BBC: Nhóm trí thức bị cản trở, không cho gặp nhà văn Nguyên Ngọc
Một nhóm văn nghệ sĩ, trong đó có nhóm Văn Việt, tới thăm nhà văn Nguyên Ngọc tại nhà riêng nhưng 'bị cản trở'.
Sao anh Nguyên Ngọc phải xin lỗi
Ngô Thị Kim Cúc
Đúng là cuộc sống luôn có nhiều bất ngờ và cả bất ngờ của bất ngờ.
Về Giải thưởng Văn Việt
Thái Hạo
Văn Việt là câu lạc bộ của những người yêu văn chương và có mong muốn cho “một nền văn học Việt Nam tự do, nhân bản”, không chính trị chính em, sinh hoạt trong khuôn khổ pháp luật và tất cả đều công khai minh bạch. Tuy nhiên, điều lạ là nó vẫn gặp nhiều khó khăn một cách rất khó hiểu.
Năm năm mới bấy nhiêu ngày
Nguyên Ngọc
Gánh nặng ngân sách đè lên lưng nền kinh tế, khiến cho sức chịu đựng đã đến điểm giới hạn. Theo Bộ Tài chính, tổng thu ngân sách nhà nước năm 2023 ước đạt 1,75 triệu tỷ đồng, mà chi ngân sách đã lên đến 1,73 triệu tỷ đồng. Cho nên, chuyện gì đến phải đến: Nghị định 126/2024/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 26/11/2024, quy định ngoài Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam, các hội đoàn nhà nước phải “Tự đảm bảo kinh phí hoạt động” (Điểm 3, Điều 5, Chương 1). Nói trắng ra, là Nhà nước không “nuôi anh em chúng ta” nữa.
Chúng tôi thấy cần đăng lại ý kiến của nhà văn Nguyên Ngọc đã công bố trên Văn Việt cách đây năm năm về chuyện nhà nước dùng tiền thuế để nuôi Hội Nhà văn.
Văn Việt
Phỏng vấn nhà văn Nguyên Ngọc về Ban vận động thành lập Văn đoàn Độc lập Việt Nam Văn Việt Tự do sáng tạo Nguyên Ngọc
Văn Việt
Xin ông nói về ý tưởng cho ra đời Ban vận động thành lập Văn đoàn Độc lập Việt Nam cách đây 10 năm.
Nguyên Ngọc: Đúng ra tôi đã nghĩ đến chuyện này từ nhiều năm trước nữa.
Chắc có người còn nhớ năm 1979, để chuẩn bị cho Đại hội lần thứ ba của Hội Nhà văn Việt Nam, với tư cách là bí thư Đảng đoàn của Hội, tôi có viết một bản gọi là Đề dẫn, nêu ra một số vấn đề về tình hình và nhiệm vụ của văn học trong điều kiện mới sau chiến tranh. Bản Đề dẫn ấy bị ông Tố Hữu lên án nặng nề, cho là nó nhiễm nặng quan điểm tự do tư sản. Vụ Đề dẫn gây ồn ào rắc rối khá lâu. Cho đến đầu năm 1981, một hôm tôi đang họp Quốc hội thì được điện thoại từ văn phòng của ông Lê Đức Thọ, bấy giờ là ủy viên Bộ Chính trị, trưởng Ban Bí thư Trung ương Đảng gọi sang báo cáo ở số 6 Nguyễn Cảnh Chân, trụ sở Ban Bí thư Trung ương.
Những ngày tháng không quên
(Cái “buổi ban đầu” của Ban Vận động Văn đoàn Độc lập và Văn Việt)
Hoàng Hưng nhớ lại
Ngày đầu tiên không thể quên là một ngày giữa tháng 1/2014, tại một quán cơm niêu trên đường Ngô Thời Nhiệm Sài Gòn, 6 người đầu tiên họp mặt để cụ thể hoá ý tưởng lập ra một tổ chức quy tụ các cây bút không phải do Đảng CS lập nên và lãnh đạo! Nhà văn Nguyên Ngọc, nhà báo Lê Phú Khải, nhà ngữ học Hoàng Dũng, nhà thơ Bùi Chát, nhà văn Phạm Đình Trọng, và tôi; có mặt nhà báo Tống Văn Công mà tôi mời tới “chứng kiến”. Cũng “vui” là một em an ninh mà tôi biết mặt từ trước – trong một sự kiện tại Sàn Art khi tôi trình bày về diễn đàn talawas.org của nhà văn Phạm Thị Hoài ở Đức – xuất hiện trong vai “quản lý”, ra đón và nhiệt tình sắp xếp bàn ăn cho chúng tôi!
