Bauxite Việt Nam

Thái Hạo 

Không hiểu vì sao lâu nay trên truyền thông và sách báo Việt Nam lại sử dụng cụm từ "Danh nhân văn hóa thế giới" đối với những nhân vật được UNESCO tham gia kỷ niệm. Vì trên thực tế UNESCO không “vinh danh” hay “công nhận” một ai đó với danh hiệu như vậy. Điều chính xác mà họ làm là: “Tham gia kỷ niệm” nhân vật ấy theo đề xuất của quốc gia thành viên. Xin lưu ý chữ “tham gia”.

Mai Phan Lợi 

Mặt trận không tiếng súng nhưng đầy máu và nước mắt của báo chí chống tham nhũng từ nay khuyết đi những cái tên kiêu hãnh nhất. Lửa nghề có thể đã tắt trên những trang giấy, trên những cánh sóng, trên những giao diện điện tử vừa khép lại ngày hôm nay, nhưng những vệt than hồng rực rỡ của nó sẽ mãi hằn sâu trong lòng những người ở lại, trong ký ức của những người dân nghèo từng được họ chìa tay cứu giúp.

Thái Hạo

Xem những bài đăng kiểu này bạn cảm thấy thế nào? Có thấy sợ, thấy rút ra “bài học sâu sắc “gì không? Một cảnh bạo loạn (dù giả định) mà được truyền thông bằng thứ ngôn ngữ đầy hào hứng (náo loạn hồ Gươm, ôi náo loạn hồ Gươm), mô tả bằng emoji và các hình ảnh “cool ngầu” sáng chói, thì nó chỉ tạo ra sự vui nhộn, giải trí, hoặc thấy kịch tính và bị kích thích với các hình tượng đậm tính sử thi, anh hùng, phiêu lưu và mãn nhãn! Nếu biết rõ đây là một tình huống giả định, thì với những gì nó đang bày ra, người ta chỉ thấy một chương trình giải trí, không hơn.

Lang Minh - Nghiên cứu viên

Trang tin (newsfeed) của tôi đầu năm 2025 ngập tràn tranh luận và mỉa mai giữa các phe để khẳng định đâu là sự thật trước hiện tượng nhiễu loạn thông tin trên mạng xã hội: kẹo rau củ, tiền từ thiện, chiến tranh Ukraine, thương chiến toàn cầu, thành viên tăng đoàn Minh Tuệ, đời tư sao Hàn Quốc…

Cơn hỗn loạn này không khỏi làm tôi liên hệ tới một chính sách gây chia rẽ trong giới quản trị truyền thông vừa diễn ra cách đây chưa đầy hai tháng: Meta (công ty mẹ của Facebook, Instagram và Threads) tuyên bố đóng cửa chương trình kiểm tra thực kiện (fact-check); thay vào đó là tính năng "ghi chú cộng đồng" – mô hình dựa vào những người dùng mạng xã hội khác để thêm ngữ cảnh hoặc cảnh báo bài đăng mà không nhất thiết dựa trên bằng chứng hay chuyên môn nào.

Chính sách trên cũng chỉ là tiếp bước hai "ông lớn": X (tên trước đó là Twitter) vào năm 2023 và YouTube năm 2024 trong quá trình giới chủ công nghệ từ bỏ trách nhiệm trực tiếp với vai trò đầu lọc nội dung, ngăn chặn phát tán tin giả từ nguồn. Có nhà bình luận phải thốt lên giờ đây mạng xã hội đã thành "miền Tây hoang dã của tin tức".

Hứa Y Định • 12 Nov 2024

Năm 1850, Paul Julius Reuter dùng chim bồ câu để chuyển tin tức từ Đức sang Bỉ. Sáng kiến này giúp rút ngắn thời gian giao nhận tin tức giữa hai nơi xuống còn bốn tiếng đồng hồ, nhanh hơn hai tiếng so với việc dùng xe lửa - phương tiện truyền tin phổ biến vào thời điểm đó.

