Bauxite Việt Nam

Nguyễn Tuấn

Một số người ủng hộ việc mua vaccine Vero Cell cho rằng Cambodia đã kiểm soát dịch thành công nhờ vaccine Tàu. Nhưng nếu xem xét dữ liệu kỹ thì không phải vậy.

Tính đến nay, Việt Nam đã có hay sắp có 141 triệu liều vaccine, và được phân bố như sau:

• Pfizer: 50 triệu

• AstraZeneca: 30 triệu

• Abdata: 10 triệu

• Các vaccine khác: 50 triệu

Với quyết định mới nhứt mua 20 triệu liều Vero Cell [1], thì Việt Nam sẽ có 161 triệu liều. Vẫn chưa đủ cho 96 triệu dân, nhưng với nhiều nguồn khác thì hy vọng sẽ đủ.

Cơ quan ngoại giao Trung Quốc ở HCM đăng hình này trên FB của họ như khiêu khích những ai từ chối vaccine TQ.

Nhiều kẻ đang hết lời ngợi ca vaccine TQ và sỉ vả quyền lựa chọn của người Sài Gòn cũng thích thú vui cười theo.

Nhưng TLS Trung Quốc nhầm lẫn một điều đáng thương là họ tưởng mình là cái phao, giống như tưởng tượng biển Đông là ao nhà của mình.

Còn bọn ăn theo thì tưởng đây là trò hài hước thông minh, lại vơ ngay bọn giặc làm cha để trang trí cho trò tuyên truyền của mình.

Khanh Nguyen

Bất cứ ai đã được tiêm Vaccine Astra Zeneca - Chúng ta nên tìm hiểu, biết ơn nữ Giáo sư, Tiến sĩ Sarah Gilbert và Nhóm nghiên cứu của Bà thuộc Viện nghiên cứu Jenner hàng đầu thế giới của Đại học Oxford (Anh).

GS Nguyễn Văn Tuấn

Lời giới thiệu: Ở Việt Nam ngày nay người ta, nhứt là giới KOL, có câu 'Vaccine tốt nhứt là vaccine đang có' để gián tiếp quảng bá vaccine của Tàu. Hoá ra câu này xuất phát từ ông tổng thống Phi Luật Tân Duterte, chớ không phải người Việt nghĩ ra.

Ở bên Phi Luật Tân người dân cũng ngần ngại với vaccine Tàu. Bài dưới đây là một lá thư đăng trên tập san Journal of Public Health (15/6/2021) [1] bàn về câu nói đó và sự lựa chọn vaccine. Tác giả là một giảng viên thuộc Bộ môn Thần học của Đại học De La Salle, Manila. Thấy lá thư viết rất khéo nên tôi dịch ra và chia sẻ cùng các bạn.

Vũ Kim Hạnh

Phải nói là càng ngày mình càng thương người dân Sài Gòn đứt ruột. Dù nhỏ lớn mình sinh ra và vẫn sống ở đây. Những con số tử vong lạnh lùng không làm mình đau đớn và tím tái trong lòng bằng những câu chuyện thật về những trường hợp ra đi của nhiều người thân và quen.

Cách đây hơn tuần, khi mình vào còm ở trang một bằng hữu về vaccine, có một ông thầy giáo dạy đại học nhảy vô bình một câu: “Thôi, chị phải biết, đã đến bước đường cùng rồi, có vaccine cứu mạng là may, kén cá chọn canh chi nữa”. Mình kiên nhẫn với cái anh này đã lâu, đụng tới Sina xa gần anh ta đều nhảy ra nói lê thê thiếu điều chiếm luôn trang nhà người ta. Thế là sau câu “bước đường cùng” đó, mình block luôn anh ta. Vì nói như vậy, khác gì xúi người ta hỏi tiếp: ai đẩy tui tới bước đường cùng, anh và gia đình anh chích thuốc gì...