Còn khổ bao lâu nữa?
Nguyễn Thị Tịnh Thy
Kính thưa quý vị!
Bài viết này, phát biểu này, tôi xin gửi đến Ban Vận động thành lập Văn đoàn độc lập (Văn Việt) cùng những ai quan tâm đến văn học và quyền tự do sáng tạo nghệ thuật của nước nhà.
Không biết trên thế gian này, trong nền văn chương Đông Tây kim cổ, đã có ai phải viết bài phát biểu này như tôi không. Bởi, đây là phát biểu XIN GIỮ GIÙM GIẢI THƯỞNG.
Tuyên bố phản đối việc ngăn cản giải Văn Việt, sách nhiễu các nhà văn đoạt giải
Ngày 2/3/2022, an ninh tỉnh Thanh Hoá lấy cớ kiểm tra giao thông để chặn đường và dung túng cho một số kẻ mặc thường phục vô cớ tấn công tàn bạo gây chấn thương cho nhà thơ Thái Hạo khi nhà thơ vào Sài Gòn gặp mặt các thân hữu diễn đàn Văn Việt. Thái Hạo là một cây bút mới về thơ, nguyên là nhà giáo, một cộng tác viên quen biết của báo chí chính thống chuyên viết về văn hoá-giáo dục, đã được Giải Thơ Văn Việt lần thứ Bảy (2022).
ĐI CHỖ KHÁC CHƠI
ĐÔI ĐIỀU VỚI VĂN VIỆT
Phạm Đình Trọng
| BVN là một trang mạng chủ trương tự do dân chủ và khuyến khích tinh thần tự do dân chủ. Tác giả Phạm Đình Trọng lại là một cộng tác viên gần gũi của chúng tôi. Bởi thế, nhận được bài viết của anh, lẽ tất nhiên chúng tôi phải đọc và ưu tiên đăng. Vậy vì sao Phạm Đình Trọng gửi bài đến từ hai hôm nay mà chưa đăng ngay? Lý do ở chỗ, bài viết này mang đề tài văn học nghệ thuật, trong khi trang BVN chủ yếu đăng các bài bình luận thời sự kinh tế, chính trị, xã hội…, còn văn học nghệ thuật cũng được coi trọng nhưng chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ và thường được đặt vào trang Thư giãn Chủ nhật, ngoại trừ các trường hợp đặc biệt cần ưu tiên. Quan trọng hơn nữa, bài viết này lại động đến một vấn đề đúng là nhạy cảm đối với chúng tôi: nó góp tiếng nói phán xét giải thưởng thơ của Văn Việt là trang mạng bạn bè của Bauxite Việt Nam. Quyền phán xét bất kỳ một hiện tượng nào quanh ta đương nhiên thuộc về tất cả mọi người, nhưng khi đăng lên một trang mạng đứng ngoài và không liên quan trực tiếp đến các hiện tượng ấy, hơn nữa, sự phán xét đó lại động chạm đến một diễn đàn bè bạn, thì trước khi đăng, không thể không trưng cầu ý kiến cụ thể của toàn BBT. Đó là quy tắc làm việc mà BVN từng áp dụng đối với nhiều bài viết của bạn đọc gửi đến trước nay, trong phạm vi vấn đề đang nói chúng tôi đã áp dụng với bài của các anh Hà Sĩ Phu, Hoàng Hưng, vừa đăng lên BVN trong những ngày qua. Sau hai hôm thực hiện cái thủ tục bắt buộc như nói trên đây, hôm nay, 12/8/2019, BVN xin trân trọng giới thiệu bài viết Đi chỗ khác chơi của nhà văn Phạm Đình Trọng với tất cả bè bạn và bạn đọc xa gần. Ban biên tập BVN hoàn toàn tôn trọng quan điểm và phong cách của người viết. Tuy vậy, có một điểm băn khoăn tuy nhỏ song cũng thấy cần nêu lên trước bạn đọc, không nêu lên là phạm lỗi né tránh. Đó là việc tác giả Phạm Đình Trọng dùng từ “ẩm mốc” khi nói về khu vực văn học trước 1975 của miền Nam mà Văn Việt đã và đang cố gắng sưu tầm và đăng lại trên trang mình kể từ khi xuất hiện. Anh viết: “Mở trang Văn Việt ra tôi như ngửi thấy mùi ẩm