Bauxite Việt Nam

BBC - 20 tháng 8 2026

Chụp lại hình ảnh: Ảnh vệ tinh chụp một tàu hải cảnh Trung Quốc tại Đá Hải Sâm ở Biển Đông vào hôm 8/7/2026. Nguồn hình ảnh: Vantor/Reuters

Chris Horton | The Wire China ngày 10 tháng 5 năm 2026

Lược thuật: Hoàng Việt Hải | Dự án Đại Sự Ký Biển Đông

Tàu hải quân Philippines BRP Quezon bị bắn trúng bởi hỏa lực từ Hệ thống Tên lửa Chống hạm Type 88 của Lực lượng Mặt đất Phòng vệ Nhật Bản, ngày 6 tháng 5 năm 2026. Nguồn: DVIDS.

Bài viết là trích đoạn từ một phân tích của Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA), được biên tập và rút gọn bởi Chuin Wei Yap của Quỹ Hinrich.

Biên dịch và bổ sung: Hoàng Việt Hải | Dự án Đại Sự Ký Biển Đông

Tuyến đường thủy hàng hải lớn nhất thế giới tính theo khối lượng vận chuyển là Eo biển Malacca của Châu Á, chạy dọc giữa Malaysia và Indonesia, dồn phần lớn lưu lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển hướng về Eo biển Singapore. Tại điểm hẹp nhất, Eo biển Malacca chỉ rộng ba kilômét. Trong trường hợp tuyến đường này bị phong tỏa, số ít tuyến thay thế khả dụng đều kéo theo gánh nặng chi phí lớn và rủi ro địa chính trị đáng kể.

Hoàng Việt Hải, Phạm Thanh Vân và cộng sự | Dự án Đại Sự Ký Biển Đông

Sự kiện tại Đảo Thị Tứ minh hoạ một chiến lược cấu trúc mà Trung Quốc đang triển khai ở quy mô toàn cầu: biến vị thế thống lĩnh sản xuất công nghệ dân sự thành đòn bẩy địa chính trị. Không giống các biện pháp cấm vận hay hạn chế xuất khẩu truyền thống vốn tác động từ bên ngoài và dễ nhận diện, cơ chế này được nhúng vào bên trong sản phẩm trước khi xuất xưởng, im lặng cho đến khi được kích hoạt theo điều kiện mà cơ quan quản lý Trung Quốc quy định. Trung Quốc không trực tiếp kiểm soát từng sản phẩm sau khi xuất khẩu mà thiết lập các yêu cầu pháp lý buộc nhà sản xuất phải tự nhúng cơ chế kiểm soát vào sản phẩm ngay từ nhà máy. Người mua thông thường không có cơ chế khiếu nại thực tế. Điều làm cho chiến lược này đặc biệt hiệu quả khi nó khai thác chính quyết định mua sắm hợp lý của người dùng.

(Tuần từ 20/4 – 26/4/2026)

Trần Phạm Bình Minh, Hoàng Việt Hải, Nguyễn Hoàng Trang thực hiện

Nguyễn Nhật Minh hiệu đính

April 28, 2026 

Hoàng Việt Hải, Nguyễn Hoàng Trang và nhóm thực địa | Dự án Đại Sự Ký Biển Đông

Việc Trung Quốc nối lại hoạt động bồi đắp đảo nhân tạo quy mô lớn tại Bãi Hải Sâm cho thấy giai đoạn 2017-2025 chỉ là một sự ngừng có tính tạm thời, không phải là một quyết định ở cấp độ chiến lược. Một Bãi Hải Sâm được hoàn thiện quân sự hoá sẽ góp phần lấp đầy khoảng trống địa lý còn lại trong chuỗi căn cứ quân sự của Trung Quốc trải dài từ Hải Nam ở phía bắc xuống quần đảo Trường Sa ở phía nam, tạo thành một dải có thể chứa đựng năng lực chống tiếp cận/phong toả khu vực (A2/AD) bao phủ toàn bộ phần trung và bắc Biển Đông, làm thay đổi căn bản địa lý quân sự đối với Việt Nam, Philippines, Malaysia, Brunei, và các lực lượng Hoa Kỳ cùng đồng minh hoạt động trong khu vực. Diễn biến này cần được hiểu không chỉ gói gọn trong khuôn khổ song phương giữa Trung Quốc và Việt Nam, mà là một điểm uốn mang tầm khu vực: Bắc Kinh đã thể hiện cả ý chí lẫn năng lực công nghiệp để mở rộng dấu chân thực địa ở quy mô lớn, tốc độ cao và ít minh bạch nhất có thể.