Francesco Guarascio, Phuong Nguyen và Joe Brock / Exclusive: Inside the US push to steer Vietnam's subsea cable plans away from China / Reuters September 17, 2024

Cù Tuấn biên dịch

Tóm tắt:

* Các quan chức Mỹ đã họp về tình trạng cáp ngầm của Việt Nam, theo các nguồn tin cho biết

* Nguồn tin cho biết Mỹ đã chia sẻ thông tin tình báo với Hà Nội về khả năng cáp ngầm đã bị phá hoại

* Nguồn tin cho biết Việt Nam sẵn sàng hợp tác với công ty cáp HMN của Trung Quốc

* APTelecom đang nỗ lực thuyết phục Hà Nội không hợp tác với HMN, theo các nguồn tin cho biết

New York Times: Vụ bắt ông chủ của Telegram đang đe dọa nền tảng truyền thông thống trị về cuộc chiến ở Ukraine

Cù Tuấn biên dịch phóng sự của New York Times

Tóm tắt: Việc bắt giữ nhà sáng lập Telegram đã làm nổi bật vị thế to lớn của ứng dụng nhắn tin này trong cuộc chiến đẫm máu nhất ở châu Âu kể từ Thế chiến II.

----

Việc bắt giữ Pavel Durov, người sáng lập ứng dụng nhắn tin Telegram, tại Paris vào ngày 24.8 đã làm dấy lên câu hỏi về tương lai của một nền tảng vốn đóng vai trò định hình nhận thức của công chúng về cuộc chiến của Nga tại Ukraine.

Cuộc xâm lược của Nga năm 2022 đã giúp biến Telegram từ một công cụ giao tiếp chuyên biệt dành cho tầng lớp trí thức của Nga thành một hiện tượng toàn cầu. Ứng dụng này đã cho phép hàng triệu người theo dõi diễn biến chiến trường gần như theo thời gian thực, biến những người lính thành người kể chuyện về cuộc xung đột đang diễn ra xung quanh họ và trao cho cả những người tuyên truyền và những người bất đồng chính kiến một sân khấu để thể hiện trong cuộc đấu tranh giành trái tim và khối óc của những người theo dõi cuộc chiến.

Telegram được ông Durov cùng anh trai thành lập vào năm 2013. Các công tố viên Pháp cho biết Durov, một công dân Pháp gốc Nga, đã bị bắt giữ liên quan đến cuộc điều tra được mở vào tháng trước về hoạt động tội phạm trên ứng dụng này và tình trạng thiếu hợp tác với cơ quan thực thi pháp luật.

Theo Trung tâm Levada, một tổ chức thăm dò ý kiến độc lập của Nga, hiện nay cứ hai công dân Nga thì có một người sử dụng Telegram để lấy thông tin hoặc giao tiếp với người khác, tăng từ mức khoảng 38 phần trăm vào đầu cuộc chiến.

Nhiều người Nga đã chuyển sang ứng dụng nhắn tin này để biết tin tức về cuộc chiến sau khi Điện Kremlin cấm hầu hết các nền tảng truyền thông xã hội lớn khác của phương Tây tại quốc gia này, bao gồm Facebook và Instagram. Chính phủ Nga cũng đã đóng cửa một số tờ báo, trang web, đài phát thanh và truyền hình độc lập, và bỏ tù hàng trăm người vì đặt câu hỏi về cách truyền thông Nga tường thuật chính thức về cuộc chiến.

Theo một cuộc thăm dò do Levada thực hiện vào tháng 4, cứ bốn người Nga thì có một người đọc các bảng tin công cộng của Telegram, mà được gọi là các kênh, để có được góc nhìn chân thực hơn về cuộc chiến. Năm năm trước, con số đó chỉ là 1 phần trăm.

Những người khác bị thu hút bởi tính năng mã hóa mạnh mẽ và cài đặt quyền riêng tư của ứng dụng này, khiến nó trở thành phương tiện hấp dẫn để truyền đạt thông tin nhạy cảm trong thời điểm kiểm duyệt và đàn áp gia tăng ở Nga.

Sự kết hợp giữa lượng người dùng lớn của Telegram và tính bảo mật được cho là của nền tảng này đã khiến nó trở thành công cụ truyền thông được ưa chuộng ở Nga đối với cả những người ủng hộ và những người phản đối cuộc xâm lược.

Các nhà báo độc lập hiện đang sống lưu vong đã sử dụng ứng dụng này để tiếp tục đưa tin về cuộc chiến và thông báo cho khán giả Nga về thiệt hại của nó. Những người hâm mộ quân sự Nga và nhà phân tích dữ liệu vệ tinh trước đây ít được biết đến đã thu hút hàng triệu người theo dõi trên Telegram sau cuộc xâm lược, và họ trở thành trọng tài quan trọng để nêu ý kiến về diễn biến của cuộc chiến. Những người tình nguyện Nga đã sử dụng ứng dụng này để gây quỹ cho quân đội Nga và giúp sơ tán các dân thường bị kẹt trong cuộc chiến.

