Bauxite Việt Nam

Richard Haass & David Sacks, “China Could Win Taiwan Without Fighting”, Foreign Affairs, 22/06/2026

Viên Đăng Huy biên dịch

Chính phủ Mỹ lẫn Trung Quốc đều khẳng định mối quan hệ giữa họ là mối quan hệ song phương quan trọng nhất thế giới. Hai bên cũng đồng ý rằng ngòi nổ cho một cuộc xung đột vũ trang dễ xảy ra nhất giữa họ chính là Đài Loan. Về mặt lý thuyết, việc Tổng thống Mỹ Donald Trump và nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình thảo luận sâu về Đài Loan tại Bắc Kinh hồi tháng trước, và hai nhà lãnh đạo ra về với sự thấu hiểu rõ hơn về lập trường của nhau, đáng lẽ phải là một tín hiệu đáng mừng.

Zack Cooper, “How War in Taiwan Ends”, Foreign Affairs, 06/11/2025

 Viên Đăng Huy biên dịch 

Bonny Lin, John Culver & Brian Hart 

Foreign Affairs ngày 15 tháng 5 năm 2025

Lê Bá Nhật Thắng biên dịch

Căng thẳng tại Eo biển Đài Loan đang gia tăng. Ngay cả trước khi Đài Loan bầu Lại Thanh Đức làm tổng thống vào tháng 1 năm 2024, Trung Quốc đã lên tiếng phản đối ông mạnh mẽ, gọi ông là “kẻ ly khai” và “kẻ kích động chiến tranh”. Trong những tháng gần đây, Bắc Kinh đã gia tăng các đòn công kích: vào giữa tháng 3, người phát ngôn của Văn phòng Sự vụ Đài Loan của Trung Quốc gọi Lại là “kẻ hủy hoại hòa bình hai bờ eo biển” và cáo buộc ông đang đẩy Đài Loan đến “bờ vực nguy hiểm của chiến tranh”. Hai tuần sau đó, khi Bắc Kinh tổ chức một cuộc tập trận quân sự quy mô lớn quanh Đài Loan, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đã lan truyền hình ảnh hoạt hình miêu tả Lại như một loài côn trùng. Một hình ảnh cho thấy một đôi đũa đang gắp “ký sinh trùng” Lại ra khỏi một Đài Loan đang bốc cháy.

BBC

13 tháng 6 2025

Ngay ngoài cảng cá nhỏ Ô Thạch trên bờ biển Thái Bình Dương của Đài Loan, một công ty ở hòn đảo này đang thử nghiệm một thiết bị có thể trở thành một vũ khí mới mạnh mẽ nhưng ít hào nhoáng trong kho vũ khí quân sự – drone trên biển, theo Reuters.

Chụp lại hình ảnh: Drone biển SeaShark 800 do công ty Thunder Tiger phát triển đang tham gia chuyến bay thử nghiệm ngoài khơi Ô Thạch, Đài Loan vào ngày 6/6/2025.  Nguồn hình ảnh: REUTERS

Dự án Đại Sự Ký Biển Đông

(Trích Phần I Bản Tin Biển Đông Số 146)

Vào tháng 3 năm 2024, cựu Tư lệnh Văn phòng Tình báo Hải quân Hoa Kỳ Mike Studeman đã được mời tới Đài Loan để thực hiện một loạt cuộc gặp gỡ cấp cao với các nhà lãnh đạo chính trị và quân sự của Đài Loan. Ông cũng thăm đảo Kim Môn ở Eo biển Đài Loan, nằm cách bờ biển Trung Quốc chỉ 3 dặm. Kim Môn đã chứng kiến một loạt các cuộc đối đầu trên biển gần đây giữa Trung Quốc và Đài Loan, và đây cũng là nơi tổ chức huấn luyện của lực lượng đặc nhiệm của Hoa Kỳ cho quân đội Đài Loan, theo các báo cáo truyền thông.

