài bão vì tương lai dân tộc của ông.

Ông Trần Độ xuất thân gia đình “thông phán” khá giả, có điều kiện học cao và thăng tiến trong xã hội tiền chiến. Vì lý tưởng giành độc lập dân tộc, ông tham gia hoạt động chống Pháp, bị tù đày. Tài ba vượt trội, ông tiến rất nhanh, hai mươi ba tuổi là chính ủy mặt trận Hà Nội; ba mươi hai tuổi chính ủy quân khu 3; ba mươi lăm tuổi, thiếu tướng… Khi đất nước thống nhất năm 1975, ông là trung tướng đương nhiệm Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị. Một thời gian sau, hiểu biết rộng, tầm nhìn xa cho ông thấy Việt Nam đang ngày càng xa hơn những nguyên tắc dân chủ và xa hơn con đường phát triển bền vững. Dù đang ở vị trí tót vời cùng những ưu đãi tương xứng của chế độ, ông vẫn thành tâm và trung thực lên tiếng để sau đó bị đẩy ra lề, bị khai trừ khỏi đảng.

Trần Văn Chánh

Khoảng 20 năm nay, tôi đã viết hàng trăm bài đăng trên các báo chí công khai trong nước (kẹt lắm không đăng đâu được mới phải gởi lên mạng internet vài ba bài), phần nhiều thuộc loại chính luận, liên quan đủ mọi vấn đề quốc kế dân sinh hệ trọng, theo hướng phê bình góp ý thẳng thắn cho các nhà đương cuộc với ước mong đất nước Việt Nam chúng ta ngày một khá hơn và người dân lao động bớt phải lao đao lận đận trong một trong một xã hội tiếng là xã hội chủ nghĩa nhưng đầy rẫy bất công mà hố ngăn cách giàu nghèo ngày một thêm giãn rộng, các hiện tượng tham nhũng tiêu cực ngày một thêm gia tăng, tội ác và đạo đức xã hội xuống cấp như lao dốc đến mức vô phương cứu chữa!

Trong khi vận dụng ngòi bút một cách đầy thiện ý như vậy, tôi đã cố ý không dùng tới chữ Đảng (hay Đại hội Đảng, Nghị quyết Đảng. Điều lệ Đảng…) vì không muốn trực tiếp đụng chạm vào cái gọi “vùng cấm”, một thứ cấm kỵ vô hình không có văn bản pháp luật quy định mà ai muốn góp ý gì cũng phải liệu hồn! Và để tránh dùng chữ “Đảng” vốn mang một hàm ý đỏ hoét và dữ dội, tôi đã phải thay thế bằng một số từ ngữ nghe nhẹ nhàng hơn, như Nhà nước, Chính phủ, hoặc “nhà cầm quyền”, “nhà đương cuộc”, “nhà chức trách”, hoặc lịch sự hơn nữa là “những người có trách nhiệm”…

Tôi chỉ là một phần tử quá bé nhỏ, một công dân không chức vụ, cùng lúc và song song với tôi còn có hàng trăm, hàng ngàn vị nhân sĩ trí thức, cán bộ công nhân viên chức nhà nước và thường dân, họ cũng tận tình góp ý vì được nhà cầm quyền “của dân, do dân, vì dân” khích lệ, mục đích là để góp phần đổi mới diện mạo đất nước về các mặt chính trị-kinh tế-văn hóa-xã hội…. Nhưng sau nhiều chục năm tỏ bày trung thực chính kiến đủ kiểu đủ nơi, mọi người đều cảm thấy rõ ý kiến của mình dường như lạc lõng vô vọng trước sự lúng túng bất lực của cái tổ chức thành trì xơ cứng có trách nhiệm lãnh đạo toàn diện đất nước, vì những điều gì cần được khắc phục thì trái lại chỉ có tăng thêm hoặc biến tướng một cách thiên hình vạn trạng (như nạn đặc quyền đặc lợi, chạy chức chạy quyền, tham nhũng hối lộ, tai nạn giao thông, ô nhiễm môi trường, nhiễm độc thực phẩm, bằng dỏm bằng giả, gian lận thi cử…), số cán bộ cấp cao vào tù ngày một đông thêm, tệ nạn xã hội không giảm… Giả định đem tất cả những điều mọi người góp ý phân loại ra gom lại thành sách, thì cũng phải trên chục ngàn quyển dày cộp, phải xây một thư viện “dân ý” rộng bằng Thư viện Quốc gia chứa cũng không đủ!