Gần đây mình không nói chuyện vaccine nữa vì biết là FB nó sẽ bóp cổ mình tức thì (nó đã làm 2 trận liên tiếp rồi, dù mình chỉ nhắc qua). Còn nhiều chuyện khác cần nói và mình tin dân SG không ngu không hèn, nên mình lãng sang chủ đề khác. Nhưng hôm qua, nghe chuyện ở ngay SVĐ Tao Đàn quận 1. À, thế đấy, lại có một viên chức cầm loa tay nói “Giờ có thuốc chích là may rồi, muốn đòi hỏi gì nữa?”, đúng y chang câu khó nghe ở trên ...

Không phải người dân bỏ về vì nghe câu chối tai đó, đừng tưởng dân “nhạy cảm” thôi, không, đó chỉ là giọt nước cuối cùng tràn một cái ly đã đầy. Đó là chữa cháy bằng xăng.

GS Nguyễn văn Tuấn

Nhiều bạn cứ gởi message riêng bảo tôi bình luận về kết quả thử nghiệm lâm sàng giai đoạn II về Nanocovax. Thú thiệt là tôi không có hứng làm việc đó. Thôi thì thay vì bình luận về kết quả, tôi sẽ ghi lại vài nhận xét của tôi về bài báo.

Theo Vnexpress thì 'Nanocovax đạt hiệu quả bảo vệ 90%'. Trước đây chừng 2 tháng thì vaccine này 'đáp ứng kháng thể với protein S1 đạt 99,4%'. Nói chung là những tin tốt, nhưng lúc đó thì chưa có dữ liệu được báo cáo trước công chúng. Nay thì một số dữ liệu thử nghiệm đã được báo cáo dưới dạng preprint [1], tức chưa qua bình duyệt hay trên một tập san nào.

Thông thường, ngày nay nhiều nghiên cứu trước khi công bố trên một tập san thì tác giả upload lên một trạm preprint. Cũng có khi tập san yêu cầu tác giả phải upload lên một preprint. Cách làm này cũng giống như 'trình làng' hay 'ra mắt' nghiên cứu trước công chúng. Mục đích chánh là để công chúng hay giới khoa học bình luận và góp ý.

Tôi đã đọc bài báo ngay từ lúc upload, nhưng nay mới có dịp ngồi xuống viết vài dòng nhận xét. Những nhận xét dưới đây cũng có thể xem là những góp ý cho nhóm tác giả. Tôi không quen nhóm tác giả và cũng chẳng có liên quan gì đến công trình nghiên cứu, nên tôi nghĩ mình 'độc lập' ở đây.

Tôi làm biên tập học thuật (academic editor) và chuyên gia bình duyệt (expert reviewer) cho nhiều tập san y khoa, nên những nhận xét này viết ra trong vai trò đó, và trong thân tình giữa người Việt với nhau (do đó, tôi không dùng tiếng Anh).

Huỳnh Thế Du

Là người nghiên cứu và giảng dạy về kinh tế thị trường đã lâu, tôi rất hiểu sự mầu nhiệm của nó. Tôi ủng hộ nhiệt thành kinh tế thị trường, bao gồm nhiều dịch vụ y tế. Trên thực tế, sự tham gia của khu vực y tế tư nhân đã góp phần cải thiện hệ thống y tế Việt Nam rất lớn, nhất là ở các thành phố lớn.

Tuy nhiên, tôi cũng hiểu rằng không nên tin tưởng một cách thái quá vào cơ chế thị trường. Có những trường hợp, hiệu quả chưa hẳn được cải thiện, trong khi lại gây ra các vấn đề nghiêm trọng về đạo đức và công lý. Thêm vào đó, suy nghĩ hay cảm giác của đại chúng cũng rất quan trọng.

Nguyễn Văn Tuấn

Thật ra, tôi đã trả lời câu hỏi này vào năm ngoái khi vaccine Pfizer mới công bố dữ liệu giai đoạn 3 [1]. Nhưng nhân vài bạn hỏi ý nghĩa của 'hiệu quả vaccine' (qua việc công bố của Nanovax) nên tôi xin chia sẻ thêm vài ý cho rõ.