mốc khi mở kho chứa sách cũ của Sài Gòn trước năm 1975”. Mặc dù ngay sau mấy dòng đó, người viết có nói đến việc mình đã hào hứng tìm đọc rất nhiều những tài liệu sách báo đủ các loại của Sài Gòn khi anh được đến thành phố này sau ngày thống nhất, song chúng tôi thiết nghĩ, Văn Việt lập ra mục sưu tầm “Văn học miền Nam 54 - 75” có lẽ nhằm một mục tiêu xa rộng và lâu dài hơn là nhằm thỏa mãn nhu cầu đọc sách miền Nam của một số người đọc đặc thù như trường hợp Phạm Đình Trọng. Những người như Phạm Đình Trọng có thể đã được thỏa mãn nhu cầu này nhờ có ý thức tìm kiếm và cũng nhờ một sự may mắn nào đấy ngay sau 1975, nhưng còn biết bao nhiêu người trong thế hệ anh chưa được đọc hoặc chỉ mới được đọc chút ít vì không có sự may mắn như anh. Lại cũng còn biết bao nhiêu người thuộc các thế hệ sinh sau đẻ muộn so với anh, thế hệ hôm nay, chẳng lẽ họ không cần trang bị kiến thức về văn học của một nửa nước phía Nam sản sinh trong một giai đoạn đặc biệt – giai đoạn 20 năm chiến tranh Nam Bắc – mà chỉ ngay sau 1975 ít lâu thôi, do chính sách của “Bên thắng cuộc”, hầu như mọi sách vở của miền Nam thời 1954-1975 đều bị tiêu hủy, trong nhà trường cho đến ngoài xã hội không một nơi nào còn nhắc đến nữa. Là người rất có ý thức về tự do sáng tạo trong văn học nghệ thuật như chính tác giả thừa nhận, chúng tôi không tin Phạm Đình Trọng lại tán thành những hành động tàn phá kiểu “quốc xã” hoặc kiểu “Tàu Cộng” đã diễn ra công khai trên đất nước chúng ta suốt một thời gian dài kể cho đến tận hôm nay. Vì vậy, những nhận định sau đây của anh, chúng tôi nghĩ có hơi vội vàng, chưa nói đến hai từ “ẩm mốc” được lặp đi lặp lại hàm chứa một sự đánh giá có phần bất nhẫn: “Không phải riêng tôi, những ai có chút duyên nợ với văn chương chữ nghĩa thì sau 1975 được tiếp cận với kho sách lạ và quí của xã hội có văn hóa tự do, đều không thể bỏ qua hưởng thụ thứ tự do quí giá đó. Vì vậy tôi tin còn có nhiều người cũng không vào Văn Việt để phải ngửi mùi ấm mốc của kho sách cũ của Sài Gòn trước 1975 nữa”. Không phải đâu. Kho sách ấy cần lắm, cần cho cả người sáng tác và người nghiên cứu, thưa nhà văn Phạm Đình Trọng. Dù thời gian có lâu đến mấy chăng nữa nó vẫn không ẩm mốc chút nào. Chúng ta cần phải đọc để sàng lọc và thâu lượm ở nó những kinh nghiệm quý báu cho việc phát triển văn học nghệ thuật của đất nước hôm nay. Xếp đặt nó một cách khoa học vào kho tư liệu văn học nghệ thuật của nửa sau thế kỷ XX là hoàn toàn đúng đắn. Sắp xếp làm sao cho kho tư liệu ấy được sử dụng một cách tiện lợi nhất là việc của BBT Văn Việt mà với tư cách bạn đọc, mỗi người chúng ta có quyền góp ý, nhưng để cho kho tư liệu ấy không trở nên ẩm mốc thì lại là trách nhiệm của chính chúng ta. Ngoài một và chỉ một băn khoăn mà chúng tôi mạn phép đưa ra chất chính với bạn đọc như trên, còn một việc khác cũng xin được trình bày: trao đổi về giải thưởng Văn Việt theo chúng tôi quả là việc nên làm một cách nghiêm túc, vì giúp ích nhiều vào sự nhận thức văn học nghệ thuật đương đại của chúng ta, nhưng trước hết, nên được công bố ngay chính trên