Bauxite Việt Nam

TS. Phạm Đình Bá

(VNTB) – Những người “tiên tiến” trong hệ thống “không chịu phát triển” thì không chịu suy nghĩ.

VNEXPRESS

Thứ hai, 4/9/2023

Tỉnh Bình Thuận chuẩn bị khai thác khu rừng tự nhiên hơn 600 ha ở xã Mỹ Thạnh (huyện Hàm Thuận Nam) để làm hồ chứa nước phát triển kinh tế, xã hội.

Khu rừng rộng hơn 619 ha ở xã Mỹ Thạnh, huyện Hàm Thuận Nam là nơi sắp triển khai dự án hồ thủy hồ chứa nước Ka Pét. Trong diện tích rừng được lấy làm hồ thủy lợi, có 137 ha rừng đặc dụng (22%), rừng phòng hộ 0,51 ha (0,08%), rừng sản xuất 440 ha (72%), còn lại đất ngoài quy hoạch rừng và không có rừng hơn 40 ha (6%).

Dự án hồ chứa nước Ka Pét dung tích hơn 51 triệu m3 đã được Quốc hội thông qua chủ trương năm 2014 với tổng mức đầu tư 874 tỷ đồng. Thời gian thực hiện từ năm 2019 đến 2025. 

Công trình khi hoàn thành nhằm cung cấp nước cho nông nghiệp (hơn 7.700 ha); khu công nghiệp Hàm Kiệm 2 (2,63 triệu m3/năm), sinh hoạt (120.000 dân), điều tiết, cắt giảm đỉnh lũ trên sông Cà Ty và điều tiết nước cho vùng hạ du gồm huyện Hàm Thuận Nam và TP Phan Thiết, đồng thời cải thiện môi trường sinh thái.

Hồ sẽ được xây tại khu rừng sau khu dân cư hiện hữu của xã Mỹ Thạnh, cách chừng 2 km, kéo dài lên hướng núi rừng huyện Tánh Linh. 

Khu rừng này tồn tại từ lâu đời, gắn liền không gian sống của người dân tộc Rai (Raglai) hàng trăm năm qua. Hiện, khu rừng do Khu bảo tồn thiên nhiên Núi Ông và Ban quản lý rừng phòng hộ Sông Móng - Ka Pét quản lý, có sự chung tay bảo vệ của cộng đồng địa phương thông qua chính sách nhận khoán.

Theo báo cáo đánh giá tác động môi trường do Công ty TNHH Mỏ Địa chất Miền Nam lập tháng 6/2023, bên cạnh hiệu quả to lớn về kinh tế - xã hội như cấp nước sinh hoạt, công nghiệp và sản xuất nông nghiệp; điều tiết lũ cho hạ du, cải tạo môi trường sinh thái, góp phần nâng cao đời sống người dân khu vực dự án, việc xây dựng hồ chứa nước Ka Pét sẽ gây ra những tác động tiêu cực nhất định đến môi trường xã hội.

Khải Đơn 

5 SEP 2023

Hàng ngàn cây lim xanh, "trên một trăm năm tuổi có giá trị hàng trăm triệu đồng" nằm ở nơi sẽ được đem đấu giá khai thác gỗ. 

Phối cảnh hồ chứa nước Ka Pét nhìn từ trên cao. Ảnh: Cổng TTĐT Bình Thuận

Hầu hết chúng ta không biết đến dự án hồ chứa nước Ka Pét nếu Vnexpress không làm một bộ ảnh thình lình cho thấy khu rừng 600 ha khổng lồ đó không đơn giản chỉ là một khu rừng. 

Nó nằm trong một phần Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Núi Ông, và do Ban quản lý rừng phòng hộ Sông Móng - Ka Pét quản lý và cộng đồng người Raglai sống ở đây hàng trăm năm qua. 

Qua ảnh, ta có thể thấy rừng ở Mỹ Thạnh là các loại cây gỗ quý như lim, cẩm, hương, trắc, căm xe, mun, bằng lăng. 

Trong vài tấm ảnh của Vnexpress là hình ảnh một cây lim đá trên 100 năm tuổi. 

Để dọn dẹp chỗ làm hồ thủy lợi, “khu rừng sẽ được bán đấu giá cho đơn vị khai thác gỗ”, theo Vnexpress. 

Rừng sẽ được đem đấu giá khai thác là rừng gì?

Báo Bình Thuận vào năm 2017 đã viết một bài những người làm ban quản lý rừng phòng hộ Sông Móng - Ka Pét phải thường xuyên tuần tra vì "chỉ hở ra là gỗ quý hiếm bị khai thác, chặt hạ. Đặc biệt là khu vực thuộc trạm Đèo Nam quản lý đóng trên địa bàn xã Mỹ Thạnh, giáp sông La Ngà, huyện Tánh Linh, địa hình đồi núi cao, hiểm trở". 

Về độ giàu của Rừng phòng hộ Sông Móng - Ka Pét, ban tuyên giáo tỉnh Bình Thuận viết trên trang web của họ: "Đây không chỉ là cánh rừng được đánh giá ít bị tác động nhất mà ở Sông Móng – Ca Pét, hàng ngàn cây lim xanh nhiều năm tuổi sừng sững chiếm lĩnh những tán cao đẹp mê mẩn" (2).

Hàng ngàn cây lim xanh, "Mỗi cây Lim xanh trên một trăm năm tuổi có giá trị hàng trăm triệu đồng", cũng theo trang web của Đảng bộ Tỉnh Bình Thuận định giá (2).

Bạn có thể cùng tôi google để tìm được giá của gỗ lim vào khoảng 5 triệu đồng/m3, giá của gỗ căm xe tròn là 10-13 triệu đồng/m3, giá của gỗ hương là 18-45 triệu đồng/m3, giá của gỗ cẩm lai với tuổi thọ cao là... 80-100 triệu đồng/m3. Trong bộ ảnh của Vnexpress, người xem có thể thấy gỗ căm xe mọc dày đặc ở khu rừng này. 

Trên đây là mô tả về độ giàu ước tính về mặt tiền bạc của cánh rừng sắp "được" làm thành hồ chứa nước. Những cây cổ thụ hơn 100 tuổi, đặc biệt là nhóm cây có giá trị kinh tế cực kỳ lớn mà ta có thể thấy chạm trổ rồng phụng trong biệt phủ của những quan chức giàu có mỗi khi bão lũ quét qua phơi bày hết nội thất. Độ giàu về tiền bạc khiến bất cứ con buôn gỗ lậu nào cũng sẽ hào hứng đón nhận dự án này. Đặc biệt, bài báo của Vnexpress cho biết khu rừng 600 ha sắp bị phá có 137ha nằm trong khu rừng đặc dụng, và nó sẽ được đem bán đấu giá cho đơn vị khai thác gỗ. 

Ngoài độ giàu về mặt tiền bạc, thứ có thể làm bất cứ con buôn gỗ lậu nào hào hứng trước dự án này, thì khu rừng do hai cơ quan quản lý trên còn nằm trong Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Núi Ông, và chịu sự quản lý của Ban quản lý rừng phòng hộ Sông Móng - Ka Pét, nghĩa là ngoài tên là rừng, nơi này còn có một số đặc điểm khác khiến nó đi kèm tên “đặc dụng” và “phòng hộ”. 

