EU trừng phạt 10 quan chức, 2 tập đoàn Myanmar
(PLO)- Liên minh châu Âu (EU) trừng phạt thêm 10 quan chức quân đội Myanmar và hai tập đoàn có liên hệ với quân đội.
Cảnh sát Myanmar phun vòi rồng đàn áp người biểu tình. Ảnh: SKY NEWS
Hôm 19-4, Liên minh châu Âu (EU) đã công bố lệnh trừng phạt nhằm vào 10 quan chức quân đội Myanmar và hai tập đoàn có liên hệ với lực lượng quân đội nước này, kênh Channel News Asia đưa tin.
Tuyên bố chung của các thành viên EU viết rằng các cá nhân bị trừng phạt "phải chịu trách nhiệm về hành động phá hoại nền dân chủ và pháp quyền ở Myanmar, cũng như các quyết định đàn áp người biểu tình và vi phạm nhân quyền nghiêm trọng". Tuyên bố được đưa ra sau cuộc họp trực tuyến của các bộ trưởng ngoại giao các nước thành viên EU.
Theo tuyên bố của EU, hai tập đoàn bị đưa vào danh sách đen là Myanmar Economic Holdings Public Company Limited (MEHL) và Myanmar Economic Corporation Limited (MEC). Đây là những thực thể "thuộc sở hữu và kiểm soát của quân đội Myanmar (Tatmadaw) và cung cấp doanh thu cho lực lượng này".
'Chính quyền dân sự' Myanmar đòi tham gia cuộc họp ASEAN
'Chính phủ thống nhất quốc gia' (NUG) mới thành lập của Myanmar yêu cầu các lãnh đạo ASEAN mời nước này đến dự cuộc họp khu vực về khủng hoảng ở Myanmar và không công nhận chính quyền quân sự.
Một nhóm biểu tình ủng hộ Chính phủ thống nhất quốc gia tại Dawei, Myanmar, ngày 18-4 - Ảnh: REUTERS
Tướng Min Aung Hlaing dự kiến sẽ dự cuộc họp tại Jakarta, Indonesia, ngày 24-4. Đây cũng là chuyến đi nước ngoài đầu tiên của ông Min Aung Hlaing kể từ khi quân đội đảo chính ngày 1-2.
"Nếu ASEAN (Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á) muốn giúp giải quyết tình hình Myanmar, họ sẽ không đạt được gì nếu không tham vấn và đàm phán với NUG hiện được người dân ủng hộ và hoàn toàn hợp pháp", Hãng tin AFP ngày 18-4 dẫn lời người phát ngôn Moe Zaw Oo của NUG.
NUG vừa được thành lập ngày 16-4 bao gồm hầu hết các chính trị gia thuộc Đảng Liên đoàn quốc gia vì dân chủ của bà Aung San Suu Kyi, các lãnh đạo phong trào biểu tình và những nhóm thiểu số.
Theo Hãng tin Reuters, nhiều nhóm biểu tình xuống đường ở Myanmar trong cuối tuần này để ủng hộ NUG.
Trước đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Thái Lan Tanee Sangrat ngày 17-4 cho biết tướng Min Aung Hlaing và một số lãnh đạo khu vực đã xác nhận sẽ tham dự hội nghị cấp cao lãnh đạo ASEAN sắp tới.
Một dân tộc đáng nể phục và đáng học hỏi (1)
LS Lê Văn Luân
Đàn áp dữ dội
Nam siêu mẫu Takhon rất nổi tiếng Myanmar đã bị bắt sáng 8/4/2021. Hình thứ hai (bên dưới) là nữ diễn viên cũng bị bắt với cùng tội danh Điều 505 (a) Đạo luật hình sự.
Dưới cùng là hoa hậu Han Lay, cô cũng bị quân đội ra lệnh truy nã khi cô có bài phát biểu về tình hình chính trị tại nước này và kêu gọi quốc tế cần phải có hành động giúp đỡ ngay lập tức trong nước mắt vì xót thương tình cảnh đau đớn của người dân.
Cùng với đó, một tin quan trọng khác, là khoảng 20 người hoạt động trong giới nghệ thuật, nghệ sỹ (diễn viên, ca sỹ, người mẫu...) đã đồng loạt bị quân đội bắt với cùng tội danh trước đó chỉ một ngày.
Mặc dù vậy, tôi vẫn thấy những người dân ở nhiều tình biểu tình không nao núng trước các tin bắt giữ hàng loạt này. Đó chính là tinh thần ái quốc thực sự của những con người nhỏ bé ở đất nước Myanamar không thể bị bẻ gãy. Họ có một biểu tượng đấu tranh cao nhất dẫn đường, bà Aung San Suu Kyi, dù bà đã bị bắt với tội danh hết sức mỉa mai.
Sự đồng lòng rộng khắp và sâu sắc gắn kết họ tới một hành động chung trước sự tự do của chính họ. Sự nghiệp của những người của công chúng đã bị đặt sang một bên trước mưu cầu về nền chính trị dân chủ cho dân tộc đã trở thành cao cả hơn hết thảy.
Quân đội Miến Điện giết cả trăm người biểu tình trong một ngày đẫm máu
Mar 27, 2021
V.Giang
YANGON, Miến Điện (AP) – Hôm Thứ Bảy, 27 Tháng Ba, quân đội Miến Điện tổ chức trọng thể ngày quân lực của họ, với cuộc diễn binh lớn ở thủ đô Naypyitaw, giữa khi lính và cảnh sát ở các nơi khác giết cả trăm người trong các cuộc đàn áp biểu tình, một ngày đẫm máu nhất kể từ khi quân đội đảo chánh cướp chính quyền hồi tháng qua.
Trang tin tức online Myanmar Now tường thuật vào khuya ngày Thứ Bảy, giờ địa phương, rằng số người chết trong ngày đã lên tới 114. Con số do một nhà nghiên cứu độc lập ở Yangon, vốn đã thu thập các dữ liệu mới nhất, nói rằng số thiệt mạng là 107, tại khoảng hơn hai chục thành phố và thị trấn ở Miến Điện.
Người biểu tình đứng sau rào cản trên đường phố Dala ở Miến Điện. (Hình: AP Photo)
Cả hai con số này đều cao hơn tất cả các ước tính trước đó về lần thảm sát hôm 14 Tháng Ba, là từ 74 tới 90 người.
Các con số do nhà nghiên cứu yêu cầu được giấu tên này thu thập, thường cũng giống như con số công bố mỗi cuối ngày của tổ chức trợ giúp tù nhân chính trị ở Miến Điện, có tên Assistance Association of Political Prisoners (AAPP), được coi là có uy tín và chính xác.
Tình trạng thẳng tay giết hại người biểu tình chống chính quyền đã khiến có sự phản đối mạnh mẽ của quốc tế và nhiều cơ sở ngoại giao ở Miến Điện đã đưa ra các bản thông cáo đề cập tới việc hạ sát thường dân hôm Thứ Bảy, gồm cả các trẻ nhỏ.
Tòa đại sứ EU ở Miến Điện đưa ra bản thông cáo trên Twitter nói rằng: “Ngày quân lực thứ 76 này của Miến Điện sẽ mãi được nhớ tới là một ngày của kinh hoàng và mất danh dự. Việc giết hại thường dân không võ trang, gồm cả trẻ nhỏ, là điều không thể nào bào chữa.”
Đại Sứ Mỹ Thomas Vajda nói rằng “Lực lượng an ninh đang giết hại thường dân không võ trang. Đây không phải là hành động của một quân đội hay lực lượng cảnh sát chuyên nghiệp. Người dân Miến Điện đã lên tiếng rất rõ ràng là họ không muốn sống dưới chế độ quân phiệt.”
