Bauxite Việt Nam

Tuấn Khanh

Chợt nhận ra một thói quen rất đặc biệt của người Sài Gòn, hình thành có lẽ từ nửa thế kỷ: ngồi cà phê cóc, nghe thời sự, đọc thời sự và im lặng mỉm cười.

Hai hình ảnh sau đây đang cùng diễn ra, hình này mỉa mai hình kia. Nhưng thế mới là chính quyền Trung Quốc.

1. Cảnh sát biển Trung Quốc xâm phạm trái phép chủ quyền lãnh thổ Việt Nam trên Sandy Cay ở Trường Sa của Việt Nam

2. 118 cán bộ, chiến sĩ quân đội Trung Quốc đến TP.HCM để tham gia diễu binh dịp lễ kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Dũng Hoàng

Katsuji Nakazawa, “‘Chinese dream’ gives way to an urban legend in Shenzhen,” Nikkei Asia, 01/08/2024

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Đau đầu về vấn đề bất động sản, các cặp vợ chồng Trung Quốc đã giả ly hôn để vay vốn.

Trong bối cảnh khủng hoảng bất động sản kéo dài ở Trung Quốc, một “truyền thuyết đô thị” đã bắt đầu lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội nước này: Thâm Quyến, siêu đô thị với hơn 12 triệu dân ở tỉnh Quảng Đông, đang phải hứng chịu một đợt bùng nổ số người ly hôn.

14/07/2024

Ngô Nhân Dụng

  Chủ tịch Trung Quốc, Tập Cận Bình, tại Đại sảnh đường Nhân dân ở Bắc Kinh, tháng 10, 2022.

Trong tuần tới, Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ họp Trung ương lần thứ ba trong nhiệm kỳ này để quyết định đường lối trong năm, mười năm sắp đến. Kinh tế sẽ là đề tài quan trọng nhất, vì tâm trạng bi quan của dân đang làm kinh tế trì trệ. Tập Cận Bình cần khích động tâm lý, để dân Trung Hoa tiêu thụ nhiều hơn thay vì lo tiết kiệm. Một cách khôi phục niềm tin là chứng tỏ Đảng Cộng sản vẫn quyết tâm chống tham nhũng.

Scott Kennedy, “Why Is Xi Not Fixing China’s Economy?”, Foreign Policy, 30/05/2024

Biên dịch: Viên Đăng Huy | Hiệu đính: Nguyễn Thế Phương

Lời giải thích từ những người trong cuộc trải dài từ sự thiếu hiểu biết đến ý thức hệ.

Nền kinh tế Trung Quốc đang hoạt động rất tồi tệ. Sự phục hồi hậu đại dịch yếu hơn và ngắn hơn nhiều so với dự đoán của Chính phủ Trung Quốc. Mặc dù ghi nhận mức tăng trưởng chính thức đáng nể, nhưng đã giảm xuống còn 5,2% vào năm 2023, thực tế có thể chậm hơn nhiều, với một số nhà phân tích ước tính mức tăng trưởng không quá 1-2%. Một số chỉ số cho thấy sự cải thiện khiêm tốn trong vài tháng đầu năm 2024, nhưng nền kinh tế dường như vẫn đang chững lại, với tăng trưởng hiện nay phụ thuộc rất nhiều vào xuất khẩu.

07/05/2024

Ngô Nhân Dụng

Ông Tập Cận Bình tại lễ bế mạc kỳ họp Quốc Hội tại Đại Lễ Đường Nhân Dân Bắc Kinh, 11 tháng Ba, 2024. Hình minh họa.

Bộ Chính Trị đảng Cộng sản Trung Quốc mới họp đầu tuần này, 24 ủy viên quyết định sẽ tổ chức họp khoáng đại Ban Chấp Hành Trung Ương vào tháng 7 – một hội nghị đáng lẽ phải diễn ra vào tháng 10 hoặc tháng 11 năm ngoái. Trong mỗi nhiệm kỳ 5 năm, Trung Ương Đảng họp bảy lần; năm nay là lần thứ ba. Mỗi Hội nghị thứ ba thường đưa ra một “kế hoạch năm năm” mới, vạch ra các chính sách, đường lối cho 96 triệu đảng viên tuân hành.