Một trong số những thông điệp quan trọng mà Studeman rút ra từ những cuộc gặp, đó là khi đề cập đến một động thái quân sự tiềm tàng của Trung Quốc đối với Đài Loan, câu hỏi không phải là liệu có xảy ra hay không. Câu hỏi là khi nào.

Thompson Chau, “Taiwan’s Sunflower protest legacy looms large for incoming president Lai,” Nikkei Asia, 30/04/2024

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các thế hệ mới đã bắt đầu hình thành áp lực đòi thay đổi chỉ 10 năm sau khi phong trào mở đường cho chiến thắng của Đảng Dân Tiến.

Thảo Hương giới thiệu

Mộc Lan biên dịch theo Epoch Time 

Bất cứ khi nào ĐCSTQ gây áp lực lên Đài Loan, họ luôn cao giọng phản đối “Đài Loan độc lập”. Nhưng nhiều người không biết rằng chính ĐCSTQ là đảng đầu tiên chủ trương “Đài Loan độc lập”.

Katsuji Nakazawa, “In Taiwan, distrust of Xi Jinping’s China is real,” Nikkei Asia, 18/01/2024

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Thành viên của các đảng đối lập thân Bắc Kinh cũng cảm nhận được khủng hoảng.

Trước thềm cuộc bầu cử tổng thống Đài Loan, khi người dân Đài Bắc tranh luận sôi nổi nên bỏ phiếu cho ai, một cuộc tranh luận đặc biệt thú vị đã xảy ra giữa một ông già và một phụ nữ trẻ. Đáng ngạc nhiên là, trong số những từ xuất hiện nhiều nhất trong cuộc trò chuyện của họ, có Tập Cận Bình, tên nhà lãnh đạo đầy quyền lực của Trung Quốc.

Rupert Wingfield-Hayes

BBC News, Đài Loan

Bắc Kinh gọi ông Lại Thanh Đức là “kẻ gây rắc rối” và một “kẻ ly khai” nguy hiểm. Nay, ông ấy sẽ trở thành vị tổng thống tiếp theo của Đài Loan.

Chụp lại hình ảnh: Ông Lại Thanh Đức trong một cuộc vận động tranh cử ở Đài Bắc. Nguồn hình ảnh: Getty Images

Việc Trung Quốc tuyên bố Đài Loan thuộc chủ quyền lãnh thổ của mình không có gì mới – Bắc Kinh gọi hòn đảo này là một phần lãnh thổ và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đề ra mục tiêu thống nhất Đài Loan. Nhưng vào năm ngoái mối đe dọa này đã được tăng cường.

Thế nhưng, bất chấp những lời cảnh báo tiếp tục từ phía Trung Quốc đối với việc bỏ phiếu cho Đảng Dân tiến cầm quyền (DPP), hàng triệu người dân Đài Loan đã đến các điểm bỏ phiếu trong bầu trời đầy nắng và ấm áp hôm thứ Bảy 13/1 chỉ để thực hiện điều đó.

James Chang

11 Jan 2024

Đồ họa: Tùy Phong/ Luật Khoa

Ngày 13 tháng Một sắp tới, người dân Đài Loan sẽ đi bầu tổng thống cùng các nhà lập pháp mới của họ cho nhiệm kỳ bốn năm. [1] Kết quả cuộc bầu cử này có ý nghĩa lớn đối với an ninh của cả khu vực, trong đó có Việt Nam.

Bình luận của Chu Khải Nguyên

2023.09.22

Cuộc tập trận chống đổ bộ thường niên của quân đội Đài Loan mang tên Hán Quang ở TP Đài Bắc mới hôm 27/6/2023 (minh hoạ). AFP

Katsuji Nakazawa, “Xi puts top brain in charge of Taiwan unification strategy,” Nikkei Asia, 26/01/202

Biên dịch: Nguyễn Thị Thị Kim Phụng

Trong hoàn cảnh một đảng độc tài luôn có sự đấu đá, thanh lọc, Vương là một chính trị gia hiếm có, đã liên tiếp phục vụ ba triều đại – Giang Trạch Dân, người vừa qua đời ở tuổi 96; Hồ Cẩm Đào, 80 tuổi; và Tập Cận Bình, 69 tuổi – và liên tiếp được tái bổ nhiệm với tư cách là bộ não của các vị hoàng đế tối cao đầu triều.

