Bauxite Việt Nam

Chu Vĩnh Hải 

Kể từ khi giải Nobel được trao vào năm 1901, cho đến tận năm 2026 này, Hoa Kỳ đã có 304 giải Nobel khoa học (thuộc các lĩnh vực vật lí, hóa học, sinh học và y học) bỏ xa nước đứng thứ hai là Anh với 98 giải và Đức với 68 giải. Và Hoa Kỳ đã bỏ rất xa với phần còn lại của thế giới.

Điều gì đã khiến Hoa Kỳ đạt được số lượng giải Nobel cao ngất và bỏ xa các nước? Đó là một câu hỏi cần thiết phải đặt ra!

Tino Cao 

Bà đi từ căn nhà gỗ nghèo ở Tennessee, bước lên đài cao danh vọng của âm nhạc Mỹ, rồi dùng những gì kiếm được để kê thêm bàn ghế cho học trò, mở thêm cửa mái ấm dành cho người vô gia cư, và gửi sách tặng cho các em nhỏ ở những làng quê nghèo. Một kiểu vĩ đại, chao ôi, rất Mỹ, được làm nên bằng tài năng, sự tỉnh thức và lòng hào hiệp mang tên Dolly.

Volker Depkat, Aus Politik und Zeitgeschichte 25-26/2026

Đỗ Kim Thêm dịch

Không thể kỳ vọng rằng ký ức về Cách mạng Mỹ sẽ xoa dịu đi nền chính trị và xã hội ở Hoa Kỳ 250 năm sau khi ký Bản Tuyên ngôn Độc lập.

Keith Johnson, “Initial Supreme Court Arguments on Tariffs Case Offer Some Hints,” Foreign Policy, 05/11/2025

Nguyễn Thị Kim Phụng biên dịch 

Một số thẩm phán tỏ ra nghi ngờ việc diễn giải quyền hạn “không giới hạn” của Tổng thống theo cách quá rộng.

Paul Dibb & Richard Brabin-Smith, “Why the US will stay dominant in undersea warfare”, The Strategist, 26/04/2024

Biên dịch: Viên Đăng Huy | Hiệu đính: Nguyễn Thế Phương

Một số nhà bình luận tại Úc gần đây đã đưa ra những tuyên bố vội vàng về sự suy tàn của tàu ngầm Mỹ, cho rằng các công nghệ tiên tiến sẽ khiến tàu ngầm dễ bị tổn thương. Những người khác lại tranh luận rằng tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân của Mỹ hiện nay ồn ào hơn tàu ngầm Trung Quốc và sẽ dễ dàng bị Trung Quốc phát hiện.

Nhưng sự thật là Mỹ đã đi trước rất xa về công nghệ tàu ngầm và các chiến dịch đảm bảo an ninh dưới mặt nước trong suốt hơn 50 năm qua, đến mức tàu ngầm Mỹ hầu như không thể bị phát hiện bởi Trung Quốc hay Nga. Trong Chiến tranh Lạnh, các tàu ngầm tấn công (SSN) của Mỹ đã bám đuôi các tàu ngầm phóng tên lửa đạn đạo (SSBN) của Liên Xô ở cự ly gần mà không bị phát hiện. Có mọi lý do để tin rằng điều tương tự cũng áp dụng cho các tàu SSBN của Trung Quốc ngày nay. Quan điểm của chúng tôi là các tàu SSBN của Trung Quốc dễ dàng bị các tàu SSN của Mỹ theo dõi đến mức khả năng tấn công hạt nhân trả đũa của Trung Quốc đang gặp rủi ro cao (giống như Liên Xô trong Chiến tranh Lạnh). Nói tóm lại, sự yên tĩnh của tàu ngầm Mỹ và tính tinh vi trong các chiến dịch của họ đã là huyền thoại.

Thanh Tâm / Theo Washington Post, NY1

Sau 4 năm nhiệm kỳ nhiều hỗn loạn của ông Trump, kết quả khảo sát tại các nước cho thấy Tổng thống Biden đã giúp Mỹ lấy lại hình ảnh tích cực trên toàn cầu.

Cựu tổng thống Mỹ kiêm ứng viên hàng đầu của đảng Cộng hòa Donald Trump đã tung ra vô số lời chỉ trích với Tổng thống Joe Biden. Trong các tuyên bố tranh cử, ông Trump chỉ trích "nhiệm kỳ tổng thống tai họa và thất bại" của ông Biden, đồng thời chỉ ra loạt thảm họa về chính sách đối ngoại như cuộc rút quân hỗn loạn khỏi Afghanistan, cuộc chiến leo thang ở Ukraine và cuộc đối đầu với Trung Quốc.