Đan Thương

Rất nên đọc lại lần nữa, bài Bàn tay ma quỷ và vấn đề thể chế chính trị xã hội của TS Tô Văn Trưởng (đăng ở trang Ba Sàm) - với lời bạt kèm theo.

 Câu hỏi khi thoạt đọc tên bài: Bàn tay ma quỷ nào vậy?

Chỉ cần đọc ít dòng, đã thấy đây chính là bàn tay của đảng bạn "môi-răng" đã tặng "đảng ta" 16 chữ vàng (úa).

Tác giả minh họa "bàn tay ma quỷ" bằng những mánh khóe gian lận khi chúng tham gia đấu thầu, khiến ta bị thiệt hại cực lớn. Thiệt vật chất đong đếm được, nhưng phá hủy môi trường thì đúng là vô kể. Còn lời bạt của bài, tuy có nói về đấu thầu, nhưng còn nói về... nguy cơ xây dựng thành công CNCS (!). Cái này mới khủng! Liệu điều này có phù hợp với ý xa xôi của tác giả?.

Tinh thần toàn bài toát ra:

- Bàn tay TQ vươn dài, phủ khắp (như ma quỷ), dai như đỉa đói, nhằm thôn tính toàn diện VN.

- VN không thể thoát ra, chính vì cái "thể chế chính trị-xã hội" (chính trị-xã hội rất nên có dấu gạch ngang - khi dịch sang ngoại ngữ) cứ như thứ gông cùm, khiến ta không thể cựa quậy. Con nhím giương mắt căm phẫn nhìn con trăn há miệng đỏ lòm, lùi lũi tiến gần mà không thể xù bộ lông lợi hại lên, đành chịu bị thôn tính (thôn = nuốt, ngốn, tiêu diệt, chiếm đoạt).

Trong bài này, cụ TS Tô Văn Trường dùng "đấu thầu gian lận" để minh họa cho bàn tay ma quỷ của Tàu; tuy nhiên...

Tô Văn Trường

Tôi e rằng vấn đề không chỉ là tham nhũng, mà còn nhiều lý do chính trị nguy hiểm khác nữa chưa lường hết được. Thực tế "Vân Đồn" chứng minh không thể chối cãi: Nếu không có cải cách thể chế chính trị, thì chống tham nhũng chỉ là câu chuyện một nửa để nuôi dưỡng cái nửa còn lại và kẻ thù giấu mặt của đất nước.

Nguyễn Trung

***

Bàn tay ma quỷ mà cụ TS Tô Văn Trường viết trong bài chẳng qua chỉ là chuyện nhà thầu TQ dựa vào thể chế của ta để trúng thầu. Và sau đấy họ thực hiện theo cách vụ lợi khiến ta thiệt hại vô vàn. Chuyện dại dột kéo dài nửa thế kỷ khiến người dân tin chắc đang tồn tại một nhóm lợi ích ngụy trang bằng quyền lực. Liệu đúng đến đâu?

Chuyện bao trùm hơn, đó là ĐCS TQ lừa ta về ý thức hệ. Lừa thầu chỉ là bộ phận. Nếu hai nước thành công xây dựng CNCS thì biên giới không còn. Mỗi người VN có 13 người TQ đứng xung quanh (theo tỷ lệ dân số). Không hiểu 14 người này sẽ giao lưu bằng ngôn ngữ gì?

Chỉ cần giảng giải 30-60 phút là người bình thường thấy được âm mưu của TQ với thế giới và với VN (bài viết của TS Tô Văn Trường chỉ cần 10 phút để đọc và suy rộng).

Tôi không tin giới quyền lực thiếu thông tin tới mức rất nhiều trí thức và các vị lão thành cách mạng đã góp ý đầy xây dựng, ôn hòa (kể cả lễ phép và như van lạy) mà vẫn không lay chuyển. Hẳn là, đúng như TBT Nguyễn Phú Trọng đã gợi ra: Một nhóm lợi ích đã hình thành vững chắc và đang cố thủ.

Các vị cách mạng lão thành có thể chịu khổ, chịu chết để chiến đấu cho CNCS. Thế hệ cách mạng hiện nay dựa CNCS để được sống như ý. Góp ý gì nổi?

Các Cụ, các Bác đã nghe một một đứa con có hiếu lạy van người cha để ông ta cai nghiện ma túy chưa?

Đã bập vào ma túy thì lời lạy van nào cho thấu? Nếu còn nói dai, nói dài, tau đập chết… thằng cha mi.