Về các vấn đề an ninh, Tập được cho là tôn trọng lời khuyên của Vương, một người dày dạn kinh nghiệm.

Vương Hỗ Ninh đã được giao nhiệm vụ tạo ra giải pháp thay thế cho chính sách “một quốc gia, hai chế độ.”

Một nguồn thạo tin về hoạt động nội bộ của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã hé lộ bí mật về cuộc cải tổ lãnh đạo của Tổng bí thư Tập Cận Bình vào tháng 10 năm ngoái.

Tại sao một số nhà lãnh đạo được giữ lại để phục vụ thêm một nhiệm kỳ, trong khi những người khác bị loại bỏ thẳng tay?

Trong Ban Thường vụ Bộ Chính trị, có ba thành viên đã 67 tuổi, về mặt kỹ thuật thì họ chưa đủ tuổi nghỉ hưu. Cả ba người đều có thể ở lại, nhưng chỉ một người làm được điều đó.

Những người bị phế truất bao gồm nhân vật số 2, Thủ tướng Lý Khắc Cường và nhân vật số 4, Uông Dương. Chỉ có số 5 Vương Hỗ Ninh được ở lại và thăng tiến trong đội hình mới.

Nguồn tin lưu ý rằng sự thay đổi trong dàn lãnh đạo cấp cao gợi ý về chiến lược chính trị của Tập khi ông hướng tới nhiệm kỳ thứ tư. “Nhiệm vụ của Vương Hỗ Ninh là đặt nền móng cho sự thống nhất với Đài Loan.”

Nguyen Khan

Lãnh tụ Trung Cộng Đặng Tiểu Bình từng tự hào tuyên bố: “Trung Đông có dầu khí, Trung Quốc có đất hiếm.”

Song rất tiếc, hiện tại Trung Đông vẫn đang nắm quyền “sinh sát” dầu khí, đang làm mình làm mẩy với Tổng thống Mỹ Biden về việc tăng hay không tăng, tăng nhiều hay tăng ít số lượng khai thác dầu khí để ổn định giá dầu ở mức…? Nhưng Chủ tịch Trung Cộng Tập Cận Bình lại chịu chết không sử dụng được lợi thế đất hiếm trong thương chiến với Mỹ và trong tranh chấp quốc tế, dù TC đã cày nát một diện tích đất rất lớn, tác hại không nhỏ đến môi sinh để khai thác đất hiếm.

Elisabeth Braw, “China Is Stealing Taiwan’s Sand”, Foreign Policy, 11/07/2022.

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một nguồn tài nguyên quý giá đang trở thành mặt trận mới của ‘chiến tranh vùng xám.’

Vào cuối tháng 4, Cục Cảnh sát Biển Đài Loan đã nhận được một tuần phòng hạm mới, đặt tên là Tân Trúc (Hsinchu). Với trọng lượng 4.000 tấn, nó là một con quái vật khổng lồ và ngay lập tức được biên chế vào đội tàu Bắc Thái Bình Dương của Đài Loan, để bảo vệ một trong những tài nguyên biển quý giá nhất của quốc đảo: cát. Trung Quốc đang tăng cường nạo vét cát ở vùng biển quanh quần đảo. Đó là một hoạt động tinh vi nhằm khai thác nguồn cát mà Bắc Kinh rất cần – đồng thời khiến Đài Loan phải gánh chịu những chi phí lớn và suy thoái biển.

Katsuji Nakazawa, “New carrier’s name, Fujian, mirrors Xi’s Taiwan obsession,” Nikkei Asia, 30/06/2022

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Nhà lãnh đạo Trung Quốc đã dành 17 năm ở tỉnh Phúc Kiến để quan sát kỹ Đài Loan.