Myanmar bất ngờ thả hơn 600 người biểu tình, hoãn xét xử bà Suu Kyi
Minh Phương
Theo Channel News Asia
Sự im lặng đáng sợ
Hôm nay, toàn bộ các thành phố lớn như Yagon, Mawlamyine, Flan hay Pyay hưởng ứng chiến dịch đánh sập nền kinh tế độc tài cai trị của quân đội cầm quyền độc tài Myanmar. Từ các đô thị sầm uất như Yagon cho đến tận các vùng quê hẻo lánh, người dân đồng loạt đóng cửa toàn bộ các hoạt động mua sắm, vui chơi giải trí, trao đổi mua bán nhu yếu phẩm trong sinh hoạt hàng ngày.
Đây là một bước đi ngoạn mục không kém phần liều lĩnh của người dân Myanmar, họ bất chấp hy sinh tất cả, ngay cả kinh tế của từng gia đình, từng người để đổi lấy một nền dân chủ thực sự trên đất nước xứ chùa vàng. Chắc chắn người dân Myanmar sẽ thắng trong ván cờ định mệnh này, vì trên các trang mạng xã hội cá nhân ở Myanmar hiện tại, họ đã tuyên bố sẵn sàng chia sẻ thức ăn, nước uống và các đồ dùng sinh hoạt hàng ngày cho nhau, giúp đỡ nhau đến khi kinh tế do quân đội cầm quyền độc tài Myanmar điều hành sụp đổ.
Một câu nói đang hot trên mạng xã hội sáng nay ở Myanmar là: "Thà cho 10.000 con chó ăn no chứ không cho một tên lính hèn hạ nào trong quân đội ăn một hạt cơm". Và đó là một câu chuyện thần kỳ về sự đoàn kết của người dân xứ sở chùa vàng.
Các nhà sư Myanmar hưởng ứng chiến dịch bất tuân dân sự, chống bịt miệng, đòi dân chủ.
Ngày đình công im lặng của Myanmar
Ngày đình công im lặng 24 tháng 3 (March 24 Silence Strike) được người dân Myanmar cùng nhau thực hiện hôm nay, cho thế giới thấy rằng Phong trào Bất tuân dân sự (CDM) có thể đóng cửa toàn bộ các thành phố và thị trấn tại Myanmar để chống lại quân đảo chính.
Hai thành phố lớn Yangon và Mandalay, không có người ra đường, không có xe chạy, không cửa hàng nào mở cửa. Người dân Myanmar đang chứng minh quân đội đảo chính đã sai lầm khi cho rằng mọi thứ trở lại bình thường.
Trong vùng Tanintharyi, thành phố Dawei phía Bắc sông Dawei đã tự đóng cửa, và thành phố Myeik tại bờ biển Andaman cũng đóng cửa, chợ đóng cửa, các cửa hàng đóng cửa. Các thị trấn gồm có Falam nằm về hướng Tây Bắc cạnh biên giới Ấn Độ; Kalay trong vùng Sagaing thượng nguồn sông Myittha; và Kyaukme thuộc tiểu bang Shan ở miền Bắc Myanmar, tất cả đều đóng cửa.
Đất nước Myanmar chìm trong im lặng.
Nữ diễn viên May Toe Khine, một nhà hoạt động dân chủ của phong trào CDM, cho biết, "Hôm nay chúng tôi tôn vinh các anh hùng đã ngã xuống, chúng tôi cho quân đội thấy rằng chúng tôi quyết định xuống đường hay ở nhà là tùy thuộc vào chúng tôi. Điều đó cho thấy chúng tôi sẽ không bao giờ hoạt động bình thường như họ muốn. Đất nước thuộc về nhân dân. Không phải cho những kẻ giết người!"
Sinh viên của viện Đại học Y khoa Yangon tham gia chiến dịch đình công im lặng hôm nay, đăng lên Twitter cho rằng, "Im lặng sẽ là tiếng hét lớn nhất cho việc chúng tôi đòi công lý chống lại cuộc đảo chính quân sự."
Đúng vậy, người dân Myanmar đã cho thế giới nghe được hôm nay một tiếng hét lớn nhất của sự im lặng.
Chính quyền quân sự Myanmar bất ngờ trả tự do cho hơn 600 người biểu tình trong bối cảnh các nước phương Tây dồn dập áp lệnh trừng phạt quân đội nước này.
Một người biểu tình được trả tự do khỏi nhà tù Insein ở Myanmar sáng 24/3 (Ảnh: AP).
Hãng tin Channel News Asia dẫn lời các nhân chứng cho biết, sáng 24/3, các xe buýt chở đầy tù nhân đã lần lượt ra khỏi nhà tù Insein ở thành phố Yangon của Myanmar. Một đại diện quản lý nhà tù cho biết: "Chúng tôi thả 360 nam giới và 268 nữ giới ở nhà tù Insein hôm nay".
Một luật sư có mặt bên ngoài nhà tù cho biết, có khoảng 15 ô tô chở tù nhân đã rời Insein, "tất cả họ đều bị bắt trước đó vì liên quan đến biểu tình". Trong khi đó, luật sư Khin Maung Myint, người cũng bị bắt giam ở Insein, nói có 16 ô tô chở tù nhân đã rời Insein lúc 10h sáng nay. "Họ được đưa đến các đồn cảnh sát ở địa phương để chính thức được trả tự do", luật sư Khin cho AFP hay.
Truyền thông địa phương đăng tải các hình ảnh cho thấy những người biểu tình được trả tự do ngồi trên ô tô và giơ 3 ngón tay - biểu tượng thể hiện sự phản đối chính quyền quân sự. Theo Hiệp hội hỗ trợ tù nhân chính trị (AAPP), ít nhất 2.000 người đã bị bắt giữ trong các cuộc biểu tình ở Myanmar kể từ sau cuộc binh biến ngày 1/2.
Trong một diễn biến liên quan khác, phiên tòa xét xử nhà lãnh đạo dân chủ Aung San Suu Kyi được thông báo hoãn đến ngày 1/4. Đây là lần thứ hai phiên tòa này bị hoãn. Bà Suu Kyi hiện phải đối mặt với hàng loạt cáo buộc mà chính quyền quân sự đưa ra, trong đó có vi phạm lệnh xuất nhập khẩu, nhận hối lộ.
Đối diện với bạo quyền, người Myanmar vẫn không dừng lại. Người Việt Nam có thể giúp bằng cách nào?
Cả thế giới đang hướng về Myanmar, người Việt Nam cũng có thể chung tay giúp sức.
Một người biểu tình bị trúng đạn của cảnh sát vẫn giơ cao ba ngón tay khi đang được đưa đi cấp cứu. Ảnh: Reuters.
Đã gần hai tháng trôi qua kể từ ngày quân đội Myanmar đảo chính, tình hình tại quốc gia Đông Nam Á này vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Báo cáo mới nhất cho biết đã có hơn 200 người biểu tình thiệt mạng. Chắc chắn rằng với tình hình bất ổn còn kéo dài, con số trên sẽ không dừng lại.
Những ai yêu chuộng công lý, tin tưởng vào các giá trị nhân văn, nhân đạo và nhân quyền đều sục sôi khi thấy tính mạng con người bị chà đạp thô bạo như vậy. Chắc hẳn là bạn cũng như tôi, đều không muốn bó gối ngồi yên nhìn những người biểu tình Myanmar – mà đa phần còn rất trẻ – bỏ mạng oan uổng.
Dù ở Việt Nam hay bất kỳ đâu, chúng ta cũng có thể ủng hộ cho phong trào đấu tranh tự do của người Myanmar bằng nhiều cách khác nhau.
