Bauxite Việt Nam

Carol Yang, Good night, Vietnam? Chinese economist says Trump tariffs could close US back door, SCMP, 15 Jan 2025

Cù Tuấn biên dịch 

Tóm tắt: 

GS Li Daokui của Đại học Thanh Hoa cho biết các nhà sản xuất Trung Quốc đang để mắt đến Việt Nam như một điểm trung chuyển vào Mỹ nên 'xem xét lại' trước các mức thuế quan.

David Grossman - BBC Newsnight

Tổng thống Trump và Phó Thủ tướng Trung Quốc Liu He bắt tay một thỏa thuận thương mại ban đầu. Bản quyền hình ảnh GETTY IMAGES

Ngày càng có nhiều hy vọng là Washington và Bắc Kinh sẽ đạt được một thỏa thuận giúp giải quyết cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung. Nhưng cạnh tranh giữa hai siêu cường không chỉ đơn thuần là thương mại, mà còn là kinh tế, quốc phòng, văn hóa và công nghệ.

Vậy Mỹ muốn gì từ Trung Quốc? Và thế cờ cuối cùng của Mỹ là gì?

Câu trả lời ngắn gọn là thỏa thuận thương mại giai đoạn một mà Tổng thống Trump và Phó Thủ tướng Trung Quốc Lưu Hạc bắt tay trong Phòng Bầu dục vào tháng trước.

Nhưng căng thẳng giữa hai nước đi sâu nhiều hơn chỉ giao thương và không ai tôi từng nói chuyện với ở Washington nghĩ rằng thỏa thuận phác thảo này sẽ tự nó tạo ra được nhiều khác biệt.

Mỹ nhìn nhận mối quan hệ của mình với TQ như thế nào?

Thái độ về Trung Quốc đã có một sự thay đổi tiêu cực rất rõ rệt tại Mỹ trong những năm gần đây và điều quan trọng là phải nhận ra rằng sự thay đổi này có từ trước khi ông Trump đến Nhà Trắng.

"Tôi nghĩ rằng nếu bà Hillary Clinton, hoặc một thành viên đảng Dân chủ khác, hoặc đảng Cộng hòa khác lên làm tổng thống vào năm 2016, bạn sẽ thấy bước ngoặt sắc nét này", Daniel Kliman, cựu cố vấn cấp cao của bộ quốc phòng Mỹ nói.

"Đã có một suy nghĩ rằng cách tiếp cận của chúng ta với Trung Quốc không có hiệu quả", Tiến sĩ Kliman, hiện là giám đốc Chương trình An ninh châu Á-Thái Bình Dương tại Trung tâm An ninh Mỹ mới (CNAS) nói.

Thái độ của Mỹ đối với Trung Quốc sẽ thay đổi bất kể ai ở Nhà Trắng, Daniel Kliman nói

Có nhiều lý do cho sự gia tăng căng thẳng này.

Những lợi ích kinh tế kỳ vọng từ việc Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2001 không bao giờ trở thành hiện thực, Ray Bowen, người từng làm việc cho chính phủ Mỹ với tư cách là nhà phân tích kinh tế từ năm 2001 đến năm 2018, nói.

Trung Quốc không bao giờ có ý định tuân theo luật, ông nói. "Đúng ra thì là Trung Quốc dự định tham gia các diễn đàn đa phương để bắt đầu thay đổi cách các diễn đàn đa quốc gia điều chỉnh thương mại toàn cầu".

Nói cách khác, Trung Quốc tham gia có ý định tạo sự thay đổi thay vì phải thay đổi.

Trung Quốc luôn có ý định thay đổi cách điều tiết thương mại toàn cầu, nhà phân tích kinh tế Ray Bowen nói

Kết quả là một làn sóng mất việc lớn và đóng cửa nhà máy ở Mỹ, được gọi là "cú sốc Trung Quốc". Các tiểu bang được mệnh danh là "các tiểu bang vành đai rỉ sét" đã dồn phiếu cho Tổng thống Trump vào năm 2016 là số nạn nhân lớn nhất của cú sốc này.

Nhiều công ty Mỹ chuyển sản xuất sang Trung Quốc để tận dụng chi phí lao động thấp hơn. Tuy nhiên, theo Daniel Kliman, các công ty chuyển đến Trung Quốc phải trả một giá rất đắt: "Trung Quốc đã buộc những công ty này phải bàn giao công nghệ và tài sản trí tuệ cho họ". Ông nói.

Và, ngay cả những công ty không mang sản xuất qua Trung Quốc cũng thấy rằng Trung Quốc bằng cách nào đó đã lấy được bí mật thương mại của họ. Các cơ quan thực thi pháp luật ở Mỹ có một danh sách dài những cáo buộc các cá nhân và công ty Trung Quốc tội gián điệp và hack máy tính.

Có hơn một ngàn cuộc điều tra hành vi trộm cắp tài sản trí tuệ từ các công ty Mỹ có manh mối xuất phát từ Trung Quốc, ông Christopher Wray, ông chủ của FBI nói. Bản quyền hình ảnh GETTY IMAGES

Tiến sỹ Phạm Đỗ Chí

Điểm chính yếu là cuộc đối đầu từ 16 tháng qua với Trung Quốc sẽ phải đến sớm hay muộn. Thời gian và phương thức đối đầu có thể cần tranh luận, nhưng Mỹ và thế giới không có sự lựa chọn nào khác.

Vấn đề lớn hơn là việc thiết lập một trật tự thế giới mới, trong đó Trung Quốc và thế giới còn lại có thể cùng tồn tại một cách hòa bình và hợp tác cho sự thịnh vượng chung.

Đảng Cộng sản của Trung Quốc, ngoài việc chỉ sử dụng tuyên truyền được cho là để lừa dối người dân Trung Quốc và thế giới, đã không tạo ra được một tầm nhìn cho chuyện đó, và phần còn lại của thế giới cũng thế.

Cách tiếp cận lần đầu nhưng cương quyết của Tổng thống Mỹ Donald Trump - như do "thiên sứ", có thể đã làm ngày đối đầu đó đến sớm hơn, nhưng tốt hơn là làm điều đó ngay bây giờ thay vì sau này khi một Trung Quốc mạnh mẽ hơn và hiếu chiến hơn sẽ đủ sức áp đặt ý đồ của họ lên trật tự thế giới.

Như vậy, chúng ta cũng cần xem làm thế nào để nước Mỹ hỗ trợ cuộc thương chiến không thể tránh khỏi của Trump đi đến thành công.

Hai vấn đề nổi bật

Bất chấp những sôi nổi thời sự của việc toàn đảng Dân chủ đang dồn tâm sức vào việc luận tội Tổng thống Trump, trong tuần đầu tháng 11/2019, hy vọng hai bên Mỹ - Trung sẽ thỏa thuận được để chấm dứt cuộc thương chiến lại thành "headlines" hay hàng tít lớn của báo chí, cũng như đẩy thị trường chứng khoán Mỹ lên các đỉnh cao mới.

Tuy nhiên hai vấn đề nổi bật trong sự kiện này là:

Thứ nhất, cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ vẫn cho thấy sự đoàn kết hiếm hoi trong việc ủng hộ lập trường của Mỹ trong cuộc thương chiến kéo dài đó; ông Tập Cận Bình, Chủ tịch Trung Quốc, khó nuôi hy vọng như lúc trước là nếu cố vận động để ông Trump thất cử năm tới, Trung Quốc hy vọng sẽ dễ thở hơn với một Tổng thống Dân chủ;

Và mặc dù ngày 6/11/2019, phái đoàn Trung Quốc do Phó Thủ tướng Lưu Hạc đã đạt thỏa thuận "trên nguyên tắc" với các viên chức cao cấp Mỹ là sẽ "dỡ bỏ bớt các thuế suất theo từng giai đoạn" đã áp đặt lên xuất khẩu của đôi bên để mong tiến đến "Thỏa Thuận Giai đoạn Một", để hai nguyên thủ gặp nhau và ký vào cuối tháng Mười Một.