Tên gọi của tàu sân bay thứ ba và tiên tiến nhất của Trung Quốc, được hạ thủy tại Thượng Hải vào ngày 17/06, không phải là cái tên mà hầu hết chúng ta mong đợi.

Tàu sân bay đầu tiên của nước này, được cải tạo ở Đại Liên, thuộc tỉnh Liêu Ninh, nằm phía đông bắc, được đặt tên là Liêu Ninh. Tàu sân bay sản xuất trong nước đầu tiên của Trung Quốc, được đóng tại cùng thành phố cảng trên, được đặt tên là Sơn Đông, theo tên tỉnh nằm đối diện bên kia Vịnh Bột Hải.

David Sacks / What Is China Learning From Russia’s War in Ukraine?, Foreign Affairs, May 16, 2022

Bauxite Việt Nam dịch

Ngoài châu Âu, tác động của cuộc xâm lược của Nga đối với Ukraine được cảm nhận rõ nét nhất ở Đài Loan, cách Ukraine độ 5.000 dặm. Nhiều người Đài Loan lo rằng họ có thể là người tiếp theo phải hứng chịu cuộc xâm lược của một nước láng giềng hùng mạnh hơn. Nỗi lo sợ đó không phải là không có lý. Trong khi Ukraine và Đài Loan khác nhau về nhiều mặt, nhưng hai nước này phải đối mặt với những khó khăn chiến lược rất giống nhau, vì đều là các nền dân chủ tương đối trẻ sống cạnh nước láng giềng độc tài lớn hơn có mưu đồ lâu dài về lãnh thổ của họ.

Hôm 17.2, chính quyền Đài Loan đã đề xuất một luật mới để ngăn Trung Quốc đánh cắp công nghệ chip của họ.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Đài Loan gia tăng lo ngại rằng Trung Quốc đang đẩy mạnh hoạt động gián điệp kinh tế.

Đài Loan là nơi sản xuất phần lớn chip bán dẫn tiên tiến nhất thế giới, được sử dụng trong nhiều thứ từ máy bay chiến đấu đến điện thoại di động. Chính quyền Đài Loan từ lâu đã lo lắng về những nỗ lực của Trung Quốc nhằm sao chép sự thành công đó, bao gồm cả hoạt động gián điệp kinh tế, săn trộm tài năng và các phương pháp khác.

Nguồn ảnh: picture alliance / PantherMedia / Boris Zerwann

Lời người tuyển dịch: Chủ nhật vừa qua, Chủ tịch Tập Cận Bình đã kêu gọi Đài Loan gia nhập Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc, điều mà Tổng thống Thái Anh Văn đã bác bỏ rõ ràng.

Vào tuần trước đó, Trung Quốc đã nhiều lần điều máy bay chiến đấu đến vùng nhận dạng phòng không của Đài Loan.

Hiện nay, Lầu Năm Góc đã thừa nhận rằng các giảng viên Mỹ đang bí mật huấn luyện cho quân đội Đài Loan.

Tình hình biến chuyển nghiêm trọng và trên các báo quốc tế các nhà bình luận đánh giá sự leo thang rất khác nhau. Sau đây là bản tuyển dịch các quan điểm chính.

I.

Nhật báo STRAITS TIMES từ Singapore nhận định về tình trạng leo thang xung đột giữa Trung Quốc và Đài Loan:

“Bắc Kinh đã gửi máy bay đến vùng nhận dạng phòng không của Đài Loan liên tục trong năm ngày, kèm theo lời khẩu chiến.

Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh về quyết tâm của Trung Quốc khi tuyên bố rằng việc Đài Loan thống nhất với Trung Quốc là vì lợi ích của cả hai dân tộc và sẽ được thực hiện.

