Bauxite Việt Nam

Bilahari Kausikan

Nguyễn Thành Long biên dịch

Khi tôi còn là một nhà ngoại giao của Singapore, tôi đã từng hỏi một người đồng cấp Việt Nam rằng sự thay đổi lãnh đạo sắp tới ở Hà Nội có ý nghĩa như thế nào đối với quan hệ của Việt Nam với Trung Quốc. “Mọi nhà lãnh đạo Việt Nam,” ông ấy trả lời, “phải hòa hợp với Trung Quốc, mọi nhà lãnh đạo Việt Nam phải đứng lên chống lại Trung Quốc, và nếu ông ta không thể làm cả hai điều cùng một lúc thì ông ta không xứng đáng là lãnh đạo”.

Khi Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden bắt đầu nhiệm kỳ của mình, đội ngũ của ông ấy cũng nên chú ý đến điều đó. Đông Nam Á là tâm điểm của cuộc cạnh tranh giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ. Ở những mức độ khác nhau và theo những cách riêng của mình, mỗi quốc gia trong khu vực đã áp dụng cách tiếp cận đó đối với Trung Quốc – và cả với Hoa Kỳ.

Đông Nam Á luôn là một ngã tư chiến lược, nơi lợi ích của các cường quốc giao thoa nhau và đôi khi va chạm. Bản chất đây là một khu vực đa cực, chưa bao giờ chịu sự thống trị của bất kỳ thế lực bên ngoài nào, ngoại trừ một thời gian ngắn bị Nhật Bản chiếm đóng trong Thế chiến II. Sự cạnh tranh ngày nay giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ chỉ là một giai đoạn khác của một động lực kéo dài hàng thế kỷ đã gắn chặt bản năng thực hiện đồng thời các sách lược phòng bị nước đôi, cân bằng và phù thịnh vào DNA chính trị của khu vực.

Người Mỹ dường như khó có thể hiểu được điều này. Có một xu hướng mạnh mẽ muốn xem xét khu vực qua lăng kính nhị phân: nếu khu vực không “tự do”, thì đây là khu vực “đỏ” (chủ nghĩa cộng sản); nếu nền dân chủ không tiến bộ, khu vực sẽ thụt lùi; nếu Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) không giữ chặt Hoa Kỳ, tổ chức này có nguy cơ bị Trung Quốc thâu tóm. Suy nghĩ vô cùng đơn giản này đã dẫn đến hàng loạt thất bại về chính sách, trong đó thảm hại nhất là Chiến tranh Việt Nam.