Nguyễn Ngọc Chu

Xem bản đồ của Google, rừng nguyên sinh Mỹ Thạnh có màu xanh đậm nhất trên toàn bộ giải đất phía Nam Tây Nguyên và Bình Thuận, kéo dài từ Gia Nghĩa, qua Bảo Lộc đến Phan Thiết. Mở rộng lên toàn bộ đất nước thì Mỹ Thạnh là một trong số rất ít các vùng có màu xanh đậm nhất. Nhìn bản đồ rừng Việt Nam từ năm 1945 qua các thời kỳ mà trong lòng như có muối xát. Chúng ta không chỉ làm ngắn tuổi thọ chính mình, mà đang cắt từng phần tuổi thọ của các đời con cháu.

Mai Bá Kiếm

Dự án Thủy điện Rào Trăng 3 được khởi công từ quý 2/2016, dự kiến hoàn thành quý 4/2018, nhưng đến quý 4/2020 vẫn chưa xong, mà còn bị sạt lở nửa quả đồi, vùi lấp Nhà điều hành Dự án làm 17 công nhân mất tích.

Đoàn cứu hộ chưa đến hiện trường để cứu nạn lại gặp nạn. Khi Đoàn ngủ qua đêm tại Trạm Kiểm lâm sông Bồ cũng bị một quả đồi sạt lở vùi lấp, khiến 13 sĩ quan cao cấp và cán bộ tử nạn!

Nhà Điều hành Dự án Rào Trăng 3 và Trạm Kiểm lâm sông Bồ chắc chắn được xây ở nơi cao ráo, có nền hạ vững chắc, không có mạch nước ngầm bên dưới, thế mà hai quả đồi chứa hai công trình này đã tự tan rã vì nước ngầm xói mòn. Núi trơ, đồi trọc mới gây nên hậu quả khôn lường như vậy.

Hai Thủy điện Rào Trăng 3 và 4 cách trung tâm xã Phong Xuân hơn 20 km, mà tuyến đường 71 độc đạo bị mưa lũ sạt lở rất sâu tại nhiều đoạn, khiến đoàn cứu hộ phải đi thuyền tìm kiếm công nhân mất tích và chiều chạng vạng phải về Rào Trăng 4 ngủ, vì nơi nào cũng có khả năng lở đất.

Với công suất 13 MW, nhỏ hơn công suất Thủy điện Hòa Bình (1.920 MW) 140 lần, nhỏ hơn công suất Thủy điện Trị An (400 MW) 31 lần, nhưng Rào Trăng 3 đạt kỷ lục về số người chết (30 người) và phá kỷ lục về thời gian thi công, nếu so với Thủy điện Đa Nhim có công suất lớn hơn 13 lần (160 MW) được xây trong thời gian chiến tranh, mà chỉ mất 3 năm rưỡi (tháng 4/1961 – tháng 12/1964).

Nhà máy thủy điện Rào Trăng 3 nằm sâu trong Khu bảo tồn thiên nhiên Phong Điền, nếu sau này NM hoàn thành, đồi núi xung quanh và đường 71 tiếp tục sạt lở thường xuyên, thì Thừa Thiên Huế đã “mua” 13 MW điện với phí tổn quá khủng.

Lý Minh

Giữa trung tuần tháng 10 năm 2020, khi nhận được những tin tức về người chết do lũ lụt, thiên tai, lở đất, lũ quét mỗi khi mùa mưa bão đến, là người Việt Nam, chúng ta luôn cảm thấy đau lòng, thương xót cho những người đã chết. Thông tin về những người thiệt mạng ở Thủy điện Rào Trăng 3 khiến chúng ta thật đau lòng.

Ảnh: Pháp luật và Dân sinh. Đồ họa; Luật Khoa

Nguyên nhân trực tiếp của những cái chết thương tâm được báo chí chỉ ra chỉ là do mưa lớn khiến cả nửa quả núi sạt xuống nhà điều hành thủy điện, vùi lấp nhiều công nhân.

Câu chuyện lở đất gây chết người khi mùa mưa lũ đến không phải là biến cố mới diễn ra lần đầu ở Việt Nam mà đó là biến cố xảy ra nhiều lần, ở nhiều vùng miền khác nhau.

Cách đây ba năm, cũng trong tháng 10, vụ sạt lở núi xảy ra tại xóm Khanh, xã Phú Cường, huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình khiến 18 người chết và mất tích. Vụ lở núi diễn ra sau đợt mưa lũ lớn và kéo dài trút xuống khu vực Bắc Trung Bộ.

Sau khi lũ lớn và kéo dài, sẽ dẫn đến hiện tượng lở núi và gây chết người. Vì sao núi lại lở sau khi mưa lớn? Các chuyên gia đồng tình rằng tình trạng phá rừng là nguyên nhân gián tiếp gây nên trận lũ quét, ngập lụt lịch sử vừa qua ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.

Giải thích một cách đơn giản và dễ hiểu: rừng cây có chức năng giúp đất không bị xói mòn, khi mưa lũ tràn về thì rừng cây sẽ giúp cản dòng nước, giúp nước không chảy xuống ồ ạt tạo thành lũ quét. Muốn không bị lở đất và không bị lũ quét thì cần phải bảo vệ rừng.

Đó là bài học căn bản về việc cần thiết phải bảo vệ rừng để giảm thiểu hậu quả do mưa lũ gây ra, thế nhưng đó lại là bài học mà những người phá rừng để phát triển kinh tế không muốn biết hoặc nếu biết thì cũng muốn quên đi.

Để làm thủy điện phát triển kinh tế thì phải phá rừng, để có bộ bàn ghế đẹp làm từ gỗ quý ngồi cho sang chảnh thì phải phá rừng, để xây một ngôi biệt phủ xa hoa thì phải phá rừng… Có rất nhiều lý do và động cơ để rất nhiều người cùng tham gia vào việc phá rừng.

Hậu quả của việc phá rừng đó là những cái chết cho những người khác, có thể đó là những người hoàn toàn không tham gia vào việc phá rừng.

Trần Lê

(Trích sổ tay ghi chép của một nhà báo) 

"Mục tiêu của người ta không phải là làm ra điện mà cái người ta hướng đến là có một khoảng rừng để tha hồ phá, khai thác gỗ chỗ đó".

“Tôi nghe rất nhiều dư luận nói rằng khi chạy chọt kiếm cho được một dự án thủy điện loại nhỏ, cái mục tiêu của người ta không phải là làm ra điện mà cái người ta hướng đến là có một khoảng rừng để tha hồ phá, khai thác gỗ chỗ đó”.

Thứ trưởng thường trực Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, ông Hà Công Tuấn nói rằng một trong hai nguyên nhân cơ bản khiến rừng Tây Nguyên bị suy giảm nghiêm trọng về diện tích và trữ lượng rừng, đó là chuyển mục đích sử dụng rừng để xây dựng thủy điện, thủy lợi, giao thông và các công trình tái định canh định cư…

Bà Phạm Khánh Phong Lan, Trưởng ban Quản lý An toàn Thực phẩm thành phố Hồ Chí Minh, đã chia sẻ: “Tôi nghe rất nhiều dư luận nói rằng khi chạy chọt kiếm cho được một dự án thủy điện loại nhỏ, cái mục tiêu của người ta không phải là làm ra điện mà cái người ta hướng đến là có một khoảng rừng để tha hồ phá, khai thác gỗ chỗ đó”.