Đài Loan đã phản ứng bằng cách phổ biến một video đầy lòng yêu nước của không lực và nói rằng chỉ có người dân Đài Loan mới tự quyết định tương lai của họ. Tổng thống Thái Anh Văn nhấn mạnh rằng Trung Quốc không nên ảo tưởng và người dân Đài Loan sẽ không cúi đầu trước áp lực. Đồng thời, bà Văn đưa ra ý kiến về các cuộc thảo luận trên cơ sở bình đẳng, cho dù bà biết rõ rằng điều này Bắc Kinh sẽ không lắng nghe. Nhưng các cuộc đàm phán thực sự là cách duy nhất để thoát khỏi tranh chấp Trung Quốc-Đài Loan”.

Nhật báo LIANHE BAO (Liên hiệp báo) từ Đài Bắc lo ngại rằng:

“Đài Loan đang ngày càng trở thành con tốt trong cuộc xung đột giữa Trung Quốc và Mỹ. Cuộc Chiến tranh Lạnh mới này đang dẫn thế giới vào trong một thảm họa và chắc chắn là Đài Loan sẽ không yên trong việc này.

Cách đây không lâu, cả thế giới đã chứng kiến cảnh Washington bỏ rơi Afghanistan và các đồng minh. Không có lý do gì để tin rằng Mỹ cũng sẽ không bỏ rơi Đài Loan.

Do đó, Đài Bắc phải hành động độc lập và thận trọng. Khiêu khích Bắc Kinh và tin vào Mỹ sẽ là một phương cách sai lầm”.

Tờ báo DIARIO DE NOTICIAS từ Lisbon, Bồ Đào Nha, coi một cuộc chiến tranh giành Đài Loan là điều có thể tưởng tượng được, nhưng khó có thể xảy ra:

“Cho đến nay tranh chấp giữa Bắc Kinh và Đài Bắc chủ yếu được đấu tranh bằng lời nói, nhưng nó rất có thể dẫn đến một cuộc xung đột quân sự trong đó Hoa Kỳ cũng bị dính líu. Trung Quốc coi Đài Loan là một tỉnh ly khai.

Sau cuộc biểu dương quân lực gần đây chống lại Đài Loan, ông Tập tiếp tục chủ trương thống nhất đất nước, nhưng hiện nhấn mạnh rằng điều này nên diễn ra trong hòa bình.

Rõ ràng Bắc Kinh cũng nhận thức được rằng một cuộc xung đột vũ trang sẽ gây ra những hậu quả không thể lường trước được".

Nhật báo NIHON KEISAI SHIMBUN từ Tokyo nhận thấy có dấu hiệu xích lại gần nhau trong mối quan hệ giữa hai quốc gia:

“Nữ Tổng thống Đài Loan đã nhấn mạnh rằng đất nước của bà ấy sẽ không cúi đầu. Tuy nhiên, lời nói của bà ít mang tính đối đầu hơn so với những lần trước. Lý do của việc này có lẽ là do bài phát biểu của vị nguyên thủ Trung Quốc Tập trong ngày trước đó. Trong đó, ông Tập không một lần nói đến 'sức mạnh quân sự'. Tuyên bố quan trọng của ông được lặp lại nhiều lần, đúng hơn là 'thống nhất trong hòa bình'.

Đây là lối diễn đạt hoà hoãn hơn những người tiền nhiệm của ông Tập thích sử dụng. Sự lựa chọn từ ngữ thận trọng hơn có thể được giải thích là do căng thẳng trong cuộc xung đột giữa Bắc Kinh và Washington đã giảm bớt, nhờ vào sáng kiến của Tổng thống Mỹ Biden. Rõ ràng là Trung Quốc muốn ra hiệu nhượng bộ".

Nhật báo SYDNEY MORNING HERALD từ Úc cũng đề cập đến thái độ hung hăng của Trung Quốc, dù không liên quan đến Đài Loan, mà là đến Úc:

“Năm ngoái, biên tập viên của Thời báo Hoàn cầu do Đảng Cộng sản Trung Quốc kiểm soát đã viết rằng Úc không hơn gì kẹo cao su dính vào đế giày của Trung Quốc và phải tìm một viên đá để chà nó đi.