Trở thành một người truyền tin
Người Myanmar cần bạn bè thế giới quan tâm và lên án cuộc đảo chính quân sự. Do đó, mỗi người Việt Nam đều có thể đóng vai trò như một người truyền tin. Bạn có thể làm điều đó bằng việc chia sẻ, chọn dịch các nguồn tin quan trọng và đáng tin cậy, hay giải thích cho mọi người xung quanh về những diễn biến của phong trào biểu tình đang diễn ra tại đây.
Các sinh viên và nhân viên y tế Myanmar tuần hành tại Mandalay vào rạng sáng ngày 21/3 vừa qua, phản đối hành động đảo chính và đàn áp vũ lực của quân đội. Ảnh: AFP.
Ủng hộ truyền thông độc lập
Các kênh truyền thông độc lập luôn là xương sống trong bất kỳ một xã hội dân sự nào. Với tình hình hiện tại của Myanmar, thông tin khách quan, không bị kiểm duyệt lại càng trở nên đặc biệt quan trọng.
Chính quyền mới do quân đội kiểm soát đã tiến hành nhiều biện pháp cứng rắn để bóp nghẹt truyền thông độc lập tại nước này. Họ ngăn chặn việc đưa tin về các cuộc biểu tình, lục soát trụ sở các tòa soạn, bắt giữ các phóng viên nhằm ngăn cản việc đưa tin tức ra thế giới.
Một người bán báo tại Yangon vào tháng 11/2015. Thời điểm này, Myanmar không còn một tờ báo độc lập nào hoạt động. Ảnh: Reuters.
Cho đến thời điểm hiện tại, tất cả các kênh truyền thông độc lập của Myanmar đều đã bị chính quyền quân sự buộc đóng cửa. Họ bị cấm phát sóng, cũng như không thể đưa tin trên bất kỳ phương tiện truyền thông nào. Trong nhiều trường hợp, các phóng viên phải sử dụng mạng xã hội để truyền tải tình hình của Myanmar ra thế giới.
Những kênh tin tức không chịu kiểm duyệt này giờ đây rất cần nguồn tài chính để duy trì hoạt động.
Tờ Myanmar Now (đưa tin bằng tiếng Anh và tiếng Burma) hiện đang kêu gọi độc giả đóng góp để có thể trả lương cho phóng viên và tiếp tục các hoạt động đưa tin tức. Một số tờ báo độc lập khác như Coconuts hay The Irrawaddy cũng duy trì các kênh quyên góp riêng của mình.
Tiếp sức cho phong trào bất tuân dân sự (Civil Disobedience Movement – CDM)
Dù bị đàn áp nặng nề, phong trào bất tuân dân sự (CDM) của người dân Myanmar vẫn không có dấu hiệu dừng lại. Kể từ ngày quân đội đảo chính, phong trào trên đã thu hút sự tham gia của hầu hết mọi tầng lớp trong xã hội: từ luật sư, giáo viên, kỹ sư, cho đến sinh viên, hay thậm chí là những quân nhân đã giải ngũ.
Vì khoảng cách địa lý, có lẽ nhiều người sẽ nghĩ rằng việc đồng hành cùng người biểu tình Myanmar là điều bất khả. Tuy nhiên, có nhiều cách để bạn bè thế giới có thể cùng tham gia phong trào này mà không cần phải có mặt tại Myanmar.
Các giảng viên tại trường Đại học Yangon giơ biểu tượng ba ngón tay để lên án việc quân đội đảo chính. Ảnh chụp vào ngày 5/2/2021. Nguồn: Stringer/ Reuters.
Tại Singapore, trước sự lên tiếng yếu ớt của chính phủ về những tội ác mà quân đội Myanmar đang thực hiện, một số tờ báo độc lập tại quốc đảo này, như tờ New Naratif, đang kêu gọi người dân Singapore cùng chung sức với phong trào CDM.
Singapore là nhà đầu tư lớn nhất tại Myanmar, do đó, các lệnh trừng phạt kinh tế có một sức nặng đáng kể. Các nhà hoạt động đang vận động chính phủ Singapore áp đặt lệnh cấm vận và phong tỏa nguồn tài chính đối với quân đội Myanmar. Họ cũng khuyến khích các công ty nước này tạo điều kiện cho nhân viên của mình tại Myanmar tham gia biểu tình một cách ôn hòa.
Với người Việt Nam đang sống trong nước, nhiều nhà hoạt động đã chia sẻ các cách thức tiếp thêm lửa cho phong trào bất tuân dân sự trên:
- Tham gia vào Liên minh Trà sữa cùng giới trẻ Myanmar.
- Sử dụng các hashtag “#WhatsHappeningInMyanmar” (chuyện gì đang xảy ra tại Myanmar), “#CivilDisobedienceMovement” (phong trào bất tuân dân sự) hay “#FreeMyanmar” (tự do cho Myanmar) mỗi khi đăng tải tin tức về tình hình tại đây.
- Thay hình đại diện trên mạng xã hội với biểu tượng ba ngón tay (biểu tượng phong trào bất tuân dân sự của người Myanmar).
- Tìm hiểu các chương trình gây quỹ của người Myanmar tại nước ngoài nhằm ủng hộ phong trào đấu tranh của người dân trong nước.
Vài bức ảnh đầu tuần: Buộc dân hạ mình
Vũ Kim Hạnh
... “Văn học là một môn nghệ thuật không chịu hạ mình. Khi nhà văn chủ đích xuống nước thì chữ nghĩa dứt khoát sẽ rời bỏ đi ngay không thương tiếc.”.
Đây là lời của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp, ghi năm 2007, một người bạn tôi đã chọn ra trong hàng loạt truyện ngắn và trò chuyện luôn “thức tỉnh” người đọc của ông.
Đọc đến câu này, tôi không thể không nhớ tới bức ảnh đăng trên Reuters, mà một nhân chứng đã ghi hình được, quân đội Myanmar buộc một người dân phải bò bằng 4 “chân” rồi sau đó đánh đập. Khi người cầm quyền bắt người dân phải hạ mình như vậy để duy trì quyền lực của mình. Người Myanmar, không còn cách nào khác hơn là chiến đấu trong tình thế hiện nay, đang có nhiều cách trả lời.
Khi công nhân đường sắt đình công. Các nhà chức trách quân sự Miến Điện yêu cầu họ phải đi làm hoặc chuyển ra khỏi ký túc xá dành cho nhân viên. Kết quả là không có ai ở lại, tất cả đều bỏ đi.
VN và ba nước khác thành công trong việc không để LHQ chỉ trích nặng Myanmar?
BBC 19 tháng 3 2021
Chính phủ Việt Nam được báo chí quốc tế nêu tên là một trong số bốn quốc gia ngăn Liên Hiệp Quốc (LHQ) có tuyên bố cứng rắn về Myanmar sau cuộc đảo chính tháng trước.
Ông Phil Robertson, Phó giám đốc châu Á của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) viết trên Twitter: "Người dân của #Burma nên biết rằng khi Hội đồng Bảo an LHQ không hành động liên quan đến cuộc đảo chính quân sự của # Myanmar - thì đó là do những kẻ xấu (villain) ngăn chặn LHQ đưa ra bất kỳ hành động nào: Nga, Trung Quốc, Ấn Độ và Việt Nam".
VN cùng Ấn Độ, Nga, Trung Quốc bị chỉ trích khi ngăn LHQ 'có hành động cứng rắn' với Myanmar
Trao đổi với BBC News Tiếng Việt hôm 18/3, ông Phil Robertson, Phó giám đốc châu Á của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) nói:
"Việt Nam có mối quan hệ rất thân thiết với quân đội Myanmar. Thực tế đã có một liên doanh được thành lập.
"Đó là mạng điện thoại di động Mytel giữa công ty quân đội Myanmar và Viettel thuộc sở hữu của Bộ Quốc phòng Việt Nam".