Ông Trump xoáy sâu vào việc Tổng thống Biden nhiều lần lỡ miệng, như trong bài phát biểu trước quốc hội Canada hồi tháng 3. Ông Biden định khen ngợi các chính sách di cư của Canada, song nói nhầm thành Trung Quốc.

Kishore Mahbubani, “Asia’s Third Way,” Foreign Affairs, Tháng 3-Tháng 4/2023

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Xem thêm: Phần 1

ĐẦU TÀU PHƯƠNG NAM

Cách tiếp cận của ASEAN trong việc quản lý cạnh tranh địa chính trị giữa Trung Quốc và Mỹ là bài học cho các nước đang phát triển. Khi Trung Quốc tăng cường quan hệ thương mại và đầu tư với các quốc gia thuộc phương Nam, ngày càng có nhiều quốc gia áp dụng cách tiếp cận thực dụng tương tự để cân bằng các mối quan tâm của Bắc Kinh và Washington. Điều này không có gì bất ngờ. Nhiều nước đang phát triển tôn trọng và ngưỡng mộ những thành tựu của ASEAN và coi kinh nghiệm của khu vực là kim chỉ nam cho họ.

Giống như ở Đông Nam Á, Trung Quốc đã vun đắp các mối quan hệ kinh tế sâu sắc với châu Phi. Các nước phương Tây, bao gồm cả Mỹ, đã cảnh báo các chính phủ châu Phi nên cảnh giác với sự bóc lột của Trung Quốc, nhưng những lời cảnh báo như vậy đã bị hoài nghi, một phần là vì chính phương Tây cũng có lịch sử bóc lột châu Phi lâu dài và đau đớn. Hơn nữa, bằng chứng thực nghiệm cho thấy đầu tư của Trung Quốc đã thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo ra nhiều việc làm mới ở một lục địa khan hiếm việc làm.

Reuters

Cựu Tổng thống Donald Trump được lệnh ra khai chứng và cung cấp tài liệu cho Ủy ban Hạ viện điều tra vụ tấn công vào Điện Capitol ngày 6/1/2021.

Cựu Tổng thống Donald Trump ngày 21/10 đã được lệnh ra khai chứng hữu thệ và cung cấp tài liệu cho ủy ban Hạ viện điều tra vụ tấn công vào Điện Capitol bởi các ủng hộ viên của ông Trump.

Ủy ban cho biết họ đã gửi trát đòi cho ông Trump, yêu cầu ông phải nộp tài liệu cho ủy ban trước ngày 4/11 và ông phải xuất hiện để lấy lời khai bắt đầu vào hoặc khoảng ngày 14/11.

Việt Linh

September 7, 2022

CALI TODAY NEWS – Có thể nói rằng, tính đến thời điểm hiện nay, Người Mỹ cuối cùng cũng nhìn thấy mối đe dọa đối với nền dân chủ là chuyện có thật. Nhưng nhìn ra vấn đề không đồng nghĩa với việc giải quyết được vấn đề, bây giờ không phải là lúc để ăn mừng: Những người cuồng tín của phong trào MAGA vẫn đang mê muội chưa tìm được đường thoát ra.

Trong khoảng sáu năm qua, hầu hết người Mỹ – đặc biệt là người Mỹ da trắng – đều phủ nhận về con quái vật chính trị tóc vàng, mắt xanh, miệng nói láo số một đang hoành hành khắp đất nước. Những người Mỹ da trắng này đã nghĩ vấn đề theo một hướng đơn giản nhất, họ tin rằng, nếu phớt lờ, bỏ qua, không quan tâm thì con quái vật chính trị này sẽ bỏ qua họ, không làm hại đến họ. Nhưng trong thế giới thực thì cách nhận định vấn đề không hoạt động theo cách đó.

Tiếng Anh theo dòng thời sự

Lan Bùi

Ảnh: Rich Graessle/Icon Sportswire via Getty Images

Trong một bài xã luận trên tờ The Atlantic hôm Chủ Nhật, tác giả David Frum – người từng soạn diễn văn cho cựu Tổng thống George W. Bush, cho rằng Donald Trump đã mắc mưu Joe Biden khi ông ta mượn buổi rally hôm tối thứ Bảy để trả đũa Biden và đảng Dân Chủ bằng một cuộc nói chuyện dài lê thê mang nặng tâm lý “một kẻ ái kỷ bị chấn thương” mà phe Biden đoán trước sẽ xảy ra. Frum viết:

On and on it went, in a protracted display of narcissistic injury that was exactly the behavior that Biden’s Philadelphia speech had been designed to elicit.

