Bauxite Việt Nam

Quốc Ngọc thực hiện

Từ phòng thí nghiệm sức đẩy phản lực danh tiếng thế giới, vị giáo sư người Việt dùng công nghệ viễn thám tiên tiến nhất thế giới để giải quyết các bài toán sinh tử như an ninh nguồn nước đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) hay chiến lược năng lượng bền vững.

Trong khuôn khổ các hoạt động hợp tác khoa học quốc tế mới đây tại Việt Nam, chúng tôi đã có cuộc đối thoại với GS-TS. Nghiêm Văn Sơn – khoa học gia cao cấp (senior research scientist) tại Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ (NASA).

Nguyễn Ngọc Chu

Lao Ta

Hào kiệt lại lãng mạn như Tự Lực văn đoàn rồi, giờ là hiện thực khắc nghiệt ạ.

Thế giới đang chứng kiến những biến động sâu rộng bởi chính trị cường quyền. Không phải thời cổ đại trước Công nguyên, mà vào thập niên thứ ba của thế kỷ 21: “Kẻ mạnh làm điều họ có thể, kẻ yếu chịu điều họ phải chịu” (Thucydides).

Mai Quốc Ấn 

Bài viết trên báo PLTP có ở phần comment (góp ý) có nhấn mạnh về “làn ưu tiên” cho hiền tài với khái niệm “hợp hiến, hợp pháp và khả thi” rất thú vị.

Thương Lê

BBC News Tiếng Việt

Từ chính sách trải thảm đỏ đón nhân tài được triển khai mạnh mẽ ở nhiều tỉnh thành ở Việt Nam cho tới thông điệp "chọn người tài chứ không chọn người nhà" của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc dường như không mang lại nhiều hiệu quả.

Thu hút và giữ chân nhân tài là vấn đề trăn trở của Việt Nam. Ảnh Getty Images GETTY IMAGES

Gần đây nhất, chính sách thu hút và phát triển đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và người có tài năng đặc biệt của TP Hồ Chí Minh giai đoạn 2019-2022 không thu hút được nhân tài mới đang là đề tài được bàn luận trong những ngày đầu tháng 6/2022.

Cụ thể, sau ba năm triển khai, thành phố chỉ tuyển được 5 chuyên gia, trong khi kế hoạch là tuyển 20 người tài cho các sở và khu công nghệ cao.

BBC News Tiếng Việt đã trao đổi với những trí thức trẻ xung quanh chính sách thu hút nhân tài ở Việt Nam.

Hiệu Minh

Nếu hệ thống mà để tài năng dùng vào mục đích xấu thì sự phá hoại là rất lớn. Vụ mới nhất liên quan đến GĐBV Bạch Mai vừa bị khởi tố, một tài năng y học, tu nghiệp bên Pháp về ngành Tim mạch.

Năm 1980 sau khi đoạt giải nhất Chopin, nghệ sỹ Đặng Thái Sơn quay lại Moskva học tiếp và tốt nghiệp Nhạc viện Tchaikovky năm 1983 rồi sang Nhật giảng dạy và định cư tại Canada từ năm 1991. Hình như Hà Nội không nằm trong kế hoạch của ông. Trong cuộc thi Chopin 18 vừa kết thúc tại Ba Lan, hai học trò của ông, Bruce (Xiaoyu) Liu giành giải nhất và J J Jun Li Bui đã giành giải 6. May cho nghệ sỹ.

Nhà toán học Ngô Bảo Châu giành được Huy chương Fields do nghiên cứu bên Pháp và giờ thì đang ở Mỹ. Nhà vật lý Đàm Thanh Sơn cũng vậy. Tốt nghiệp Trường Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva năm 1991 và nhận bằng tiến sĩ vật lý tại Viện Nghiên cứu Hạt nhân Moskva năm 1995 rồi đi tuốt sang Mỹ. May cho hai người.

Nguyễn Đình Cống

Đã có và sẽ có nhiều ý kiến khác nhau về nhân tài. Vừa qua ở Quốc hội, các đại biểu Đặng Ngọc Nghĩa, Lê Công Nhường có những phát biểu được nhiều người quan tâm, nhưng cũng chứa vài nhận thức cần thảo luận cho rõ. Tôi chỉ bàn thêm về vần đề đào tạo, sử dụng và đãi ngộ.

Thứ nhất về đào tạo. Tài có hai mức là Thiên tài và Nhân tài. Đó là năng lực bẩm sinh, chủ yếu không phải nhờ đào tạo. Đào tạo chỉ là góp phần. Có thể đào tạo chuyên gia, không thể đào tạo nhân tài và thiên tài nếu ở họ không có hạt giống đó.

Để có được nhân tài cần có sự kết hợp giữa hạt giống và môi trường. Hạt giống tài năng có sẵn từ trong bào thai, từ Tiên thiên, do di truyền, nhờ hấp thụ khí thiêng sông núi. Trong các dân tộc trên đất nước Việt hạt giống đó không phải là ít. Hạt giống là tiên quyết, nhưng nó nẩy nở và phát triển được còn cần môi trường thuận lợi. Quan trọng nhất là môi trường tự do về tư tưởng, nơi mà mọi ý kiến khác biệt đều được tôn trọng.