trang Văn Việt. Trang BVN tự đảm nhiệm việc ấy trong mấy ngày vừa rồi, chủ yếu do cộng tác viên gửi bài đến, ít nhiều cũng đã là việc vượt quá chức năng và quá tải so với dung lượng của mình. Bởi thế, sau bài viết này của nhà văn Phạm Đình Trọng, chúng tôi tạm dừng cuộc tranh luận lại, và rất mong quý bạn, những ai còn muốn nói thêm điều này điều kia, hãy gửi tiếp đến Văn Việt hoặc các diễn đàn văn học nghệ thuật khác. Điều bày tỏ cuối cùng: xin được quý độc giả và nhà văn Phạm Đình Trọng hết sức thông cảm và chia sẻ với chúng tôi. Bauxite Việt Nam |
1. Những giải thưởng văn chương theo chủ đề, theo đề tài như giải thưởng văn chương viết về công nhân, giải thưởng văn chương viết về sinh đẻ có kế hoạch… thì tiêu chí đề tài là hàng đầu. Còn với văn chương chung của nhân loại, giải văn chương nào cũng chỉ có hai tiêu chí để xem xét trao giải và chỉ hai tiêu chí mà thôi.
Một. Phát hiện cho nền văn học những tài năng mới có cá tính sáng tạo, có giọng điệu mới, có sức vóc để sẽ có một đời thơ, đời văn khỏe khoắn. Giải thưởng Tự Lực Văn Đoàn phát hiện cho văn chương Việt Nam những tên tuổi, những đời thơ, đời văn bền bỉ, sang trọng Anh Thơ, Nguyên Hồng, Tế Hanh. Giải Prix des Critiques của các nhà phê bình văn học Pháp phát hiện ra Françoise Sagan qua việc trao giải thưởng cho cuốn tiểu thuyết đầu tay của bà, Bonjour tristesse (Chào nhé, nỗi buồn).
Hai. Khuyến khích khuynh hướng tìm tòi sáng tạo. Trao giải thưởng cho tác phẩm nào là ban giám khảo nhằm khẳng định giá trị phong cách nghệ thuật của tác phẩm đó, khuyến khích khuynh hướng tìm tòi của tác giả đó.
Nhưng dường như giải thưởng thơ Văn Việt của Văn đoàn Độc lập Việt Nam không cần, không chấp hai tiêu chí này.
Giải thưởng thơ Văn Việt quả có trình làng đôi ba cái tên mới như Phapxa Chan, Vũ Lập Nhật, Nguyễn Thị Anh Thư… Ngoài sự chào đón của Ban giám khảo Văn Việt ra, những cái tên mới này chưa tạo được niềm tin và hi vọng nhưng đã tạo ra nỗi băn khoăn lo lắng khôn cùng ở những tấm lòng quan tâm đến Văn Việt.
Năm thí sinh thơ được vào chung khảo cuộc thi thơ Văn Việt lần thứ tư, năm 2018, được Ban giám khảo Văn Việt đánh giá:
“Đó là năm gương mặt thơ đang trong thời kỳ sáng tạo sung mãn và có những đóng góp giá trị, độc đáo cho thơ hiện đại của Việt Nam, cả về phương diện cảm hứng sáng tác mới mẻ, giàu có; ngôn ngữ cách tân, bút pháp hiện đại, đậm chất suy tưởng. Dù đến với thơ từ những chân trời mỹ cảm khác nhau, mỗi người một phong cách, nhưng họ đều thổi một luồng gió trẻ trung, mạnh mẽ và nóng hổi của thời đại với những trăn trở, uẩn khúc hiện thực vào trong khung cửa sổ hẹp của thơ; đưa thơ đồng hành với số phận Con Người và trở về với ý nghĩa ban đầu của nó là bản anh hùng ca bất diệt của cái Đẹp trong một thế giới khắc khoải và suy tàn. Đọc các sáng tác của những nhà thơ này, chúng ta có quyền hy vọng về sự cần thiết của thơ, như sự cần thiết của một giọng nói, một gương mặt, một hơi thở ấm giữa đêm lạnh và tại sao không, hy vọng về tương lai đẹp đẽ của thơ trong lúc thơ hiện nay đang bị độc giả yêu thơ quay lưng rẻ rúng.”
