Bauxite Việt Nam

Minh Anh 

Ngày 19/12/2024, Bộ Quốc phòng Việt Nam khai mạc Triển lãm Quốc phòng Quốc tế lần thứ 2 với sự tham gia của hơn 240 đơn vị đến từ khoảng 30 quốc gia, trong đó có nhiều hãng lớn của Mỹ, Trung Quốc, và châu Âu. Sự kiện lớn này, được tổ chức hai năm một lần, cũng là dịp để Việt Nam tìm cách hiện đại hóa, đa dạng hóa nguồn cung vũ khí, giảm bớt sự phụ thuộc vào Nga. 

Triễn lãm Quốc phòng Quốc tế tại Hà Nội, Việt Nam, khai mạc ngày 19/12/2024.  AP - Aniruddha Ghosal

Carlyle A. Thayer trả lời ngắn gọn các câu hỏi

1 tháng 2 năm 2023

“ Vietnam’s Conundrum: How to Modernise its Military under the Shadow of the Ukraine War,” Thayer Consultancy Background Brief, February 1, 2023.

Bauxite Việt Nam dịch

Câu hỏi 1. Việt Nam hiện đang phụ thuộc rất nhiều vào nguồn cung vũ khí quân sự từ Nga. Cuộc chiến Nga-Ukraine ảnh hưởng như thế nào đến quân đội Việt Nam và Việt Nam sẽ khắc phục điều đó như thế nào?

TRẢ LỜI: Việc mua sắm vũ khí của Việt Nam nói chung và việc mua từ Liên bang Nga, nhà cung cấp lớn nhất của Việt Nam, nói riêng, đã giảm mạnh kể từ năm 2014 khi Nga sáp nhập Crimea. Các thương vụ VN mua vũ khí từ Nga đã giảm từ hơn một tỷ đô la Mỹ vào năm 2014 xuống còn dưới 200 triệu đô la Mỹ giai đoạn 2019-2021. Khoản chi lớn nhất của Việt Nam là để mua 64 xe tăng chiến đấu chủ lực T-90SK vào năm 2017. Trong cuộc chiến ở Ukraine xe tăng T-90 gặp nhiều thất bại.

Bùi Quang Vơm

Ở các cuộc hội đàm hay hội nghị quốc tế, Việt Nam luôn giữ nguyên tuyên bố lập trường «ba không». Ngay trong Sách Trắng công bố năm 2019, VN vẫn kiên định nguyên tắc «ba không»: không (1) tham gia liên minh quân sự; không (2) liên kết với nước này để chống nước kia; không (3) cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước khác; thậm chí còn thêm một «không» (4) nữa là «không sử dụng vũ lực hay đe dọa sử dụng vũ lực trong tranh chấp chủ quyền”.

Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh, một trong những vị tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam giàu kinh nghiệm về đối ngoại Quốc phòng từng khẳng định: không (5) có nước nào có thể buộc Việt Nam chọn phe vì Việt Nam có độc lập, tự chủ, giành và giữ độc lập bằng sức của mình.

“Mục tiêu tối thượng là bảo đảm lợi ích quốc gia - dân tộc, trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, bình đẳng và cùng có lợi. Chúng ta không (6) đứng về bên này để chống bên kia”, Tướng Vịnh nêu rõ.

Các thế hệ lãnh đạo của Việt Nam luôn nêu rõ lập trường đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế, hợp tác sâu rộng và tăng cường hội nhập vì sự phát triển, hòa bình, thịnh vượng chung của đất nước, khu vực cũng như thế giới.

Cả Mỹ và Trung Quốc là những đối tác quan trọng hàng đầu của các quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam cùng với khối ASEAN. Do đó, quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc ảnh hưởng đến toàn cầu và cả ASEAN.

Tuy nhiên, bất kể là Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á hay Việt Nam, chắc chắn sẽ không có việc “chọn phe” – hoặc đi với nước này để chống nước kia.

Việt Nam và ASEAN luôn mong muốn một khu vực châu Á - Thái Bình Dương hòa bình, ổn định, thịnh vượng, hợp tác cùng phát triển và chắc chắn không muốn phải chọn bên nào, như ông Nguyễn Xuân Phúc phát biểu khẳng định khi còn là Thủ tướng Việt Nam tại cuộc họp báo quốc tế để cung cấp thông tin về kết quả hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 36 năm ngoái.

Quang Thành

Trung Quốc vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại tham vọng chiếm lĩnh lấy Biển Đông, mà Việt Nam là một quốc gia mà Bắc Kinh sẵn sàng tráo đổi lợi ích quan hệ tương quan hai nước để đổi lấy lợi ích cốt lõi chủ quyền quốc gia khi cần thiết.

Dù cố gắng tỏ ra lạc quan về sức mạnh bảo vệ chủ quyền quốc gia, và dù không nêu đích danh tên nước, nhưng khi ông Nguyễn Phú Trọng đánh giá tình trạng “hiện nay có những nước vẫn nhòm ngó, tranh chấp chủ quyền, muốn xâm phạm độc lập chủ quyền của chúng ta”, thông qua đó kêu gọi “không chỉ giao lưu bề nổi mà Bộ Quốc phòng, Quân ủy tiếp tục đi sâu, làm sâu sắc bài học chiến tranh cách mạng, sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc” đã thể hiện sự gia tăng đột biến nỗi lo chủ quyền từ người đứng đầu Đảng-Nhà nước Việt Nam.