Nguyễn Ngọc Lanh

Vấn nạn thắng thầu – tham nhũng và “đi đêm” để tăng lợi nhuận của nhà thầu thì nước nào cũng có, nhưng ở Việt Nam nó tiếp diễn ngang nhiên bất chấp mọi chỉ trích của công luận, đặc biệt khu vực công là nơi mà nó thể hiện rõ nét nhất. Để ngăn chặn vấn nạn này thì chỉ có hai con đường (1) Hoàn thiện môi trường luật pháp và (2) Ngăn chặn nạn tham nhũng, hối lộ.

Có nhiều mô hình của các nước tiên tiến mà ta có thể tham khảo, nhưng triển khai áp dụng là không thể, hình như khó vượt qua thứ mà mang tính bao trùm lên tất cả là vấn đề thể chế chính trị, xã hội và người có quyền trong thể chế.

Mưu đồ của Trung Quốc là khống chế toàn diện Việt Nam về chính trị - tư tưởng, về kinh tế, văn hóa - xã hội, về quan hệ đối ngoại, cô lập, lấn chiếm gây sức ép từ phía biển và trên đất liền… để cưỡng chế VN phải thuận theo chiến lược của họ, thực chất là biến VN thành chư hầu, phụ thuộc, không bao giờ ngóc đầu lên được. Đây là điều không thể mơ hồ.

Trần Gia Ninh

 

NHÂN SINH TỰ CỔ THÙY VÔ TỬ LƯU THỦ ĐAN TÂM CHIẾU HÃN THANH. 人生自古誰無死 留取丹心照汗青

(Đời người xưa nay ai chẳng chết. Để lại lòng son rọi ngàn thu")

Hai hôm nay đề tài sôi nổi nhất là bài phát biểu của ông Nguyễn Phú Trọng tại hội nghị TW ĐCS lần thứ 10. Sau cơn bạo bệnh của tuổi già, ông Trọng đã trở lại mạnh mẽ và phát biểu ứng khẩu trong 16 phút khá sắc sảo, nêu lên nhiều câu hỏi, tâm tư về Đảng và Đất nước.

Trước hết phải công nhận ông Trọng là một nhà chuyên môn giỏi, bởi nghề ông được đào tạo là xây dựng đảng và ông đã làm rất tốt để sửa chữa lại Đảng của ông đang xuống cấp rất trầm trọng trong suốt thời gian qua (như đốt lò chẳng hạn). Gần đây thì ông kiêm giữ nhiệm vụ đứng đầu nhà nước, và ông đã bắt đầu lo lắng đến vấn đề giữ vững và phát triển đất nước.

Dân ta và cả ĐCS Việt Nam cũng như thế giới đều công nhận nước Việt Nam ta thuộc nhóm nước theo thể chế Chuyên chính Một đảng. Về phương diện lý luận hay học thuyết, gọi là nhà nước pháp quyền XHCN hay nhà nước chuyên chính vô sản cũng bình thường. Một sự vật, một hiện tượng… được diễn tả bằng các tên gọi khác nhau, tùy ngữ cảnh, tùy mục đích, cũng là chuyện chấp nhận được. Ông Trọng hiểu rõ điều đó hơn ai hết. Tuy nhiên ông với tư cách mới đứng đầu nhà nước, một nghề mới đối với chuyên môn của ông thì ông chắc chắn phải quan tâm là:

VIỆT NAM ĐANG Ở ĐÂU TRÊN BẢN ĐỒ KINH TẾ THẾ GIỚI?

Xếp hạng thế giới của VIỆT NAM

Dân số xếp thứ 15: 95,581.592 người (2017)

Diện tích xếp thứ 66: 331.212 km2

Tổng sản phẩm quốc nội GDP xếp thứ 48: 191,454 tỷ US$ (IMF 2015)

GDP theo đầu người xếp thứ 132: 2.306 US$ (IMF 2017)

PPP theo đầu người, xếp thứ 124: 7.378 US$ (IMF 2017)

Hà An phỏng vấn TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam

07:34 17/05/2020

Hội nghị Thủ tướng với doanh nghiệp (DN) đã khai mở mặt trận phục hồi nền kinh tế của đất nước. 5 mũi giáp công được coi là chiến thuật hình chữ V mà Thủ tướng chỉ đạo đang được các bộ, ngành địa phương và toàn thể DN ráo riết vào cuộc với quyết tâm cao độ và một tinh thần yêu nước nhiệt huyết.