Theo lời bà Phong Lan, người ta phá rừng, rồi sau này trồng thay thế bằng rừng cao su, mà dưới rừng cao su thì không một cây con nào có thể sống được, nên cũng chỉ mang tính thương mại hoá chứ không thể trồng lại được rừng tự nhiên.

Không mấy lạc quan như bà Phong Lan khi dẫu sao thì rừng cao su cũng ít nhiều khai thác thương mại được, đằng này, “Theo quy định, công trình thủy điện chiếm bao nhiêu diện tích rừng thì phải trồng đền bù bấy nhiêu. Thế nhưng bất cập là không có đất để trồng bù. Đến nay, chưa có chủ đầu tư nào thực hiện việc trồng rừng này đúng quy trình. Việc trồng cũng chỉ cho có, trồng được một vài cây lưa thưa để gọi là cũng có trồng” - ông Đào Trọng Tứ, công tác tại Trung tâm Bảo tồn Tài nguyên Nước và Thích nghi với Biến đổi Khí hậu, nhận xét.

Trân Văn

Miền Trung Việt Nam lại lũ, lại lụt, lại sạt lở. Lương dân lại chết. Hàng triệu người lại phải sống cảnh màn trời, chiếu đất, nhiều gia đình lại trắng tay. Trên mạng xã hội, người Việt lại nhắn nhau chung tay giúp đỡ đồng bào… Thiên tai vốn là điều không thể tránh nhưng chẳng lẽ ở đâu tại Việt Nam cũng vậy và năm nào cũng thế. Thậm chí hậu quả của thiên tai năm sau luôn có khuynh hướng thảm khốc hơn năm trước.

***

Mỗi lần lũ, lụt nói chung và lũ, lụt tại miền Trung nói riêng, người Việt lại nghĩ, lại nhắc tới thủy điện. Mai Quốc Ấn - một phóng viên chuyên viết về môi trường - tâm tình: Đã làm thủy điện thì phải phá rừng, chỉ khác là ít hay nhiều. Phá rừng làm lũ tăng nhanh, khó lường hơn nên tài sản, sinh mệnh nhân dân cũng bấp bênh hơn. Lãnh đạo ngành điện luôn khẳng định xả lũ đúng quy trình nhưng năm nào cũng có người chết, có thiệt hại tài sản thì chỉ có thể suy luận: Quy trình không đúng.

Ấn nhận định: Làm sao có thể gọi là đúng quy trình khi thực tế tang thương như vậy? Chỉ một bộ phận nhỏ đầu tư vào thuỷ điện giàu có còn số phận nhân dân thì như những cánh rừng sau khi làm thuỷ điện, là tiếng gào thét tuyệt vọng tìm người thân sau mỗi trận lũ?... Dẫn lại một ý của ông Nguyễn Văn Phụng (Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp lớn, Tổng cục Thuế) về chuyện “ăn mất phần con cháu”, Ấn than: Trong cuộc “ăn” ấy, đại đa số nhân dân không được phép dự phần nhưng hậu quả thì tất cả chúng ta đều gánh chịu và không thể vô can. Nếu ai cũng vô cảm, cũng im lặng, cũng thoả hiệp với thứ hiện thực tàn khốc thì nghĩ về tương lai hẳn chỉ có những chuyện đau lòng (1) …

Trương Châu Hữu Danh - một nhà báo khác - cũng nghĩ như thế về thủy điện: Hình ảnh người chồng, người cha ở Thừa Thiên Huế gào thét, vái lạy thủy thần trả lại vợ và đứa con chưa kịp chào đời cho thấy hậu họa sau khi tàn phá thiên nhiên đau thương thế nào. Bất chấp địa hình hẹp, dốc, lượng nước đổ về dồn dập, các thủy điện vẫn đồng loạt xả lũ khiến hạ du không kịp trở tay. Vì sao lượng nước đổ về dồn dập? Đó là do tình trạng xây dựng thủy điện tràn lan, bạt núi làm dự án và phá rừng, là ẩu tả trong chuyển đổi rừng sang các mục đích khác…

Nêu lại một thắc mắc khác vốn của nhiều người: Vì sao các tỉnh thành miền Trung đều giáp biển nhưng thoát lũ lại rất chậm? Danh tiếp tục trả lời: Là do sông ngòi bị san lấp, thu hẹp, đường thoát nước tự nhiên bị “chắn” bởi hàng loạt resort, khách sạn sừng sững ven biển! Những hô hào về kiểm soát thủy điện, bảo vệ rừng, thắt chặt quy hoạch đô thị… cứ đến hẹn lại lên, còn lũ lụt miền Trung vẫn bất ngờ, điên cuồng và rút đi rất chậm sau khi gây tang tóc (2).

Lưu Trọng Văn

Hãy nghe đại tá Quang thuộc Bộ Quốc phòng người thoát chết ở Trạm Kiểm lâm 67 kể:

"14h ngày 12.10, đoàn công tác gồm 26 người cả lái xe lên đường hướng thẳng Rào Trăng 3. Đến 16h tới chỗ đập tràn sâu trên đường 71, ô tô không qua được, đoàn bỏ lại ô tô, 21 người trong đoàn công tác quyết tâm băng bộ vào tận Thủy điện Rào Trăng 3 cách khoảng 13km.

Đoàn cứ đi mãi vào rừng sâu, đêm tối mưa to gió lớn không đi tiếp được nữa thì phát hiện ra có một ngôi nhà của Trạm quản lý, bảo vệ rừng số 67 nhưng cửa đóng then cài, chẳng có một ai ở đó.

Nhà khóa, chúng tôi bàn nhau thôi phá khóa ra, sau này tính toán bồi thường cho người ta sau, bây giờ lấy chỗ cho anh em nghỉ ngơi để sáng hôm sau đi tiếp. Vào nhà, một số anh em tìm được gạo, nước mắm, cũng nấu được nồi cơm, làm mỗi người bát cơm chan tí nước mắm ăn vậy thôi”.

Thấy gì qua lời kể này?

Cả đoàn 21 người toàn sĩ quan và lãnh đạo tỉnh huyện đi vào vùng nguy hiểm không hề có người địa phương như cán bộ xã dẫn đường. Trong khi đó bộ chỉ huy cứu hộ lại đóng tại Ủy ban nhân dân xã.

Do không có người rành đường, rành địa hình dẫn đường nên cứ đi liều bất chấp cả không có lực lượng hậu cần cơm nước đi theo.

Trương Châu Hữu Danh

Chỉ trong vòng 40 năm, những cánh rừng bạt ngàn của Việt Nam gần như bị xoá sổ. Bao nhiêu năm chiến tranh, hứng chịu bom đạn, rừng vẫn bạt ngàn xanh “che bộ đội, vây quân thù”. Sau chiến tranh thì rừng mất sạch.

Rừng đi đâu? Vào nhà đại gia. Nhưng đại gia mê gỗ, còn thua xa cán bộ. Trong một tháng, chúng tôi đã đi khắp các cánh rừng Tây Nguyên, từ Đắk Nông đến Đắk Lắk, Gia Lai rồi Kon Tum, Lâm Đồng, đâu đâu cũng thấy cảnh rừng bị tàn sát. Sau lệnh đóng cửa rừng tự nhiên của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, nạn phá rừng vẫn tràn lan.