Loren Thompson

“Five Reasons The Ukraine War Could Force A Rethink Of Washington’s Pivot To Asia”, Forbes, 21/06/2022.

Biên dịch: Trần Hoàng Minh Quân

Việc Nga xâm lược Ukraine đã làm phức tạp hóa rất nhiều các tính toán ngoại giao và quân sự của Mỹ, nhưng dường như điều đó không làm thay đổi niềm tin chính thức của Washington rằng Trung Quốc là mối đe dọa lớn hơn.

Một tờ thông tin về chiến lược quốc phòng của chính quyền Biden do Lầu Năm Góc phát hành đã mô tả cách tiếp cận của Hoa Kỳ để ngăn chặn xâm lược là “ưu tiên thách thức mà CHND Trung Hoa gây ra ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, sau đó là thách thức mà Nga gây ra ở châu Âu”.

Việt Dũng

Trong vòng 2 tháng qua, Tổng thống Joe Biden đã liên tục có những chính sách được đánh giá cao, qua đó dần lấy lại sự tín nhiệm của người dân Mỹ.

Theo CNN, giá xăng dầu tăng đột biến, một trong những lý do khiến chính quyền của ông Biden bị chỉ trích nhiều nhất kể từ đầu năm, đã bất ngờ giảm trong 2 tháng vừa qua. Tổng thống Biden không đưa ra một chính sách đột phá nào, nhưng các diễn biến trên thế giới đã đem lại vận may cho ông chủ Nhà Trắng, khiến áp lực từ vấn đề lạm phát đã được giải tỏa phần nào.

Hiếu Chân

14 tháng 8, 2022

Quá nhiều người Mỹ đang vô tình bác bỏ những đe dọa có thể chứng minh là đại họa sắp tới

Mitt Romney

Trần Ngọc Cư dịch

Tổng thống Joe Biden là một người thực sự tốt, nhưng ông ta vẫn chưa thể giải quyết căn bệnh chối bỏ sự thật, lừa dối và thiếu tin tưởng của quốc gia chúng ta. Sự trở lại của Donald Trump sẽ tiếp tục nuôi dưỡng căn bệnh quái ác đó, có thể biến nó thành bệnh nan y. Quốc hội đặc biệt đáng thất vọng: Các quan chức dân cử của chúng ta thường đặt ngón tay xem chiều gió hơn là chứng tỏ có một cột xương sống vững chắc để chống lại cơn gió chướng. Quá nhiều lần, Washington chứng minh câu châm ngôn cho rằng để cái ác phát triển, chỉ cần những người tốt không làm gì cả.

Hiếu Chân

Người dân biểu tình thâu đêm trước trụ sở TCPV Hoa Kỳ ở thủ đô Washington để phản đối các phán quyết về quyền phá thai và hạn chế ô nhiễm không khí trong tuần qua. Ảnh Brandon Bell/Getty Images

Ngày Quốc khánh 4 tháng Bảy năm nay có nhiều nỗi buồn hơn niềm vui. Mặc dù dịch bệnh đã bị đẩy lùi, kinh tế ổn định, thất nghiệp giảm nhưng mối lo lạm phát, giá cả leo thang, tội phạm lan tràn khiến cho nhiều người không an tâm. Trong bối cảnh đó, sự chia rẽ sâu sắc về chính trị giữa hai chính đảng lớn, giữa các tiểu bang càng gây lo ngại về tương lai thống nhất của đất nước.

Cuộc “trùng phùng” vĩ đại giữa Thế kỷ 20 có lẽ là một điều bất thường.

By Ronald Brownstein

Trần Ngọc Cư dịch

Nguồn: https://apple.news/AREtPZXaBQtmfLzEnHhx0qg

Có lẽ đã đến lúc người ta phải ngưng nói về nước Mỹ “đỏ” và “xanh”. Đó là kết luận đầy khiêu khích của Michael Podhorzer, một chiến lược gia chính trị lâu năm của các liên đoàn lao động và là chủ tịch của Viện Phân tích, một tổ chức hợp tác của các nhóm tiến bộ, thường nghiên cứu các cuộc bầu cử. Trong một bản tin riêng mà ông viết cho một nhóm nhỏ các nhà hoạt động, Podhorzer gần đây đã đưa ra một trường hợp chi tiết khi cho rằng hai khối xanh, đỏ là các quốc gia khác nhau về cơ bản, không dễ dàng chia sẻ cùng một không gian địa lý.

