Time vinh danh các phóng viên bị giết, bị tù là 'Nhân vật của Năm'
| Blogger Mẹ Nấm được Time chọn là nhân vật tiêu biểu của năm 2018 Hình ảnh blogger Mẹ Nấm trên tạp chí Time của Mỹ. Courtesy Time, RFA edit Ngày 11/12, tạp chí Time nổi tiếng của Mỹ đã chọn blogger Mẹ Nấm – Nguyễn Ngọc Như Quỳnh là một trong số những nhân vật tiêu biểu của thế giới trong năm 2018. Những người được chọn được Time gọi là “Những người Bảo hộ” (The Guardians). Họ là những nhà báo bị nhắm đến vì công việc của họ. >Blogger Mẹ Nấm - Nguyễn Ngọc Như Quỳnh là người vừa bị lưu đày đến Mỹ hồi tháng 10 khi đang thụ án 10 năm tù giam với cáo buộc tuyên truyền chống nhà nước vì những hoạt động kêu gọi bảo vệ môi trường và nhân quyền ôn hòa. Hình ảnh của blogger Mẹ Nấm và các thông tin về blogger này được Time đăng trong bài viết “Những người Bảo hộ và cuộc chiến với sự thật”./span> Bên cạnh đó, trong bài viết “Những người Bảo hộ và cuộc chiến với sự thật”, tạp chí của Time giới thiệu về blogger Mẹ Nấm như sau: “Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, người được biết tới với bút danh Mẹ Nấm, là một blogger người Việt Nam, bà thu hút sự chú ý của công chúng khi chỉ trích chính quyền kiểm soát bởi Đảng Cộng sản. Năm 2017, bà bị kết án 10 năm tù vì “tuyên truyền chống nhà nước”. Hồi tháng 10 năm nay, bà Quỳnh được trả tự do trong một thỏa thuận đổi lưu đày lấy tự do. Hiện nay ở Hoa Kỳ, bà cam kết sẽ tiếp tục nêu bật những vi phạm ở quê nhà”. Các báo trong nước đưa tin rầm rộ về cuộc bầu chọn Nhân vật của năm 2018, nhưng tránh đề cập đến hình ảnh blogger Mẹ Nấm trong bài viết. “Cho dù họ bị từ chối sự tự do hay bị giết hại một cách dã man, việc tôn vinh công việc của họ chấp nhận sự rủi ro là cần thiết trong thời điểm quan trọng, thời điểm mà nhiều phóng viên bị đe dọa chưa từng có trên toàn cầu,” Giám đốc Bắc Mỹ của tổ chức Phóng viên không biên giới cho hay. Theo Wikipedia, truyền thống bình chọn Nhân vật của năm được tạp chí Time bắt đầu từ năm 1927, khi các biên tập viên của tờ tạp chí này trăn trở về việc làm thế nào để có những câu chuyện hấp dẫn người đọc trong một tuần lễ "đói" tin tức. Các biên tập viên của Time luôn chịu trách nhiệm là "ban giám khảo" trong cuộc bình chọn được đánh giá là có uy tín bậc nhất trên toàn cầu. Đây là năm đầu tiên, một người đã qua đời được bầu chọn là Nhân vật của năm. Hồi năm ngoái, ”The Silence Breakers" - "Những người phá vỡ im lặng" - phong trào đại diện cho những người đứng lên tố cáo hành vi quấy rối tình dục là Nhân vật của năm. Ông Donald Trump, người thắng cử trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ cũng đã được Time bình chọn là Nhân vật của năm 2016. |
https://www.rfa.org/vietnamese/news/vietnamnews/blogger-mother-mushroom-one-of-selected-figures-by-time-12122018075234.html
Bản quyền hình ảnh: TIME
Giá trị và sự lựa chọn giá trị
Mai An Nguyễn Anh Tuấn
Một ý tưởng khá to tát và trừu tượng như thế lại chợt đến với tôi trước hai tấm ảnh không hiểu vì sao được tình cờ được xếp đặt cạnh nhau bất chợt gặp trên mạng xã hội: Mẹ Nấm Nguyễn Ngọc Như Quỳnh trìu mến cúi xuống bên hai đứa con nhỏ trên máy bay, và tấm ảnh cô ca sĩ nổi tiếng ML vênh mặt lên như đang chuẩn bị chửi nhau với ai đó…
Một người đang buộc phải rời bỏ Đất nước, tha hương, với nỗi buồn sâu thẳm cố che giấu các con sau hai năm mới gặp lại. Một người vẻ hằn học nanh nọc đang lo kiện cáo những người đã “ném đá” mình và chồng mình bởi những phát ngôn đầy kênh kiệu, thậm chí lố bịch. Hai người đều đã trở thành “người của công chúng” – người thì cố tình tạo ra thế bằng các chiêu trò lăng xê đã quen thuộc hay mới toanh trong giới showbiz, người thì vô tình bị như thế trong một hoàn cảnh não lòng…
Hai người phụ nữ của một Đất nước mà cách đây vài chục năm, một nữ văn sĩ Ba Lan đã ước ao: khi tỉnh dậy, bà sẽ trở thành người của Đất nước ấy – Đất nước Việt Nam!