Gỗ ở K’Bang (Gia Lai) vẫn ào ạt chạy ra khỏi rừng dù từ rừng ra ngoài chỉ có con đường độc đạo, có barie chắn ngang của lực lượng kiểm lâm; Gỗ ở Ngọc Hồi, Sa Thầy (Kon Tum) cũng ồ ạt chạy ra khỏi rừng cả ngày lẫn đêm – dù muốn qua chốt chặn phải “bay lên trời” mới thoát.

Những người bị mang danh là “lâm tặc” than thở với chúng tôi, sau lệnh cấm, gỗ vẫn bị đốn hạ, chỉ có tiền bôi trơn là tăng lên, và thu nhập của lâm tặc giảm xuống. Những ngày đi rừng, nhóm phóng viên không quen rừng thiêng nước độc, ai cũng trầy xước khắp người do té ngã, do cây cào, do muỗi vắt đốt chi chít…

Có vào rừng mới thấy, “lâm tặc” ở tầng mức thấp nhất có đời sống khốn khổ dưới đáy xã hội. Trung bình, mỗi ngày họ kiếm được vài trăm ngàn đồng, nhưng chi phí trong rừng đắt đỏ, lâm tặc nào cũng nghèo xơ xác. Họ là thành phần khốn khổ khốn nạn, đổ mồ hôi và máu chỉ để kiếm cơm sống qua ngày.

Tại một huyện nghèo khác của tỉnh Đắk Lắk, dân cư chủ yếu là người Ê Đê, Gia Rai, các đời lãnh đạo huyện đều kiên quyết chống lại lâm tặc. Trong nhiệm kỳ của mình, ông Chủ tịch huyện là người liên tục kêu gọi bảo vệ rừng, chống lâm tặc vì đây là địa bàn diện tích rừng rất lớn. Ông liên tục chỉ đạo lực lượng kiểm lâm, công an triệt phá lâm tặc.

Võ Xuân Sơn

Hôm qua, cậu “con trai” từ Quảng Bình gọi điện, cho biết nhà ngập lút nóc, nên phải nghỉ học và về nhà ngoại ở. Gọi là “con” vì vợ chồng tôi nhận giúp cho mấy cháu, là con của những người mẹ đơn thân khiếm thị ở Lệ Thủy, Quảng bình, từ mấy năm nay.

Cách đây hơn một năm tôi có đến tận nhà thăm mẹ con họ. Tôi khá bất ngờ, vì đó là ngôi làng quê của Tổng thống Ngô Đình Diệm, nằm bên bờ một con sông. Và tôi còn ngạc nhiên hơn nữa, khi bờ bên kia của chính con sông đó, là ngôi làng, quê của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Thì ra, đó là vùng đất sinh ra các nhân tài, hào kiệt của đất nước này.

Vậy mà vùng đất đó năm nào cũng lũ, cũng lụt. Tôi gặp các cháu và quyết định nhận hỗ trợ cho các cháu cũng từ một lần đi cứu trợ lũ lụt cho vùng đất đó.

Tôi thắc mắc một điều, sau bao nhiêu năm phát triển kinh tế, chúng ta xây lên bao nhiêu là tượng đài, bao nhiêu là trụ sở hoành tráng, đầu tư hàng trăm triệu, hàng tỉ đô la Mỹ ra nước ngoài... đất nước ta “ngày càng tươi đẹp”, “mặt trời luôn chiếu sáng” trong khi cả thế giới tăm tối, mà những vùng quê đó năm nào cũng chìm trong ngập lụt, năm nào cũng có những người dân chết vì lũ lụt.

Nhìn hình ảnh những đại hội đảng từ cấp xã đến cấp huyện, với hoa, băng rôn, biểu diễn văn nghệ, và bao nhiêu thứ lòe loẹt, tốn kém rất nhiều tiền của, và hình ảnh người đàn ông quì lạy mong dòng nước trả lại vợ, con cho mình mà không khỏi đau lòng. Trong khi tiêu tốn tiền bạc của dân vào những thứ xa hoa một cách vô tội vạ, thì người dân khi đi sinh trong mùa lũ đã không thể có được cái thuyền tử tế, để bị cuốn trôi.

Green Trees

Người dân Tây Yên tại Phường Kỳ Thịnh, Thị xã Kỳ Anh bắt quả tang Công ty Năng lượng An Việt Phát san lấp mặt bằng, bằng chất thải nguy hại của Formosa, với diện tích 9,56 ha. Địa điểm này nằm ngay đầu nguồn nước của người dân; bắt đầu từ Yên Thịnh - TDP Tây Yên, chảy theo sông Quyền và qua một số phường khác.

Như vậy, nếu chất thải này chưa được xử lý đúng chuẩn thì chất độc sẽ ngấm vào lòng đất, gây ra hậu quả rất nghiêm trọng đối với người dân trong hiện tại cũng như tương lai.

Các cơ quan chức năng Hà Tĩnh cho đó là chất thải không nguy hại, đã được hợp chuẩn, hợp quy qua công văn số 3949/STNMT-CCMT ngày 23 tháng 12 năm 2019.

Tuy nhiên, trong công văn số 495/CAT-CSMTr do ông Võ Trọng Hải, Giám đốc Công an Tỉnh Hà Tĩnh đã gửi tới các Sở, ban ngành trước đó thì lại có báo cáo hoàn toàn khác biệt:

“Quá trình hoạt động của dự án Formosa phát sinh rất nhiều loại chất thải, được phân thành 14 nhóm và 64 danh mục với hàng nghìn tên chất thải; tổng khối lượng chất thải rắn phát sinh hằng năm là 3.360.500 tấn. Trong đó, các loại bùn thải, xỉ thép phát sinh và tồn kho với khối lượng rất lớn, cụ thể: Bùn cán nóng phát sinh 35 tấn/ngày, lượng tồn kho 10.700 tấn; bùn phối trộn tồn kho 28.737 tấn; bùn lò cao phát sinh 200 tấn/ngày, lượng tồn kho 70.000 tấn; bùn lò chuyển phát sinh 303 tấn/ngày, từ khi đi vào hoạt động đến nay lượng bùn này phát sinh khoảng 128.000 tấn, được tái sử dụng sản xuất, xỉ thép phát sinh 2.500 tấn/ngày, lượng xỉ thép đang lưu trữ tại dự án (tồn kho) khoảng 780.000 tấn”.

Lê Quỳnh

Trần Hà Linh dịch từ bài “Viet reclamation project near reserve raises concern” của Lê Quỳnh, đăng trên The Straits Times (Singapore) ngày  23/12/2019 (https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/viet-reclamation-project-near-reserve-raises-concern)

Những quan ngại về ảnh hưởng của thành phố du lịch 9,4 tỷ đô lên “lá phổi xanh” và nguy cơ sạt lở đất gia tăng ở đồng bằng sông Cửu Long.