Sáng kiến Minh bạch Hàng Hải 

23 tháng 2 năm 2026

Hoàng Việt Hải biên dịch | Viết lời dẫn: Phạm Thanh Vân | Dự án Đại Sự Ký Biển Đông

Lời dẫn: Từ năm 2024, thông qua các Bản Tin Biển Đông và tham luận tại một số hội thảo quốc tế chuyên đề, Dự án Đại Sự Ký Biển Đông đã trình bày dữ liệu và nhận định về chiến lược của Trung Quốc sử dụng sức mạnh tổng hợp của ba lực lượng: dân quân biển, hải cảnh và tàu nghiên cứu khoa học. Sự hiện diện rộng khắp và có hệ thống của những lực lượng này trên khắp Quần đảo Trường Sa và Vùng Đặc Quyền Kinh tế của các quốc gia ven biển như Việt Nam, Philippines, Malaysia và Indonesia được xác định là một bước đi chiến lược nhằm mở rộng quyền kiểm soát trên thực tế (de facto control) mà không kích hoạt ngưỡng đối đầu quân sự.

Dữ liệu hình ảnh vệ tinh toàn cảnh năm 2025 do AMTI công bố một lần nữa xác nhận nhận định này. Lực lượng dân quân biển Trung Quốc gia tăng mức triển khai, đồng thời thể hiện tính phối hợp chặt chẽ với hải cảnh trong các chiến dịch “vùng xám”. Mật độ neo đậu tập trung tại Vành Khăn, và đặc biệt là tại thực thể Ba Đầu trong phạm vi lãnh hải các thực thể Việt Nam đang đóng quân, cùng với sự phân vai chiến thuật tại các điểm nóng, cho thấy đây là mạng lưới triển khai được chỉ huy và điều phối tập trung, không phải hoạt động đơn lẻ hay tự phát. 

Có thể nói, dân quân biển là một trong những công cụ then chốt trong chiến lược bình thường hóa kiểm soát không gian biển thông qua sức ép phi quân sự có hệ thống. Các phản ứng bởi vậy cần tính đến bản chất có tổ chức và mang tính chiến lược dài hạn của lực lượng này, thay vì xử lý từng sự vụ đơn lẻ.

Collin Koh | Channel News Asia ngày 30 tháng 9 năm 2025

Lê Bá Nhật Thắng biên dịch | Hoàng Việt Hải hiệu đính

Hình ảnh vệ tinh mới nhất toàn cảnh Bãi Thuyền Chài. Theo TS. Phạm Thanh Vân, dữ liệu khảo sát hàng hải cho thấy Bãi Thuyền Chài là thực thể nổi ở triều cao và bởi vậy chủ quyền thực thể không phụ thuộc vào vị trí có nằm trong EEZ hay không. Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS) không quyết định vấn đề chủ quyền lãnh thổ đối với các thực thể nổi ở triều cao. Công ước chỉ quy định quy chế pháp lý của các vùng biển được xác lập theo nguyên tắc “đất thống trị biển”. Chủ quyền đối với thực thể nổi ở triều cao thuộc lĩnh vực khác của luật pháp quốc tế về thụ đắc lãnh thổ (bao gồm chiếm hữu thực sự, lịch sử thực thi chủ quyền, sự kế thừa, các thoả thuận có giá trị pháp lý, phán quyết của một toà án quốc tế…)

James Borton | Nikkei Asia ngày 24 tháng 9 năm 2025

Lê Bá Nhật Thắng biên dịch | Hoàng Việt Hải hiệu đính

Những đống sò khổng lồ do lực lượng dân quân biển Trung Quốc chất thành từng ụ tại bãi cạn Scarborough ở Biển Đông, minh chứng cho tình trạng khai thác hủy diệt đang đe dọa nghiêm trọng hệ sinh thái san hô. @AP.