Khát vọng vươn lên của nền kinh tế đã chiến thắng trên mặt trận chống dịch được cụ thể hóa bằng những hành động cụ thể và sự vào cuộc sát sao của Chính phủ. Nhưng, để nền kinh tế có sức bật thực sự như một chiếc lò xo bị nén cần có những thay đổi từ chính thể chế. Trong quá trình đó, sẽ có những chọn lọc, những mất mát thực sự.

PV chuyên mục Trò chuyện Chủ nhật đã có cuộc trao đổi với TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam về vấn đề này.

P.V: Thưa TS Trần Đình Thiên, với những thành tựu về chống dịch, cùng tinh thần và quyết tâm của toàn dân tộc trong công cuộc phục hồi kinh tế, ông đánh giá cơ hội và thách thức của chúng ta trong giai đoạn hiện nay như thế nào?

TS Trần Đình Thiên: Trước hết, chúng ta phải xác định dịch COVID-19 không chỉ là chuyện con virus. Dịch có nguồn gốc toàn cầu hóa và nó chính là yếu tố cấu thành nội hàm khái niệm toàn cầu hóa hiện đại. COVID-19 là tai họa nhưng cũng tạo cơ hội để thay đổi thế giới.

“Hậu COVID” là bước vào giai đoạn là bình thường “mới”, chứ không phải trở lại bình thường “cũ”. Nhưng bình thường mới là gì nhỉ? Ai cũng nói “bình thường mới”, có vẻ hiểu cả, nhưng chỉ mang máng. Trong khi đó, đích xác, cụ thể nó là gì thì dường như còn rất mù mờ. Không biết nó là gì thì làm sao trở lại nó được đây?

Bình thường mới của Việt Nam sẽ đặt ra 2 vấn đề: “Tìm cơ trong nguy” và xác định xem “có nguy trong cơ” không. Lâu nay, đa số hướng tới “tìm cơ trong nguy”. Tôi nhấn mạnh hơn khía cạnh “nguy trong cơ”. Ta bỏ lỡ cơ hội nhiều rồi, do “cơ biến thành nguy” mà không biết. Về “tìm cơ trong nguy”, phải xác định chúng ta vươn lên bằng những thay đổi từ nội lực, tìm kiếm những lợi ích chiến lược, tìm cơ hội để vượt lên đẳng cấp phát triển mới mà lúc bình thường, cố mãi không làm được.

P.V: Bình thường mới - khái niệm này nghe có vẻ đơn giản nhưng sẽ không dễ dàng, vì thực sự hiện tại chúng ta đang ở giai đoạn “bất bình thường”. Vậy có nghĩa trước đây, chúng ta là “bình thường cũ”?

TS Trần Đình Thiên: Tôi muốn nhấn mạnh “bình thường mới” là phải khác với cái cũ chứ không phải là trở về cái cũ. Lấy ví dụ việc đi học của trẻ em. Trước khi có dịch, trẻ con đi học bình thường. Khi có dịch, trẻ con mất mấy tháng học, giờ trở lại học và thi. Vậy “bình thường mới” ở đâu?

Tôi đồng ý Việt Nam chống dịch cực kỳ thành công. Song có vẻ chúng ta đang khá dễ dãi với mình, đang tự động trở lại cái cũ hơn là nhân cơ hội này thay đổi cái cũ, vươn lên cái mới.

Đối với nền kinh tế, có nhiều ý kiến cho rằng phải cứu trợ tất cả DN. Cứu trợ để DN phục hồi, để nền kinh tế “hồi sinh”. Nhưng hồi phục như thế nào? Cấu trúc của DN yếu như thế, cứu cho sống lại hệ thống cũ và yếu như vậy khi thế giới bứt lên đẳng cấp công nghệ mới thì ý nghĩa của việc “cứu” đấy là gì?

Tại sao không phải đặt vấn đề trong điều kiện ngân sách nhà nước khó khăn, nên bớt phần cứu trợ các doanh nghiệp ốm yếu, ít có triển vọng vươn lên, dành một phần đáng kể để khởi tạo ra hệ thống DN mới, hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đích thực? Ý của tôi là hồi sinh nền kinh tế bằng cách “thay máu” nó, chứ không chỉ cứu các DN “đời cũ” ốm yếu, để phục hồi nền kinh tế cũ, đẳng cấp thấp. Tôi nghĩ bình thường mới kinh tế chủ yếu là như vậy.