Câu hỏi đặt ra là vì báo VNexpress có chạy bản tin "Nanocovax đạt hiệu quả bảo về 90%" [2].

Một ví dụ về hiểu lầm hiệu quả vaccine.

Vậy hiệu quả bảo vệ 90% có nghĩa là gì, có giống như hiệu quả vaccine của Pfizer hay Moderna không? Tôi nghĩ câu trả lời là 'không', bởi vì nhà báo (?) dùng chữ kém chính xác.

Chữ 'Hiệu quả vaccine' là lấy từ thuật ngữ 'Vaccine Efficacy' (VE) trong tiếng Anh. Để tính VE, người ta phải làm thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III. Còn nghiên cứu của Nanocovax hiện nay là giai đoạn II (giai đoạn III thì chưa xong). Mà, nghiên cứu giai đoạn II chưa cho phép chúng ta nói gì về 'hiệu quả vaccine' cả.

Nguyễn Tuấn

Nhiều người nghĩ rằng vaccine Pfizer an toàn hơn và có hiệu quả hơn vaccine AstraZeneca (AZ), nên có nơi người ta ưu tiên vaccine Pfizer cho lãnh đạo, và dẫn đến tình trạng 'chờ vaccine xịn' (vaccine hesitancy). Cái note này giải thích rằng đó là một hiểu lầm, vì trong thực tế 2 vaccine này có hiệu quả như nhau và độ an toàn như nhau.

1. Hiện tượng ngần ngại vaccine (vaccine hesitancy)

Ở Úc và cả thế giới, vaccine AZ bị tai tiếng hơn vaccine Pfizer. Ở bang New South Wales nơi tôi cư trú, vaccine AZ được triển khai vào đầu tháng 4/2021, và chỉ sau vài ngày thì xảy ra một ca (48 tuổi) tử vong vì đông máu sau khi được tiêm vaccine AZ. Báo chí gây ồn ào chung quanh 'sự cố' này, và Sở Y tế phải điều tra. Sau đó, nhiều bài báo cũng nói rằng vaccine AZ có liên quan đến hội chứng đông máu. Họ dùng chữ 'link', hàm ý nói mối liên hệ nhân quả. Trong khi đó rất ít 'tin xấu' về vaccine Pfizer.

Ngay cả ở bên Pháp, ông tổng thống Emmanuel Macron nói rằng vaccine AZ là 'quasi-ineffective' (có thể hiểu là 'không có hiệu quả') ở người trên 65 tuổi [1]. Chẳng hiểu ông này dựa vào đâu mà nói vậy, vì vaccine này có hiệu quả thật ở những người trung niên và cao tuổi. Hình như ông không biết rằng EMA (giống như FDA bên Mỹ) phê chuẩn vaccine AZ.

Hôm qua, trong buổi họp lab hàng tuần, chúng tôi bàn về hiệu quả của 2 vaccine AZ và Pfizer. Thậm chí, có bác sĩ chờ vaccine Pfizer vì họ nghĩ rằng nghĩ rằng vaccine này có hiệu quả hơn và an toàn hơn vaccine AZ.
Có người nói rằng vaccine AZ có nhiều trường hợp đông máu (blood clot) hơn vaccine Pfizer. Tình trạng này dẫn đến hiện tượng 'Vaccine Hesitancy'. Nhưng tôi chỉ ra rằng đây là một hiểu lầm và viết ngay một cái note để giải thích.

Nguyên Minh

Truyền thống đấy chứ, chớ có cười nhạo nhé. Trong hai cuộc CM chống đế quốc, người CS chẳng phải đã biết cách động viên dân chúng hy sinh xương máu để giành thắng lợi to lớn đấy là gì. Thì nay vi rrus Vũ Hán không phải là một tên giặc hung dữ chẳng kém gì hai đế quốc kia sao. Vậy thì con dân chúng ta hãy cố gắng hy sinh thêm chút ít, chút ít thôi (lãnh đạo chỉ có nhiều lắm là vài trăm vài nghìn cháu thôi mà), cốt sao để đánh bại thằng giặc dữ một phen này nữa là “tiến lên toàn thắng ắt về ta” rồi.