Telegram cũng đã trở thành một nguồn thông tin chiến tranh nổi bật ở Ukraine. Ví dụ, nhiều người Ukraine đã chuyển sang sử dụng Telegram để cảnh báo không kích, được coi là nhanh hơn ứng dụng chính thức của Chính phủ Ukraine.

Nhưng có lẽ điều đáng nói nhất là những người lính tiền tuyến đã chuyển sang dùng Telegram để ghi lại cuộc sống và cái chết của họ. Việc này đã thay đổi bản chất của cách thông tin lan truyền trong thời chiến. Việc Telegram không hạn chế nội dung bạo lực có nghĩa là ứng dụng này đã trở thành cổng thông tin cho một số video chiến đấu ghê rợn nhất, phơi bày thực tế của cuộc chiến tranh thế kỷ 21, nơi máy bay không người lái và máy quay đeo trên người đã tạo ra một số lượng cảnh quay thời gian thực khổng lồ chưa từng có.

Binh lính Nga cũng thường xuyên sử dụng Telegram để trao đổi thông tin quân sự với nhau. Việc này đã nhấn mạnh cách thức chiến tranh ở Ukraine được tiến hành bằng sự kết hợp giữa công nghệ quân sự và thương mại, bao gồm cả máy bay không người lái và bộ định tuyến Starlink.

“Cho đến nay, Telegram có lẽ đã trở thành phương tiện chính để chỉ huy và kiểm soát các đơn vị quân đội”, một nhóm các nhà phân tích quân sự Nga ủng hộ chiến tranh, được gọi là Rybar, đã viết trên Telegram sau khi ông Durov bị bắt giữ.

Rybar nói thêm rằng việc bắt giữ ông Durov đã cho thấy nhu cầu của Nga trong việc phát triển các kênh liên lạc quân sự an toàn hơn.

Sức mạnh định hình câu chuyện về cuộc chiến của Telegram đã trở nên rõ ràng vào mùa hè năm 2023, khi lãnh chúa Nga Yevgeny V. Prigozhin sử dụng ứng dụng nhắn tin này để công bố –  và sau đó tường thuật –  cuộc nổi loạn ngắn ngủi của ông chống lại bộ chỉ huy quân sự Nga. Hàng triệu người ở Nga và nước ngoài đã xem trên Telegram hình ảnh và video về đoàn xe bọc thép của ông Prigozhin tiến về Matxcơva, trong khi các kênh truyền hình của đất nước này tập trung phát các chương trình giải trí thường lệ.

Việc bắt giữ ông Durov hiện đang đe dọa vị thế của Telegram như là phương tiện truyền thông chính thống đưa tin về cuộc chiến.

Một số nhà phân tích cho biết việc bắt giữ ông có thể làm phức tạp thêm hoạt động gây quỹ của công ty, gây ra nghi ngờ về khả năng tài chính trong tương lai của công ty này. Những người khác đã bày tỏ lo ngại về tính bền vững của các biện pháp bảo vệ quyền riêng tư của Telegram sau khi phương tiện truyền thông Pháp đưa tin rằng các cơ quan thực thi pháp luật của nước này đang tìm cách truy cập vào cơ sở dữ liệu các cuộc trò chuyện riêng tư trên ứng dụng này.

Một kênh Telegram của Nga có quan hệ mật thiết với các cơ quan tình báo nước này, có tên là Baza, đã đưa tin vào ngày 26.8 rằng các quan chức an ninh Nga đã nhận được chỉ thị yêu cầu xóa ứng dụng này khỏi điện thoại của họ.

Margarita Simonyan, một giám đốc truyền thông nhà nước Nga và là một nhà tuyên truyền nổi tiếng, đã viết trên Telegram vào ngày 25.8 rằng: "Bất kỳ ai đã quen sử dụng Telegram cho các cuộc trò chuyện và tin nhắn nhạy cảm phải xóa ngay lập tức và đừng làm như vậy trong tương lai".