"Chúng tôi cũng nhìn nhận Việt Nam với tư cách là một quốc gia thành viên ASEAN - một tổ chức đặc biệt không tin rằng bất kỳ ai nên can thiệp vào các vấn đề nội bộ của quốc gia khác".
"Đó là lý do tại sao Việt Nam cùng Nga, Ấn Độ và Trung Quốc ngăn cản LHQ áp dụng bất kỳ ngôn ngữ mạnh, sử dụng cụm từ 'đảo chính quân sự', hay gây thêm áp lực lên Myanmar".
Trước đó, hôm 10/3, ông Phil Robertson cũng viết trên Twitter: "Người dân của #Burma nên biết rằng khi Hội đồng Bảo an LHQ không hành động liên quan đến cuộc đảo chính quân sự của # Myanmar - thì đó là do những kẻ xấu (villain) ngăn chặn LHQ đưa ra bất kỳ hành động nào: Nga, Trung Quốc, Ấn Độ và Việt Nam".
Bình luận của ông Phil Robertson được đưa ra sau khi Hội đồng Bảo an LHQ ra tuyên bố chung hôm 9/3 bày tỏ "quan ngại sâu sắc" về các sự kiện ở Myanmar và lên án bạo lực chống lại những người biểu tình ôn hòa. Cơ quan này cũng yêu cầu quân đội "thực hiện kiềm chế tối đa" trong khi họ theo dõi chặt chẽ tình hình.
Tuy nhiên, tuyên bố không đề cập đến 'cuộc đảo chính', không kêu gọi đưa ra hành động quyết liệt với Myanmar như một số thành viên mong muốn, vì phản đối của Trung Quốc, Ấn Độ, Nga và Việt Nam.
Điều này có vẻ khác với từ ngữ trên báo chí chính thống tại Việt Nam vẫn gọi cuộc lật đổ chính quyền dân sự tại Myamar là "đảo chính".
6 điều cần biết về giới quân đội Myanmar
Lee Nguyen
Điều gì đã tạo nên một lực lượng quân đội có thể lũng đoạn cả đất nước như vậy?
Quân đội Myanmar. Ảnh: Frontier Myanmar
Cuộc đảo chính của quân đội Myanmar ngày 1/2/2021 khiến cả thế giới chú ý. Quân đội đã bắt giữ và khởi tố các thành viên chính phủ dân cử, nắm toàn quyền cai quản đất nước, đàn áp người biểu tình và áp đặt thiết quân luật ở nhiều nơi.
Điều gì đã tạo nên một lực lượng quân đội có thể lũng đoạn cả đất nước Myanmar như vậy?
Bài viết cung cấp cho độc giả những thông tin cơ bản về Lực lượng vũ trang Myanmar (Tatmadaw).
1. Do cha của bà Aung San Suu Kyi sáng lập
Quân đội Myanmar do tướng Aung San, thân phụ của bà Aung San Suu Kyi, thành lập năm 1941 với sự giúp đỡ của Nhật Bản. Mặc dù tướng Aung San bị ám sát vào năm 1947, di sản của ông vẫn tồn tại, và quân đội Myanmar vẫn tham gia nắm quyền điều hành đất nước trong vài chục năm sau.
Tướng Aung San (thứ hai từ trái qua), người sáng lập quân đội Myanmar, lực lượng hiện đang kiểm soát đất nước và giam giữ con gái ông. Ảnh: Keystone/ Hulton Archive/ Getty Images.
Trong những năm đầu từ khi thành lập, quân đội Myanmar nhanh chóng nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của quần chúng với lý tưởng chống áp bức thuộc địa và đấu tranh vì độc lập, tự do, giải phóng dân tộc.
Tuy nhiên, 20 năm sau, mọi chuyện hoàn toàn khác. Người dân quay lưng lại với một tổ chức quân đội tha hóa, tham nhũng, cai trị theo đường lối hà khắc, tàn bạo.
Đáng chú ý, con gái của tướng Aung San, bà Aung San Suu Kyi, đã đấu tranh chống lại di sản của cha mình và bị quân đội giam giữ trong nhiều năm. Năm 1991, Aung San Suu Kyi được trao giải Nobel Hòa bình vì những nỗ lực đấu tranh của bà cho nền dân chủ và tự do.
Bất tuân dân sự: “thánh ôn hòa” Gandhi xưa - Myanmar nay
Nguyen Khan
Ông cụ Myanmar giương biểu ngữ: "Nếu cần xác chết để ban hành nghị quyết R2P thì xin cứ giết tôi đi".
Dân Myanmar bị chính quyền quân sự đàn áp không nương tay, đến nay đã hơn 50 người chết, tuyệt vọng quá, đâu đâu cũng lên tiếng đòi Liên Hiệp Quốc đưa quân can thiệp.
Về lý thuyết, R2P (Responsibility to Protect - Trách nhiệm bảo vệ) cho phép Liên Hiệp Quốc lãnh trách nhiệm can thiệp để cứu người dân của một quốc gia thoát khỏi nạn diệt chủng và các những thảm họa nhân đạo tương tự. Nhưng chắc chắn Đấng Cứu thế R2P không đến được Myanmar đâu, cụ ơi!
Ngài còn mải lang thang đâu đó, mắc kẹt trong mê cung pháp lý quốc tế, trong tính toán lợi ích chính trị và kinh tế của các siêu cường.
Nhân dân Myanmar tuy rất cần quốc tế giúp đỡ, ủng hộ, nhưng rốt cuộc phải tự đứng dậy thôi!
***
Tộc 4000 năm mỗi năm có 4000 người đánh nhau nhập viện dịp tết
Tộc ấy có biết xuống đường fighting tranh đấu cho quyền cơ bản nhất là sống tự do của mình không!?
Không, tộc coi quyền cơ bản nhất là quyền được mưu cầu kiếm sống và mưu cầu thụ hưởng hạnh phúc 8/3. Tự do có bị hạn chế chút tộc coi là ok vì cũng chả biết tự do dùng để làm gì.
__________
Nhưng Myanmar lại bỗng nổi lên sau Hongkong và Thái Lan thành những dân tộc biết đấu tranh chống các chế độc tài, đấu tranh cho tương lai của con cháu mình.
Nhớ xưa có đọc một bài review của một lãng khách đi phượt Miến Điện về. Trong đó có tả người đàn ông Miến mặc váy, gánh đôi thúng đi trên phố, lâu lâu lại dừng lại xốc cái váy bị tụt xuống. Anh bảo "dân tộc ấy có muốn nhanh cũng không được, họ cứ chầm chậm trôi đi như thế", với ý chế giễu không giấu giếm.
Dưới con mắt dân Vịêt văn minh, Miến Điện là vùng đất như vậy. Với Miến, tòa tổ hợp văn phòng khách sạn do bầu Đức sang xây ở thủ đô Yangon, hay mạng Miến_teo do bầu Hùng lắp đặt, là biểu hiện cho sự khai sáng của tộc Vịêt cho tộc Miến lạc hậu.
Ấy thế mà, bỗng từ đâu, vô vàn hình ảnh diễn viên, người mẫu, sinh viên, thanh niên Miến Điện đẹp đẽ và dũng cảm xuống đường sẵn sàng hi sinh đòi lại quyền tự do bầu cử lựa chọn chính thể cho mình, gây choáng ngợp dân Vịêt thông thái.
Tộc Vịêt nhanh nhất vũ trụ ở mọi lãnh vực bỗng ngác ngơ "Miến Điện hiền lành chậm rãi đây ư? Ai đã biến họ thành như hôm nay?".
Đừng phí công giải thích cho Miến. Hãy hỏi cho Vịêt? Tộc của những tinh hoa hạnh phúc bên kia địa cầu bị đặt nhầm chỗ vào nơi những xứ sở nghèo đói lạc hậu. Chỉ có thể là như thế: nhầm chỗ.