Nhưng hai người phụ nữ của một dân tộc, một đất nước thống nhất và đáng tự hào như vậy giờ đã trở nên hai thế giới riêng biệt, khó có thể tìm thấy một sự đồng điệu đồng cảm nào nữa giữa họ! Bi kịch mới của Dân tộc này là sự ly tâm, sự phân cách trong sự lựa chọn Giá trị của tất cả các giới, các tầng lớp người…
Cái gì đã làm cho họ cách biệt nhau đến thế? Câu trả lời quá đơn giản, và cũng thực đau lòng: đó là do sự lựa chọn Giá trị của họ trong cõi đời này, giữa hàng đống giá trị đã đảo lộn, thay màu như tắc kè, khi các giá trị lâu nay trở thành vật mua bán đổi chác…
Sự lựa chọn không giống như mua một món đồ nữ trang, chọn một buổi hòa nhạc hay xem phim, mà là sự lựa chọn đau đớn, vật vã, liên quan đến sinh mệnh chính trị, đến cả tính mạng…
Cái Giá trị xã hội, gắn liền với giá trị cá nhân và tạo nên giá trị sự sống mà Mẹ Nấm theo đuổi, khiến chị bị khoác 10 năm tù bởi công lý XHCN, đâu có phải ở trên trời rơi xuống! Chị phản đối kẻ gây ra ô nhiễm môi trường thảm khốc mang tên hung thần Formosa, bởi từ thời đeo khăn quàng đỏ, chị cùng bao thế hệ thanh thiếu niên đã được giáo dục lòng yêu Tổ quốc, yêu Đồng bào, cũng có nghĩa là căm ghét đến xương tủy những gì làm hại đến Tổ quốc và Đồng bào. Nhưng trớ trêu thay, các thế hệ trước chị từng theo gương Paven Corsaghin, Matơrôsốp, Lưu Hồ Lan, Lôi Phong, sẵn sàng ném cả tuổi xuân cho lý tưởng cách mạng, thì đã trở thành những anh hùng, được tôn vinh, như Dương Thị Xuân Quý, Đặng Thùy Trâm…, còn đến lượt thế hệ chị, cũng những hành động như vậy, cũng niềm hăng say nhiệt huyết không kém, thì lại bị coi là phản động, phạm tội chống lại chế độ!
Ai đã có tội trong chuyện đánh tráo khái niệm, đánh cắp nội dung của những Giá trị đã được khẳng định & kiểm nghiệm trong một thời kỳ lịch sử khá dài như vậy? Sẽ tới lúc xã hội cần sòng phẳng. Nhưng lúc này, ở đây, tôi chỉ muốn nói đến cái Giá trị đã trở thành lẽ sống, nhân cách, phẩm giá của những người như Mẹ Nấm. Chị thuộc vào thế hệ có nhiều người trẻ tuổi bắt đầu thấy nhục nhã ê chề bởi vị thế của con người VN đã tuột dốc kinh hoàng trên thang Giá trị Quốc tế ở tất cả các mặt!
Nhưng, những trăn trở, cật vấn, và những hành động dù hết sức lịch sự, đúng mực, hài hòa của những con người ưu tú trong thế hệ này đã bị đe nẹt, bị dọa dẫm, thậm chí bị khủng bố bằng các thủ đọan hèn hạ.