Chính phủ Nga đã từng cố gắng đẩy mọi người ra khỏi Telegram trước đây, một phần vì sợ cung cấp thông tin an ninh quốc gia nhạy cảm cho công ty do ông Durov điều hành. Nhưng nỗ lực năm 2018 nhằm chặn quyền truy cập vào ứng dụng này hầu như là vô ích, và chính phủ Nga đã từ bỏ những nỗ lực này vào hai năm sau đó.

Kể từ đó, Telegram đã trở thành kênh truyền thông chính thức của chính phủ Nga.

Ảnh: Durov, ông chủ Telegram, chụp tại San Francisco 2014

Nguồn: FB Cù Tuấn

(1) Đầu đề do BVN thêm

1. Phúc Lai GB

Tân minh nhật báo (新明日报), Singapore:

“Nhà sư khổ hạnh” của Việt Nam trở nên nổi tiếng sau khi đi bộ 1.500 km

Thích Minh Tuệ được theo sau bởi một nhóm người mặc (cùng) trang phục. (Nguồn ảnh Internet) (đã có) fan chết vì say nắng khi hành cước cùng ông.

Thái Hạo

Thú thực, nhìn vào cái tiêu đề bài báo này của Tuổi trẻ: Bà Trương Mỹ Lan phủ nhận thao túng toàn bộ, tôi phải đoán mò mãi. "Phủ nhận thao túng toàn bộ", tức là thừa nhận đã thao túng một phần ư?

Huy Đức

… ông Đỗ Trung Tá đã không ngăn Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trong việc đưa ra một quyết định sai lầm khi chủ trương sáp nhập mảng báo chí xuất bản [từ Bộ Văn hóa] vào Bộ Bưu chính Viễn thông để lập ra Bộ Thông tin Truyền thông.

Gán ghép khiên cưỡng hai lĩnh vực có nhiều khác biệt này, đã cho một cái tên dễ gây nhầm lẫn chức năng, “thông tin truyền thông”, và nhầm lẫn khi chọn người nắm bộ. Ba đời bộ trưởng sau đó đã chú trọng truyền thông nặng màu tuyên giáo thay vì chớp đúng thời cơ, phát triển kinh tế số, công nghệ thông tin trên nền tảng viễn thông được thiết lập 2 thập niên trước đó.

Bộ trưởng Lê Doãn Hợp, một người ngoại đạo cả về báo chí lẫn công nghệ thông tin, với thời gian nắm bộ 4 năm đã không để lại nhiều dấu ấn lên mảng công nghệ thông tin và bưu chính viễn thông.

Thay ông là Nguyễn Bắc Son, một người “đánh hơi” rất nhanh mùi tiền ở mảng viễn thông. Ông Son cùng người kế nhiệm, Trương Minh Tuấn, đều nhanh chóng vào tù vì tiền bạc.

Có lẽ cũng ít ai để ý, người soạn Quy hoạch báo chí dẫn đến việc xóa sổ một số tờ báo tử tế, làm xất bất xang bang nhiều tờ báo khác và đang đặt số phận của những tờ như Thanh niên, Tuổi trẻ trước một tương lai bất định… lại chính là Nguyễn Bắc Son, hình ảnh tiêu biểu của một quan tham nhũng.

Khi tướng Nguyễn Mạnh Hùng về Bộ, với xuất thân là một người đứng đầu Viettel, nhiều người đã đặt kỳ vọng vào ông. Phải là những người biết Nguyễn Mạnh Hùng trước đó mới không ngạc nhiên khi về sau thấy ông nắm báo chí còn tuyên giáo hơn tuyên giáo. Trong lịch sử chính trị Việt Nam kể từ thập niên 1990s, Nguyễn Mạnh Hùng là bộ trưởng ít chính sách và nhiều khẩu hiệu nhất.

Thay vì đưa ra những chính sách phát triển công nghệ đúng đắn, những gì mà chúng ta chứng kiến là sự hăm hở sử dụng công nghệ kiểm soát báo chí [không cần một người hiểu biết báo chí cũng đủ thấy, không có gì đần độn hơn là sử dụng công cụ thông minh để đếm bài tích cực, canh bài tiêu cực trên các báo]. Một thời đánh đu với “4.0”, từng hô hào doanh nghiệp ném tiền “đầu tư bánh vẽ” và kết quả của gần 4 năm làm bộ trưởng là những số không to tướng.

*Hội nghị “giữa nhiệm kỳ” không nói được điếu gì.