Paulette Gutierrez | The Diplomat ngày 2 tháng 9 năm 2025

Vũ Hoàng Minh biên dịch | Hoàng Việt Hải hiệu đính

Bắc Kinh không hề nao núng trước việc bị Manila phơi bày công khai; ngược lại, Trung Quốc còn đang gia tăng hành động hung hăng của mình.

Một tàu cảnh sát biển Trung Quốc đang phun vòi rồng gần Bãi Cỏ Mây ở Biển Đông, ngày 20 tháng 8 năm 2025. Nguồn: X/Lực lượng Vũ trang Philippines

Natalia Antelava | Coda Story ngày 29 tháng 7 năm 2025

Lê Bá Nhật Thắng biên dịch | Hoàng Việt Hải hiệu đính

Lời giới thiệu: Một cách trực tiếp, vai trò tham gia của AI vào những tranh chấp hàng hải ở Biển Đông ngày càng sâu rộng, không chỉ nằm ở tiềm năng ứng dụng trong những khí tài quân sự, các phương tiện tự hành, mà còn trong những cuộc chiến định hình nhận thức dư luận trên không gian truyền thông, mạng xã hội. Trong bài bình luận “Lập Kế Hoạch Ngược: Sự Thống Trị Của Bắc Kinh Đối Với Biển Đông Có Sẽ Là Tất Yếu?” mà chúng tôi đã giới thiệu cách đây mấy ngày, tác giả Ben Bland từ Chatham House viết: “Các quan chức, nhà nghiên cứu và học giả, những người dành phần lớn thời gian quan sát một vấn đề cụ thể qua một lăng kính nhất định, có xu hướng mất đi cái nhìn tổng thể cũng như cách thức mà các mối liên kết và sự phụ thuộc lẫn nhau thúc đẩy sự thay đổi. […] Bằng cách nhận thức rõ cách thức Bắc Kinh đang phối hợp công nghệ, năng lực công nghiệp, sức mạnh kinh tế, tiềm lực quân sự và tham vọng ngoại giao, các quốc gia Đông Nam Á cùng các đối tác ở Châu Âu, Hoa Kỳ và Châu Á có thể phản ứng hiệu quả hơn, tận dụng lợi thế độc đáo từ các liên minh và mạng lưới tin cậy của mình”. 

Đây chính là ý tưởng của Bản Tin Biển Đông đi từ ba năm trước, khi bắt đầu triển khai những chủ đề khác nhau vượt không gian của những gì chuyển động trên biển. Và chúng tôi đã dành riêng một phần cho Công nghệ chiến lược và An ninh mạng, với sự phụ trách hiệu đính của những chuyên gia nắm trọng trách trong công nghệ chiến lược ở Châu Âu, những nhà khoa học dày dạn kinh nghiệm làm việc ở Bắc Mỹ và Châu Âu. Đằng sau một khung Bản Tin Biển Đông là nhiều ngày phát triển bản đồ ý tưởng với các tầng sâu hơn những gì được nhìn thấy trên bề mặt Bản Tin Biển Đông.

Cũng trên tinh thần đó, chúng tôi sẽ giới thiệu một số bài viết tiêu biểu về những thách thức nghiêm trọng phải đối mặt trong những lĩnh vực mà Bản Tin Biển Đông đang bao phủ, ví dụ như bài viết dưới đây.

Biên dịch và Bổ sung: Hoàng Việt Hải | Dự án Đại Sự Ký Biển Đông