Nhưng ngay lập tức hôm sau, đã có tin sẽ phải hoãn sang tháng Mười Hai, vì chưa biết sẽ chọn họp ở đâu ngoài nước Mỹ, và nhất là vì các chi tiết dỡ bỏ thuế từng giai đoạn còn trong vòng "thảo thuận lại" do chiến thuật đã quen thuộc của phía Trung Quốc.

Nói rõ hơn là Trung Quốc lại muốn Mỹ bỏ thuế quan nhanh hơn và nhiều hơn là đã thỏa thuận hôm trước.

Như người viết bài này đã đề cập nhiều lần trước đây, cuộc thương chiến là cuộc đối đầu toàn diện giữa hai nước, không dễ gì giải quyết bây giờ chỉ bằng các dỡ bỏ thuế quan từng giai đoạn có tính cách nhỏ giọt.

Sở dĩ hai bên cùng tạm đồng ý "Hưu chiến Giai đoạn I" trong hai tháng tới là để thoả mãn nhu cầu chính trị nội bộ trong ngắn hạn của cả hai ông nguyên thủ.

Tổng thống Trump cần một tin tức thành công nóng hổi để cho dân chúng nước Mỹ thấy rõ là ông đang lo các chuyện "đại sự" của đất nước trong khi các thành viên đảng Dân chủ cứ "mải mê đâm sau lưng" ông, hết từ chuyện nước Nga can thiệp vào bầu cử 2016 không có chứng cớ, nay lại đến cú gọi điện thoại vụng về của ông Trump sang Ukraine "nhờ giúp điều tra vụ phạm pháp của cậu quý tử con ông Biden và can thiệp của ông bố lúc làm Phó Tổng thống Mỹ để dẹp yên chuyện này cũng đáng mang ra ánh sáng".

Trần Phương

TTO - Trung Quốc đang giảm kỳ vọng vào vòng đàm phán thương mại thứ 13 với Mỹ, cảnh báo sẽ rút ngắn chương trình tại Washington nếu nhận thấy không có bất kỳ tiến bộ nào và quay về nước ngay lập tức.

Phái đoàn do Phó thủ tướng Trung Quốc Lưu Hạc dẫn đầu dự kiến sẽ gặp những người đồng cấp Mỹ trong hai ngày 10 và 11-10.

Báo South China Morning Post (SCMP) của Hong Kong lưu ý một vấn đề, đó là ông Lưu sẽ không được gọi là "đặc phái viên" của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình như những lần trước.

Điều này cho thấy phái đoàn Trung Quốc đến Mỹ mà không nhận được chỉ thị mới nào từ nhà lãnh đạo Trung Quốc. Phó thủ tướng Lưu được xem là cánh tay phải của ông Tập trong vấn đề kinh tế và vừa được cất nhắc hồi năm ngoái.

Nguyễn Quang Dy

Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung đã diễn ra 18 tháng nay, lúc đánh lúc đàm, vẫn đang leo thang chưa có hồi kết, với hệ quả khó lường. Gần đây, khi Trung Quốc đánh thuế lên 75 tỷ USD hàng nhập của Mỹ (23/8/2019), Trump lập tức phản ứng để trả đũa bằng tăng thuế từ 25% lên  30% trên 250 tỷ USD hàng nhập của Trung Quốc (từ 1/10/2019). Ông còn muốn tăng thuế trên 300 tỷ USD hàng nhập của Trung Quốc (đến hạn từ 1/10 và 15/12/2019), cấm cửa Huawei và yêu cầu các công ty Mỹ không được làm ăn với Trung Quốc. Quyết định của Trump làm rung chuyển thị trường chứng khoán. Dow Jones giảm 600 điểm (bằng 2,4%). Nhưng chiến tranh thương mại chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm” trong cuộc “chiến tranh lạnh mới” Mỹ-Trung, với những quan điểm khác nhau, thậm chí đầy nghịch lý. Tuy còn hơi sớm, nhưng cần đánh giá giữa kỳ chiến tranh thương mại Mỹ-Trung, để có cái nhìn toàn cảnh.

Nghịch lý về chiến tranh thương mại

Trong khi chiến tranh thương mại “truyền thống” của Mỹ với EU (xuyên Đại Tây Dương) hoặc với Nhật Bản (xuyên Thái Bình Dương) trong thập niên 1980 (hay sau đó), chủ yếu là vì kinh tế, thì chiến tranh thương mại của Mỹ với Trung Quốc hiện nay chủ yếu là vì địa chính trị (do chiến lược thúc đẩy). Vì vậy, chiến tranh thương mại “phi truyền thống” của Trump “không logic” (hoặc “logic ngược”). Nói cách khác, chiến tranh thương mại Mỹ-Trung chỉ là phần nổi của tảng băng chìm, với cuộc “chiến tranh lạnh kiểu mới” trên nhiều mặt trận. (The High Costs of the New Cold War, Minxin Pei, Project syndicate, March 14, 2019).

Cũng như vậy, chiến tranh lạnh “truyền thống” của Mỹ với Liên Xô trước đây chủ yếu là do chiến lược vì Liên Xô lúc đó không phải là siêu cường kinh tế. Cuộc “chiến tranh lạnh mới” với Trung Quốc là đối đầu tổng lực giữa hai hệ thống chính trị/tư tưởng đang muốn thống trị toàn cầu, vì Trung Quốc đang trỗi dậy như một siêu cường kinh tế và quân sự. Theo lời Richard Nixon, Trung Quốc đã trở thành “quái vật Frankenstein” tại Châu Á.

Theo các chuyên gia kinh tế, chiến tranh thương mại “truyền thống” thường theo một số quy luật như “đánh đổi” (trade off). Họ thường lập luận “không có bữa trưa miễn phí” và mọi thứ đều phải có “chi phí cơ hội”. Với ý nghĩa đó, chiến tranh thương mại của Trump với Trung Quốc không chỉ là cuộc đấu về kinh tế. Đó còn là một phần của cuộc “chiến tranh lạnh kiểu mới” do Mỹ phát động để nhắm vào Trung Quốc, trong một cuộc đối đầu không chỉ tại khu vực Indo-Pacific mà trên toàn cầu, như một cuộc chiến “lồng ghép” (hybrid).

Như vậy, đối đầu Mỹ-Trung không chỉ là chiến tranh thương mại mà còn là “chiến tranh lạnh kiểu mới”, mang tính “đối kháng toàn diện” (về kinh tế, quân sự, công nghệ, hệ tư tưởng) có ý nghĩa sống còn, với thời gian kéo dài (trong thế kỷ 21). Đối đầu Mỹ-Xô (trong thế kỷ trước) chỉ mang tính “đối kháng về quân sự” của cuộc chiến tranh lạnh “truyền thống”.

Mỹ cho rằng Trung Quốc là “cường quốc xét lại” (còn nguy hiểm hơn cả Nga), đang đe dọa không chỉ nước Mỹ mà cả trật tự thế giới dựa trên luật lệ. Vì vậy, Mỹ phải: (1) giữ khoảng cách về quân sự và kinh tế với Trung Quốc; (2) Kiềm chế sự trỗi dậy của Trung Quốc về công nghệ và địa chính trị; (3) Thúc đẩy sự phát triển của dân chủ hóa ở Trung Quốc.