Một dự án bất động sản trên một khu đất lấn biển rộng lớn ở bờ biển phía Nam Việt Nam, được kỳ vọng sẽ tạo ra công ăn việc làm và hàng triệu đô-la tiền thuế cho ngân sách nhà nước, nhưng các chuyên gia cảnh báo rằng yếu tố môi trường có thể nhấn chìm dự án và gây ra những thiệt hại không thể khắc phục trong dài hạn.

Khi hoàn thành, Dự án Khu đô thị du lịch biển Cần Giờ - dự án trị giá 217 nghìn tỷ đồng (khoảng 9,4 tỷ USD), cách trung tâm TP. Hồ Chí Minh 70 km – sẽ vênh vang với hàng loạt căn hộ và biệt thự sang trọng, thêm một tòa nhà chọc trời 108 tầng, một sân golf và một bãi đậu du thuyền.

Dự án này là của công ty cổ phần Vinhomes, một công ty con của tập đoàn Vingroup. Nó nằm trên một diện tích đất rộng 2.817 hecta, lớn gấp năm lần đảo Sentosa của Singapore, trong đó chủ yếu là đất lấn biển, ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) vốn có mật độ dân số cao.

Vinhomes đã ước tính rằng họ cần 137,6 triệu mét khối cát san lấp – đủ để lấp đầy hơn 36.600 hồ bơi kích thước chuẩn Olympic – cho công việc lấn biển. Điều này gây ra lo ngại rằng một phần cát san lấp sẽ được lấy từ đáy sông ở ĐBSCL, nơi mà nạn khai thác cát bất hợp pháp, tràn lan đã gây ra sạt lở bờ sông nghiêm trọng.

Ông Nguyễn Hữu Thiện, một chuyên gia độc lập về sinh thái ĐBSCL, trao đổi với The Straits Times: “Hệ thống sông Cửu Long là một, dù lấy cát bất cứ ở đâu cũng đều gây thiếu hụt cát chung cho toàn hệ thống và gây sạt lở lan tỏa trên toàn đồng bằng, kể cả bờ sông và bờ biển”.

Nạn sụt lún, bão lũ thường xuyên hơn và dữ dội hơn ở bờ biển phía Nam đất nước cũng sẽ gây thiệt hại nghiêm trọng cho khu vực Cần Giờ.

Nguyễn Quang Dy

< strong="strong"></strong<>

Trước thềm năm mới 2020, Việt Nam đứng trước các cơ hội và thách thức khó lường. Muốn “biến nguy thành cơ”, Việt Nam phải đổi mới thể chế và điều chỉnh tư duy chiến lược để tìm cách hoát hiểm. Đối đầu Việt-Trung trên Biển Đông đe dọa chủ quyền quốc gia và các đập thủy điện trên sông Mekong đe dọa sự sống còn của Đồng Bằng Sông Cửu Long. Trong khi đó, nguy cơ khủng hoảng môi trường sống đang đe dọa tương lai Viêt Nam.  

Phần nổi của tảng băng chìm      

“Rạng Đông chưa qua, Sông Đà đã tới” là một câu vè mới của người Hà Nội năm 2019, sau sự cố cháy nhà máy Rạng Đông (28/8/2019) và vụ nước bẩn Sông Đà (10/2019). Vụ cháy nhà máy Rạng Đông đã phát tán ra môi trường 27,2 kg thủy ngân, gây ô nhiễm một góc thành phố. Tuy chưa thể đánh giá chính xác thiệt hại về lâu dài, nhưng vụ cháy này chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm”, vì nguy cơ xảy ra sự cố như Rạng Đông còn khá nhiều.

Vụ cháy Rạng Đông chưa kịp lắng xuống thì vụ nước bẩn Sông Đà lại nổi lên, làm dư luận bức xúc trước nguy cơ ô nhiễm nguồn “nước sạch”. Nhưng cách thức thành phố xử lý nguồn “nước bẩn” như sông Tô Lịch làm dư luận bất bình. Nói cách khác, câu chuyện “nước sạch” hay “nước bẩn” chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm”. Các nhóm lợi ích thân hữu đứng sau thao túng chính sách mới là nguy cơ lớn hơn, như những thế lực khó kiểm soát.

Chỉ trong vòng hơn một tháng, người Hà Nội phải liên tiếp gánh chịu hậu quả của hai sự cố môi trường là cháy nhà máy Rạng Đông gây ô nhiễm không khí, và đổ dầu thải vào nguồn nước Sông Đà gây ô nhiễm nước sinh hoạt. Hình ảnh người dân Hà Nội xếp hàng lấy nước như thời bao cấp bỗng hiện về ám ảnh cộng đồng. Nhưng điều đáng nói là phản ứng quá chậm của chính quyền trước nguy cơ ô nhiễm môi trường làm khủng hoảng lòng tin.

Liệu vụ Rạng Đông hay Sông Đà có phải là “chuyện nhỏ” sẽ bị lãng quên (như “new normal”), trong khi “chuyện lớn” như Formosa từng gây ra thảm họa môi trường biển Miền Trung (năm 2016) nay cũng bị “chìm xuồng”. Phải chăng tư duy “đặc thù” (exceptionalism) và “tiệm tiến” (gradualism) vẫn là rào cản làm chậm đổi mới vì Viêt Nam vẫn kiên trì theo “định hướng XHCN” (mà người ta gọi là quả bom nhiệt hạch lớn nhất thế kỷ 19).

Trung Tâm nhiệt điện Vĩnh Tân (Bình Thuận), do Trung Quốc đầu tư 95%, gồm 4 nhà máy nhiệt điện chạy bằng than đá, với tổng công suất 5.600MW. Các ống xả khói và bụi từ bãi xỉ than của nhà máy bị gió biển thổi tới khu dân cư làm ô nhiễm cả một vùng. Nhà máy nhiệt điện Vĩnh Tân 4 (khánh thành 9/2019) có bãi xỉ than cao hàng chục mét, với hàng chục triệu tấn tro xỉ than được chôn lấp, rất gần khu dân cư và cách quốc lộ 1 hơn 1 km.

Khi quy hoạch đô thị không tính toán kỹ lưỡng, nhất là yếu tố “thay thế” về cảnh quan, môi trường, thì chúng ta phải trả giá, có điều, cái giá phải trả đến quá sớm.

Tôi không dám khẳng định, nguyên nhân tình trạng bụi mịn ô nhiễm Hà Nội khủng khiếp như mấy ngày qua đến từ việc chặt hạ hàng loạt cây xanh cổ thụ, nhưng chắc chắn một điều, nếu gần 1 ngàn cây xanh cổ thụ ở khắp mọi nơi trong nội thành Hà Nội mà còn sống, tôi tin, tình trạng không đến mức tồi tệ như thế.

Còn nhớ năm 2014, khi Hà Nội ra tay chặt hạ 500 cây suốt dọc đường Nguyễn Trãi để phục vụ cho đường sắt trên cao, dù không phản đối tuyến đường này, nhưng tim tôi thắt lại, nước mắt tôi ứa ra khi nhìn thấy ngổn ngang la liệt những thân cây đốn hạ được cắt xẻ thành từng khúc, ở mặt cắt của những thân cây, từng hàng nhựa cây chảy ra như những giọt nước mắt ai oán đắng cay và đau đớn, và tôi cũng đau đớn khi nghĩ về những cây xanh này phải mất cả nửa, thậm chí cả 1 thế kỷ mới có một lứa cây như thế, và tôi còn đau đớn bởi nghĩ rằng cây xanh kia cũng là một thực thể sống, nó có quyền được sống. Tuy nhiên, nỗi đau nhất ngày ấy, đó là khi nghĩ về viễn cảnh cả cái Hà Nội này với những toà nhà chọc trời, những con đường thênh thang nhưng sẽ chang chang nắng, cuồn cuộn mưa và giăng giăng sương mù vì LÁ PHỔI của chúng ta đã CHẾT. Và thật cay đắng, "viễn cảnh" ấy nó đến quá sớm, gần như ngay lập tức.