Cù Tuấn biên dịch phóng sự của The Economist.

Ma Yijiayi bị bắt giữ vào tháng 11/2023. Bà không biểu tình đòi hỏi quyền chính trị. Bà cũng không ăn cắp từ kho bạc nhà nước. Thay vào đó, tội của Ma là yêu cầu một con nợ phải trả nợ cho mình. Chính quyền địa phương ở Liupanshui, một thành phố thuộc tỉnh Quý Châu, nợ bà Ma, một nhà thầu, 220 triệu nhân dân tệ (30 triệu USD) để xây dựng trường học. Các quan chức đã đề nghị chỉ trả cho bà 12 triệu nhân dân tệ. Bà Ma đã từ chối.

Katsuji Nakazawa, “The ulterior motive behind Xi Jinping’s latest military reforms,” Nikkei Asia, 25/04/2024

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Quyết định tái tổ chức Lực lượng Chi viện Chiến lược cho thấy Tập đang chuẩn bị cho nhiệm kỳ thứ tư.

Tập Cận Bình đi ngang qua các thành viên của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc trước khi đặt hoa tại Đài tưởng niệm Các Anh hùng Nhân dân để kỷ niệm Ngày Liệt sĩ ở Quảng trường Thiên An Môn, Bắc Kinh, vào ngày 30/09/2023. © Reuters

Chỉ mất 9 năm để Lực lượng Chi viện Chiến lược của Trung Quốc – từng được ca ngợi là “đơn vị tương lai” khi Chủ tịch Tập Cận Bình tái tổ chức quân đội lần trước – biến mất.

Một bài bình luận lan truyền trên mạng internet Trung Quốc đã gọi lực lượng bị giải tán là đơn vị quan trọng “tồn tại ngắn nhất” trong lịch sử Quân đội Giải phóng Nhân dân (PLA). Bài viết chỉ ra rằng lực lượng được chính thức thành lập vào ngày 31/12/2015 – trở thành một thực thể ngang hàng với Lục quân, Hải quân, Không quân, và Quân chủng Tên lửa – đã “biến mất khỏi vũ đài lịch sử” trong một đợt tái tổ chức quân sự mới được công bố vào thứ Sáu (18/04/2024).

Katsuji Nakazawa, “Post-Tiananmen ‘openness’ fades from Chinese politics, ”Nikkei Asia, 07/03/2024

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tập ủng hộ ‘mở cửa với tiêu chuẩn cao’ nhưng chế độ của ông lại đang đi thụt lùi.

Chính trị Trung Quốc lại một lần nữa rút vào hộp đen.

Thủ tướng Lý Cường dự kiến sẽ tổ chức một cuộc họp báo vào ngày 11/03/2024, sau khi Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc, tức Quốc hội Trung Quốc, bế mạc kỳ họp thường niên. Tuy nhiên, theo một thông báo chính thức trước thềm kỳ họp Quốc hội, cuộc họp báo của Thủ tướng đã bị loại khỏi chương trình nghị sự.

Katsuji Nakazawa, “Did Putin’s tip lead Xi to purge his foreign minister?”, Nikkei Asia, 14/12/2023

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Sau khi Tần Cương biến mất, Bắc Kinh đã thay đổi lập trường về cuộc chiến Ukraine.

Những vấn đề thúc đẩy các quyết định chính trị đôi khi có thể kịch tính hoặc kỳ lạ đến mức khó tin.

Theo tiết lộ từ các nguồn tin quen thuộc với quan hệ Trung-Nga, vụ thanh trừng bất ngờ và bí ẩn đối với Ngoại trưởng Tần Cương hồi mùa hè này nhiều khả năng là do Moscow chỉ điểm.