Gần đây, Mỹ đang thuyết phục các nước G7 để hình thành một mặt trận đồng minh về thương mại nhằm đối phó với Trung Quốc. Điều này có ý nghĩa rất quan trọng vì: (1) các nước G7 sẽ thay thế Trung Quốc trong quan hệ thương mại với Mỹ; (2) Các nước G7 sẽ tham gia cùng Mỹ trong cuộc chiến thương mại với Trung Quốc; (3) Với sự hộ trợ vững chắc đó, Mỹ sẽ tuyên bố tình trạng khẩn cấp, buộc các công ty Mỹ phải rời khỏi Trung Quốc.

Ngọc Diệp giới thiệu 

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung hiện đang trong giai đoạn đỉnh điểm, ảnh hưởng tới không chỉ hai nước trong cuộc mà còn tới nhiều quốc gia khác. Với những tham vọng không chỉ dừng lại ở kinh tế, thương mại, Trung Quốc có những chiến lược bí mật nào để đối phó với Mỹ và tiến gần hơn tới mục đích của mình?

Ngày 5/8/2019, Mỹ đã cáo buộc Trung Quốc, lần đầu tiên kể từ năm 1994, phá giá đồng nhân dân tệ. Đồng tiền Trung Quốc vượt qua ngưỡng thấp nhất kể từ 11 năm qua, song người đứng đầu Ngân hàng nhân dân Trung Quốc đã bác bỏ cáo buộc của Mỹ. Liệu cuộc chiến thương mại giữa hai cường quốc này có tiếp tục leo thang và tạo ra một cuộc chiến mới hay không? Trung Quốc có những chiến lược bí mật nào để đối phó với Mỹ? Bài trả lời phỏng vấn dưới đây của chuyên gia phân tích David Dollar thuộc Viện Brookings (Mỹ) và nhà kinh tế học người Pháp Antoine Brunet, đăng trên trang mạng Atlantico ngày 7/8, sẽ cho chúng ta cái nhìn rõ nét về vấn đề này.

Atlantico: Nếu như người ta dễ dàng xác định được chiến lược của Washington trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung, thì chiến lược của Bắc Kinh lại rất mơ hồ. Vậy Trung Quốc sử dụng những vũ khí nào trong cuộc chiến thương mại với Mỹ?

Antoine Brunet: Trước tiên chúng ta phải hiểu điều này: Donald Trump và Cố vấn thương mại của ông, Peter Navarro, đã nhận ra rằng sự trỗi dậy của Trung Quốc là kết quả của chiến lược trọng thương mà Trung Quốc đã thực hiện thành công để đạt được thặng dư lớn trong thương mại. Chiến lược này được bắt đầu từ những năm 1990, trở nên rõ rệt vào năm 2001 khi Trung Quốc gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO), và đã "ghi điểm" rất lớn vào năm 2008 khi Trung Quốc gián tiếp gây ra cuộc đại suy thoái ở các nước phương Tây.

Joseph E. Stiglitz

Phan Nguyên dịch 

Trong thế giới mới do Tổng thống Mỹ Donald Trump tạo ra, nơi hết cú sốc này lại đến cú sốc khác, không bao giờ chúng ta có đủ thời gian để suy nghĩ đầy đủ về tác động của các sự kiện mà chúng ta phải đối mặt. Vào cuối tháng 7, Hội đồng điều hành Cục Dự trữ Liên bang đã đảo ngược chính sách đưa lãi suất về mức bình thường hơn, sau một thập kỷ lãi suất cực thấp kể từ sau cuộc Đại suy thoái. Sau đó, Hoa Kỳ chứng kiến thêm hai vụ giết người hàng loạt trong vòng chưa đến 24 giờ, nâng tổng số vụ xả súng hàng loạt trong năm lên 255 – nhiều hơn một vụ một ngày. Và cuộc chiến tranh thương mại với Trung Quốc, thứ Trump đã tweet là “tốt, và dễ chiến thắng”, đã bước vào một giai đoạn mới nguy hiểm hơn, làm náo loạn thị trường và đặt ra mối đe dọa từ một cuộc chiến tranh lạnh mới.

Ở một cấp độ nào đó, động thái của Fed là không có gì ghê gớm: thay đổi 0,25% sẽ gây ra ít hậu quả. Ý tưởng rằng Fed có thể điều chỉnh nền kinh tế bằng cách thay đổi lãi suất theo một thời gian biểu cẩn thận đến giờ đã bị mất uy tín từ lâu – ngay cả khi nó giúp cung cấp một màn giải trí cho những người theo dõi Fed và việc làm cho các nhà báo tài chính. Nếu việc hạ lãi suất từ 5,25% xuống gần như bằng 0% hầu như không ảnh hưởng gì đến nền kinh tế trong giai đoạn 2008-09, thì tại sao chúng ta phải nghĩ rằng việc hạ lãi suất 0,25% sẽ có tác dụng quan sát được? Các tập đoàn lớn vẫn đang ngồi trên hàng đống tiền mặt: thiếu thanh khoản không phải là lý do khiến họ ngừng đầu tư.

Đỗ Đăng Nhật Huy dịch 

Hôm nay một quy định mới bắt đầu có hiệu lực cấm các cơ quan chính phủ Mỹ mua thiết bị của Huawei. Đây là đòn mới nhất trong cuộc tấn công của chính phủ Mỹ nhằm vào gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc kể từ tháng 5, khi công ty này bị đưa vào danh sách các thực thể mà các nhà xuất khẩu Mỹ không được bán các công nghệ quan trọng. Hoa Kỳ bày tỏ ngờ vực đối với các thiết bị viễn thông của Huawei, vốn đã phổ biến toàn cầu, và lo ngại rằng chính phủ Trung Quốc có thể sử dụng sự phổ biến này để do thám Mỹ và các đồng minh.

Nhưng Huawei còn lâu mới chịu bị đánh bại. Hồi cuối tháng 7, công ty này báo cáo tăng trưởng doanh thu hằng năm là 23%. Đến ngày 9 tháng 8, Huawei công bố một hệ điều hành mới có tên là Harmony, được thiết kế nhằm đưa họ thoát khỏi sự phụ thuộc vào hệ điều hành Android của Google. Tập đoàn này kì vọng việc thiết kế Harmony với mã nguồn mở cho phép mọi người dùng kiểm tra sẽ làm giảm sự ngờ vực. Có thể, nhưng đó vẫn là một trận chiến khó nhằn.

Quốc hội Anh và Brexit “không thỏa thuận”

Các cuộc tranh luận vẫn tiếp diễn xoay quanh việc liệu Quốc hội Anh có thể ngăn chính phủ của ông Boris Johnson đưa Anh ra khỏi Liên minh châu Âu mà không cần một thỏa thuận nào. Đa số các nghị sĩ đều chống lại việc “không thỏa thuận”, nhưng ông Johnson khẳng định rằng Brexit phải diễn ra vào ngày 31 tháng 10, “ra đi hay là chết”. Hiện tại cả luật pháp của Anh và EU đều ấn định Brexit vào ngày này, sau khi đã gia hạn thêm 7 tháng kể từ hạn chót ban đầu vào mùa xuân.

Một báo cáo mới từ Viện Quản trị Chính quyền (một viện nghiên cứu độc lập), cho rằng các nghị sĩ đang cạn dần các lựa chọn và thời gian trong việc ngăn chặn một Brexit “không thỏa thuận”. Chính phủ cho rằng họ có thể chặn đứng mọi nỗ lực (của Nghị viện) nhằm thông qua luật kêu gọi kéo dài thời hạn Brexit. Ngay cả khi Nghị viện bỏ phiếu bất tín nhiệm ông Johnson vào tháng tới, như các nghị sĩ từ một số đảng hy vọng, thì Phố Downing vẫn tin rằng họ có thể trì hoãn cuộc tổng tuyển cử cho đến sau khi Brexit xảy ra. Và chỉ còn có 79 ngày nữa là đến ngày 31/10.