Từ trường hợp blogger Mẹ Nấm, nghĩ về bao nhiêu người khác nữa…
Song Chi
Ra đi, là lựa chọn khó khăn, cuộc sống mới đâu chỉ toàn màu hồngThông tin tù nhân lương tâm, blogger Mẹ Nấm tức Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, được nhà cầm quyền VN trả tự do và sang Mỹ tỵ nạn chính trị cùng mẹ và hai con vào ngày 17.10 khiến tất cả những ai quan tâm đến Mẹ Nấm và hoàn cảnh của chị đều vui mừng.
Mạng Lưới Blogger Việt Nam cho biết: ”ngày 17/10/2018 Nguyễn Ngọc Như Quỳnh và gia đình đã đáp chuyến máy bay EVA 398 rời Hà Nội, quá cảnh tại Taipei và sẽ đến Houston trên chuyến bay EVA 52 vào lúc 11 khuya cùng ngày”.
Blogger Mẹ Nấm bị bắt vào tháng 10.2016, sau đó vào ngày 29 tháng Sáu, 2017, chị bị tuyên án 10 năm tù với cáo buộc “Tuyên truyền chống Nhà nước” theo Điều 88 Bộ luật Hình sự của Nước Cộng hòa XHCN VN.
Việc blogger Mẹ Nấm được ra tù và phóng thích đi Mỹ là cả một quá trình nỗ lực vận động của nhiều người, trong đó có tổ chức Mạng Lưới Blogger Việt Nam mà chị là một thành viên, tổ chức VOICE, Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc, các tổ chức quốc tế và các cơ quan truyền thông để tạo sức ép chính trị lên nhà cầm quyền VN.
Trong thư cảm ơn được bạn bè đăng trên facebook, blogger Mẹ Nấm nói:
“Tôi đã trải qua 737 ngày buộc phải sống chung với sự dối trá, chịu nhiều áp lực về tinh thần nhưng tôi biết tôi không hề cô đơn vì xung quanh tôi vẫn còn có rất nhiều người đang chung tay nỗ lực vì nhân quyền cho Việt Nam. Tôi tin rằng nếu chúng ta luôn bền bỉ đấu tranh cho tự do, luôn giữ ngọn lửa khát vọng dân chủ cho nhau, cùng nhau nuôi dưỡng ý chí bảo vệ Tổ quốc, chúng ta sẽ chiến thắng độc tài cộng sản.
Sau những gì đã trải qua tôi tin rằng còn rất nhiều điều phía trước đang đợi chúng ta cùng nỗ lực thực hiện để biến giấc mơ tự do cho Việt Nam thành hiện thực. Mục tiêu tự do không thể và không bao giờ cho riêng tôi hay gia đình tôi mà phải cho tất cả 90 triệu công dân Việt Nam…”
Trước đó vào tháng Sáu, luật sư Nguyễn Văn Đài cũng được nhà cầm quyền thả ra và phóng thích sang Đức dưới sự vận động của nhiều người và sức ép của Chính phủ Đức.
Và bao giờ cũng vậy, giữa những lời chúc mừng chân thành, những lời động viên, nhắn nhủ blogger Mẹ Nấm cố gắng ổn định cuộc sống, hội nhập vào xã hội nước người và tiếp tục lên tiếng nếu có thể, là những lời lẽ không đẹp của một số người. Chẳng hạn, luận điệu ”đấu tranh để được đi Mỹ” hoặc đặt vấn đề ”tại sao Mẹ Nấm được thả mà những người khác thì không, Mẹ Nấm là Việt Cộng nằm vùng” v.v…
Những người có luận điệu như vậy sao không thử làm một cuộc khảo sát, chỉ chừng mười, mười lăm năm trở lại đây thôi, có bao nhiêu người bất đồng chính kiến, nhà hoạt động xã hội dân sự bị bắt, bị kết án tù nặng nề và trong số đó có bao nhiêu người được phóng thích và đưa sang nước khác? (Chưa kể con số nhiều hơn là những người đã và đang thầm lặng phải trả giá cho việc lên tiếng từ bị mất việc, gia đình tan vỡ, bị xách nhiễu, bị công an giả dạng côn đồ hành hung…). Còn việc tại sao người này được thả mà người kia không, còn tùy theo mức độ dư luận biết đến, sự lên tiếng của gia đình, sự vận động của các tổ chức nhân quyền VN và các nước.