Duan Dang

Sử dụng ECMO VÀI TIẾNG sau khi tim đã ngừng đập? Bác sỹ Lý đang được cải tử hoàn sinh không phải bằng một liệu pháp y tế mà bằng một quyết định chính trị. Vị bác sỹ đáng kính chưa được phép chết khi mà Trung Nam Hải vẫn chưa suy nghĩ ra cách đối phó với cơn cuồng phong bạo vũ từ cái chết của anh. Đó là một cuộc cấp cứu không phải cho sinh mệnh của bác sỹ Lý mà là cho uy tín của Đảng Cộng sản Trung Quốc và những nhà lãnh đạo độc đoán của nó – một cuộc cấp cứu chính trị, một sự hành hạ kinh tởm xác thân của vị bác sỹ anh hùng. Trần Khánh Khánh, cô phóng viên yêu đảng thuần thành của tờ Hoàn Cầu thời báo trong tâm trạng gần như nổi loạn giận dữ viết trên mạng: “Bác sỹ Lý không có tự do để nói lên sự thật. Không có cả tự do để chết” (Duan Dang). KD: Bạn bè trên FB gửi cho bài viết này. Một bài viết hay mà người đọc phải nghẹn ngào. Lương tâm, số phận rủi ro của bác sĩ trẻ, Lý Văn Lượng- thông minh và nhạy cảm với nghề nghiệp, cho thấy với một thể chế phi dân chủ, thì con người sống đã không được nói ra sự thật, mà đến khi chết cũng không thể được “tự do chết” Giả dối đến tận cùng Kim Dung Phạm

Trái tim của bác sỹ Lý Văn Lượng, một trong 8 bác sĩ đầu tiên cảnh báo về bệnh viêm phổi do virus corona gây ra ở Vũ Hán và bị cảnh cáo về việc này, đã ngừng đập vào lúc 21 giờ 30 phút ngày 6.2.

Những nỗ lực cấp cứu đều vô ích. Các bác sỹ đồng nghiệp của anh đã thông báo tin buồn này cho nhiều phóng viên tụ tập ở bệnh viên trung ương Vũ Hán đưa tin về việc điều trị dịch corona.

Từ những cơ quan truyền thông quốc doanh thập thành như Nhân Dân nhật báo, Hoàn Cầu thời báo cho đến những tờ báo chuyên nghiệp bậc nhất ở Trung Quốc như Tài Tân đều đã phát đi tin tức xáo động nhân tâm này.

Như một con đập khổng lồ vỡ tung sau một sự dồn nén cảm xúc cực độ kéo dài vài tuần lễ qua, vô số dòng trạng thái phản ứng ùa ra như thác lũ trên mạng xã hội ở Trung Quốc.

Hàng triệu người trong số đó đang sống trong cảnh như bị giam lỏng trong chính ngôi nhà của mình vì lệnh phong tỏa để phòng chống bệnh dịch mà bác sỹ Lý đã lần đầu tiên cảnh báo cho những đồng nghiệp của mình vào ngày 30.12.2019.

Cơn đau buồn mau chóng trở thành phẫn nộ, trong lúc vinh danh và tưởng nhớ người anh hùng của những người bình thường này, hàng triệu người cũng tự hỏi về những hậu quả từ việc nhà cầm quyền bịt miệng bác sỹ Lý và 7 đồng nghiệp của ông.

Trong một sự đoàn kết hiếm thấy nhiều thập niên qua, gần như mọi thành phần trong xã hội Trung Quốc hòa nhịp thống thiết kêu gào về một thứ: Tự do ngôn luận, điều lẽ ra có thể đã cứu mạng bác sỹ Lý và cứu cho Trung Quốc khỏi những điêu tàn hiển hiện của cơn dịch đang hoành hành.

Trend liên tục xuất hiện như sóng Trường Giang, lớp này bị kiểm duyệt thì lớp khác nổi lên. Hashtag “chúng tôi muốn tự do ngôn luận” vừa mất tăm thì hashtag “chúng tôi ĐÒI HỎI tự do ngôn luận” lập tức được hàng triệu người chia sẻ.

Người ta chưa từng chứng kiến một phản ứng tập thể nào ở mức độ như thế, ít nhất từ năm 1989.

Đột nhiên, bệnh viên trung ương Vũ Hán thông báo bác sỹ Lý vẫn chưa chết và đang được cứu chữa bằng kỹ thuật Oxy hóa máu qua màng ngoài cơ thể (ECMO), hay là chạy tim phổi nhân tạo.