Bauxite Việt Nam

Nếu chuyện này tiếp diễn, những người có nguy cơ cao có lẽ sẽ mãi là người được chích sau.

Tranh biếm họa của Mahnaz Yazdani. Ảnh nền: TTXVN.

Từ những điều mắt thấy tai nghe trong các vụ việc được tiêm vaccine nhờ “ông ngoại”, “ông anh” và “chú em”, dư luận không chỉ bức xúc về thói khoe mẽ của một vài cá nhân. Họ còn có lý do để nghi ngờ rằng đang tồn tại một hệ thống nhiều lỗ hổng, tạo điều kiện cho những kẻ có tiền và quyền lực chen hàng, lấy đi cơ hội của những người đang cần vaccine nhất.

Sau các sự vụ, cơ quan chức năng đã vào cuộc, yêu cầu báo cáo và đưa ra hình thức xử lý. Tuy nhiên, cách xử lý chủ yếu mang tính xoa dịu dư luận, bỏ qua gốc rễ của vấn đề. Vẫn chưa có câu trả lời thỏa đáng cho hàng loạt câu hỏi: Tiêm vaccine dựa trên quen biết có phải là cá biệt? Ai phải chịu trách nhiệm cho những sự việc này? Đang có những lỗ hổng nào trong việc phân chia vaccine?

Hoàng Thị Hà

Hai sự kiện tương tự nhau nhưng phản ứng của người dân lại hoàn toàn khác nhau. Ngày 7/7, Việt Nam tiến hành tiếp nhận 97.000 liều vắc-xin Pfizer được chuyển về nước. Thứ trưởng Y tế Việt Nam và Đại biện lâm thời Đại sứ quán Hoa Kỳ đã chủ trì buổi lễ chuyển giao. Số lượng khiêm tốn này là lô đầu tiên trong số 31 triệu liều vắc-xin mà chính phủ Việt Nam đặt hàng từ Pfizer-BioNTech, một công ty liên kết giữa Mỹ và Đức. Chỉ hai tuần trước đó, một buổi lễ tương tự đã được tổ chức để tiếp nhận 500.000 liều vắc-xin Sinopharm do Trung Quốc tài trợ. Bộ trưởng Y tế Việt Nam và Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam cũng tham dự buổi lễ.

Nhìn chung, có sự cân bằng trong cấp độ lễ tân và ý nghĩa chính trị mà chính phủ Việt Nam dành cho cả hai sự kiện. Tuy nhiên, phản ứng của công chúng trên cả phương tiện truyền thông chính thống và mạng xã hội cho thấy thái độ đa phần tiêu cực đối với vắc-xin Trung Quốc, trái ngược với sự đón nhận nhiệt tình của họ đối với vắc-xin phương Tây.

Điều này cũng phản ánh tinh thần chung ở Việt Nam. Nhìn chung, người dân Việt Nam, đặc biệt là những người trẻ tuổi, có thái độ ưu ái hơn đối với Hoa Kỳ vào thời điểm quan hệ song phương đang trên đà phát triển. Ngược lại, thái độ phổ biến đối với nước láng giềng phía Bắc của Việt Nam ít mặn mà hơn, một phần là do tranh chấp Biển Đông đang sôi sục.

Nguyễn Hùng

Bộ Y tế Việt Nam nói hôm 3/6 sẽ có 120 triệu liều vắc-xin ngừa COVID-19 trong năm 2021.

Giữa lúc các ca lây nhiễm Covid-19 ở Việt Nam lên tới nhiều ngàn, chính quyền đang cố gắng xin xỏ người dân, doanh nghiệp và bất cứ ai có tiền đóng góp cho quỹ mua vắc-xin.