TS. Phạm Đỗ Chí  | VCI Legal(*) Senior Trade & Economic Advisor

Hôm 5/8 thị trường chứng khoán Mỹ tuột dốc nặng nề với cả ba chỉ số chính đều giảm khoảng 3%; hai hôm sau 7/8 vàng nhảy vọt lên trên 1500$/ounce, cao nhất từ 6 năm qua, và đồng bitcoin dù đứng sau trong hậu trường tài chính cũng vượt mức 12,000$.

Chuyện gì đã xảy ra với headlines của truyền thông và báo chí quốc tế?

- Phản ứng trên được coi là do TQ quyết định trả đũa Mỹ bằng cách tuyên bố ngưng mua tất cả các nông sản Mỹ, thay vì mua thêm một số lớn như đã hứa dạo cuối tháng 6 như điều kiện để nối lại thương thuyết về thương mại đã bế tắc từ cuối tháng 3, và nhất là ngừng các chính sách can thiệp để cho đồng yuan phá giá qua mức 7 yuan/1 đô la.

- Sự mất giá của đồng tệ là do áp lực thị trường từ khá lâu nay, phản ánh sự rối loạn trong nền kinh tế và hệ thống tài chính TQ, chứ không phải do thao túng tiền tệ như số đông hiểu sai tình hình. Nhưng Ngân hàng Trung ương TQ lại nắm cơ hội coi đây là “vũ khí tiền tệ” nằm trong tay mình để đáp ứng với áp thuế của Mỹ. Thực sự đó chính là con dao hai lưỡi mà TQ không thể sử dụng quá mức, đồng tệ xuống giá quá mức sẽ gây các dòng vốn tháo chạy và sự sụp đổ nhanh toàn bộ hệ thống kinh tế tài chính TQ!

- Tiền TQ liên tục đã mất giá từ mức 6,3 yuan/$ trong suốt năm qua do khủng hoảng tiền tệ gây ra bới cuộc thương chiến. Nhân chuyện TQ cường điệu nhận vơ tỷ giá tiền yuan là vũ khí đó, Bộ Tài chính Hoa kỳ cũng chính thức tuyên bố luôn hôm 5/8 là TQ là nước thao túng tiền tệ (currency manipulator) nhằm đối lại với gia tăng áp thuế của Mỹ lên hàng nhập TQ.

- Các quan sát viên cũng coi đây là trả lời chính thức của Tập Cận Bình sau mấy ngày hội ý ở khu nghỉ mát mùa hè nổi tiếng Bắc Đới Hà với các lãnh đạo TQ xưa và nay, góp ý giải quyết thương chiến ra sao, thêm vụ biểu tình Hong Kông đang chuyển hướng mạnh mẽ và gây ảnh hưởng chính trị rất nặng cho TQ, vụ Đài Loan muốn tỏ ra độc lập hơn ...

Stephen S. Roach

Dịch giả: Phan Nguyên

Nhiều người Trung Quốc cho rằng Trump rất khó đoán và hay thay đổi quyết định nên có thể đảo ngược động thái "đình chiến" với Bắc Kinh.

Trump xác nhận không áp thêm thuế với Trung Quốc  /  Trump nói thỏa thuận thương mại với Trung Quốc phải có lợi cho Mỹ

Ngày 29/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định hoãn nâng thuế với 300 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc sau khi họp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề hội nghị G20. Trump còn cho phép các nhà cung cấp Mỹ bán linh kiện cho tập đoàn viễn thông Trung Quốc Huawei, miễn là chúng không đe dọa an ninh quốc gia.

Tuy nhiên, động thái "đình chiến" của Trump không xua đi những lo ngại của nhiều người Trung Quốc. Họ cảm thấy tình hình này không ổn định vì không chắc liệu lệnh đình chiến duy trì được bao lâu, trong bối cảnh không nắm được nhiều thông tin về cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đang diễn ra.

"Tôi cũng như nhiều chủ nhà máy sản xuất giày ở Đông Hoản đều cho rằng mặc dù vấn đề thuế quan đã được xoa dịu, tương lai vẫn chưa chắc chắn. Điều gì sẽ xảy ra nếu Trump đảo ngược quyết định? Ông ấy quá khó đoán", doanh nhân Wang Jie nói. Nhà máy sản xuất giày của ông đã mất nhiều đơn đặt hàng từ Mỹ trong những tháng gần đây.

Trong cuộc phỏng vấn trên đài Fox Business, ngày 26/06/2019 vừa qua, Tổng thống Donald Trump công khai lập trường:

“Rất nhiều công ty đang dời sang Việt Nam, nhưng Việt Nam lợi dụng chúng ta còn tệ hơn cả Trung cộng. … Chúng tôi đang thảo luận với Việt Nam. Việt Nam nhỏ hơn Trung cộng nhiều, nhưng họ gần như là kẻ lợi dụng tệ nhất trong số tất cả những kẻ lợi dụng”.

Ông Trump đã công khai rõ ràng Hà Nội đang tiếp tay cho Bắc Kinh, nên thiết nghĩ Hà Nội cần nghiêm chỉnh xem xét và thay đổi để tránh đưa Việt Nam vào cuộc chiến Mỹ-Trung.

Vào ngày 14/3/2018, phát biểu tại Trường Đại học Quốc gia Úc, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc giơ cao chiếc điện thoại di động hiệu Samsung lên khoe:

“Rất có thể điện thoại thông minh của Samsung hiện đại nhất mà người Úc đang sử dụng hàng ngày đến từ Việt Nam vì theo Samsung khoảng ¾ lượng điện thoại này được sản xuất tại Việt Nam (Made in Vietnam)”.

Về lại Việt Nam được ai đó nhắc khéo nên tại một Hội nghị ở Hà Nội, ngày 19/12/2018, ông Phúc lại tuyên bố:

“…nói Samsung là 100% nước ngoài là nhầm lẫn! Samsung có tỷ lệ sản xuất trong nước trước đây bằng 0 thì nay đã trên 30%”.

Đến Thủ tướng còn muốn biến hàng ngoại thành hàng Việt, nói gì các tư nhân chỉ biết chạy theo lợi nhuận làm giàu.

Tuần này báo Tuổi Trẻ vạch trần Asanzo nhập linh kiện, lột tem, xé nhãn Trung cộng, lắp ráp thành sản phẩm dán tem, dán nhãn “Made in Vietnam”, “Xuất xứ từ Việt Nam” và “Hàng Việt Nam chất lượng cao” để bán giá thật cao.

Được báo Tuổi Trẻ phỏng vấn, Chủ tịch Tập đoàn Asanzo ông Phạm Văn Tam cho biết: “Gần như là mình nhập 100%. Bên mình chỉ là khâu đầu - cuối, mình ráp lên, kiểm tra sản phẩm đạt thì cho ra thị trường”.

Ông Tam thừa nhận: “Tôi nghĩ nó là hàng lắp ráp tại Việt Nam thì đúng hơn. Nó là sản phẩm được sở hữu từ công ty Việt Nam nhưng nó không phải là hàng Việt Nam”.

Asanzo bắt đầu doanh nghiệp vào cuối năm 2013, nhưng nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường Việt Nam. Chỉ sau 1 năm Asanzo đã bán ra hơn 100.000 tivi. Đến năm 2015, con số này đã tăng gấp 3 lần. Năm 2016, lượng tivi bán ra đã lên tới con số 500.000.

Năm 2018, Asanzo đã bán ra trên 4 triệu sản phẩm các loại, đạt doanh thu 6.250 tỷ đồng, lên kế hoạch cho năm 2019 đạt doanh thu 10.000 tỷ đồng.

Hơn 6 năm mọi cơ quan công quyền, kể cả quan thuế và thuế vụ, đều không hay biết phải đợi đến khi bị phanh phui Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc mới ra lệnh vào cuộc điều tra.

Pháp luật lỏng lẻo như thế nói gì việc vô số công ty Trung cộng đang hoạt động trá hình tại Việt Nam.