Ông Nguyễn Phú Trọng dần cảm nhận thấy sức nóng của sự đe dọa chủ quyền, yếu tố sẽ trực tiếp gây tổn hại mạnh nhất đến quyền lực của chính ĐCSVN. Trong bối cảnh, Trung Quốc vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại tham vọng chiếm lĩnh lấy Biển Đông, mà Việt Nam là một quốc gia mà Bắc Kinh sẵn sàng tráo đổi lợi ích quan hệ tương quan hai nước để đổi lấy lợi ích cốt lõi chủ quyền quốc gia khi cần thiết.

Chuyển biến quốc phòng từ “ba không” thành “bốn không” thể hiện sự lo lắng nhiều hơn đối với các thế lực bên ngoài, bởi ông Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh, thứ trưởng Bộ Quốc phòng, tại lễ công bố Sách trắng Quốc phòng Việt Nam diễn giải, “tùy diễn biến tình hình và trong những điều kiện cụ thể, Việt Nam sẽ cân nhắc phát triển các mối quan hệ quốc phòng, quân sự cần thiết”.

Như vậy, dù chính sách ban đầu của “bốn không” vẫn là trấn an Bắc Kinh về chính sách quân sự không hề nao núng của Việt Nam, trước nhiều tin đồn về “liên minh với Hoa Kỳ”. Tuy nhiên, chính sách này cũng theo đuổi tư tưởng “dĩ bất biến, ứng vạn biến”, kể cả “quân sự” với các nước khi cần.

Bắc Kinh đang kết hợp giữa nhóm đội tàu quân sự và nhóm tàu “nghiên cứu hải dương học” để thực hiện cái gọi là “quyền tài phán quốc gia”, bất chấp một thực tế là xâm hại chủ quyền và quyền tài phán của các nước trong khu vực ASEAN, đặc biệt là Việt Nam.

Theo đánh giá của TS Đỗ Thanh Hải thuộc Học viện Ngoại giao trên East Asia Forum, Việt Nam “thận trọng nhưng kiên quyết bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mình” nhưng liệu sự thận trọng và kiên quyết đó có làm “nhụt ý chí” của Bắc Kinh thông qua Đường lưỡi bò?

VOA Tiếng Việt

Thứ trưởng Quốc phòng Việt Nam Nguyễn Chí Vịnh công bố Sách trắng Quốc phòng hôm 25/11/2019

Thứ trưởng Quốc phòng Việt Nam, Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh, công bố Sách trắng Quốc phòng hôm 25/11 ở Hà Nội. Ông Vịnh cho hay điểm mới trong Sách trắng lần này là chính sách “ba không” giờ đây chuyển thành “bốn không”.

“Việt Nam chủ trương không tham gia liên minh quân sự; không liên kết với nước này để chống nước kia; không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước khác; không sử dụng vũ lực hoặc đe doạ sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế”, Thứ trưởng Nguyễn Chí Vịnh nói tại lễ công bố Sách trắng, theo trích dẫn trên Quân đội nhân dân, VnExpress và một số cơ quan báo chí khác ở trong nước.

Các bản tin cho biết Sách trắng Quốc phòng Việt Nam 2019 khẳng định chính sách quốc phòng của Việt Nam là kiên quyết, kiên trì đấu tranh giải quyết mọi tranh chấp, bất đồng “bằng biện pháp hoà bình”, trên cơ sở luật pháp quốc tế, thực hiện phương châm “bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, sẵn sàng chống chiến tranh xâm lược”.

Tiến sĩ Hà Hoàng Hợp, một nhà nghiên cứu thuộc viện ISEAS Yusof Ishak có trụ sở đặt ở Singapore, nhận xét với VOA rằng phần lớn nội dung Sách trắng “không có gì mới”, kể cả các nguyên tắc “bốn không”.

Nhà nghiên cứu này lập luận rằng 3 ý đầu tiên của bộ nguyên tắc có thể gộp lại thành “một không”, chỉ cần nói “không tham gia liên minh quân sự” là đủ.

Còn cái “không” số 4 mới được bổ sung thực ra không có ý nghĩa với Việt Nam, theo ông Hợp. Ông nói rõ hơn:

“Không đe dọa sử dụng vũ lực thì chỉ có người khỏe hơn mới áp dụng. Bên yếu hơn mà dùng điều kiện đó thì không thích hợp. Chắc là người ta [Việt Nam] sẽ lý giải rằng ngôn ngữ đó áp dụng cho trường hợp là người ta không đánh trước. Bảo là không đe dọa sử dụng vũ lực thì nó là vô lý với một nước, một đội quân yếu hơn”.

Điều đáng chú ý của Sách trắng lần này so với bản công bố cách đây 10 năm là nó nói đến những diễn biến trên Biển Đông và cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, hàm ý nói đến Mỹ và Trung Quốc, Tiến sĩ Hà Hoàng Hợp nói.