Ảnh: đàn ông Miến mặc váy xuống đường biểu tình, lâu lâu lại dừng lại xốc váy. Cạnh đó là Nữ thần Tự do công lý của phương Tây.
Có thể nói, dù có thiện chí đến mấy cộng đồng quốc tế cũng chẳng giúp được gì nhiều cho cuộc đấu tranh của nhân dân Myanmar khi bọn quân phiệt được TC (Trung Cộng) và Nga hậu thuẫn mạnh mẽ.
Một mình TC hậu thuẫn quốc tế cũng bó tay, huống hồ nay cả Nga và TC cùng hậu thuẫn thì quốc tế không thể gây được bất cứ sức ép khả dĩ nào lên nhà cầm quyền quân phiệt Myanmar. Bởi :
- Cơ quan duy nhất của Liên Hiệp Quốc có quyền trừng phạt quân phiệt Myanmar bằng hành động quân sự, bằng tòa án hình sự quốc tế hay bằng các lệnh cấm vận... Là Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc. Song TC và Nga là 2 trong 5 nước thường trực có quyền phủ quyết các nghị quyết của hội đồng này. Nghĩa là ngay cả khi 14/15 ủy viên Hội đồng Bảo an chấp thuận một nghị quyết trừng phạt nào đó, mà ủy viên còn lại là ủy viên thường trực phủ quyết thì nghị quyết đó sẽ bị vô hiệu. Vì thế Liên Hiệp Quốc không làm gì được quân phiệt Myanmar khi có TC và Nga là hai ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an hậu thuẫn.
Em chỉ mong “mọi việc sẽ ổn” thôi mà
Chẳng có điều gì có thể nhân danh
Nếu chĩa súng vào Nhân dân.
Dù ngươi là ai, từng mang khuôn mặt đẹp đẽ nào
Khi chĩa súng vào Nhân dân
Ngươi đã không còn là ai khác:
Kẻ phản bội Nhân dân!
Khi xả đạn vào Nhân dân
dù trên trán của ngươi có vẽ bất cứ ngôi sao rực rỡ nào, có vẽ bất cứ ánh hào quang mặt trời rực rỡ nào
Ngươi chỉ còn một khuôn mặt:
Giết người!
Và khi người lính buông súng
Nhân dân ôm anh vào lòng
Con ơi! Nhân dân nghèo
Chỉ có Nước mắt
Chào đón con thôi.
Tôi viết bài này đã 3 hôm. Đâu phải để mừng ngày 8/3. Cũng không phải để đưa một tin hot. Tôi viết rồi thấy nghẹn và dừng. Rồi nghĩ mãi, và lại tiếp tục. Lần này, không biết xong không...
Hàng trăm người tề tựu ở Mandalay hôm thứ Năm để dự tang lễ của em, cô gái 19 tuổi bị bắn chết trong cuộc biểu tình chống đảo chính ở Myanmar một ngày trước đó.
Kyal Sin, được biết đến với cái tên Angel, khi ngã xuống đang mặc một chiếc áo phông có dòng chữ "Everything will be OK - Mọi việc sẽ tốt”.
Khi viên đạn ghim vào đầu em, quá bất ngờ, chắc em còn chưa kịp biết điều gì vừa xảy đến với mình. Nhưng không phải em không dự liệu điều khủng khiếp nhất có thể đến với em nên đã viết sẵn trên tường nhà FB của mình: “"Tôi thuộc nhóm máu A. Nếu tôi có mất mạng, xin hãy quyên góp giác mạc và nội tạng của tôi cho những người cần nó."
Như vậy là em đã biểu đạt thật nhẹ nhàng, rành mạch: Dù tôi chỉ mong “mọi việc sẽ ổn” cho đất nước tôi, tôi cũng biết là “tôi có thể mất mạng”; và dù cho có thể chết, tôi vẫn biểu tình, đòi hỏi điều đó cùng bạn bè, người dân tôi.
Biểu tình ở Myanmar
Cậu bé mặc áo người dơi bị thương ở mang tai vì đạn cao su hôm 26 tháng 2 nhưng vẫn không khóc, ánh mắt không chút hoảng sợ, tay vẫn đưa ba ngón lên chào - kiểu chào được dùng đầu tiên sau cuộc đảo chính 2014 ở Thái Lan, từ đó được cho là biểu tượng của tình đoàn kết và sự phản kháng trong các phong trào dân chủ ở Đông Nam Á.
Hình ảnh cậu lan tràn trên các mạng xã hội twitter, trendsmap, FB, ... như là một trong các biểu tượng của cuộc đấu tranh vì dân chủ ở Myanmar.
Trong hình là cô Thuzar Wint Lwin, 23 tuổi, Hoa hậu Hoàn vũ Myanmar 2020, đã luôn tích cực tham gia xuống đường biểu tình trong thời gian qua. Cô mới viết một thông điệp rất khẳng khái : "Tôi không chết đói khi tham gia phong trào Bất Tuân Dân Sự trong một hoặc hai tháng, nhưng nhiều người dân sẽ chết nếu chúng ta không thể có dân chủ."
Sau khi cuộc đảo chính xảy ra, ngày 05/02/2021, cô đã đăng Livestream để phát đi thông điệp : "Chúng tôi, những người dân Myanmar cần các bạn ! Xin hãy sử dụng quyền Tự Do mà các bạn đang có để truyền đi thông điệp kêu gọi của chúng tôi ra quốc tế !"
Cho đến tận bây giờ cô vẫn miệt mài xuống đường biểu tình hàng ngày cùng với các bạn và những người dân của mình.
Ở Myanmar người ta tin rằng đàn ông đi dưới váy áo đàn bà thì sẽ bị xui xẻo. Nhân dân Myanmar lập chiến lũy có hai tầng: dưới đất thì các chướng ngại vật, còn bên trên là váy áo của chị em (ảnh 1).
Người biểu tình thì đứng sau; còn chiếm vị trí "tiên phong" và "cao cả" là váy áo (ảnh 2).
Mà hình như có hiệu quả thật: tất cả binh lính chống biểu tình vũ trang đầy mình, tuyệt không có ai vượt qua ranh giới bên trên là hàng váy áo phơ phất nhẹ nhàng (ảnh 3).
Giải pháp của lực lượng đàn áp: cho người cắt dây treo váy áo (hình 4)!
Nói theo kiểu Việt Nam, cách đấu tranh của nhân dân Myanmar quả là "đậm đà bản sắc dân tộc"!
Khi nhân dân dùng đến cả váy áo (lại theo cách nói của một người Việt Nam, ai có súng dùng súng ai có gươm dùng gươm, không có súng có gươm thì dùng... váy áo!) làm vũ khí, thì chính quyền quân sự của tướng Min Aung Hlaing thật đã tận cùng xui xẻo, sự sụp đổ của nó đã được báo trước!
Một dân tộc đang trỗi dậy
LS Lê Văn Luân
1. Một dân tộc đã thức tỉnh (1)
Hôm qua, tôi lạc vào thế giới của những người Myanmar.
Tất cả các tài khoản, rất đông người theo dõi, có tài khoản cả triệu người, và tất cả bọn họ đủ thành phần (trí thức, sinh viên, nghệ sỹ, nhà báo, nhà hoạt động chính trị, người bình dân...) đều đưa những thông tin về đất nước Myanmar với tinh thần đấu tranh kiên cường nhất.
Họ cùng nhau nói về các quyền chính trị và lên án hành động khủng bố tàn bạo của chính quyền quân sự vừa đảo chính.
Những người dân ở đây, có một đặc điểm chung, phần lớn đều để hình bà Aung San Suu Kyi là biểu tượng, phần khác thì hình giơ 3 ngón tay làm chỉ dấu phản kháng chính trị đòi tự do, dân chủ như thông điệp xuất phát từ bộ phim Đấu trường sinh tử (The Hunger Games).