Cá nhân người viết bài này tin rằng, đối với một người bình thường, ở vào lứa tuổi U40, U50, U60… ra đi là một chọn lựa bất đắc dĩ, chứ chưa nói đến những người bất đồng chính kiến khi niềm mong mỏi, khao khát lớn nhất của họ là được sống và đấu tranh giữa vòng tay bạn bè, được nhìn thấy những thành quả nhỏ bé từ sự dấn thân của mình và những người khác, và nhất là, được nhìn thấy quê hương một ngày nào đó thay đổi.
Chấp nhận ra đi với một người bình thường khi tuổi không còn trẻ nữa đã là muôn vàn khó khăn khi phải làm lại từ đầu ở một nước khác. Huống hồ những người bất đồng chính kiến khi lựa chọn ra đi cũng có nghĩa là không thể trở về thăm lại quê hương, bạn bè, người thân… ít nhất trong nhiều năm nữa. (Tất nhiên, trừ bọn con ông cháu cha, tư bản đỏ, đám quan chức, đã hoặc sẽ chủ động chọn ra đi để tiếp tục thụ hưởng một cuộc sống sung sướng ở nước người, điều mà họ hoàn toàn có thể thực hiện với số tiền ăn cắp, tham nhũng tích cóp được).
Đó là chưa kể việc họ phải đối mặt với những người cực đoan trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài, sẵn sàng nghi kỵ, soi mói từng lời ăn tiếng nói, chụp cho họ đủ loại “mũ”… Cựu tù nhân lương tâm, blogger Điếu Cày tức Nguyễn Văn Hải, có lẽ là một trong những người thấm thía điều này khi anh, cũng bị nhà cầm quyền VN đưa thẳng từ nhà tù sang Mỹ, đã phải “đối mặt” với bao nhiêu tỵ hiềm, nghi kỵ, cả những lời chửi bới, bôi nhọ từ người lạ và cả người quen, có thể nói là bị “đánh” cho bầm dập!
Và đừng quên, đội ngũ VC nằm vùng thật sự, do chính nhà cầm quyền VN cài cắm, hiện nay đã có mặt hầu như bất cứ quốc gia nào có cộng đồng người Việt sinh sống khá đông để gây chia rẽ, tạo hiềm khích trong cộng đồng, nhằm làm cho phong trào đấu tranh của người Việt ở nước ngoài không sao mạnh mẽ được, giống như họ đang đánh phá phong trào trong nước bao lâu nay. Cuộc sống không có gì là dễ dàng cả!
Thắng lợi của nhà cầm quyềnVài năm trở lại đây, việc tống xuất những người bất đồng chính kiến sang nước ngoài là một sự tính toán của nhà cầm quyền. Trước hết, nhà cầm quyền dùng tù nhân lương tâm, tù nhân chính trị để mặc cả, đổi chác lấy những quyền lợi về mặt chính trị, kinh tế hay ngoại giao với Hoa Kỳ và các nước dân chủ phương Tây. Thứ hai, để cho một người bất đồng chính kiến ra đi là cách tốt nhất để làm yếu đi tiếng nói hoặc sức ảnh hưởng của họ.
Giáo sư Tiến sĩ, nhà phê bình văn học Nguyễn Hưng Quốc viết trên facebook của mình khi nghe tin Mẹ Nấm đi Mỹ:
“…Tuy nhiên, hẳn có nhiều người thắc mắc: Chị sẽ làm gì khi được tự do?
Thật ra, theo tôi, cũng giống bao nhiêu người khác trước chị, chị sẽ không làm được gì cả. Riêng những việc như học tiếng Anh (cũng như bao nhiêu cái học khác) và việc ổn định đời sống cho cả gia đình sẽ vắt kiệt hết thời gian và tâm sức của chị rồi. Bởi vậy, sau một quãng ồn ào ngắn ngủi, tất cả lại sẽ chìm vào im lặng. Và quên lãng.
Như bao nhiêu người khác.
Qua đó, chúng ta càng hiểu âm mưu thâm độc của nhà cầm quyền Việt Nam: Cho những nhà tranh đấu cho dân chủ và nhân quyền ra nước ngoài là một cách tốt nhất để làm tắt tiếng nói của họ. Để vô hiệu hoá họ.