Tuy nhiên, trong khi đó, rõ ràng là Úc không bất lực đến mức khi chống lại Bắc Kinh, Úc đã đóng vai trò hàng đầu trong một liên minh mới được thành lập để đối phó với hành động gây hấn của ông Tập. Tất nhiên, điều đó không có nghĩa là Tập sẽ nhượng bộ, mà là sẽ cần một viên đá lớn hơn”.

II.

Nhật báo La REPUBLICA của Ý cho đây là mối đe dọa lớn nhất của thế kỷ và trận chiến giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ được quyết định ở Đài Loan. Báo này viết:

“Điều này cho thấy một thách thức toàn cầu mà nó cũng liên quan đến vấn đề nhân quyền, chúng ta hãy nghĩ đến những lời chỉ trích về cuộc đàn áp những người bất đồng chính kiến ở Hồng Kông, người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương và các dân tộc thiểu số khác.

Tập Cận Bình đã đáp trả bằng cách cáo buộc Mỹ là theo chủ nghĩa thực dân mới và gửi hàng trăm máy bay quân sự đến Đài Loan để đòi quyền 'tái thống nhất' hòn đảo này. ...

Trong khi Joe Biden muốn xây dựng một kiến trúc an ninh mới ở châu Á để nhờ đó mà Mỹ có thể tiếp tục giữ vai trò lãnh đạo thế giới, Tập lại đặt mục tiêu hoàn thành kế hoạch của Mao...

Đó là xích mích giữa hai dự án không tương thích đang diễn ra ở Đài Loan và đặt ra mối đe dọa lớn nhất trong thế kỷ của chúng ta”.

Nhật báo FRANKFURTER RUNDSCHAU của Đức cho lời đe doạ tấn công sẽ là phản ứng sai lầm và tin rằng châu Âu không nên đánh giá quá cao về kịch tính làm gia tăng căng thẳng:

“Đúng là Trung Quốc đang thử nghiệm mức giới hạn trong các mối giao dịch với Đài Loan, đặc biệt là thông qua vụ vi phạm gây nhiều tai tiếng trên không phận của hòn đảo dân chủ. Chưa hết, chúng ta phải giải thích thêm là Bắc Kinh đương nhiên chưa có kế hoạch tấn công nào.

Điều quan trọng vẫn là chúng ta phải phản đối Trung Quốc và không được đứng yên trước các hành động khiêu khích của họ. Tất cả những điều này đã xảy ra.

Châu Âu đang tăng cường sự hiện diện của mình ở vùng Thái Bình Dương, chẳng hạn như thông qua các cuộc tập trận chiến đấu cơ châu Âu loại Eurofighter với Nhật Bản và Úc. Nhưng các lời đe doạ tấn công là phản ứng sai lầm”.

Nhật báo NÉPSZAVA của Hung cho là Trung Quốc đang học hỏi từ Nga và sự gây hấn của Bắc Kinh chủ yếu được sử dụng để tập trung vào các chủ đề gây khó chịu.

“Nhiệm kỳ chủ tịch của Tập Cận Bình đã biến đường lối ngoại giao của Đảng Cộng sản trở nên hiếu chiến.

Về vấn đề này, Bắc Kinh đã học được rất nhiều từ Nga: Trung Quốc đang sử dụng các phương pháp của Điện Kremlin để thực hiện các tham vọng chính trị toàn cầu của mình.

... Nhưng sự tự tin này chỉ là lá sung. Chế độ đang bất ổn và lo lắng về tính hợp pháp của nó. Sự gây hấn không gì khác hơn là một nỗ lực chuyển hướng sự chú ý khỏi các vấn đề nội bộ”.

***

Tổng hợp từ các nguồn của Die internationale Presseschau (I); Der tägliche Blick in Europas Presse (II)

Đ. K. T.

Tác giả gửi BVN