Chủ nhật 2/6/2019, Bắc Kinh cho công bố Bạch Thư đổ lỗi cho Mỹ làm đổ vỡ cuộc đàm phán thương mại song phương.

Còn Tập Cận Bình, trước đây ít hôm, phải kêu gọi “Vạn lý trường chinh mới” sửa soạn trường kỳ chống thương mại Mỹ.

Thực hư ra sao? Lỗi tại ai? Cuộc chiến sẽ đưa thế giới, đưa Việt Nam về đâu? Là những câu hỏi đáng được quan tâm.

Từ thập niên 1970, Trung cộng được Mỹ trợ giúp cải cách thể chế từ viện trợ, đầu tư vốn, mở cửa thị trường, giúp giáo dục, giúp chuyển giao kiến thức và kỹ thuật, giúp tham gia các tổ chức quốc tế… nhưng uổng công vì kinh tế tự do phải gắn liền với chính trị tự do, ngôn luận tự do và xã hội dân sự.

Ngày 4/6/1989 để “ổn định chính trị”, Bắc Kinh đã nổ súng đàn áp phong trào sinh viên rồi tự vạch con đường cải cách kinh tế nhưng giữ nguyên bản chất cộng sản.

Cải cách vì thế không mang lại kết quả như Đài Loan và Đại Hàn, đã trở thành hai quốc gia tân tiến có GDP thu nhập đầu người cao.

Với mô hình “ổn định chính trị”, Trung cộng trở thành đại công xưởng lắp ráp công nghiệp quốc tế, tăng trưởng nhờ vốn đầu tư nước ngoài và xuất cảng.

Trung cộng lọt vào bẫy GDP thu nhập trung bình: nông dân và công nhân nghèo khổ, giới trung lưu vật lộn với cuộc sống, giới cầm quyền tham nhũng làm giàu.

GDP tăng trưởng chậm dần, năng suất lao động không mấy thay đổi, lợi thế lao động rẻ không còn, đầu tư ngoại quốc chuyển dần sang các quốc gia có giá công nhân rẻ hơn như Việt Nam.

Môi trường thiên nhiên bị hủy hoại, tài nguyên bị tận khai, đạo đức xã hội bị khủng hoảng,… nhìn chung Trung cộng không khác mấy Việt Nam.

Sau hơn 15 năm gia nhập WTO Trung cộng vẫn không mở cửa thị trường, tiếp tục tài trợ các doanh nghiệp nhà nước, phân biệt đối xử với doanh nghiệp nước ngoài, ăn cắp tài sản trí tuệ quốc gia khác.

Trung cộng giữ đồng tiền yếu hơn thực giá, hàng xuất cảng rẻ hơn giành lợi thế trên thị trường Mỹ, làm cán cân thương mại giữa hai nước càng ngày càng mở rộng.

Khoản thặng dư này được dùng để giữ giá đồng tiền hay mua trái phiếu tiếp tục ảnh hưởng lên kinh tế Mỹ và thế giới.

Để thoát bẫy thu nhập trung bình, Trung cộng vạch kế hoạch “Made in China 2025”, nhằm chuyển đổi thành nước dẫn đầu về công nghệ cao cấp trực tiếp cạnh tranh với Mỹ.

Nhưng thay vì đầu tư nghiên cứu các ý tưởng mới để phát triển thành các sản phẩm mới, một mặt Trung cộng ép buộc các công ty nước ngoài muốn làm ăn phải chuyển giao kỹ thuật trước khi cấp phép tham gia thị trường.

Mặt khác, Bắc Kinh cho gián điệp công nghệ xâm nhập và đánh cắp kỹ thuật gây thiệt hại nặng nề cho công nghệ các nước tiên tiến.

Với khoản mậu dịch thặng dư Bắc Kinh cho tăng cường quân sự, lấn chiếm Biển Đông, mua cảng, xây căn cứ, gây ảnh hưởng chính trị, xây dựng “một vành đai, một con đường” thực hiện tham vọng bành trướng toàn cầu.

Tham vọng bá chủ hoàn cầu khiến Trung cộng trở thành mối đe dọa hòa bình và an ninh không riêng cho nước Mỹ mà cho toàn thế giới.

Giấc mơ bá chủ của Tập Cận Bình đã bị Tổng thống Trump ngăn chặn bằng cách đánh thuế trên hàng hóa nhập cảng vào Mỹ buộc Bắc Kinh phải đàm phán thương mại.

Lập trường phía Mỹ có thể tóm tắt được như sau: (1) không thuế xuất nhập cảng; (2) không rào cản thương mại; (3) không trợ cấp kinh doanh; (4) không đánh cắp sở hữu trí tuệ; (5) không ép buộc chuyển giao công nghệ; và (6) mọi doanh nghiệp đều được hoạt động trong vòng luật pháp 2 bên.

Những đòi hỏi nói trên xem ra thật tốt cho cả hai phía, nó buộc Bắc Kinh phải thực hiện những cải cách cần thiết, xóa bỏ độc quyền nhà nước, mở cửa thị trường, cải cách thể chế, tuân thủ luật chung.

Sau 11 lần đàm phán, tưởng chừng đã hoàn tất một thỏa thuận giữa hai quốc gia, nhưng Trung cộng cho rằng cứ bàn, cứ ký rồi tính sau như khi gia nhập WTO, nên khi Mỹ đòi luật hóa các thỏa thuận thì phía Trung cộng không đồng ý đòi đàm phán lại từ đầu.

Không có gì khó hiểu, vì với ràng buộc luật pháp rõ ràng thì Bắc Kinh phải thay đổi cả thể chế và như thế giấc mơ bá chủ của Tập Cận Bình tan theo mây khói.

Còn nước còn tát Tập Cận Bình đành phải rút quân “vạn lý trường chinh” mong thay đổi thế cờ.

Bắc Kinh tin rằng với một Tổng thống mới trường kỳ chiến đấu sẽ có lợi cho Trung cộng.

Ông Trump đã bắt đầu tranh cử với cơ hội thắng cử rất cao.

Nếu vì một lý do nào đó ông Trump không tiếp tục tranh cử thì Phó Tổng Thống Mike Pence là người có nhiều cơ hội thắng cử. Ông Pence là người có lập trường không khoan nhượng với Trung cộng và phe Xã Hội Chủ Nghĩa.

Còn nếu dân Mỹ chọn một Tổng Thống thuộc đảng Dân Chủ thì chiến tranh thương mại cũng sẽ tiếp tục vì trừng phạt Trung cộng đã trở thành Quốc sách của cả lưỡng đảng và lưỡng viện Quốc Hội Mỹ.

Ngày 7/5/2019, Hạ viện Mỹ biểu quyết với đa số tuyệt đối (414-0) chấp thuận “Đạo luật Đảm bảo Đài Loan 2019”, ủng hộ Đài Loan tăng chi tiêu quốc phòng, thường xuyên bán vũ khí, công cụ quốc phòng cho Đài Loan và ủng hộ Đài Bắc tham gia các tổ chức quốc tế.

Ngày 4/6/2019, kỷ niệm 30 năm Trung cộng tàn sát phong trào sinh viên, Quốc hội Mỹ đã tổ chức buổi điều trần công khai vạch trần bản chất cộng sản phi nhân tính, Chủ tịch Hạ viện bà Nancy Pelosi mở đầu tuyên bố:

Báo Le Monde: Cuộc đọ sức Mỹ - Trung giờ chỉ mới bắt đầu!REUTERS/Aly Song

Năm 1989, bất chấp vụ trấn áp đẫm máu phong trào sinh viên đòi dân chủ tại quảng trường Thiên An Môn, Hoa Kỳ và trong một chừng mực nào đó là các nước Tây Âu, vẫn chìa tay giữ quan hệ với Trung Quốc. Thế nhưng, ba mươi năm sau, Mỹ và Trung Quốc đối đầu nhau dữ dội trên mọi phương diện. Cây bút xã luận Alain Frachon, trên báo Le Monde ngày 01/06/2019 mỉa mai nhận định : Trung Quốc và Hoa Kỳ đã đến giờ «tính sổ lẫn nhau».