Dĩ nhiên, chúng ta không phê phán những người quyết định ra đi. Chúng ta không có cái quyền ấy: Đó là sự lựa chọn của họ. Họ đã chịu quá nhiều sự khốn khổ rồi. Họ cần được yên bình. Cho họ. Và cho con cái họ”.
Gần như cùng lúc, việc thả blogger Mẹ Nấm ra khỏi tù là việc kết án một nhà hoạt động xã hội, một con người yêu nước khác, ông Lê Đình Lượng với bản án 20 năm! Kết án nặng để “có giá” mà thương lượng, đổi chác với các nước phương Tây chứ!
Cái trò thả người này bắt người kia sẽ còn tiếp tục dài dài, khi đối với nhà cầm quyền đằng nào họ cũng có lợi, đằng nào họ cũng là kẻ thắng-đày ải những nhà hoạt động trong lao tù để răn đe những người khác, hay tống cổ họ đi sang nước khác, như vừa nói, để dập tắt tiếng nói của họ!!
Tù nhân chính trị ở VNMừng cho blogger Mẹ Nấm được ra tù, chúng ta càng thương cho hàng trăm tù nhân chính trị, tù nhân lương tâm khác đang ở trong tù, trong đó có những người bị kết án từ 8, 10 năm cho tới mười mấy, hai chục năm như nhà hoạt động Trần Thị Nga, cũng là một người phụ nữ với hai đứa con còn nhỏ như blogger Mẹ Nấm (bị kết án 9 năm), kỹ sư-doanh nhân Trần Huỳnh Duy Thức (16 năm), nhà hoạt động Hoàng Đức Bình (14 năm), Hồ Đức Hòa (13 năm), Nguyễn Bắc Truyển (11 năm), Nguyễn Hoàng Quốc Hùng (9 năm), Ngô Hào (15 năm), Đại tá Trần Anh Kim (13 năm), nhà báo Trương Minh Đức (12 năm)… Và những khuôn mặt nổi bật khác nữa như nhà báo Nguyễn Hữu Vinh tức Anh Ba Sàm (5 năm), nhà báo tự do Lê Anh Hùng (chưa có án), bác sĩ Hồ Văn Hải (Hồ Hải, 4 năm), kỹ sư Phạm Văn Trội (7 năm), blogger Nguyễn Viết Dũng (7 năm) v.v…
Dù sao, từ khoảng 20 năm nay, nhờ có internet, việc làm cũng như những bản án phi nhân mà chế độ này tròng lên cổ những người bất đồng chính kiến ít ra còn được dư luận trong và ngoài nước biết đến, bạn bè gần xa còn có thể lên tiếng hoặc hỗ trợ cách này cách khác, khiến cho người ở tù cũng phần nào cảm thấy bớt cô đơn. Còn trước đó bao nhiêu người bị tù không ai biết.
Chỉ riêng từ sau 30.4.1975, ngoài việc lùa hàng trăm ngàn binh lính sĩ quan, dân quân cán chính của chế độ VNCH vào các trại tù dưới tên gọi “đi học tập cải tạo”, còn có những người tù chính trị khác bị bắt trong những thập niên 70, 80 của thế kỷ XX nhưng công luận không biết đến nhiều. Thời đó lao tù thập chí còn khắc nghiệt hơn, một phần do kinh tế của VN những năm đó còn đói kém, một phần “tinh thần đấu tranh giai cấp” và lòng thù hận của những người cộng sản đối với những người thuộc chế độ VNCH hoặc chống đối lại chế độ này khi đó rất mạnh, nên họ đày ải những tù nhân chính trị rất kinh khủng. Chỉ những ai là nhân chứng sống hoặc được nghe kể về những đọa đày đó mới hiểu ngục tù cộng sản là như thế nào!
Và giai đoạn này tù chính trị thường phải ở tù rất lâu, kể cả dạng bị đưa đi “học tập cải tạo” không có án nhưng cứ ở tù hoài, có người mười mấy năm mới về; hay có án thì cũng lắm án rất nặng. Chẳng hạn như ông Nguyễn Hữu Cầu, Trương Văn Sương… ba mươi mấy năm, hay như ông Nguyễn Văn Trại cuối cùng chết trong tù trước khi hết án…
Hơn 7 thập niên đảng cộng sản cầm quyền, là bao thế hệ bất đồng chính kiến nối tiếp nhau bước vào nhà tù. Và bây giờ là thêm cái mốt mới, tống xuất tù nhân chính trị ra khỏi nước, buộc họ phải sống lưu vong.