Phạm Trần

Vietnam’s press freedom is considered in “very serious condition” as the country ranks 178 out of 180 measured countries in the World Press Freedom Index. Vietnam fell four places from its 174th position in 2022. The index was released by the press freedom advocacy group Reporters Without Borders (RSF) on May 3, which marked the 30th anniversary of World Press Freedom Day. Vietnam’s ranking this year is only above that of China and North Korea (The Vietnamese Magazine, ngày 08/05/2023)

Tạm dịch: ”Tự do báo chí ở Việt Nam lâm vào tình trạng rất nghiêm trọng, đứng hàng thứ 178 trên tổng số 180 nước trong bảng số Tự do báo chí trên Thế giới. Việt Nam tụt 4 hạng từ hàng thứ 174 năm 2022. Bảng thống kê này do Tổ chức Phóng viên không biên giới (Reporters Without Borders,RSF) công bố ngày 3/5 (2023), đánh dấu 30 năm kỷ niệm Ngày Tự do báo chí Thế giới. Việt Nam lần này chỉ đứng trên Trung Quốc và Bắc Hàn.”

Chu Mộng Long

8-4-2023

Sau khi Bộ Công an điều tra và khởi tố hình sự hai vụ án lịch sử chấn động nhân tâm: Test Kit Việt Á và Chuyến bay giải cứu, dân mạng đã lôi những bài ca chống dịch ra sỉ vả. Bài ca chống dịch thì có đến chục bài, nhưng bài của thầy giáo Nguyễn Viết Sơn lại bị mang ra kết án nặng nhất.

Truy ra thì mới thấy bài của thầy giáo Rau má này chỉ là ăn theo sau bài thơ của cô giáo Chu Ngọc Thanh ở Gia Lai được Thủ tướng khen. Thủ tướng khen thì được tăng lương đấy nhé! Tiếc là Thủ tướng không khen thầy Rau má. Bây giờ thầy Rau má lại bị dân mạng chửi không thương tiếc, oan thay!

Tôi thì thấy thương chứ không ghét. Vì lương thầy cô giáo thấp, họ cần khen để tăng lương. Vì thương nên viết lại bài ca cho họ.

VOA Tiếng Việt

Việt Nam gần đây thắt chặt các quy định xử lý nội dung mà chính quyền nói là “sai sự thật” trên các nền tảng truyền thông xã hội, bắt giữ và phạt tù nhiều nhà báo, blogger và những người chia sẻ thông tin đi ngược với ý muốn của chính quyền.

Tình trạng siết chặt kiểm soát internet, cùng với việc nhà chức trách bắt giữ hàng chục nhà báo và blogger, thậm chí cả một người bán phở có tiếng, với tội danh “làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước CHXHCN” đang biến Việt Nam trở thành một trong những chế độ kiểm soát chặt chẽ nhất thế giới về truyền thông, ngôn luận và đối với các công ty truyền thông xã hội.

Phan Châu Thành

8-12-2022

Qua cuộc chiến Ukraina, mình mới để ý thấy chất lượng đa số các bạn phóng viên Việt Nam ở trong nước viết về đề tài này là cực kỳ tệ hại. Các bạn chủ yếu là cắm đầu dịch từ nguồn Nga, mà không hề kiểm tra các nguồn khác để so sánh thông tin, xem đại khái hư thực thế nào, rồi nói cho tương đối chính xác, dù biết rằng truyền thông Nga, hay thậm chí cả chính phủ Nga, thường xuyên nói dối một cách trắng trợn, có hệ thống.

Tạ Duy Anh

Tôi từng nghĩ và giờ vẫn nghĩ rằng, nếu một đời chủ tịch thành phố Hà Nội mà giải quyết xong việc chỉnh trang các tuyến vỉa hè thuộc loại xấu xí và luôn nguy hiểm cho người đi bộ, làm sạch những cái hồ nước và những con sông đang chết…thối, trả lại không gian xanh, yên bình cho những cái công viên sặc mùi thịt chó và dầu máy… thì đã xứng đáng ghi vào sử xanh thành phố. Nhưng tôi biết, ngay cả những việc đơn giản như vậy, ông bà ta cũng khó mà làm nổi.

Cơ chế chỉ là một nguyên nhân. Nguyên nhân quan trọng hơn là tài năng cá nhân.