Không có “sự phân ly” trong Ban Vận động Văn đoàn Độc lập
Nguyên Ngọc
Trước hết cần khẳng định một điều: hiện nay không có sự “phân ly” nào cả trong Ban Vận động Văn đoàn Độc lập cũng như trong Văn Việt, như một bài báo đang được phổ biến rộng rãi đã dường như khẳng định. Trong một tổ chức, bất kể là tổ chức nào, huống hồ là trong một tổ chức văn học nghệ thuật, việc có những suy nghĩ và ý kiến khác nhau, thậm chí hoàn toàn ngược nhau về một tác phẩm, một cách viết, một xu hướng hay phương pháp nghệ thuật, cả quan điểm nghệ thuật nữa là hoàn toàn bình thường, hơn nữa là cần thiết, nếu cái tổ chức đó còn muốn là một cơ thể sống đang phát triển chứ không phải một xác chết khô. Cũng có thể nói nghệ thuật phát triển bằng những khác biệt liên tục như vậy, đó là dấu hiệu nó đang sống, nó đang sống khỏe.
Vừa rồi đơn giản chỉ có một chuyện này thôi: một người không thích, không bằng lòng với cách làm thơ của một người làm thơ khác và giải Văn Việt đã được trao cho người đó. Thay vì bày tỏ ý kiến của mình một cách bình thường, hoặc hơn nữa, nếu tự tin ở sự đúng đắn và uyên bác của mình, viết bài phê phán tranh luận, có lý lẽ đàng hoàng, có thể gay gắt, rất gay gắt, đằng này anh ta lại hoàn toàn không làm thế, mà đi chửi toáng lên khắp nơi, chửi đổng, chửi bừa hết, mạt sát không thương tiếc, từ tác giả, Ban Xét Giải, tổ chức Văn đoàn và tất cả những ai không đồng ý với mình, không từ một ai.
Đúng ra còn có mấy người không đồng ý với giải thơ vừa nói, nhưng các anh ấy đều bày tỏ ý kiến rất đàng hoàng, ôn tồn, lịch sự, như trong mọi cuộc trao đổi văn học nghệ thuật bình thường.
Như vậy, chẳng có cuộc “phân ly” nào cả. Chỉ có việc một người trong Văn đoàn đã dùng một thái độ và hành động rất vô văn hóa, đến mức tệ hại nhất có thể, để định giải quyết một việc mà anh ta coi, anh ta tưởng là một vấn đề nghệ thuật, hay thậm chí cả quan điểm nghệ thuật. Chúng tôi không hề “phân ly”. Chúng tôi chỉ thật sự thấy xấu hổ đã từng lỡ có một con người như thế trong tổ chức văn hóa của mình. Vâng, cũng là một bài học vậy.
Thư trao đổi sau 3 bài viết liên quan
Hà Sĩ Phu
Thưa các anh Nguyễn Huệ Chi, Hoàng Hưng, Hoàng Dũng cùng bạn bè thân thiết
Sáng nay, sau bài của tôi, trang Bauxite Việt Nam cũng đăng tiếp hai bài của các anh Hoàng Hưng và Hoàng Dũng. Có thể coi hai bài ấy là bài góp ý với tôi hay phản biện cũng được. Thường thì gặp bài phản biện người ta cố bình tĩnh-thản nhiên đã khó, nhưng riêng tôi, đọc được hai bài ấy tôi thật mừng, mừng vì cái nguyện vọng bấy lâu nay của mình đang được hình thành.
Nhiều lần tôi tâm sự với bạn bè: Phê phán ai khó nhất (về phương pháp)? Phê phán “đối thủ” là dễ nhất, cứ nói huỵch toẹt, nói quá một chút cũng được. Khó hơn một chút là tự phê phán mình. Nhưng khó nhất là phê phán đồng đội, phê phán giữa những người chung một chiến hào: làm sao nói hết ý mình để thống nhất với nhau tìm được cái đúng, cái chân lý, để thành sức mạnh. Nhưng nếu phương pháp không khéo thì sinh giận nhau mà tan nát sức mạnh liên kết. Vậy mà 3 chúng tôi có lẽ đã làm được điều khó khăn ấy.