Những bản tin buồn lần lượt biến mất, hàng triệu người ngây thơ cầu nguyện và thầm mong vào một phép lạ.

Nhưng cũng hàng triệu người khác biết thừa nhà cầm quyền đang mua thời gian để có thể ứng phó trước cơn giận dữ chưa từng thấy trong xã hội, khi mà bộ máy kiểm duyệt khổng lồ gần như bất lực.

Giới nhà báo và bác sỹ tại bệnh viện Vũ Hán choáng váng và phẫn nộ. Các phóng viên biết chắc họ đã đưa những bản tin chính xác. Các bác sỹ biết chắc đồng nghiệp của họ đã ra đi.

Sử dụng ECMO VÀI TIẾNG sau khi tim đã ngừng đập? Bác sỹ Lý đang được cải tử hoàn sinh không phải bằng một liệu pháp y tế mà bằng một quyết định chính trị. Vị bác sỹ đáng kính chưa được phép chết khi mà Trung Nam Hải vẫn chưa suy nghĩ ra cách đối phó với cơn cuồng phong bạo vũ từ cái chết của anh.

Đó là một cuộc cấp cứu không phải cho sinh mệnh của bác sỹ Lý mà là cho uy tín của Đảng Cộng sản Trung Quốc và những nhà lãnh đạo độc đoán của nó – một cuộc cấp cứu chính trị, một sự hành hạ kinh tởm xác thân của vị bác sỹ anh hùng.

Trần Khánh Khánh, cô phóng viên yêu đảng thuần thành của tờ Hoàn Cầu thời báo trong tâm trạng gần như nổi loạn giận dữ viết trên mạng: “Bác sỹ Lý không có tự do để nói lên sự thật. Không có cả tự do để chết”.

“Cách đây vài tuần người ta không cho anh tự do để nói sự thật. Nay họ cũng khước từ quyền tự do chết đi của anh”, một phóng viên khác viết.

Hình các bác sỹ cuối đầu chào tiễn biệt người đồng nghiệp ngay trước cửa phòng ECMO mà người ta nói là đang nỗ lực cứu chữa bác sỹ Lý bên trong xuất hiện trên mạng như một cái tát vào sự dối trá kinh tởm.

“Các người tưởng chúng tôi sẽ đi ngủ, nhưng chưa đâu, chúng tôi còn thức!”, dòng trạng thái tưởng không liên quan lại được hàng triệu lượt chia sẻ. Nó hàm ý họ biết nhà cầm quyền cố gắng sử dụng bài vở kéo dài việc thông báo cái chết khi trời đã sang ngày, khi nhiều người say ngủ để giảm nhẹ phản ứng.

“Anh có thể làm việc này không? Anh có hiểu không?” là một hashtag trending khác. Đó là hai câu hỏi mà bác sỹ Lý phải trả lời và điểm chỉ trong biên bản khiển trách trước đó. “Việc này” chính là im lặng và “hiểu” chính là hiểu anh sẽ bị trừng phạt nặng nề hơn nếu “tái phạm”.

Bác sỹ Lý không phải là một người hùng tạo thời thế, đội đất vá trời. Anh chỉ là người bình thường, anh không đăng tải thông tin công khai trên mạng hay là whistleblower đúng nghĩa, anh chỉ cảnh báo cho những người đồng nghiệp và anh cũng cam chịu khi bị trả đũa như đại đa số những người thấp cổ bé họng bình thường khác.

Nhưng chính sự bình thường đó khiến anh trở thành một nhân vật gây chấn động nhân tâm. Bởi người dân Trung Quốc nhìn thấy chính họ trong khổ nạn của anh, bất kỳ người bình thường có lương tri nào cũng có thể trở thành như bác sỹ Lý, cũng có nỗi phẫn uất như anh.

Và họ cảm thấy “đã đủ rồi”. Hậu quả kinh hoàng đã nhãn tiền và tình trạng này không thể kéo dài hơn được nữa.

“Chúng tao không hiểu. Mẹ kiếp!”, cũng là một hashtag trending khác, trả lời cho câu hỏi “Anh có hiểu không?” khi mà người ta vẫn đang dối trá rằng bác sỹ Lý đang được cứu chữa.

Một bức hình xúc động khác cũng trở nên viral trên mạng. Đó là hình ảnh một thiên thần đeo khẩu trang đang dìu bác sỹ Lý bay lên trời, giữa không trung một chiếc kéo thò ra cắt phăng đôi cánh thiên thần.