Nguyễn quang Dy

Sau một thời gian dài quan hệ Mỹ - Trung căng thẳng do các sự cố khó lường, đến lúc Tập Cận Bình và Joe Biden phải gặp mặt để làm giảm căng thẳng. Do đó, bản thân cuộc gặp quan trọng hơn các thỏa thuận cụ thể. Tuy gặp mặt cấp cao là do nhu cầu của cả hai bên, nhưng đối với “Hoàng đế Trung Hoa” thì việc giữ thể diện là mục tiêu quan trọng hơn. Vì vậy, cuộc gặp cấp cao này được dư luận chú ý vì kịch tính hơn là thực chất.

Sun Yu & Joe Leahy, “‘Other leaders are corrupt’: Li Keqiang mourning poses challenge for Beijing,” Financial Times, 31/10/2023

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Cái chết của cựu Thủ tướng – người bị Tập Cận Bình gạt sang bên lề – đã tạo ra một thời điểm nhạy cảm cho Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Hàng trăm người đưa tang đã đổ về ngôi nhà thời thơ ấu của Lý Khắc Cường để bày tỏ lòng thành kính đối với một chính trị gia chủ trương cải cách mà nhiều người xem là “Thủ tướng của nhân dân”, tạo ra một thách thức chính trị tiềm ẩn đối với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Nguyễn quang Dy

Một bài viết tổng hợp khá đầy đủ và sắc nét về tình hình sa sút thậm chí khủng hoảng nhiều mặt của Trung Quốc dưới sự tập trung quyền lực phi mã của Hoàng đế Tập Cận Bình, trong bối cảnh phương Tây đang xây dựng đối sách chiến lược mới ở khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương và Mỹ cùng Việt Nam nâng cấp lên quan hệ chiến lược toàn diện. Nhưng có lẽ điều trở thành “một dấu hỏi cấp bách” giữa hoàn cảnh đang thay đổi từng ngày của tình hình thế giới như trên, được tác giả gói trong câu cuối cùng của bài viết – mà XHDS VN hình như chưa tìm thấy câu trả lời đầy đủ và xác đáng, hoặc ai cũng mường tượng thấy mà đành giữ một thái độ im lặng chứ không ai đặt vấn đề phân tích, mổ xẻ cho thấu đáo: “CSP là bước ngoặt không chỉ giúp Việt Nam “biến nguy thành cơ”, mà còn là cầu nối giúp Trung Quốc cải thiện quan hệ với Mỹ. Việt Nam tiến xa được đến đâu còn phụ thuộc vào nội lực. Theo Bộ trưởng TT-TT Nguyễn Mạnh Hùng “ngành bán dẫn cần 10.000 kỹ sư mỗi năm, nhưng Việt Nam chỉ đáp ứng được 20%”. Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung (CIEM) cho rằng “môi trường kinh doanh không thuận lợi”. Nếu không khắc phục được tình trạng quan chức tham nhũng và thiếu trách nhiệm, Việt Nam sẽ mất nốt cơ hội”.

Bauxite Việt Nam

Tiếp theo chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Biden để nâng cấp quan hệ hai nước lên “đối tác chiến lược toàn diện” (CSP), có hai sự kiện quan trọng đáng chú ý nhằm khẳng định bước ngoặt mới để dòng chủ lưu không thể đảo ngược. Một là chuyến thăm Mỹ của Thủ tướng Phạm Minh Chính (17-23/9/2023) nhằm thúc đẩy việc triển khai CSP. Hai là Hội nghị Trung ương 8 (2-8/10/2023) nhằm sắp xếp lại nhân sự cho giai đoạn mới.

Katsuji Nakazawa, “Dear Japan, China asks, do you have any jobs for us?,” Nikkei Asia, 26/10/2023

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Thanh niên Trung Quốc vẫn cố gắng tìm việc làm ở Nhật dù vụ bắt giữ giám đốc điều hành Astellas đã làm rạn nứt quan hệ hai nước.

