Bauxite Việt Nam

Quốc Phương, cộng tác viên RFA Tiếng Việt từ London

07-09-2023

Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam. File photo

Một loạt tổ chức xã hội dân sự độc lập và nhiều nhân sĩ, trí thức, thành viên cộng đồng người Việt Nam ở trong và ngoài nước hôm 05/9/2023 đã công bố một bản tuyên bố với tựa đề “Đã đến lúc công dân thực hiện Điều 25 Hiến pháp”.

Nhắc lại một bản yêu sách về chính trị và nhân quyền của một số nhà hoạt động đòi độc lập, dân chủ và nhân quyền của Việt Nam từ đầu thế kỷ trước, trong đó có nhân vật là ‘lãnh tụ’ của chính đảng Cộng sản Việt Nam sau này, bản tuyên bố có đoạn nêu rõ:

“Ngày 18 tháng 6 năm 1919, Nguyễn Ái Quốc thay mặt các ông Phan Châu Trinh, Phan Văn Trường, gởi Bản Yêu Sách của Nhân Dân An Nam đến hội nghị Véc Xây (Pháp). Bản yêu sách gồm 8 điểm: 1. Tổng ân xá cho tất cả những người bản xứ bị án tù chính trị; 2. Cải cách nền pháp lý Đông Dương bằng cách cho người bản xứ cũng được quyền hưởng những đảm bảo về mặt pháp luật như người Âu châu; xóa bỏ hoàn toàn các tòa án đặc biệt dùng làm công cụ để khủng bố và áp bức bộ phận trung thực nhất trong nhân dân An Nam; 3. Tự do báo chí và tự do ngôn luận; 4. Tự do lập hội và hội họp; 5. Tự do cư trú nước ngoài và tự do xuất dương; 6. Tự do học tập, thành lập các trường kỹ thuật và chuyên nghiệp ở tất cả các tỉnh cho người bản xứ; 7. Thay thế các sắc lệnh bằng chế độ ra các đạo luật; 8. Đoàn đại biểu thường trực của người bản xứ, do người bản xứ bầu ra, tại nghị viện Pháp để giúp cho Nghị viện biết được những nguyện vọng của người bản xứ. Hơn 100 năm qua những quyền tự do trong Bản yêu sách chưa được thực hiện”.

Trần Trung Đạo

Nguồn: “What is the Milk Tea Alliance?”, The Economist, 24/03/2021.

Vào ngày 01/02, ngày mà quân đội Myanmar phế truất chính phủ được bầu một cách dân chủ của nước này, một người dùng Twitter đã đăng tải hình ảnh của Royal Myanmar Teamix, một loại trà pha chế của địa phương. Bài tweet kể từ đó đã được chia sẻ hơn 22.000 lần. Bên cạnh hình ảnh là một hashtag đã được các nhà hoạt động ở Hồng Kông, Đài Loan và Thái Lan sử dụng trong gần một năm qua: #MilkTeaAlliance (Liên minh Trà Sữa). Các tấm biển với khẩu hiệu này xuất hiện tại các cuộc biểu tình đường phố ủng hộ dân chủ trên khắp Đông Nam Á. Chính xác thì Liên minh Trà Sữa là gì và những người ủng hộ nó có điểm chung nào?

Thuật ngữ này lần đầu tiên lan truyền trên mạng vào tháng 4 năm 2020 khi Vachirawit Chivaaree, một diễn viên nổi tiếng người Thái Lan, gửi một dòng tweet có vẻ như ủng hộ sự độc lập của Hồng Kông đối với Trung Quốc. Những người theo chủ nghĩa dân tộc ở Trung Quốc đã đổ vào lăng mạ, trong khi người hâm mộ Vachirawit thì phản bác lại. Khi các bài đăng được trao đổi qua lại giữa những người dùng ở Hồng Kông, Thái Lan và Đài Loan, hashtag #MilkTeaAlliance liên tục xuất hiện. Trà sữa là món trà được uống nóng ở Hồng Kông, đi kèm hạt trân châu ở Đài Loan, thêm đá xay và đường ở Thái Lan. Loại trà này khác với loại trà thường được uống ở Trung Quốc. Sở thích thêm sữa có thể được do là di sản từ thực dân Anh (như ở Hồng Kông và Myanmar) hoặc qua kết nối thương mại (như ở Đài Loan và Thái Lan). Wasana Wongusurawat, thuộc Đại học Chulalongkorn ở Bangkok, nói rằng: “Chắc chắn chúng tôi là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề từ Trung Quốc nhưng đồng thời chúng tôi cũng chia sẻ khía cạnh lịch sử quốc tế này”. Đối với những người biểu tình, cách họ uống trà thể hiện tình cảm ủng hộ dân chủ, chống Trung Quốc.