Đầu tiên hết tác giả đặt câu hỏi: Chuyện gì đã xảy ra? Để trả lời cho câu hỏi này, tác giả nêu ra một chi tiết ít ai biết đến: Vài tuần sau vụ đàn áp đẫm máu phong trào Thiên An Môn tháng 06/1989, tổng thống Mỹ lúc bấy giờ là George H.W. Bush đã bí mật cử lãnh đạo Hội đồng An ninh Quốc gia của Nhà Trắng, tướng Brent Scowcroft đến Bắc Kinh, cầm theo một bức thư gởi ban lãnh đạo Trung Quốc.

Về mặt chính thức, Hoa Kỳ đã có phản ứng khi thông báo ngừng trao đổi chính trị với Trung Quốc. Nhưng Scowcroft đến cải chính là không nên có sự hiểu lầm. Thông điệp của ông Bush gởi đến Đặng Tiểu Bình gói gọn trong một câu: Tất cả những điều này quả thật là đáng tiếc nhưng không làm thay đổi gì cả mối quan hệ của chúng ta.

Từ cuối những năm 1970, mối quan hệ này đã trở nên chặt chẽ đến mức hình thành mối liên hệ phụ thuộc lẫn nhau cả trong kinh tế lẫn tài chính. Mối quan hệ này đã tạo thuận lợi cho sự cất cánh thần kỳ của Trung Quốc. Cũng nhờ mối quan hệ đặc biệt này mà Hoa Kỳ trở thành một trong những nước đầu tiên được đầu tư vào nền kinh tế mới mẻ của Trung Quốc.

Và trên bình diện chiến lược, mối bang giao này còn giúp Hoa Kỳ có thể cô lập được Liên Xô trong thời kỳ chiến tranh lạnh. Vào thời điểm đó, có thể nói, chính sách của Mỹ với Trung Quốc chịu ảnh hưởng của ngoại trưởng Kissinger – người thúc đẩy bình thường hóa quan hệ với Trung Quốc.

Sự cố Thiên An Môn xảy ra cũng không làm «sứt mẻ» mối bang giao của hai nước. Trung Quốc quá quan trọng để mà Mỹ cũng như là châu Âu lên tiếng phản đối vấn đề nhân quyền. Lợi ích của nước Mỹ là trên hết. Thị trường rộng bao la và một tầng lớp trung lưu giầu có mới trỗi dậy đã làm cho Mỹ và phương Tây lóa mắt. Do vậy, khó có thể mà chọc giận Trung Quốc vì chuyện nhân quyền.

Ba mươi năm sau, tháng 6/2019, Mỹ và Trung Quốc xoay lại đối đầu nhau từ thương mại cho đến công nghệ, với nguy cơ tiềm tàng dẫn đến một cuộc đối đầu quân sự tại vùng biển Tây Thái Bình Dương. Một cách tổng quát, cuộc đối đầu này sẽ kiến tạo diện mạo thế kỷ XXI.

Mỹ và Trung Quốc là hai siêu cường kinh tế thế giới và trong tương lai sẽ là những siêu cường hải quân ngang hàng nhau. Tác giả cho rằng, dù có đạt được một thỏa thuận thương mại, thì cuộc xung đột giữa hai nước cũng sẽ không suy giảm. Cách nhìn của Mỹ về Trung Quốc vì thế đã thay đổi.

Suốt tuần trước, không chỉ các thị trường tài chính, mà gần như các giới làm chính sách toàn cầu đều theo dõi đến nghẹt thở cuộc thương nghị giữa hai phái đoàn thương mại Mỹ và Trung Quốc, mà cao điểm là lúc Phó Thủ tướng Lưu Hạc cầm đầu đoàn TQ sang họp chiều thứ năm xuyên bữa ăn tối 9/5.

Kết cục đến 12g đêm rạng sáng thứ sáu 10/5 vẫn chưa có gì rõ rệt, khiến lệnh của TT Trump cho tăng hơn gấp đôi thuế quan lên 25% bắt đầu áp dụng cho 250 tỷ hàng nhập TQ (theo bảng tiêu chuẩn năm 2017) vốn bị thuế 10% trước đây. Trong khi đó, các cố gắng thương nghị vẫn tiếp tục vào buổi sáng cho đến chiều thứ Sáu, nhưng không kết quả cụ thể nào có thể đạt được lúc đoàn TQ ra về, mặc dù với cái xiết tay chặt từ biệt của đại diện thương mại Lighthizer mong “hẹn ngày tái ngộ”. Rõ ràng nét mặt của ông Lưu Hạc rất thân thiện, cho thấy về căn bản có lẽ ông thuộc nhóm “cải tổ” muốn làm hơn để đạt kết quả, nhưng lần này ông không có quyền nhiều, mất đi danh tước “special envoy” của các lần trước, phải về bẩm báo với Chủ tịch Tập lấy quyết định.

Mọi người thất vọng và tất nhiên đều hỏi tại sao, khi trước đó vài tuần thị trường chứng khoán toàn cầu đã lên mạnh, kỳ vọng sẵn vào kết quả tất nhiên của “đình chiến” tháng 5. Nhưng không ai có thể cho giải thích rõ hơn là vài dòng “tuýt” của chính TT Trump, khi ông hạ lệnh sẵn từ tối chủ nhật ngay trước đó, là ông Tập đã “lật kèo” giờ chót, bỏ hẳn các thỏa thuận đã có sẵn trong bản nháp thương thảo dài và qui mô đã đạt được từ cuộc thương nghị marathon hai bên qua lại từ trên 2 tháng nay.

The Economist

Vũ Ngọc Chi Biên dịch

Làm thế nào để kiểm soát sự đối đầu ngày càng gia tăng giữa Hoa Kỳ và một nước Trung Quốc đang trỗi dậy?

Chiến tranh thương mại không phải là một nửa của cuộc cạnh tranh. Hoa Kỳ và Trung Quốc đang đấu với nhau trong mọi lĩnh vực, từ chất bán dẫn đến tàu ngầm và từ các bộ phim bom tấn đến thám hiểm mặt trăng. Hai siêu cường đã từng tìm kiếm một thế giới mà đôi bên cùng có lợi. Ngày nay, chiến thắng dường như liên quan đến việc đối thủ bại trận, một sự sụp đổ khiến Trung Quốc phải vĩnh viễn tuân theo trật tự của Mỹ; hoặc một nước Mỹ khiêm tốn, rút lui khỏi phía tây Thái Bình Dương. Đó là một loại chiến tranh lạnh mới, có thể không mang lại chiến thắng cho một phe nào cả.

Như bài tường thuật đặc biệt của chúng tôi trong số báo tuần này giải thích, các mối quan hệ siêu cường đã trở nên tồi tệ. Mỹ phàn nàn rằng Trung Quốc gian lận trên con đường làm bá chủ, bằng cách đánh cắp công nghệ, và phô trương sức mạnh ở Biển Đông và bắt nạt các nước có chế độ dân chủ như Canada và Thụy Điển, đang trở thành mối đe dọa cho nền hòa bình toàn cầu. Trung Quốc bị vướng mắc giữa giấc mơ giành lại vị trí xứng đáng ở châu Á và nỗi lo sợ rằng một nước Mỹ mệt mỏi, ghen tị sẽ ngăn chặn sự trỗi dậy của nó bởi vì nước này không thể chấp nhận sự suy yếu của chính mình.