Về những chi tiết cụ thể tôi thấy không có gì cần nói, chỉ xin nói về 3 điểm chung:
1/ Các bạn bảo tôi chưa đọc được kỹ, được hết nhưng điều đã đăng trên mạng. Đúng quá, xin nhận. Mấy năm nay mắt tôi cứ kém dần do biến chứng của bệnh tiểu đường, đã dùng đủ mọi cách nhưng thị lực cứ ngày một giảm, còn lo sẽ bị mù. Đọc trên mạng hay trên giấy cũng chỉ đọc được chữ to, đọc những đoạn ngắn, nhiều bài chỉ lướt qua. Các cụ Hoàng Tụy, Tô Hải, Nguyễn Trọng Vĩnh…còn nhờ con cháu đọc cho nghe, chứ tôi một mình, không đọc được thì chịu. Bỏ sót nhiều lắm.
2/ Trong bài “Nghĩ gì sau sự phân ly trong Văn đoàn Văn Việt?”, tôi chỉ nhân cuộc trò chuyện với BBT Văn Việt mà trình bày những ý của mình về ba vấn đề: Quan hệ giữa Thoát Trung và Văn hóa, Quan hệ giữa Văn học và Chính trị, Tư tưởng và con đường cứu nước của Phan Châu Trinh. Tôi trình bày ba vấn đề ấy như ba bài viết độc lập của tôi về lý luận, nói cho đầy đủ về các vấn đề ấy, chứ không phải nhằm nói về Văn Việt hay chỉ trích Văn Việt. Đáng lẽ tôi phải nói rõ như vậy để không có sự hiểu lầm.
3/ Riêng việc nhầm giữa 2 chữ VỀ và BẰNG trong câu chuyện “Thoát Trung về / bằng / Văn hóa” thì có điều rất thú vị để bàn thêm với nhau.
Về ngữ nghĩa thì rõ ràng VỀ và BẰNG khác nhau quá rồi. Thoát Trung về Văn hóa là nói về cái lĩnh vực cần Thoát Trung, là lĩnh vực Văn hóa. Còn Thoát Trung bằng văn hóa là dùng Văn hóa làm phương tiện, làm con đường để thực hiện Thoát Trung.
Khi viết bài ấy, trong đầu tôi cũng “ngờ ngợ” không biết “bằng” hay là “về”, nhưng tôi không cần tra lại làm gì, vì vấn đề tôi cần trình bày là “Quan hệ giữa sự nghiệp Thoát Trung và vấn đề Văn hóa” thì có là chữ “bằng” hay chữ “về” trong tên bài của Văn Việt cũng không thay đổi gì điều tôi muốn nói.
Thư gửi anh Hà Sĩ Phu
Hoàng Hưng
Hoan nghênh bài viết thiện ý của anh Hà Sĩ Phu.
Hà Sĩ Phu và Hoàng Hưng. Ảnh: Hoàng Hưng
Nhưng trong bài viết của anh có mấy điểm quan trọng rất không chuẩn, tôi xin phép thẳng thắn nêu lên để anh xem xét:
1. “Thoát Trung về văn hoá”: đây là đề tài thảo luận mà Văn Việt mở ra sau khi ở Hà Nội đã có cuộc hội thảo “Thoát Trung về kinh tế”, tức là tiếp tục bàn về một khía cạnh của đường lối “thoát Trung toàn diện” của đất nước. Ai chẳng biết cuối cùng điều phải đến sẽ là “thoát Trung về chính trị”. Trong 19 bài tham gia thảo luận, nói khá rõ liên quan giữa hai ý “văn hoá” và “chính trị”. Chỉ cần dẫn lời tường thuật khách quan của một trí thức (TS Nguyễn Xuân Diện) về buổi thuyết trình công khai ở Trụ sở Hội LH Khoa học Kỹ thuật là đủ thấy ý tưởng của cuộc thảo luận:
“Ý nghĩa của vấn đề “Thoát Trung về Văn hoá”: Với quan niệm Văn hoá theo nghĩa rộng, bao gồm ý thức tư tưởng, niềm tin, lối sống… “Thoát Trung về Văn hoá” là sự bảo đảm nền tảng lâu bền về tinh thần cho việc thoát khỏi sự phụ thuộc chính trị, kinh tế với Trung Quốc đã kéo dài quá lâu đem đến nguy cơ mất chủ quyền, cũng là nền tảng xây dựng một xã hội hiện đại, phát triển bền vững, một quốc gia giàu mạnh. Thoát Trung về Văn hoá là thoát cái gì: thoát những mặt tiêu cực của thứ văn hoá mà giới cai trị Trung Quốc (phong kiến xưa và chủ nghĩa Mao ngày nay) áp đặt cho xã hội nước họ và ảnh hưởng nặng nề đến xã hội các nuớc phụ thuộc. Trong ý nghĩa ấy, “thoát Trung” cũng là “tự thoát”.