Podhorzer viết: “Khi chúng ta nghĩ về Hoa Kỳ, chúng ta đã mắc phải sai lầm cơ bản khi hình dung nước này như một quốc gia duy nhất, một hỗn hợp cẩm thạch gồm người dân Đỏ và người dân Xanh. “Nhưng thật ra, chúng ta chưa bao giờ là một quốc gia. Chúng ta giống một nước cộng hòa liên bang gồm hai quốc gia: Quốc gia Xanh và Quốc gia Đỏ. Đây không phải là một phép ẩn dụ; nó là một thực tế địa lý và lịch sử. ”

28/03/2022

Ngô Nhân Dụng

Ở Bruxelles, Chính phủ Mỹ đóng vai khiêm tốn hơn, mở mặt trận ngoại giao qua ba cuộc họp thượng đỉnh, giúp dân Ukraine chống Nga và cảnh cáo Trung Cộng.

Napoleon từng nói rằng trong chiến tranh tinh thần chiến đấu quan trọng gấp ba lần sức mạnh vật chất. Lòng yêu nước của quân và dân Ukraine đang lên cao tột đỉnh. Tinh thần quân lính Nga đang xuống thấp.

Trong 20 năm, Mỹ không quan tâm đến các nước đồng minh. Chính phủ George W. Bush tấn công Iraq mặc dù Pháp, Đức, New Zealand và Canada không ủng hộ. Chính phủ Donald Trump đánh thuế trên hàng hóa của Âu châu cũng như của Trung Quốc, dọa rút ra khỏi NATO và thỏa hiệp với Taliban để rút chân ra khỏi Afghanistan, không cần bàn với các nước khác. Ông Joe Biden rút quân vội vàng và lộn xộn cũng không báo trước cho các đồng minh để cùng chuẩn bị rút. Chính phủ Biden ký thỏa ước với Anh quốc giúp Australia về tàu ngầm nguyên tử bất chấp dự án cộng tác giữa Australia với Pháp; sau đó ông Biden phải xin lỗi.

Cuộc bầu cử tổng thống tại Hoa Kỳ 2020 đã đạt tới con số kỷ lục cử tri bỏ phiếu là khoảng 154 triệu người. Không những thế, con số những người bỏ phiếu sớm, bỏ phiếu bằng đường bưu điện, cũng đạt kỷ lục. Và đến ngày bầu cử, thời gian đứng sắp hàng chờ đợi để tới phiên bỏ phiếu vào thùng cũng....kỷ lục nốt, vì có nơi đã lên tới 11 tiếng đồng hồ.

Giữa những giờ phút ngự trị bởi các con số khổng lồ chóng mặt, những tranh cãi dao búa, một câu nói của ông Joe Biden đã nhắc nhở tới chiều sâu của một cuộc bầu cử dân chủ: “đằng sau mỗi lá phiếu là một con người”.

Câu nói như một công án thiền.

Tường chừng chìm lỉm trong những tiếng la hét, reo hò, bên này giận dữ, bên kia vui mừng.

 Tất cả bắt đầu với nỗ lực bền bỉ của một vị tổng thống: Jimmy Carter.

Jason Nguyen, Huong

Lịch sử của khái niệm nhân quyền trong chính sách ngoại giao Hoa Kỳ ngắn hơn nhiều người vẫn nghĩ. Nó chỉ mới tồn tại chưa đến 50 năm – và phần lớn là nhờ vào nỗ lực bền bỉ của một vị tổng thống: Jimmy Carter.

Cựu Tổng thống Mỹ Jimmy Carter và phu nhân Rosalynn Carter đến dự lễ nhậm chức của Tổng thống Donald Trump, ngày 20/1/2017. Ảnh: Saul Loeb/AFP via Getty Images.

Trong bốn năm cầm quyền của Tổng thống Donald Trump, nước Mỹ đã hoàn toàn rút lui khỏi những cam kết về quyền con người – những thứ tạo nên đặc trưng của Hoa Kỳ trong suốt hơn 40 năm qua, bất kể đảng phái. Mọi chuyện có thể sẽ khác từ tháng Một năm tới, nhưng vẫn đáng để chúng ta tìm hiểu ngọn nguồn từ đâu mà truyền thống yêu chuộng nhân quyền lại xuất hiện ở Mỹ.

Bài viết này được lược dịch từ bài “How the United States Learned to Love Human Rights” đăng trên Foreign Policy ngày 29/09/2020 – trước ngày sinh nhật thứ 96 của Jimmy Carter. Bài viết là trích đoạn trong cuốn sách của Jonathan Alter kể về cuộc đời của Carter: His Very Best: Jimmy Carter, a Life.