Một dân tộc đang trỗi dậy, với sức mạnh của đoàn kết và lòng ái quốc mãnh liệt trong từng giây phút, trong từng huyết quản của mỗi con người. Họ sôi sục lòng yêu nước và không nao núng trước bất cứ sự đe doạ hoặc hành động bạo lực nào.
Đây chính là đất nước của họ, tự do và tương lai của họ, họ đang cho thấy họ xứng đáng đến thế nào và cho ta biết mục đích cũng như ý nghĩa của cuộc sống là gì.
2. Từ các bạn nghĩ về chúng tôi (2)
Khi chúng tôi còn đang run sợ và chẳng biết mình muốn gì
Các bạn đã hiên ngang giữa đất trời để nói về nền dân chủ
Các bạn đã cùng nhau xuống đường trước họng súng của những tên độc tài man rợ
Hai nhà thơ Myanmar bị giết trong cùng một ngày
Trang mạng của Hội Văn bút Quốc tế (PEN International) vừa đăng tin hai nhà thơ, một nam một nữ, K Za Win và Daw Myint Myint Zin bị nhà cầm quyền quân sự Myanmar bắn chết trong cuộc biểu tình ngày 3 tháng Ba vừa qua.
Salil Tripathi, Chủ tịch Ủy ban Nhà văn bị cầm tù của Hội Văn bút Quốc tế nói: “Nhà thơ thì có lời; chính quyền thì có súng. Nhà thơ làm những gì họ có thể bằng những công cụ họ có – viết, biểu đạt, nói. Chính quyền làm điều duy nhất họ biết với công cụ họ có. Quân lính của họ nổ súng. Lời nói và tư tưởng của nhà thơ sẽ tồn tại lâu hơn chính quyền – bao giờ cũng vậy. Trong Những vần thơ quỷ dữ (The Satanic Verses), Salman Rushdie nhắc nhở chúng ta những gì nhà thơ làm – “đặt tên cho những điều không thể đặt tên, chỉ ra những trò gian lận, ủng hộ, làm dấy tranh luận, định hình thế giới và ngăn nó ngủ yên.” Sự hy sinh của Daw Myint Myint Zin và K Za Win sẽ không vô ích. Khi chúng ta than khóc, chúng ta sẽ không để thế giới đi ngủ được; chúng ta sẽ ghi nhớ và khuếch đại tiếng nói của họ lên.”
Về Daw Myint Myint Zin, trang mạng của Hội Văn bút Quốc tế cho biết cô còn có tên là Kyi Lin Aye, là nhà giáo và là nhà thơ. Khi đi biểu tình, cô ghi thông tin về nhóm máu của mình và các chi tiết khác trên cánh tay, tỏ ý muốn hiến tặng cơ thể cho ai đó cần đến nếu cô chết trong cuộc chiến đấu vì dân chủ.
Văn Việt rất muốn đăng thơ Daw Myint Myint Zin nhưng chưa thực hiện được.
Nguồn ảnh: https://tweet.lambda.dance/i/status/1367021426440429568
Về K Za Win, theo trang FB của tạp chí Văn chương châu Á Cha, “K Za Win sinh năm 1982 trong một gia đình nông dân ở Latpadaung gần Monywa. Latpadaung là một điểm nóng nơi có nhiều thôn làng bị di dời vì dự án của công ty khai thác mỏ đồng Wanbao Copper Mining Ltd. của Trung Quốc. Việc cảnh sát Myanmar dùng bạo lực đàn áp cuộc đấu tranh của những người dân địa phương Latpadaung phản đối dự án của Trung Quốc vào năm 2010 đã bộc lộ mặt tối của “quá trình chuyển giao dân chủ” ở Myanmar.”
“K Za Win là một trong số những sinh viên đã tuần hành từ Mandalay tới Yangon trong cuộc vận động năm 2015 để kêu gọi cải cách giáo dục. Vì việc đó, anh đã bị giam suốt một năm một tháng (*), trong thời gian đó anh đã hoàn thành tập thơ Câu trả lời của tôi cho Ramond.”
Dưới đây là một trong các bài thơ của anh, Lá thư từ xà lim, đăng trên trang của Hội Văn bút Quốc tế và trang tạp chí Văn chương châu Á Cha, được Ko Ko Thett dịch từ tiếng Miến sang tiếng Anh và Trần Hạnh dịch từ tiếng Anh sang tiếng Việt. Bài thơ thứ hai, Em yêu, được lấy từ trang FB của chính K Za Win, bản dịch tiếng Việt của Trần Hạnh.
Lá thư từ xà lim
Cha ơi,
Có phải dòng sông
đã bị moi ruột tanh bành,
sắp khai chiến
với cơ ngơi nhỏ bé nhà mình
bên rìa bãi chênh vênh
Chắc cha giờ đang ra trước sân nhà
đôn đáo tìm người giúp sức
đóng cọc cừ ngăn dòng nước dữ
chèn bao cát chắn che chỗ lở
Giữa dòng nước đục lờ
đang dâng nhanh như mầm măng sau mưa
chắc cha đang nhìn ái ngại
về phía vườn cây trái
đã trĩu quả chờ ngày thu hái
Chắc cha đang nghĩ ngợi
Miếng ăn gần đưa đến miệng
bỗng sắp bị ai giật mất
Có lẽ cha sẽ tìm thấy lời ủi an
trong tôn giáo
khi quán tưởng về ngũ uẩn
Có lẽ cha sẽ suy tư vì thiếu vắng
một tay giúp rập của con trai
Cha có đủ trai cả và trai út, giữa là hai gái
Nhưng thằng cả là nhà thơ đang bị giam trong ngục
Con gái lớn làm giáo viên phổ thông
Con gái nhỏ học xong lại về làm nội trợ
Con trai út còn trong trường đại học
Thằng con trai thi sĩ của cha
liệu có hữu dụng bằng con dao phát
cha thường dùng rẫy cỏ làm nương
Đừng tha thứ cho bất cứ điều gì nghe Cha
Con càng không đáng!
“Con ơi, Pho Chan, sao ta nghe quanh con
nhiều tiếng ồn vậy?”
tiếng cha hỏi con trên đầu dây
“Con ở bến xe buýt chờ đi giao
bản thảo mới viết xong cho một tờ báo”
Con đã bịa ra chuyện ấy để dối cha.
Cả đứa con dối cha trên bến ấy
lẫn những phường côn đồ phỉnh phờ
với đầu lưỡi ngọt ngào dẻo quẹo
“Vì những người nông dân là hậu phương vững chắc”
để có sự hậu thuẫn của cha
Hãy khinh ghét chúng hết thảy
Căm ghét tất cả lũ chúng nó
Kẻ trộm gian manh nhưng tay không
Còn lũ côn đồ thì được trang bị tận răng
Nếu trộm cắp không quản lý được
Nếu côn đồ không quản lý được
Thì chính quyền sinh ra để làm gì?