Ngô Bảo Châu

Ảnh: internet

Tôi đã gần 50 tuổi, chủ yếu sống xa Việt Nam gần 30 năm nay. Tôi cảm nhận được rõ 30 năm nữa là như thế nào. Đó chỉ là lâu hơn ngày mai, tuần tới, tháng sau, năm sau một chút. Nó luôn xảy ra sớm hơn ta nghĩ. Khi nó xảy ra rồi thì ta chỉ còn cách tự hỏi ta đã làm gì với 30 năm.

Khi con tôi nói với tôi rằng nó sẽ không có con vì tương lai sẽ rất tồi tệ, tôi đã nghĩ rằng trong con mắt của trẻ vị thành niên, cuộc sống luôn có mầu bi kịch. Bây giờ tôi không nghĩ như thế nữa. Phải bịt tai, bịt mắt lại mới không nhận thấy khí hậu đang thay đổi, thiên nhiên đang thay đổi. Môi trường cho cuộc sống duy trì và nảy nở đang thay đổi. Và theo chiều hướng không tốt cho cuộc sống.

Cái viễn cảnh 30 năm toàn bộ các tỉnh miền tây nơi 20 triệu người đang sinh sống sẽ ngập dưới nước biển có làm cho ta thức tỉnh không? Đấy không chỉ là nội dung của một bài báo trên Nature mà là cái chúng ta nhìn thấy hàng ngày với nạn sụt lở ngày một trầm trọng ở đồng bằng sông Cửu Long.

Quốc Phương - BBC News Tiếng Việt

Vụ nước máy ô nhiễm ở Hà Nội cho thấy năng lực quản lý rất kém của các nhà quản lý và chính quyền, tuy nhiên để xử lý triệt để vấn đề, cần phải xem xét trách nhiệm, trong đó có cả trách nhiệm hình sự, dân sự và kinh tế của các bên liên quan để xảy ra sự việc, theo khách mời Bàn tròn thứ Năm của BBC Tiếng Việt.

Người dân Hà Nội dùng xô chậu nhận nước từ xe bồn thay thế cho nước máy bị ô nhiễm vào trung tuần tháng 10/2019. Ảnh: GETTY IMAGES

Trách nhiệm chính trị cũng được các khách mời đề cập, trong đó có nhắc đến việc cải cách tư pháp, đằng sau việc đảm bảo xử lý pháp luật nghiêm minh ở Việt Nam để ngăn ngừa những sai phạm trong đó có sai phạm trong quản lý của chính quyền và quản lý dịch vụ công gắn với dân sinh, mà từ sau khi Chủ tịch nước Trần Đại Quang qua đời, dường như vẫn 'trì trệ'.

Trước hết, từ Viện Nghiên cứu Phát triển Xã hội (ISDS) trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học & Kỹ thuật Việt Nam, Tiến sỹ xã hội học, Viện trưởng Khuất Thu Hồng bình luận với Tọa đàm hôm 17/10/2019 về vụ ô nhiễm nước cấp, nước máy ở thủ đô của Việt Nam:

Những vụ việc như thế này cực kỳ nghiêm trọng và nó phản ánh một thực tế là năng lực của những người quản lý, năng lực của những người cung cấp dịch vụ, trách nhiệm của họ rất là thiếu Tiến sỹ Khuất Thu Hồng

"Tôi cho rằng những vụ việc như thế này cực kỳ nghiêm trọng và nó phản ánh một thực tế là năng lực của những người quản lý, năng lực của những người cung cấp dịch vụ, trách nhiệm của họ rất là thiếu và ở đây còn vấn đề nữa là cơ chế phản hồi khiếu nại ở Việt Nam rất yếu.

"Người dân bức xúc, giận dữ, lo lắng, nhưng mà không biết nói ở đâu, không biết phản hồi đi đâu, không biết làm như thế nào cả. Chỉ có biết kêu ca với nhau, rồi than vãn và chịu đựng.

"Thế thì tôi nghĩ hệ thống này rất là có vấn đề ở những cái mà liên quan trực tiếp đến đời sống của người dân.

"Chúng ta nghe được những chuyện như là thuốc giả, nghe về những chuyện là người dân có những vấn đề về sức khỏe không được chăm sóc đến nơi, đến chốn, những câu chuyện về nâng điểm, rồi bây giờ là câu chuyện về nước sạch".

Nhà xã hội học Khuất Thu Hồng cho rằng vấn đề rất nghiêm trọng và cũng bộc lộ việc thiếu năng lực của nhà quản lý, nhà cung cấp dịch vụ. Ảnh: BBC/BÀN TRÒN THỨ NĂM

Bàn về vấn đề trách nhiệm quản lý, và trách nhiệm chính trị, nhà báo tự do, blogger Ba Sàm Nguyễn Hữu Vinh nói:

"Khi mà nói về trách nhiệm quản lý, tôi muốn nhìn ngược lại vấn đề này, tức là vấn đề quy hoạch đô thị và tổ chức đô thị và nhìn rộng ra toàn quốc là tất cả những vấn đề như thế này, như là một độc giả BBC nói là không phải chỉ có ở Hà Nội, mà ở toàn quốc và ở rất nhiều lĩnh vực.

"Sự phát triển mở rộng thành phố Hà Nội là quá mức, đó là một hậu quả làm cho hệ thống quản lý không thể đủ sức để chịu đựng và có đủ trình độ để quản lý xã hội, còn có nhiều lý do khác nữa.

"Và thứ hai nữa trách nhiệm. Cái này trong nhiều vụ việc rất là rõ rồi, trách nhiệm là tất cả những chuyện xảy ra thì đều không có, hoặc rất là ít những người phải chịu hậu quả".

1. Sun Group, Địa Ngục Tự và ma trận chiếm lĩnh rừng quốc gia Tam Đảo

Đọc hết bài Kỳ một, chỉ một chữ: Kinh tởm về sự súc vật và ma giáo của những kẻ trong cuộc mà phóng viên báo PN đã phải đối đầu, và khám phá những ý đồ đen tối với Tam Đảo II. Đọc hết kỳ 2, càng thấy rõ sự câu kết rất chặt, một kiểu Mafia vừa ghê gớm về thủ đoạn, mẹo mực, vừa tinh vi. Một mối quan hệ ràng buộc đặc biệt và rất chặt chẽ giữa : nhà sư – chùa giả – doanh nghiệp và những nhân vật VIP. Xin đăng cả hai kỳ để bạn đọc chia sẻ Nhưng chính mình cũng rất hoài nghi: Liệu những điều tra độc quyền này có lôi ra được trước ánh sáng của Thần Công lý bọn Mafia tàn phá môi trường đất nước không, khi mà Thần Kim tiền mỉm cười ngạo nghễ, và thách thức??? Kim Dung/Kỳ Duyên

Khi được giao nhiệm vụ đi tìm hiểu thông tin về dự án của Tập đoàn Sun Group tại rừng quốc gia Tam Đảo - Tam Đảo II, có giá trị 25.000 tỷ đồng, chúng tôi đã lạc vào 'rừng thông tin' chính thống và không chính thống.