Tiềm năng cho thảm họa hiện ra lờ mờ. Dưới thời Hoàng đế Wilhelm II, Đức lôi kéo thế giới vào một cuộc chiến tranh; Mỹ và Liên Xô đùa giỡn với thảm họa chiến tranh hạt nhân. Ngay cả khi Trung Quốc và Hoa Kỳ kịp thời ngưng cuộc xung đột, thế giới sẽ phải chịu phí tổn khi tăng trưởng chậm lại và các vấn đề hư hại còn tồn tại do thiếu hợp tác.

Cả hai bên cần phải cảm thấy an toàn hơn, nhưng cũng phải học cách sống chung trong một thế giới có độ tin cậy thấp. Không ai nên nghĩ rằng đạt được điều này sẽ dễ dàng hoặc nhanh chóng.

Sự cám dỗ là loại trừ Trung Quốc, vì Mỹ đã thành công khi cho Liên Xô ra rìa – không chỉ Hoa Vi, hãng cung cấp các công cụ viễn thông 5G, tuần này đã bị ngăn chặn bởi hai sắc luật, mà gần như tất cả công nghệ Trung Quốc đều bị chặn. Tuy nhiên, với Trung Quốc, những rủi ro mang lại rất nhiều hủy hoại mà các nhà hoạch định chính sách đang tìm cách tránh. Chuỗi cung ứng toàn cầu có thể được thực hiện mà không cần Trung Quốc, nhưng chỉ với phí tổn rất lớn.

Trên giá trị danh nghĩa, thương mại Mỹ-Xô vào cuối những năm 1980 là 2 tỷ đô la một năm; thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc hiện là 2 tỷ đô la một ngày. Đối với các công nghệ quan trọng như sản xuất chip và 5G, thật khó có thể nói nơi nào thương mại kết thúc và an ninh quốc gia bắt đầu. Nền kinh tế của các đồng minh Mỹ ở châu Á và châu Âu phụ thuộc vào thương mại với Trung Quốc. Chỉ có một mối đe dọa rõ ràng có thể thuyết phục họ cắt các mối quan hệ của họ với nước này.

Thật không khôn ngoan khi Mỹ chỉ ngồi chờ. Không có định luật vật lý nào nói rằng điện toán lượng tử, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ khác phải được các nhà khoa học có quyền tự do bỏ phiếu giải mã. Ngay cả khi các chế độ độc tài có xu hướng dễ đỗ vỡ hơn các nước dân chủ, Chủ tịch Tập Cận Bình đã tái khẳng định sự kiểm soát của đảng và bắt đầu khuếch trương sức mạnh của Trung Quốc ra khắp thế giới. Một phần là vì, một ít người tin rằng, Đảng Cộng hòa và Dân chủ đoàn kết khi Mỹ phải hành động chống lại Trung Quốc. Nhưng bằng cách nào?

Why the US and China See Negotiations Differently

Project Syndicate, 14/05/2019

Shang-Jin Wei

Phan Nguyên dịch

Các cuộc đàm phán thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đã đổ vỡ vì chính phủ Hoa Kỳ nói rằng Trung Quốc rút lại thỏa thuận về các vấn đề đã được giải quyết trước đây. Các nhà đàm phán Mỹ và Tổng thống Donald Trump rất tức giận, và vào ngày 10 tháng 5, Trump đã tăng thuế lên hơn gấp đôi đối với số hàng trị giá 200 tỷ đô la nhập từ Trung Quốc.

Nhà đàm phán chính của Trung Quốc, Lưu Hạc (Liu He), nói với các phóng viên rằng vì không đạt được thỏa thuận cuối cùng nên các sửa đổi đối với thỏa thuận trước đây không phải là việc “nuốt lời”, một lập luận mà phía Mỹ dường như không chấp nhận. Chính phủ Trung Quốc hiện đã trả đũa, tuyên bố sẽ tăng thuế đối với số hàng hóa trị giá 60 tỷ USD nhập khẩu từ Mỹ.

Những diễn tiến mới nhất này khiến người ta thêm nghi ngờ triển vọng kết thúc thành công các cuộc đàm phán thương mại Mỹ-Trung. Mặc dù khó có thể chỉ rõ nguyên nhân của sự đổ vỡ đàm phán, tôi cho rằng sự khác biệt quy tắc và phong cách đàm phán có thể đã đóng một vai trò nào đó, bên cạnh những khác biệt về các vấn đề thực chất.

Trong một khóa học MBA dành cho doanh nhân điều hành doanh nghiệp về kinh tế Trung Quốc mà tôi đã dạy tại Trường Kinh doanh Columbia trong mười năm qua, chúng tôi thực hiện một cuộc đàm phán giả lập giữa một đội Mỹ và một đội Trung Quốc. Sau đó chúng tôi thảo luận về cách các tập quán và phong cách đàm phán của các nền văn hóa có thể khác nhau như thế nào. Một điểm đáng chú ý trong phiên thảo luận này là một số khác biệt về tập quán đàm phán mà hai bên không để ý có thể khiến các cuộc đàm phán đổ vỡ.

Ví dụ, có một cuộc đàm phán kéo dài ba ngày giữa hai đội Hoa Kỳ và Trung Quốc, bao gồm chín chủ đề. Giả sử hai bên đã đạt được thỏa thuận về sáu chủ đề đầu tiên sau hai ngày đàm phán. Vào ngày cuối cùng, họ gặp bế tắc ở ba điểm cuối cùng, và phía Trung Quốc tuyên bố – một cách đột ngột nếu nhìn từ quan điểm của đội Hoa Kỳ – rằng họ phải thay đổi thỏa thuận về sáu chủ đề đầu tiên.

Lúc đó, đội Mỹ rất có thể cảm thấy rằng phía Trung Quốc không đáng tin cậy hoặc không thành thật, và toàn bộ cuộc đàm phán vì vậy có thể bị phá vỡ. Trong lớp học của tôi, chúng tôi thảo luận về cách các cuộc đàm phán đôi khi có thể sụp đổ hoàn toàn do sự khác biệt trong phong cách đàm phán mà không hẳn vì một bên có ý định gian dối.

Hầu hết các nhà đàm phán Mỹ áp dụng cách tiếp cận từng bước: nếu họ muốn đàm phán chín chủ đề, họ muốn lần lượt đạt được thỏa thuận về từng chủ đề một. Ngược lại, người Trung Quốc đã quen với cách tiếp cận “trọn gói” hơn, và tuân theo quy tắc: không có gì được thỏa thuận cho đến khi mọi thứ được thỏa thuận.

Tham vọng của Bắc Kinh

Minh Pham

Thương chiến Mỹ-Trung: Đừng nghe những gì "chuyên gia" nói, mà hãy nhìn những gì Donald Trump làm!

Hôm 10/05, sau khi hết thời hạn hưu chiến 4 tháng, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cho tăng mức thuế quan từ 10% lên 25% đối với 200 tỷ USD hàng nhập cảng từ Trung Quốc. Chưa hết, trước thềm cuộc gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hội nghị G20 ở Nhựt Bổn vào cuối tháng 6, ông Trump đe dọa sẽ tiếp tục đánh thuế 25% lên "tất cả sản phẩm hiện chưa nằm trong danh sách đánh thuế" với Trung Quốc ở các vòng trước, từ sữa, quần áo trẻ em, đồ chơi, điện thoại, laptop, đến nhôm, thép, với tổng giá trị hàng hóa khoảng 300 tỷ USD. Nếu thực hiện, gần như toàn bộ hàng Trung Quốc nhập cảng Mỹ sẽ phải chịu thuế, và thương chiến Mỹ-Trung sẽ lên một tầm cao mới!

Các "chuyên gia kinh tế", như thường lệ, cảnh báo thuế quan sẽ ảnh hưởng nặng nề lên đời sống người dân Mỹ, thậm chí có thể đẩy kinh tế Mỹ vào suy trầm. Họ lo lắng cho nước Mỹ nhiều hơn là cho Trung Quốc!