Nhiều tác giả cũng đề cập đến môi trường nhưng hơi nặng về môi trường và các điều kiện vật chất. Điều này chỉ đúng một phần. Môi trường về tinh thần quan trọng hơn nhiều. Làm sao có được môi trường thật sự tự do về tư tưởng. Nó liên quan mật thiết đến thể chế chính tri. Đó là thể chế thật sự dân chủ. Còn nếu là dân chủ giả hiệu mà thực chất là độc quyền thì lấy đâu ra tự do tư tưởng. Dưới sự thống trị độc tài, không những nhân tài mà thiên tài, tiêu chuẩn đầu tiên là phải tuyệt đối trung thành về chính trị. Thiên tài mà có ý kiến không lọt tai nhà cầm quyền thì bị đàn áp ngay. Hơn ai hết, những thiên tài và nhân tài rất cần một thể chế thật sự dân chủ, nơi đó mới có được tự do tư tưởng.

Về sử dụng. Đã là thiên tài, nhân tài thì tự họ sẽ tìm nơi có môi trường thuận lợi để phát huy. Đất lành thì chim đậu. Đất không lành, dù có đưa ra nhiều mồi ngon để dụ dỗ thì chỉ dụ được những giống chim tham ăn. Tuy vậy cũng có một số nhân tài, khi chưa đủ sức tự mình hoạt động mới cần người biết đến để sử dụng, họ phải tìm minh chủ. Để sử dụng được nhân tài thì minh chủ cũng phải là người có tài về một lĩnh vực nào đó đủ cho nhân tài kính phục. Bản thân người chủ mà thiếu trí tuệ, lợi dụng vị thế và chức quyền thì chủ yếu chỉ dùng được bọn tay sai. Nhân tài tránh xa những người chủ như vậy.

Nguyễn Đình Cống

Cộng sản Nga đã từng dùng được nhiều hiền tài mà có sức mạnh quân sự và khoa học vũ trụ. Cộng sản Tàu nhờ thu hút được nhiều hiền tài mà phát triển được đất nước. Cộng sản Việt cũng rất muốn thu hút và sử dụng hiền tài, nhưng không thể nào làm được.

Câu “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” được đại đa số người Việt biết chứ chẳng riêng gì trí thức và lãnh đạo. Không riêng gì đảng viên cao cấp mà mọi người đều biết vai trò rất quan trọng của cán bộ (quan chức, lãnh đạo). Tình hình sẽ rất khác nhau khi cán bộ là tinh hoa hay là những kẻ cơ hội.

Ngày 31/7 Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức Hội nghị "Gặp mặt đại biểu trí thức, nhà khoa học, văn nghệ sĩ" nhân kỷ niệm 90 năm Ngày truyền thống ngành Tuyên giáo của Đảng. Tại đây, ông Thường trực Ban bí thư phát biểu rằng: "Chúng ta xin dành sự tôn kính và biết ơn sâu nặng đến các nhà trí thức, nhà khoa học, văn nghệ sĩ đã cống hiến, hy sinh trọn đời cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, của toàn dân tộc". Và một chỗ khác ông nói: “Đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, các nhà khoa học là sức mạnh của Đảng”.

Lãnh đạo CSVN nói được, viết được nhiều nghị quyết về bồi dưỡng và sử dụng nhân tài, nhưng không cách gì tìm được, không thể nào dùng được những người thực sự có tài năng trong công cuộc xây dựng đất nước. Vì sao vậy?

Nguyên nhân chủ yếu là họ nhất nhất học theo Tàu cộng, nhưng Tàu cộng dạy đểu cho họ mà họ không phát hiện ra, bị lừa. Từ đó làm cho ở cấp cao không có người thực sự có tài năng để biết dùng những người tài khác, rồi họ lại vạch ra đường lối cán bộ có nhiều sai lầm. Đường lối đó phạm phải những điều phản dân chủ, phản tiến bộ, phản khoa học trong cách bầu cử, đề bạt và cả trong tiêu chuẩn để lựa chọn. Thế mà họ và những kẻ bồi bút ra sức ca tụng đường lối đó. Họ ca ngợi vì kém trí tuệ, kiêu ngạo, bảo thủ, giáo điều, một mặt tự bưng tai, bịt mắt, không chịu suy nghĩ, mặt khác bị Tàu cộng o bế, khống chế.

Ngay sau Cách mạng tháng 8 năm 1945, với lời kêu gọi yêu nước, Cộng sản VN có thu hút được một số nhân tài. Nhưng rồi từ khi lệ thuộc vào Tàu cộng, bị chúng nó xui dục, huấn luyện, lừa bịp, khống chế mà đã phạm phải hết sai lầm này đến sai lầm khác, làm hủy hoại đến hủy diệt đội ngũ tinh hoa của dân tộc. Đây là một trong những tội ác hàng đầu của CS đối với dân tộc.