Lời tòa soạn: Từ Vườn Quốc gia Tam Đảo đến núi Bà Nà, núi rừng tan nát, chim muông cây cỏ bị thiêu rụi bởi mặt trời, nhưng mặt trời không phải từ trên cao, mà từ Sun Group (Tập đoàn Mặt trời). Họ phá núi, đốn rừng, mở đường để dựng bê tông, xây khu vui chơi, đặt trạm kiểm soát, thu tiền. Sun Group xứng đáng được gọi là "trời", bởi được che chắn từ hạ giới có tên là im lặng của chính quyền từ trung ương đến địa phương. Và vẫn “bổn cũ soạn lại”, một mớ hư hư thực thực: trấn yểm long mạch, khởi phát tâm linh… đẻ ra từ liên kết giữa thầy chùa biến thái với doanh nghiệp hòng lùa người ta vào ma trận với đích duy nhất: kiếm tiền… Đã từ lâu những tiếng nói phản biện, kêu cứu, uất ức về những dự án tàn phá tự nhiên của Sun Group vang lên, nhưng tất cả đều như một trò đùa. Không chặn bàn tay lông lá này lại thì long mạch đúng nghĩa sẽ bị chặt yểm, tà khí sẽ lộng hành, lòng người sẽ nát tan, non nước sẽ tả tơi. Công bố loạt điều tra độc quyền về sự việc coi trời bằng vung của Tập đoàn Mặt trời, ngoài những con số đớn đau, những tâm sự nát lòng của giới nghiên cứu, chúng tôi cũng có lời xin lỗi bạn đọc về một số chi tiết hơi phản cảm trong bài, nhưng không còn cách nào khác, bởi sự thật chỉ có một thể tồn tại duy nhất.

BÀI 1: Sư trụ trì gạ tình phóng viên

“Con đi theo qua đây, sau này thầy sẽ giúp con. Giờ con phải nghe lời thầy! Cho thầy quan hệ tình dục đi. Cái này không đơn thuần là quan hệ tình dục, mà là khi thầy gọi vong ra khỏi người em con, vong linh siêu thoát thông qua con đường đó” - sư Toàn nói. Dưới bức tượng Quan Âm Bồ Tát của chùa Nga Hoàng, tôi quỳ gối van xin sư Toàn để thoát ra ngoài.

Một lần khác, khi đi xem đất trong đêm, sư Toàn bất ngờ nhảy lên ô tô của tôi. Sư Toàn lao vào tôi, đòi cởi quần áo tôi để “quan hệ”. Trong lúc tôi đang ở trạng thái tột cùng của sự ghê tởm và sợ hãi, xung quanh là khu đô thị hoang vắng, tôi không còn cách nào khác ngoài sự van xin và tránh né. Tôi mong mình có thể thoát hiểm được như lần trước ở chùa. Tai tôi ù đặc trước những tiếng hổn hển của sư thầy: “Cho thầy đi, chỉ một tí là xong ấy mà”. Tôi co rúm lại, toàn thân căng ra chống đỡ, dường như không thể tấn công được nữa, sư thầy quay ra kéo quần, tự thỏa mãn mình trên ô tô của tôi. Đêm hôm ấy, khi đã trở về nhà, dù đã là lần thứ hai thoát hiểm an toàn, nhưng gương mặt ấy, hành vi ấy, sắc danh ấy đã ám ảnh tôi nặng nề đến tận khi viết những dòng này.

Cúng vong bên trong khu vực nhà chùa

Ma trận thông tin

Khi được giao nhiệm vụ đi tìm hiểu thông tin về dự án của Tập đoàn Sun Group tại rừng quốc gia Tam Đảo (Tam Đảo II), có giá trị 25.000 tỷ đồng, tôi đã lạc vào “rừng thông tin” chính thống và không chính thống. Những dấu mốc của việc triển khai dự án đang dần dần hoàn thiện, qua những lễ khởi công từng hạng mục. Những thông tin phản biện đầy thuyết phục như: “Nếu làm dự án này, toàn bộ lá phổi của miền Bắc sẽ chết”. Trong mớ hỗn độn đó, bỗng nảy ra một cái tên “chùa Địa Ngục”.

Có ý kiến nói rằng, đây là ngôi chùa có lịch sử lâu đời, được phát hiện thông qua “huyền tích” là một giấc mơ của đại đức Thích Thanh Toàn. Đốm sáng trong rừng và giấc mơ ấy đã dẫn đường để đại đức Thích Thanh Toàn vượt núi cao, rừng rậm, lên đỉnh Tam Đảo và tìm ra Địa Ngục Tự. Có ý kiến lại cho rằng, Sun Group đang có một âm mưu “thôn tính” Địa Ngục Tự vì ngôi chùa này nằm trong dự án. Thậm chí, có cả một cuộc kêu gọi trên mạng để bảo vệ chùa, trước sự “xâm lăng” của dự án.

Chùa Địa Ngục chính là hướng tiếp cận đầu tiên của nhóm phóng viên Báo Phụ nữ TP.HCM.

Gỗ trên đường vào chùa Địa Ngục

Chúng tôi đã tiếp cận với đại đức Thích Thanh Toàn - ở chùa Nga Hoàng, thuộc xã Hợp Châu, H.Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc. Sư Toàn được Giáo hội Phật giáo tỉnh Vĩnh Phúc bổ nhiệm làm trụ trì ngôi chùa này từ năm 2008 đến nay. Khi tiếp cận, chúng tôi rất bất ngờ bởi một ngôi chùa nhỏ, không hề nổi tiếng, nằm ở chân dãy núi Tam Đảo lại có quá nhiều “con nhang đệ tử” đứng sau sư thầy để “tiền hô hậu ủng”, đóng góp mua hàng chục héc-ta ruộng lúa xung quanh để xây dựng và mở rộng chùa.

Có rất nhiều nhân vật VIP thường xuyên tới lui nơi này trong những buổi lễ quan trọng. Tại lễ Vu lan (rằm tháng Bảy) năm nay, chúng tôi tận mắt chứng kiến một nữ Ủy viên chuyên trách của Quốc hội đã tham gia từ đầu đến cuối buổi lễ. Bà ở lại ăn cơm chay và bàn bạc với sư thầy những việc quan trọng.

Chính vì có những VIP như thế, sư thầy Thích Thanh Toàn và chùa Nga Hoàng ngày càng khuếch trương thanh thế, càng có sức hút để nó từ một ngôi chùa bé tẹo như bị bỏ quên, qua dăm năm, đã ngổn ngang các công trình xây dựng trên đất ruộng. Đằng sau nó là bao lời bàn tán về những “ông to bà lớn” đã yểm trợ cho chùa.