Thực tế thì cũng không có gì lạ. Trước và sau khi thương chiến Mỹ-Trung diễn ra, nếu bạn đọc những bài phân tích của truyền thông cánh tả sẽ thấy toàn một màu xám ảm đạm, cũng như một tương lai đen tối cho nền kinh tế Mỹ.

Đó là những bài báo kiểu như "How to lose a trade war" (The New York Times), "We're going to lose this trade war" (The Washington Post), "The US is on track to lose this trade war" (CNBC)... mà nếu không đọc kỹ, độc giả dễ nhầm lẫn mình đang đọc Hoàn cầu Thời báo hay Tân Hoa xã của Trung Quốc. Điểm chung của những bài viết này, hoặc là nhắm mắt phản đối ông Trump như một nghị trình quen thuộc, hoặc chỉ nhìn nhận vấn đề một chiều đầy phiến diện.

Để hiểu chính sách thương mại của ông Trump trong thương chiến này, không chỉ đơn giản là dựa trên lý thuyết kinh tế học sáo rỗng, lý tưởng cánh hữu nửa mùa (phạm trù "knowledge") mà còn là cách tiếp cận vấn đề dựa trên cảm quan chung (phạm trù "common sense"). Hãy nên bắt đầu với một số dữ kiện cơ bản sau:

1. Thứ nhứt, nếu chỉ nhìn dưới góc độ kinh tế đơn thuần thì thương chiến với Trung Quốc không phải mới bắt đầu mà đã diễn ra hàng thập niên và người Mỹ đang thua thảm hại. Ông Trump chỉ đơn giản là đang đòi lại công bằng cho nước Mỹ. Ông luôn nhấn mạnh, "free trade" phải đi đôi với "fair trade". Có thế thôi!

Trump từng nói: "Các thị trường mở là lý tưởng, song nếu một gã lúc nào cũng dối trá, thì thị trường tự do ấy là thế nào đây?", và thêm nữa, "Sự thật đơn giản là: Mậu dịch tự do đòi hỏi phải có các quy tắc công bằng áp dụng cho mọi người. Và nếu ta có một tổng thống buộc người Trung Quốc tuân thủ quy tắc, lợi ích cho nền kinh tế của ta sẽ là khổng lồ".

Chỉ tính trong năm 2017, thâm hụt thương mại của Mỹ so với thế giới là 810 tỷ USD, trong đó Trung Quốc chiếm tới 375 tỷ USD, EU chiếm 150 tỷ, Mexico là 70 tỷ và Canada là 17 tỷ.

Trump tin chắc rằng Hoa Kỳ không thể tiếp tục đi theo con đường thương mại như vậy, phải thực hành "smart trade" thay vì "stupid trade", đồng thời chấm dứt làm "piggy-bank" của thế giới.

2. Thứ hai, bạn không thể chỉ nhìn nhận vấn đề dưới góc độ kinh tế mà bỏ qua yếu tố chính trị. Đơn giản, kinh tế và chính trị như hai mặt của một đồng xu, không thể tách rời. Và vượt ngoài khuôn khổ của một trận chiến thương mại, đây còn là một sự đối đầu chính trị để ngăn chặn âm mưu bá quyền thế giới của Trung cộng.

Trong nhiều năm, bằng việc thao túng tiền tệ với việc định giá đồng RMB (nhân dân tệ) thấp hơn mức thị trường, Trung Quốc trợ giá trá hình cho hàng xuất cảng, giúp các nhà sản xuất của họ có lợi thế khi bán hàng sang Mỹ, qua đó cướp hàng triệu việc làm và phá hủy có hệ thống ngành công nghiệp chế tạo Mỹ. Đối với Trump, điều đó đơn giản là không thể chấp nhận được. Không có lý do gì để hy sanh hàng triệu việc làm và tương lai của các ngành công nghiệp quan trọng của Mỹ cho Trung Quốc.

Ngoài nguyên nhân "đem việc làm trở lại quê nhà" thì còn có thêm một lý do quan trọng khác: chặn đứng hành động ăn cắp kỹ nghệ và vi phạm sở hữu trí tuệ của Trung Quốc. Bởi vì luật Trung Quốc quy định các công ty nước ngoài kinh doanh ở nước này phải hợp tác liên doanh với các công ty bản địa (mà thực chất là doanh nghiệp nhà nước núp bóng), nhà nước Trung Quốc lợi dụng nhu cầu tiếp cận thị trường Trung Quốc để buộc các công ty nước ngoài chuyển giao công nghệ, thậm chí dùng cả cơ quan tình báo quốc gia tham gia hoạt động gián điệp thương mại. Thủ đoạn đen tối này đã tạo điều kiện cho Trung Quốc đánh cắp và sao chép rất nhiều kỹ nghệ quan trọng của nước Mỹ, mà nói như Trump, "đó là hành vi trộm cắp lớn nhất trong lịch sử thế giới". Chặn đứng hành vi trộm cắp này sẽ đồng thời dập tắt kế hoạch vĩ cuồng "Made in China 2025" của Tập Cận Bình, với tham vọng đưa Trung Quốc trở thành nước dẫn đầu thế giới trong nhiều lĩnh vực trọng yếu như công nghệ bán dẫn, robot và xe điện; dự định trong tương lai có thể cạnh tranh với Mỹ trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn. Vấn đề là kế hoạch 2025 này không thể chỉ dựa vào nội lực của Trung Quốc (dĩ nhiên), mà phải nhờ vào những hành vi ăn cắp công nghệ nói trên.

(Danlambao) - Cũng có lúc, giới thạo tin nghĩ rằng cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung tạo ra một cục diện khá tồi tệ cho kinh tế thế giới từ hơn 1 năm nay. Từ 21/01/2018 đến nay đã quá lâu, cuộc chiến này phải chấm dứt và hy vọng nó đang đi vào giai đoạn chót để kết thúc.

Bất ngờ ngày 05/05/2019, vị tổng thống thứ 45 của Mỹ đã tung ra quyết định tăng thuế lên 25% cho 200 tỷ hàng nhập cảng từ Trung cộng, đồng thời tố cáo Trung cộng tráo trở và nuốt lời những cam kết đã hứa trước đó làm ông Trump nổi cơn thịnh nộ.

Đòn tráo trở của Trung cộng được các chuyên gia phương Tây đánh giá như là một cách nắn gân truyền thống của anh Tập, một ván cờ chiếu bí khá quen thuộc của chung các quốc gia cộng sản trong mọi cuộc đàm phán.

Họ kéo dài, họ cù cưa, họ hứa rồi lại nuốt lời, muốn đàm phán lại, làm cho các đối thủ mệt mỏi và thiếu kiên nhẫn.

Họ dư sức biết thời gian của giới chính trị phương Tây và Mỹ là có giới hạn 4 hoặc 5 năm thôi và thời gian của Tập tại Trung cộng là vĩnh viễn.

Họ thừa biết là sắp đến ông Trump lại phải đi vào mùa tranh cử nhiệm kỳ II, mọi sự thất bại hay không đạt được kết quả với hơn 10 lần đàm phán của ông Trump sẽ bị cử tri Mỹ phán xét và cũng như bị các đối thủ chính trị của ông Trump lợi dụng và khai thác triệt để.

Ngoài ra, còn thêm 3 lần thượng đỉnh Mỹ - Triều hoàn toàn không một kết quả nào khả quan cũng đã được ghi vào sổ như một thất bại của cá nhân ông Trump và ê kíp nhà Trắng của ông ta.

Tập biết rõ là ông Trump đang ngồi trên lửa và Tập đang muốn giữ vai trò người ngồi quạt lửa cho nóng bên dưới đít ông Trump.