Bauxite Việt Nam

Huy Đức

Luật sư Lê Văn Hòa tuyên bố: “Tôi bỏ nghề luật sư từ hôm nay, 27-5-2021, vì đã mất hết niềm tin vào nền tư pháp Việt Nam.” Tôi tin ông Hòa là người tốt nhưng tôi nghĩ, cũng như nhiều quan chức khác vỡ mộng khi về hưu, ông đã sai khi đặt niềm tin vào nền tư pháp thay vì đặt niềm tin vào công lý.

Càng đối diện với một nền tư pháp yếu kém hay tha hóa càng cần những người có niềm tin sắt đá vào công lý và không bao giờ ngã lòng.

Tôi may mắn là phóng viên viết về Quốc hội trong khoảng thời gian mà Quốc hội Việt Nam tranh cãi quyết liệt để thông qua Hiến pháp 1992 và những bộ luật rường cột đang áp dụng ngày nay: Bộ Luật Hình sự & Bộ Luật Tố tụng hình sự; Bộ Luật Dân sự; Luật Đất đai, Luật Doanh nghiệp… Nhưng tôi cũng không “embedded Hội trường Ba Đình”, tôi làm phóng sự điều tra và đặc biệt, được ngồi tường thuật các vụ án then chốt của Việt Nam trong khoảng 1989 - 2009.

Bài học đầu tiên về công lý mà tôi nhận được là từ phiên tòa xử vụ “Bỉnh Họt” (tôi nhớ) vào cuối năm 1989. Bỉnh Họt là một người Hoa ở Kiên Giang từng tham gia đưa người vượt biên theo “Phương án II” nhưng phiên tòa chỉ xử phần buôn lậu mà ông tham gia cùng với các quan chức địa phương. Các luật sư nổi tiếng nhất của Sài Gòn được mời xuống Kiên Giang như Trịnh Đình Ban, Trương Thị Hòa, Nguyễn Đăng Trừng.

Tôi ngồi trong tòa như một bồi thẩm viên, chứng kiến nhưng pha tranh tụng tuyệt vời của các luật sư về những vi phạm tố tụng, về những bằng chứng cho thấy việc buôn lậu là có chủ trương. Nếu có một bồi thẩm đoàn và những người được bỏ phiếu cùng suy nghĩ như tôi thì chắc chắn phán quyết cho các bị cáo sẽ là “not guilty”. Nhưng, mức án đều như dự đoán.

Vũ Cao Đàm

Quan trường hóa và chính trị hóa khoa học là một dị tật quái đản, một hiện tượng phổ biến tại các nước theo chế độ cộng sản, mặc dầu các ông tổ cộng sản, khi viết ra những nguyên lý triết học về các hình thái ý thức xã hội đã đưa ra hàng đống lý thuyết về tính độc lập giữa các hình thái ý thức xã hội, trong đó có mối quan hệ giữa ý thức hệ chính trị với khoa học. Khó phân tích được động cơ của các nhà lãnh đạo cộng sản khi họ chủ trương quan trường hóa và chính trị hóa khoa học.

Quan trường hóa và chính trị hóa khoa học, một mặt khác, cũng mở ra một cửa ngõ hấp dẫn cuốn hút một số nhà khoa học vào chốn “vinh quang”, tiếp cho họ những thứ quyền lực trời cho mà khoa học không thể mang lại cho họ.

Tôi tóm lược hai bài báo đăng trong các số Tháng 8 và 9/1986, Tạp chí xô-viết “Tia lửa nhỏ” (Огонёк) để gửi một thông điệp  tới các nhà lãnh đạo và cộng đồng khoa học, rằng khi quyền lực quan trường vào tay một số nhà khoa học thì có sức tàn phá các nền tảng của khoa học tới chừng nào.

Hai bài báo này nói về vụ án Lưxenkô nổi tiếng thế kỷ 20, trong khoảng thập niên 1930-1940, trên đất nước xô-viết. Lưxenkô khi đó là Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Nông nghiệp Liên Xô, Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Liên xô. Câu chuyện bắt đầu khi Vavilov, viện trưởng Viện Di truyền học khởi xướng truyền bá học thuyết di truyền của Menđen-Morgan vào Liên Xô. Sức hấp dẫn của thuyết Menđen-Morgan đã có sức lan tỏa nhanh chóng trong giới sinh học Xô-viết, Lưxenkô hoảng hốt, vì lo sợ uy tín của Vavilov sẽ đưa ông vào thay thế Chủ tịch Viện Hàn lâm. Với danh nghĩa đảng, Lưxenkô đã phê phán học thuyết Manđen-Morgan là một học thuyết duy tâm tư sản phản động, mặt khác Lưxenkô đã đề cao ông lão nông dân làm vườn Mitchurin, chuyên nghề cấy ghép cây thành một tượng đài của nền sinh học xô viết, còn những người truyền bá thuyết Menđen-Morgan được xếp vào nhóm “Thế lực thù địch”, thời đó gọi là “Kẻ thù của nhân dân”

Từ Thức

Không thể man rợ hơn, đểu cáng hơn. Một bên, họ không khởi tố Phạm Công Trung,  người đã biển thủ hay gây thiệt hại 17.000 tỉ cho ngân hàng nhà nước. ‘’Vì lý do nhân đạo’’, đối với một tên đã từng kiêu hãnh lấy tiền ăn cắp của dân, mua một lúc 27 chiếc đồng hồ Patek Philips (8 tỉ đồng mỗi cái), mỗi lần 10 tỷ đồng rượu quý. Cái "nhân đạo" của họ, nếu không tra từ điển Cộng Sản, không  
ai hiểu nổi.

Một bên, họ tuyên án từ 8 tới 18 tháng tù những người chống đặc khu, chống an ninh mạng, đa số là phụ nữ, trên dưới 20 tuổi. Hãy nhìn những khuôn mặt trẻ trước toà (vài em sinh năm 2001). Đó có phải là những người hung bạo, phải nhốt như tội phạm cướp của, giết người?

Tập đoàn cầm quyền các cấp đã khản cổ kêu gọi dân hãy bình tĩnh, hứa sẽ xét lại dự luật đặc khu. Nghĩa là nhìn nhận dân có lý. Tại bất cứ nơi nào, dù man rợ tới đâu, trong trường hợp đó, nhà cầm quyền cũng mời, hay tới gặp dân, để tìm hiểu thêm nguyện vọng của dân. Ở VN, họ ban án tù nặng. Mười tám tháng tù cho một người trẻ, chỉ vì cái tội nói tôi không muốn nước tôi trở thành nước Tàu. Và nằm tù ở VN không giống như đi nghỉ hè ở Club Med, hay đi tù ở những xứ bình thường hay văn minh.