Với thân phận là một nữ đại gia ở nước ngoài mới về, muốn đầu tư bất động sản ở Tam Đảo và chữa bệnh cho cậu em họ, tôi được thầy Toàn tiếp đón vô cùng chu đáo. Sư Toàn trực tiếp gọi vong, trục vong và giải hạn cho cậu em tôi. Sau đó, tôi được sư Toàn kể cho những câu chuyện về đầu tư đất lãi như thế nào.

Trong một lần nói chuyện, nghe tôi bày tỏ ý muốn được đầu tư bất động sản tại Tam Đảo, cái tên Tam Đảo II đã được nhắc đến. Sư Toàn nói: “Con nên đầu tư vào dự án Tam Đảo II, chùa Địa Ngục của thầy nằm trong lòng dự án này. Đây sẽ là một dự án lớn nhất, sang nhất, đắt nhất và lãi nhất”.

Sau đó, sư Toàn nhiều lần thuyết phục tôi đầu tư vào dự án này, bởi khả năng lãi “khủng” của nó và mối quan hệ đặc biệt của sư Toàn với ông Sơn - Phó chủ tịch Tập đoàn Sun Group. Sư Toàn nửa kín nửa hở, căn dặn tôi không được để lộ chuyện mua dự án này vì “pháp luật không cho phép”, nhưng sẽ được hợp thức hóa bằng một cách nào đó.

Tôi hỏi: “Con đọc trên mạng, thấy có thông tin Sun Group liên danh với Sông Hồng Thủ Đô?”. Sư Toàn xua tay: “Dự án này đầu tiên do Sông Hồng Thủ Đô đứng ra xin, sau đó Sun nhảy vào. Liên danh chỉ là cái cớ thôi, của chú Sơn bên Sun Group hết. Chú ấy còn đang bảo đưa thầy 300 tỷ để xây chùa Địa Ngục”.

BBC tiếng Việt

Vụ cháy xảy ra gây quan ngại sâu sắc cho cư dân khu vực về mức độ an toàn, nhiều hộ gia đình đã bị ảnh hưởng và phải đi lánh nạn. Bản quyền hình ảnh OTHER

Vụ cháy ở kho hàng của công ty Bóng đèn, Phích nước Rạng Đông cho thấy nhà nước và chính quyền ở Việt Nam vẫn chưa học được hết bài học từ những lần xử lý yếu kém các vụ khủng hoảng môi trường trong nước thời gian gần đây, trong đó có vụ Formosa xả thải công nghiệp trái phép gây ô nhiễm trầm trọng môi trường Biển.

Đây là một cuộc khủng hoảng nhiều mặt của cả một hệ thống quản lý ứng phó với các bất thường xảy ra, một nhà phản biện chính sách từ Liên hiệp các hội khoa học & kỹ thuật Việt Nam (Vusta) nói với Bàn tròn thứ Năm từ London.

Hôm 12/9/2019, Tiến sỹ, Bác sỹ Trần Tuấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo về Phát triển Cộng đồng (RTCCD) nêu quan điểm với BBC News Tiếng Việt:

Toàn bộ ba câu chuyện vừa rồi, kể cả vụ cháy ở công ty Bóng đèn, Phích nước Rạng Đông cho thấy rằng không hề tồn tại một sự chỉ đạo quản lý khủng hoảng mang tính chất khoa học

Bác sỹ, Tiến sỹ Trần Tuấn

"Tôi cho rằng trong trường hợp này, chúng ta phải nhìn nhận rằng đây (vụ cháy Rạng Đông) không phải là trường hợp đầu tiên, mà nó là trường hợp tiếp nối từ các trường hợp khác mà tôi tạm gọi là các case-studies mà chúng tôi đã chỉ ra từ vấn đề Formosa cho đến vấn đề sán lợn ở Bắc Ninh, rồi đến vấn đề này.

"Thì đó thể hiện một cuộc khủng hoảng nhiều mặt của một hệ thống quản lý ứng phó với các bất thường xảy ra và đặc biệt trong trường hợp này là ứng phó với bất thường xảy ra do rò rỉ, thất thoát của hóa chất độc hại (thủy ngân...) trong môi trường".

Về các mặt của cuộc khủng hoảng cần phân tích để rút ra bài học, ông Trần Tuấn nói:

"Mặt thứ nhất là mặt quản lý và điều phối, thì mặt này, ở tầm quốc gia, quản lý phải biết rằng luôn luôn có thể xảy ra các bất thường, từ cả thiên nhiên, cũng như là do con người, nhân tai.

"Vậy thì phải tổ chức quản lý mang tính chất liên ngành, mang tính chất phối hợp các cấp giữa chính quyền với các cơ quan chuyên môn và với những thông tin để cho nhân dân. Vấn đề này thì Tổ chức Y tế Thế giới đã có những hướng dẫn cụ thể, vậy phải làm ra hướng dẫn của thế giới, lập ra ban này.

Minh Châu

Qua kiểm tra thực tế của Tổng cục Môi trường cùng với quá trình đấu tranh với lãnh đạo doanh nghiệp, Công ty Rạng Đông đã thừa nhận toàn bộ 480.000 bóng đèn huỳnh quang bị cháy sử dụng thủy ngân (Hg) lỏng có độc tính cao hơn so với viên Amalgam mà chính công ty này đã thông báo trước đó.

“Qua kiểm tra thực tế của Tổng cục Môi trường ngày 31-8, cùng với quá trình đấu tranh với lãnh đạo công ty, công ty mới thừa nhận toàn bộ 480.000 bóng đèn huỳnh quang bị cháy sử dụng Hg lỏng (có độc tính cao hơn so với viên Amalgam) với khối lượng theo tính toán của các nhà khoa học là 30 mg/bóng. Khối lượng hóa chất còn lại là 4.510.712 viên Amalgam với trọng lượng là 41,75 kg; Hg lỏng là 108,9 kg, trong đó 34,3 kg được bảo quản an toàn cùng với viên Amalgam trong tủ cấp đông tại khu vực bị cháy. Lượng Hg đã phát tán ra ngoài môi trường do sự cố cháy nổ là 15,1 kg đến 27,2 kg” – Báo cáo của Tổng cục Môi trường cho biết.

Báo cáo chuyên môn của Tổng cục Môi trường cũng cho biết, tại thời điểm cháy, lượng Hg và các chất khí độc hại đã gây ô nhiễm môi trường xung quanh. Theo dữ liệu khí tượng thủy văn và mô hình lan truyền ô nhiễm, ước tính phạm vi phát tán tối đa của khói thải khoảng 1,5 km, phạm vi ô nhiễm khoảng 200 m tính từ tường rào của công ty và theo hướng gió có thể ảnh hưởng đến khoảng cách 500 m.

Kết quả quan trắc môi trường không khí xung quanh ngoài hàng rào Công ty Rạng Đông cho thấy mặc dù hàm lượng Hg không vượt tiêu chuẩn, quy chuẩn nhưng cũng đã xác định được hàm lượng đáng kể (thời điểm quan trắc, trời mới mưa, mát với nhiệt độ thấp), đặc biệt do đặc thù Hg là kim loại tồn tại ở dạng lỏng, không tan trong nước, rất nặng và dễ sa lắng, dễ bốc hơi ngay cả ở nhiệt độ thường và có thể còn nằm lại trên các mái nhà, cây cối, trên các bề mặt và các vật dụng lưu chứa hở, nên có nguy cơ gây ô nhiễm trở lại môi trường.