27/07/2022

Chu Mộng Long

27-7-2022

Nghe tin anh Nguyễn Sĩ Thanh khôi phục loa phường cho trái tim đất nước, tôi mừng vui khôn xiết. Cả tuổi thơ của tôi đã ùa về, về với thiên đường xã hội chủ nghĩa.

Thú thực, tôi từng nghiện loa. Hồi đó không phải “loa phường” mà là “loa hợp tác xã”. Loa hợp tác xã phủ đến thôn đến làng.

Làng tôi ở thưa thớt, cho nên, việc cắm cái loa cũng phải ở vị trí ưu tiên. Thường là nhà cán bộ. Nhà tôi cách cái loa đến cả cây số, nên tôi cứ ao ước một ngày kia tôi phấn đấu được làm cán bộ để được gần loa, nghe loa suốt ngày. Nghe giọng thân thương, du dương trầm bỗng của chị phát thanh: “Đây là đài phát thanh tiếng nói Việt Nam, phát thanh từ Hà Nội, thủ đô nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. Nghe giọng hát tân cổ giao duyên ngọt nào đắm thắm, Cô gái tưới đậu: “Bên đất giồng mình trồng khoai lang. Bên đất giồng mình trồng dưa gang. Hỡi cô gánh nước đồng sâu, còn bao nhiêu gánh nữa để anh qua gánh giùm…” Nghe bọn Mỹ điên xuồng chống phá chủ nghĩa xã hội và giãy chết. Nghe thông báo của hợp tác xã về năng suất lúa, về sự ấm no, hạnh phúc của toàn dân… Nghe thuộc lòng những câu khẩu hiệu: “Hợp tác xã là nhà, xã viên là chủ”, “Ông thần ông thánh thì gạt một bên/ Để cho ông đội lên làm trời…”

10/07/2022

Phan Châu Thành

Thưa các cụ.

Một vài người vào đây cho rằng em đưa thông tin “một chiều”, “chỉ có lợi cho Ukraina”… và một vài người khác gật gù hưởng ứng “đọc cho biết”, “tham khảo cả hai bên”, “chiến tranh truyền thông”… nghiễm nhiên “mặc định” rằng “sự thật có thể nằm ở cả hai bên”, trên thực tế, không phải vậy đâu ạ.

Đầu tiên, đại đa số truyền thông phương Tây không do nhà nước “quản lý” hay “chỉ đạo”. Ở phương Tây không có ban Tuyên giáo để bảo truyền thông cái gì được nói, cái gì không, nhà nước cũng không thể cấm đoán, đình bản hay bắt gỡ bài…, “cơ quan” duy nhất có thể làm điều đó là Tòa Án, thông qua một bản án có hiệu lực pháp luật và chỉ có thể phạt tiền, bắt bồi thường nếu đăng tin sai. Thế nên mỗi tờ báo đăng mỗi kiểu, họ có thiên hướng chính trị khác nhau, nhưng không ai có thể mua chuộc được TẤT CẢ truyền thông phương Tây để nói như nhau. Không bao giờ.

Nguyễn Huy Cường

Thưa bạn đọc.

Không ít lần trên Facebook, tôi tỏ ý thất vọng vì nên Báo chí VN khoảng 30 năm nay thiếu “Mũi nhọn” là những cây viết sắc, thọc sâu, theo đến cùng, đủ năng lực “Lật ngửa” vấn đề lên.

Một lần đọc những bài báo viết về vụ sập cầu bên thủ đô Campuchia, đọc hết các báo, không biết nguyên nhân ở đâu?

Một lần đọc vụ một công ty lớn ở Hà Tĩnh đem rác thải của Formosa vào đổ trong những trang trại, rồi chạy ra tận Phú Thọ đổ.

Nguyễn Quang Dy

Cách đây hơn một thế kỷ, trong khi cụ Tản Đà than “Dân hai lăm triệu ai người lớn. Nước bốn ngàn năm vẫn trẻ con”, thì cụ Phan Châu Trinh đề xướng “Khai dân trí” như tư tưởng khai phóng để quốc gia khởi nghiệp. Trong khi Nhật mở cửa canh tân thành công và cất cánh thành cường quốc sau thời Minh Trị (Meiji Restoration) theo “Thoát Á luận” của Fukuzawa Yukichi, thì Việt Nam vẫn “bế quan tỏa cảng”, nên trở thành thuộc địa của Pháp.