Chế độ càng dài càng gây nhiều tội ác, với nhân dân nói chung và với những người yêu nước, dám lên tiếng phản kháng, nói riêng.
Tôn trọng tuyệt đối quyết định của Mẹ Nấm: tại sao không!?
Trưa ngày 17.10, người con can đàm của đất Việt và người tiên phong đấu tranh chống lại nạn bạo lực trong đồn công an, công lý cho môi trường và lợi quyền của những người yếu thế trong xã hội Việt Nam, bà Nguyễn Ngọc Như Quỳnh (Mẹ Nấm) đã lên chuyến bay đến nước Mỹ cùng với mẹ và người con của mình.
Mừng cho nước MỹMẹ Nấm ra đi trong sự bức tử của nhà tù Việt Nam và những áp lực chính trị bên ngoài. Sự ra đi của chị, một lần nữa cho thấy rằng, hệ thống Nhà nước Việt Nam sẵn sàng từ bỏ bất kỳ một người nào can đảm thực hiện Điều 25 Hiến pháp Nhà nước. Và càng chứng tỏ một nước Mỹ sẵn sàng đón nhận những người can đảm như thế.
Cái giá phải trả là quốc gia Việt Nam tiếp tục mất mát những con người quý giá, dưới sự truy bức của thể chế chính trị. Những con người vốn rất cần thiết cho sự kiến tạo một quốc gia thực sự phát triển và bền vững, nơi mà con người được sống đúng với giá trị của chính nó. Nhưng Hà Nội đã đặt ngoài lề những tài sản vô giá này, như cách mà chính thể giam cầm hàng trăm tù nhân chính trị, trong đó có Mẹ Nấm và Trần Huỳnh Duy Thức.
Cuộc vận động Tự Do cho Mẹ Nấm - Nguyễn Ngọc Như Quỳnh
Kể từ ngày 10.10.2016 khi công an CSVN bắt giam người đồng sáng lập viên MLBVN, các thành viên của MLBVN đã âm thầm tranh đấu cho tự do của Nguyễn Ngọc Như Quỳnh tức blogger Mẹ Nấm. Hai năm trôi qua, với những nỗ lực không ngừng nghỉ để vận động các chính phủ nước ngoài, Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc và các Tổ chức Nhân quyền Quốc tế để tạo sức ép chính trị lên nhà cầm quyền, ngày 17 tháng 10 năm 2018, Hà Nội buộc phải trả tự do sớm cho Mẹ Nấm - 8 năm trước khi mãn hạn tù.
Qua cuộc vận động này, MLBVN hiểu rõ hơn nguyên nhân Mẹ Nấm bị bắt và sau đó là hàng loạt những người hoạt động khác cũng đã bị kết án tù nặng nề. Đây là một chiến dịch ruồng bắt quy mô vì áp lực của Bắc Kinh và mọi cuộc thương thảo để đòi tự do cho người bị bắt đều gặp phải những phản ứng và áp lực của Bắc Kinh lên nhà cầm quyền CSVN.
Bối cảnh: Hà Nội - Bắc KinhSau khi loại bỏ được Nguyễn Tấn Dũng ra khỏi chính trường, Nguyễn Phú Trọng đã bắt đầu thực hiện những yêu cầu của Bắc Kinh, vừa để “trả nợ” cho những hỗ trợ của Bắc Kinh trước và trong Đại hội 12, vừa để tiếp tục nhận được “viện trợ” để khởi động chiến dịch đốt lò nhằm loại bỏ thành phần tay chân của Nguyễn Tấn Dũng vẫn còn ở trong bộ máy quyền lực.
Một trong những yêu cầu chính là giữ vững hoạt động của Công ty Gang thép Formosa và loại bỏ thành phần hoạt động và những nỗ lực bảo vệ môi trường, chống đối Formosa của họ.
Người đầu tiên nằm trong danh sách đen là blogger Mẹ Nấm - Nguyễn Ngọc Như Quỳnh.