Dù những người ủng hộ chính quyền sẵn sàng bao biện cho các quan chức mỗi khi có ý kiến nói Hà Nội chậm trễ trong việc mua và tiêm vắc-xin bảo vệ sức khoẻ cho người dân, các số liệu cho thấy Việt Nam chậm hơn các láng giềng ASEAN ở Đông Nam Á chứ chưa so với các nước đã tiêm được vắc-xin cho quá nửa số người lớn như Anh Quốc.

Theo một bài báo từ Malaysia, nước này đã tiêm xong hai mũi vắc-xin cho 3,5% dân số và 6,2% dân được tiêm một mũi tính tới đầu tháng Sáu so với con số 1,1% dân số mới được tiêm mũi đầu tiên ở Việt Nam.

Ngay tại nước rối loạn xã hội nghiêm trọng như Myanmar, số người được tiêm hai mũi vắc xin tính tới đầu tháng Sáu cũng là 2,3%, kém con số 3,9% của Indonesia nhưng nhiều hơn 1,6% của Thái Lan và 1,1% của Philippines.

Vậy nên có thể khẳng định Việt Nam không có những cố gắng đúng mức và đúng lúc để có vắc-xin sớm nhất có thể.

Mai Bá Kiếm

Đến 7/6/2021, TPHCM đóng góp vào quỹ Vaccine phòng chống Covid-19 hơn 2.190 tỷ đồng so với cả nước là hơn 3.500 tỷ đồng, chiếm tỷ lệ 62,6%.

Trưa ngày 15/6/2021, cả nước có 118 ca mắc Covid-19 mới, trong đó TPHCM có 29 người, vượt qua Bắc Ninh (15 người) lên hạng nhì, sau Băc Giang (69 người) còn Hà Nội chỉ có 1 người. Thiếu “công cụ hỗ trợ”, TPHCM làm tờ trình xin Thủ tướng được chủ động tìm nguồn vaccine…

Để tăng tính van nài, Người Lao Động đặt tựa có chữ “Tha thiết xin Thủ tướng”, sau đó có ai đó bị “chạm nọc”, NLĐ đục bỏ trạng từ “tha thiết”.

BBC tiếng Việt

Nhà Trắng đã giải thích 80 triệu liều vaccine cam kết trước đó là riêng rẽ với 500 triệu liều Pfizer, nghĩa là Mỹ sẽ cho đi tổng cộng 580 triệu liều vaccine chống Covid-19.

Mỹ ước tính 500 triệu liều Pfizer sẽ tốn khoảng 3,5 tỷ USD để mua từ Pfizer.

Để có tiền cho việc này, Mỹ sẽ cắt bớt 2 tỷ trong số 4 tỷ mà Washington đã cam kết dành cho Sáng kiến Covax.

Sau đó, Mỹ sẽ bỏ ra thêm 1,5 tỷ đôla để đủ tiền thanh toán cho Pfizer.

Nhà Trắng nói giá mỗi liều mua của Pfizer là khoảng 7 đôla, là mức giá phi lợi nhuận.

Vợ chồng Tổng thống Joe Biden và Thủ tướng Anh Boris Johnson gặp nhau

Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden, vào chiều 10/6 giờ Anh quốc, đã chính thức loan báo rằng Hoa Kỳ có kế hoạch tài trợ 500 triệu liều vaccine Pfizer để giúp thế giới chống dịch Covid-19.

Ông Biden phát biểu tại St. Ives, Anh quốc, trong dịp ông tới Anh dự thượng đỉnh G7: "Nước Mỹ biết tận mắt thảm kịch của đại dịch. Chúng tôi đã có nhiều người chết ở Mỹ hơn bất kỳ nơi nào trên thế giới, gần 600.000 đồng bào Mỹ", ông Biden phát biểu sau cuộc gặp với Thủ tướng Anh Boris Johnson.

"Chúng tôi biết thảm kịch. Chúng tôi cũng biết con đường để phục hồi".