Một quan chức cấp cao chính quyền địa phương ở nội địa Trung Quốc gần đây đã liên hệ với một người bạn cũ ở Nhật Bản với một yêu cầu tha thiết: “Chúng tôi muốn Nhật Bản chấp nhận nhiều thực tập sinh kỹ thuật hơn từ khu vực của tôi, dù chỉ một chút”, vị quan chức Đảng đứng đầu một khu vực đang có nền kinh tế suy thoái, khẩn khoản.

Mỹ Anh

Cộng đồng người thiểu số sống trên đỉnh Thiên Sơn đã bị chính sách Hán hóa của Trung Quốc xóa sổ (ảnh: Hulton-Deutsch Collection/CORBIS/Corbis via Getty Images)

Trà Pu’er (phổ nhĩ trà) là loại trà được những người ăn kiêng yêu thích vì đặc tính tiêu hóa của nó. Loại trà này được trồng nhiều ở những khu rừng trên núi Jingmai ở Vân Nam, Tây Nam Trung Quốc, nơi được UNESCO (Cơ quan Văn hóa Khoa học Giáo dục Liên Hiệp Quốc) công nhận là Di sản Thế giới vào ngày 17 Tháng Chín 2023.

Không phải tự nhiên mà vùng núi Jingmai được UNESCO công nhận. Vấn đề không chỉ là doanh số bán trà và thu hút du lịch tại một nơi gần biên giới Myanmar, Lào và Việt Nam. Trong nhiều năm, Trung Quốc đã đi cửa sau với UNESCO để Jingmai cũng như nhiều địa điểm khác ở nước họ được xếp hạng Di sản Thế giới. Dùng con dấu UNESCO, ý đồ của Trung Quốc là viết lại lịch sử!

Nguyễn Hải Hoành

Tháng 6/2010, chính phủ Trung Quốc công bố Đề cương Quy hoạch phát triển nhân tài trung dài hạn 2010 - 2020, đề xuất mục tiêu đến năm 2020 Trung Quốc phải tiến vào hàng ngũ các cường quốc tài nguyên con người (chữ Hán là “nhân tài cường quốc”, “nhân tài” ở đây là tài nguyên con người).

Một số nhà phân tích cho rằng mục tiêu trên khó đạt được, bởi lẽ lâu nay ở Trung Quốc đang có tình trạng ra đi ngày một nhiều của cộng đồng tinh hoa với đại diện là tầng lớp người mới giàu lên sau 30 năm cải cách mở cửa. Một số người lại cho rằng nếu Trung Quốc kịp thời đưa ra và thực thi tốt chiến lược phấn đấu trở thành cường quốc nhân tài thì hoàn toàn có thể chấm dứt được tình trạng “chảy máu” tầng lớp tinh hoa, đưa Trung Quốc trở thành cường quốc nhân tài hàng đầu thế giới.

GSTS Khương Hữu Lộc / VOA 27-10-2023

Bảo Trung / Đại kỷ nguyên 25-10-2023

Báo cáo của Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ ngày 19/10/2023

Trịnh Khải Nguyên-Chương dịch

Văn phòng Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ báo cáo thường niên trước Quốc hội: Những diễn biến quân sự và an ninh liên quan đến Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc

Lời người dịch: Hôm 19 tháng Mười năm 2023 vừa qua, Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đã đệ trình lên Quốc hội bản báo cáo về chiến lược quốc gia của Trung Quốc vốn nằm trong khuôn khổ hiện đại hóa toàn diện hầu trở thành bá chủ thế giới, trễ nhất là vào năm 2049. Số phận đất nước Việt Nam nằm trong quy trình đó, như mọi người đều rõ, và bởi thế bản báo cáo rất đáng cho chúng ta tìm đọc. Dưới đây chỉ là phần tóm lược, xin truy cập vào đường dẫn ở cuối bài để đọc toàn bộ bản báo cáo bằng tiếng Anh.

Văn San / Dại kỷ nguyên 23-10-2023