Rừng có ra nông nỗi nào
Núi có ra nông nỗi nào
Sông có ra nông nỗi nào
Chúng đâu buồn đoái hoài
Chúng yêu nước
Như yêu trái dừa có thể mang đi nạo
vắt kiệt từ trong ra ngoài
cả nước lẫn cái
Từng nấc, từng nấc một
để tôn ngai vàng chúng thêm cao
chúng sẽ chĩa súng vào ấn đường đức Phật
Chúng là loài vô lại
Để chửi rủa loài vô nhân như vậy
nếu bị cấm bởi đức tin tôn giáo
con xin nguyện từ bỏ tôn giáo ấy
Con sẽ vì cha
Nhuộm bầu khí quyển thật xanh
Giờ có lẽ cha chưa biết được
Nhưng con trai cha
Có phận sự đấu tranh
đòi những kẻ khoác áo cảnh sát
không được làm hại dân lành
Rồi sẽ có một ngày
con trai cha, không phải là kẻ trộm
chẳng phải phường côn đồ,
sẽ trở nên hữu dụng
như con dao phát cỏ
cha vẫn dùng làm nương
Còn trong lúc này, thưa Cha
hãy cứ suy tư về ruộng vườn cây trái
Và cày cuốc với đôi vai trần
Hãy hát tiếp bài ca
Hội Nông dân Đoàn kết
Mãi mãi là con của cha
K Za Win
Xà lim số 1, Khu 10
Trại giam Thayawaddy
Em yêu
Như một cảnh đẹp không thể còn thấy lại
Như một nét tinh khôi sẽ biến đi mãi mãi
Như một linh hồn không sống lần thứ hai
Dù có bao nhiêu lần lặp lại
Dù có bao nhiêu lần lặp lại
Chỉ giản đơn vậy
Không gì hơn, anh muốn được hôn em.
Hơn 600 cảnh sát Myanmar tham gia biểu tình với dân
05/03/2021 22:44 GMT+7
Trần Phương
TTO - Số cảnh sát từ chức để tham gia phong trào bất tuân dân sự (CDM) ở Myanmar đã lên đến hơn 600 người, bao gồm một số sĩ quan cấp cao.
1. Hàng chục cảnh sát Myanmar chống lệnh, vượt biên sang Ấn Độ
2. Sốc với cảnh tượng kéo lê người biểu tình trên đường ở Myanmar
3. Mỹ áp trừng phạt mới với quân đội Myanmar, kêu gọi ngưng đàn áp
Cảnh sát Myanmar bắn đạn cao su về phía người biểu tình ở Yangon ngày 28-2 - Ảnh: REUTERS
Tờ Irrawaddy ngày 5-3 cho biết số cảnh sát từ chức tăng mạnh khi chính quyền Myanmar tăng cường sử dụng bạo lực đối với người biểu tình từ cuối tháng 2-2021. Tính đến ngày 4-3 đã có hơn 500 cảnh sát tham gia phong trào biểu tình CDM và thêm ít nhất 100 người gia nhập trong ngày 5-3.
Những cảnh sát từ chức để phản đối chính quyền thuộc nhiều lực lượng như điều tra tội phạm, đặc nhiệm, an ninh và an ninh du lịch…, một cảnh sát ở Naypyidaw nêu chi tiết.
Theo cảnh sát này, việc thiếu tá lực lượng đặc nhiệm Tin Min Tun tham gia phong trào biểu tình đã gây ảnh hưởng lớn đến các sĩ quan khác.
Xà rông phụ nữ giúp ngăn chặn hành vi đàn áp người dân Miến Điện
V. Giang
Mar 5, 2021
YANGON, Miến Điện (NV) – Các tấm xà rông (sarong) treo trên dây chăng qua đường có vẻ là điều vô hại, nhưng sự kiêng kỵ đã có từ nhiều đời nay liên quan tới y phục phụ nữ đã khiến lực lượng an ninh chính quyền Miến Điện đã phải chùn chân trên đường, khi tấn công đàn áp thành phần tranh đấu đòi tự do và dân chủ.
Theo bản tin hãng thông tấn AFP hôm Thứ Sáu, 5 Tháng Ba, người dân Miến Điện đang cùng nhau ào ạt xuống đường biểu tình, phản kháng chế độ quân sự độc tài sau cuộc đảo chánh hôm 1 Tháng Hai. Chế độ huy động cảnh sát và quân đội để đàn áp, sử dụng hơi cay, lựu đạn khói, đạn cao su, và ngay cả đạn thật, để bắn vào người dân. Đáp lại, người dân Miến Điện đã vận dụng những chiến thuật linh hoạt, sáng tạo, để đối phó với sức mạnh của bạo quyền.
Người dân Miến Điện treo xà rông phụ nữ ngang đường để cản bước tiến của lực lượng an ninh chế độ độc tài. (Hình: STR/AFP via Getty Images)
Một trong những cách đối phó mới nhất là treo đồ lót và xà rông của phụ nữ trên dây chăng qua đường.
Ai bắn người Dân Myanmar?
Lưu Trọng Văn
HÃY ĐẾN XEM MÁU CHẢY TRÊN ĐƯỜNG
Theo dõi tình hình quân đội làm đảo chính và đàn áp biểu tình của người dân, bắn chết dân thường ở Myanmar (2021) nhớ lại Tây Ban Nha (1937) trong thơ của nhà thơ Chile Pablo Neruda (1904 - 1973).
Lũ tướng già phản bội:
Hãy nhìn kỹ ngôi nhà ta đã chết
Hãy nhìn kỹ nước Tây Ban Nha thương tích
Nhưng từ mỗi ngôi nhà đã chết
Sẽ vụt lên thanh sắt đỏ thay hoa
Nhưng từ mỗi vết thương của đất nước Tây Ban Nha
Lại sẽ có Tây Ban Nha nổi dậy
Những khẩu súng cùng với đôi mắt cháy
sẽ nảy lên từ em bé hi sinh
Nhưng từ mỗi tội ác của chúng bay
sẽ nảy ra vô số đạn
Một ngày kia
sẽ nằm giữa tim bay
Bạn sẽ hỏi vì sao thơ tôi
Không nói đến mộng mơ, hoa lá
Không nói đến những hoả diệm sơn hùng vĩ
Của đất nước quê hương?
Hãy đến xem máu chảy trên đường
Hãy đến xem
Máu chảy trên đường
Hãy đến xem máu chảy
Trên đường!
(Nguồn: Thơ Pablô Nêruđa, nhiều người dịch, NXB Văn học, 1974)
Tìm hiểu Myanmar gã nghi ngờ việc giới lãnh đạo quân sự chủ động lệnh cho nổ súng thảm sát đồng bào mình.
Các tướng lĩnh làm đảo chính liệu có dại dột đổ lửa thêm dầu khi họ cam kết sẽ tổ chức bầu cử dân chủ và trao chính quyền cho ai thắng cử trung thực sau một năm?
Cần phải rất tỉnh táo nhận định tình hình Myanmar hiện nay để thấy rõ đâu là nguyên nhân chính tạo ra khủng hoảng đau lòng này.
Đến giờ giới quân sự chưa hề nói về cái chết của hơn 50 người biểu tình trong khi chính họ ra lệnh quân đội không được bắn đạn thật và chỉ được bắn đạn cao su dưới chân người biểu tình thôi.
Nếu đây là lệnh thật sự của họ thì tại sao lại có hơn 50 người biểu tình bị nã đạn thật và hàng trăm người bị thương nặng vì bị nã đạn cao su ở phần trên?
Phải chăng họ đã không kiểm soát được chính lực lượng của họ? Và kẻ nào đã chủ động thảm sát người biểu tình?
Hãy bình tâm xem xét kẻ nào được lợi do Myanmar hỗn loạn? Kẻ nào mong muốn quân đội bắn giết đồng bào mình để bị thế giới trừng phạt?
Có thể kẻ mong muốn thế giới trừng phạt Myanmar do thực sự cũng không nắm được quân đội Myanmar nên cố tình tạo ra các thảm cảnh để thế giới trừng phạt Myanmar buộc Myanmar phải lệ thuộc mình.
Nếu tìm hiểu lịch sử quân đội Myanmar thì thấy họ có ba giá trị cốt lõi mà họ cam kết bảo vệ. Đó là toàn vẹn liên bang, đoàn kết các dân tộc trong liên bang. Chính vì vậy họ không khoan nhượng trong việc đàn áp các dân tộc, bộ tộc đòi ly khai. Và vì việc này họ bị thế giới lên án vi phạm nhân quyền. Giá trị thứ ba là toàn vẹn lãnh thổ cùng độc lập tự chủ. Cũng chính vì vậy họ chống lại bất cứ sự can thiệp nào của nước ngoài, họ chống lại cả các công trình xây dựng của Trung Quốc nếu không đem lại lợi ích quốc gia, họ cũng không chịu trở thành con rối của Trung Quốc để Trung Quốc thao túng.