http://viettan.org/tuong-thuat-toa-dam-thoat-trung-ve-van-hoa/
Nghĩ gì sau sự phân ly trong Văn đoàn Văn Việt?
Hà Sĩ Phu
Phần 1: Từ một thực tiễn có chút đáng buồn.
Đang có chuyện “lùm xùm” phân ly trong hội Văn Việt, mà cả đôi bên với tôi đều là bầu bạn thân quen. Chuyện nhỏ, rồi cũng quên đi nhưng cũng có đôi điều nên nhớ lại. Chuyện đem ra tranh cãi chỉ là quan niệm và sở thích về thơ. Một bên lấy cảm hứng thơ phú làm trọng, khuyến khích sáng tạo, đi tìm cái mới lạ, tuyên bố thẳng cái mới lạ thường là thiểu số, vượt khỏi tầm hiện tại nên khó hiểu với số đông, xa lạ với số đông. Một bên lấy “nhập thế” làm trọng, văn thơ phải gần gũi với quần chúng, với lòng người, dễ hiểu và dễ cảm, hồn thơ phải gắn với hiện tình đất nước, nhất là khi đất nước đang lâm vào 2 cái họa Nội xâm và Ngoại xâm. Hai trường phái ấy dẫn đến xung đột nội bộ về nhân sự, thành 2 nhóm người. Tình hình có vẻ như hai khuynh hướng “Văn học vị Nghệ thuật và Văn học vị Nhân sinh” ngày xưa vậy.
Cách đây mấy tháng tôi nhận được thư của một vài bạn bè phê phán chất lượng văn thơ rất “kỳ quái” trên trang Văn Việt và giải Văn Việt. Tôi cũng nói qua về nhận xét đồng tình, nhưng tôi không chủ trương nói rộng ra làm gì, chờ khi nào gặp anh em chủ trì Văn Việt tôi sẽ nói trực tiếp. Thế rồi rất may, có dịp anh chị em Văn Việt mời tôi về chơi. Trong không khí vui cười thân mật, nói linh tinh đủ mọi chuyện, tôi cũng nhắc đến nhận xét riêng của mình, xin tóm tắt cho rõ hơn như sau:
Văn Việt đã làm được nhiều việc tốt, nhưng vì yêu mến và kỳ vọng nên tôi muốn góp ý để Văn Việt đáp ứng tốt hơn điều kỳ vọng ấy. Tôi thấy cái “gu” Văn học thì hơi “Tây” quá, mà “gu” chính trị thì còn Cải lương quá! Về “Gu” văn học thì khác nhau là chuyện bình thường, nên không phải là điều gì quan trọng, nhưng “gu” chính trị thì phải tương đối thống nhất mới có sức mạnh (Xin nói thêm: Mọi người đều hiểu Văn đoàn “vì một nền văn học VN tự do và nhân bản” được thành lập là đối lập với cái kiểu Hội nhà văn do ĐCS lãnh đạo chặt chẽ làm xã hội mất Tự do và phi Nhân bản, vì văn học gắn bó với chính trị-xã hội như vậy, chứ không phải chỉ vì một gu, một sở thích thuần túy văn chương, nên số người tham gia mới đông đảo thế, đa dạng văn chương thế, và kỳ vọng như thế).