Đến nay, Việt Nam vẫn dậm chân tại chỗ, chưa thoát khỏi “ngã ba đường”, thậm chí vẫn đang tụt hậu. Liệu Việt Nam có thể phát triển nếu vẫn nhốt những người như Trần Huỳnh Duy Thức, và thả rông Võ Hoàng Yên?

Gần đây, dư luận ồn ào về câu chuyện “thần y” Võ Hoàng Yên đang bị “thánh chửi” Nguyễn Phương Hằng (CEO của Đại Nam, vợ đại gia “Dũng Lò Vôi”) tố cáo dùng bùa ngải để lừa đảo hòng chiếm đoạt tài sản. Theo bà Phương Hằng, 14 năm qua ông Yên đã hành nghề “lang băm”, lừa đảo nhiều người cả trong và ngoài nước, làm họ “tiền mất tật mang”. Bà còn tố cáo một số “nghệ sỹ” đã ẩn danh nói xấu mình để bênh vực cho ông Yên.

Bà Phương Hằng cũng lên án “danh hài” Võ Hoài Linh, không chỉ vì đồng bóng, mà sáu tháng qua đã ỉm đi gần 14 tỷ VNĐ mà những người hảo tâm đã ủng hộ đồng bào bị lũ lụt. Về pháp lý, phải chờ cơ quan chức năng điều tra làm rõ sự thực, nhưng nếu sự thực được phanh phui thì đây là tiếng chuông cảnh tỉnh về một nhóm lợi ích có bóng dáng một giáo phái tà đạo mà chính bà ấy là nạn nhân, nay đang làm thay đổi cuộc chơi (game changer).

Chu Mộng Long

Chụp mũ ngược để bịt mồm không là trò mới mẻ của quyền lực. Phàm một cái sai bị dư luận phẫn nộ thì kẻ cầm quyền sẽ chống chế, hoặc cho một cá nhân nào đó giơ đầu chịu báng, hoặc chụp mũ ngược để bịt mồm dư luận.

VTV là tiếng nói của quyền lực, vì đó là truyền thông đại diện cho nhà nước, dù có mạo xưng là truyền thông đại chúng.

Việc cho BTV Anh Quang lên mạng cáo lỗi với biện bạch rằng do nói nhịu, rằng đó chỉ là lỗi cá nhân là cách thứ nhất VTV đang làm. Cách này giải thoát những lãnh đạo của VTV ra khỏi trách nhiệm.

Quan điểm của tôi: hoàn toàn chấp nhận thứ lỗi cho BTV Anh Quang. Bởi vì đối chiếu với bản tin gốc ngày 15/8/2020, anh ta đã lỡ thêm từ “trùng” vào cụm từ “sống ký sinh” (bản tin phát lại ngày 17/8/2020). Có thể xem đó là nói nhịu, vì từ “ký sinh” đối với những người ít học, thiếu hiểu biết thường quen mồm gắn với từ “trùng”. Ít học, thiếu hiểu biết mà làm BTV một chương trình khó thì mắc tai nạn nghề nghiệp là một tất yếu. Giống như không biết bơi mà bơi chỗ nước sâu vậy. Đã vậy thì hãy cứu anh ta khỏi chết đuối!

Nhưng dẫu có dí BTV Anh Quang vào thế giơ đầu chịu báng thì lãnh đạo VTV cũng không thể thoát trách nhiệm. Bởi không có từ “trùng”, chỉ cần nói dân bán hàng rong “sống ký sinh” thì mức độ miệt thị còn tệ hại hơn. Vì cụm từ “sống ký sinh” sẽ mang nghĩa rộng hơn, ngoài bao hàm các loại vi trùng hay côn trùng, nó còn bao hàm luôn tất cả các loài vật ký sinh khác nhau. Đã ký sinh thì đều là loài ăn bám trên thân xác kẻ khác, kể cả loại ăn bám bẩn thỉu nhất. Xem ra BTV Anh Quang, do nhịu mà đã giảm nhẹ mức độ miệt thị của bản tin gốc.

Nên nhớ, nếu đối chiếu hai bản tin thì rõ ràng cả hai BTV đọc theo văn bản đã viết sẵn chứ không phải ngẫu hứng. Cả hai không phải là MC dẫn chương trình như một số người biện bạch mà là phát thanh viên cho một phóng sự có kịch bản.