Hơn ai hết Trung Quốc biết rõ điều này. Chính vì vậy, không ai khác Trung Quốc đã lợi dụng tình hình để lái con thuyền Myanmar vào quỹ đạo của Trung Quốc.
Nhưng liệu lãnh đạo quân đội Myanmar có dễ dàng lọt vào quỹ đạo của Tập không?
Theo gã không dễ, vì tính nguyên tắc ba giá trị cốt lõi mà chính họ cột trong Hiến pháp Myanmar năm 2008 kia. Và cũng chính nhân danh bảo vệ các giá trị đó mà quân đội và cảnh sát sát cánh bên nhau, mà có sự tương đối thống nhất của đa số chỉ huy quân đội, cảnh sát.
Nhiều nhà nghiên cứu chuyên sâu về Myanmar đã đưa ra lời khuyên muốn giải quyết vấn đề Myanmar phải hiểu tính đặc thù tồn tại hơn 50 năm của các thể chế Myanmar cùng vị trí địa lý chính trị ngàn đời nay bên các nước lớn Trung Quốc, Ấn Độ.
Thực tế có tình hình khủng hoảng như hiện nay ngoài tính bảo thủ và quyền lực muốn chi phối của quân đội nhân danh bảo vệ ba giá trị cốt lõi, có sự non yếu của chính quyền dân chủ do bà Sang Kui Syi không chính danh lãnh đạo. Nhưng dù bất cứ lý do gì thì hành động đảo chính một chính thể qua bầu cử dân chủ cũng là tội ác. Và tội ác ấy nhân lên gấp bội khi tình hình không được kiểm soát dẫn đến cái chết của người biểu tình.
Mọi tội ác đều phải lên án và căm giận.
Mọi tội ác đều phải bị trừng phạt.
Nhưng giải quyết khủng hoảng mới là điều quan trọng. Vai trò của các nước lớn ra sao? Vai trò của LHQ ra sao? Vai trò của ASEAN ra sao? Những ngày qua đã bộc lộ phần nào sự bất lực.
Vậy, cần làm gì lúc này? Liệu các nhà lãnh đạo quân đội Myanmar sẽ đem việc nếu các anh dồn ép tôi, tôi sẽ ngả vào phe Trung Quốc cộng sản đối nghịch của các anh đấy để làm con bài ngã giá?
Chính vì lường trước con bài này mà Mỹ cùng EU, Nhật, Ấn Độ chưa tung ra những quả đấm sắt trừng phạt phe quân đội.
Và dù có tung ra các đòn trừng phạt đến đâu chăng nữa như trừng phạt Bắc Triều Tiên, Iran thì cũng khó làm thay đổi thời cuộc vì thế giới thực tế đã phân hai cực trong đó cộng sản Trung Quốc nghiễm nhiêm làm chủ một cực.
Vậy thì lối thoát chỉ còn ở chính nội bộ Myanmar mà thôi. Tất cả rồi sẽ đến thoả hiệp vì lãnh đạo quân sự Myanmar không dại gì rúc vào tầm trói buộc của Trung Quốc, kẻ mà họ quá hiểu về dã tâm bành trướng, để tính chính danh bảo vệ ba giá trị cốt lõi của họ không còn nữa, dẫn đến các cuộc lật đổ ngay trong lực lượng của họ. Và phe dân chủ biểu tình cũng sẽ hiểu rằng dân chủ thực sự là cả một quá trình dài lâu phụ thuộc vào chính dân tộc của họ trong quá trình trưởng thành cùng các lãnh tụ thực sự xuất sắc.
Bài giải chỉ còn là thời gian một năm theo cam kết lãnh đạo quân sự sẽ tổ chức bầu cử để có một chính quyền dân chủ mức nào đó mà mọi phe và thế giới chấp nhận được.
Để rồi thời gian và sự trưởng thành sẽ phân xử.
Tất nhiên sẽ còn các phương án khác đó là không khoan nhượng để rõ ai thắng ai. Sẽ có tắm máu khủng khiếp nhưng ai đó cũng có lý cho rằng cái giá của Tự do, Dân chủ không bao giờ rẻ.
Và cũng có phương án có đảo chính trong giới quân sự để lực lượng ôn hoà lên tạo hình ảnh chấp nhận được cho việc trả tự do các chính khách và sớm bầu cử.
Cách này là tốt nhất.
Nhưng ai là lực lượng hậu thuẫn cho họ?
Chưa có hy vọng để tìm chính xác câu trả lời.
L.T.V.
Tác giả gửi BVN
Đọc thêm
1. Chính quyền quân phiệt Myanmar: Khủng bố chống lại chính người dân của mình
Till Fähnders
Hiếu Bá Linh dịch
Cuộc biểu tình để tưởng nhớ cô Kyal Sin, là người biểu tình bị bắn ở Mandalay Ảnh: Reuters
Nhiều người bị bắn chết ở Myanmar – Người biểu tình đau buồn nhưng vẫn tiếp tục phản kháng
Hôm qua, thứ Tư là ngày đẫm máu nhất kể từ khi các cuộc biểu tình bắt đầu ở quốc gia Đông Nam Á này. Các nhà hoạt động nhân quyền suy đoán rằng, có một chiến lược quân sự phối hợp đằng sau việc này. Đó là cuộc khủng bố chống lại chính người dân của mình.
Bắn các phát súng mà hầu như không có cảnh báo trước. Trong nhiều trường hợp, các viên đạn đã bay thẳng vào đầu người biểu tình. Hàng chục người đã thiệt mạng theo cách này. Trong số đó có cô Ma Kyal Sin, 19 tuổi. Lập tức, cô ấy đã trở thành thiên thần bất tử của cuộc tắm máu này ở Myanmar.
Có lẽ vì cô ấy còn quá trẻ, hoặc vì người ta nhanh chóng nhận ra cô ấy là ai. Có thể chỉ vì dòng chữ trên áo phông của cô ấy, nghe giống như một câu nói đùa với thông điệp lạc quan: “Mọi thứ rồi sẽ ổn thôi“. Trong những bức ảnh chụp từ quê hương Mandalay của cô, xác chết của cô nằm cạnh xác của một người đàn ông 37 tuổi bị bắn chết vào ngực. Hàng trăm người đã tham dự tang lễ của cô gái trẻ hôm nay thứ Năm 4/3. Họ hát và hô khẩu hiệu.
Bất chấp đổ máu nghiêm trọng, mọi người đã xuống đường một lần nữa vào ngày thứ Năm để đòi hỏi dân chủ. Vào những giờ quá tối, bất chấp lệnh giới nghiêm hàng đêm, họ vẫn gặp nhau để tưởng niệm và biểu lộ sự thương tiếc.
Hôm qua thứ Tư 3/3 là ngày đẫm máu nhất cho đến nay kể từ khi phong trào biểu tình bắt đầu và phản ứng tàn bạo của quân đội. Theo bà Christine Schraner Burgener, Đặc phái viên LHQ, 38 người đã bị bắn chết trong ngày hôm qua. Số người bị thương ước tính khoảng 100 người.
Theo tổ chức nhân quyền Fortify Rights, tính đến nay, đã có tổng cộng 61 người chết ở bảy khu vực và tiểu bang. Trước đó, ông Tom Andrews, báo cáo viên đặc biệt của LHQ đã nói về con số 23 người chết tính từ ngày đảo chính 1/2 cho đến ngày 1/3.