Giang Nguyễn

2021-06-07

Một nhân viên y tế chuẩn bị một liều vắc xin AstraZeneca ngừa COVID-19 tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Hà Nội, Việt Nam hôm 8/3/2021. Ảnh minh họa. AP

Trung Quốc đã nhiệt tình hưởng ứng nhu cầu tiếp cận vắc xin phòng ngừa COVID-19 của các quốc gia Đông Nam Á từ nhiều tháng qua, trong khi Hoa Kỳ mới bắt đầu gia tăng nỗ lực cung ứng vắc xin sau khi tiêm chủng được ít nhất một mũi cho hơn phân nửa dân số của họ.

Tuy nhiên, theo nhà nghiên cứu Simon Trần Hudes của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Washington DC, vẫn chưa muộn cho Washington. Ông trao đổi với phóng viên Giang Nguyễn về chọn lựa của Việt Nam trước chính sách ngoại giao vắc xin của Trung Quốc và Hoa Kỳ.

Giang Nguyễn: Cảm ơn ông Simon rất nhiều đã dành cho chúng tôi cuộc nói chuyện ngày hôm nay về chủ đề vắc xin và COVID-19. Như chúng ta biết, Việt Nam đã đặt mục tiêu 150 triệu liều vắc xin cho đến cuối năm nay để tiêm chủng cho công dân Việt Nam, và mới đây đã phê duyệt vắc xin Sinopharm của Trung Quốc. Ông nhận định thế nào về động thái này của Việt Nam, mà có thể nói là hơi chậm trễ, xét rằng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã phê duyệt vắc xin này từ ngày 7 tháng 5 và trong bối cảnh Việt Nam đang rất cần vắc xin? Đây có phải là trường hợp "người ăn xin thì không có chọn lựa" hay đây là một hành động cân bằng chính trị?

Simon Trần Hudes: Tôi nghĩ có lẽ đây chính là trường hợp “người ăn xin thì không có chọn lựa”. Việt Nam đã được công nhận là xử lý khá tốt việc ngăn chặn COVID-19 cho đến giai đoạn khi các loại vắc xin bắt đầu được tung ra thị trường. Việt Nam đã có tham vọng lớn sản xuất vắc xin trong nước. Việc này đến bây giờ có vẻ vẫn diễn tiến tốt.

Tuy nhiên, Việt Nam bắt đầu chiến dịch tiêm chủng hơi muộn, trong khi nhiều nguồn cung ứng vắc xin đã bị các nước khác tranh hết. Vì vậy Việt Nam đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nhiều nguồn vắc xin khác nhau. Với lịch sử vốn đầy tranh chấp với Trung Quốc, đây có lẽ là quốc gia cuối cùng mà các quan chức Việt Nam muốn tìm tới. Nhưng tại thời điểm này, có vẻ như họ phải làm điều đó để đạt được mục tiêu của mình.

GS Nguyễn Văn Tuấn

Đó là nhận định của một viên chức thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) [1], và tôi đồng ý. Mục đích chính của các vaccine hiện nay là phòng ngừa người bị nhiễm bị bệnh nặng, chớ không phải ngăn ngừa lây nhiễm. Phương tiện ngăn ngừa lây nhiễm hữu hiệu nhứt là hạn chế tụ tập.
Hiệu quả của vaccine

Việt Nam hiện nay đang có chủ trương mua vaccine từ nhiều nguồn, kể cả từ Tàu. Câu hỏi đặt ra là các vaccine này có hiệu quả ra sao, và có thể so sánh để có một cái nhìn tổng quan? Cách thức để đánh giá hiệu quả (efficacy) của vaccine là qua các nghiên cứu RCT, so sánh xác suất bị nhiễm ở người được tiêm và người không được tiêm. Trong thực tế thì các vaccine được lưu hành hiện nay đều đã qua thử nghiệm RCT, và tôi có thể tóm tắt hiệu quả của các vaccine đó như sau:
• Pfizer/BioNtech vaccine: 95% [2]
• Sinovac (Tàu): 50% [3]
• Johnson & Johnson: 72% [4]
• Moderna (Mĩ): 94% [5]
• Oxford/AstraZeneca (AZ): 70% [6]
• Novavax: 86% với biến thể B.1.1.7 và 55% với B.1.351 [7].