Bauxite Việt Nam

Xuân Ba

VietTimes – Với những người lao động nghèo khó “ráo mồ hôi là ráo tiền bạc” thì họ chẳng mấy quan tâm đến các mỹ từ. Cái họ quan tâm nhất là bao giờ họ hết nghèo. Yêu nước trước hết là yêu đồng bào.

TS Nguyễn Ngọc Chu: "Với những người lao động nghèo khó 'ráo mồ hôi là ráo tiền bạc' thì họ chả mấy quan tâm đến cụm mỹ từ CNH-HĐH! Mà họ chỉ quan tâm đến bao giờ thì họ hết nghèo.

Vâng, thời điểm này chúng ta đang ngồi với nhau thì có nhiều vạn người dân đã tay xách nách mang với phương tiện xe máy là chủ yếu. Thậm chí không ít người cuốc bộ đã rời thành phố Hồ Chí Minh trở về quê cách thành phố nhiều trăm thậm chí trên ngàn km. Thưa TS, ông có nhận xét gì về chủ trương giãn cách giảm tải cho thành phố để giảm thiểu nạn lây lan dịch Covid-19 trước khi Chính phủ có lệnh hỏa tốc để ngưng, dừng việc này?

- Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Chu: Chúng ta đã có những bước đi đúng trong giai đoạn đầu chống dịch Covid-19 với các tác nghiệp truy vết và cách ly. Nhưng chiến thuật này chỉ đúng khi dịch mới lây lan ở bình diện nhỏ giai đoạn đầu. Chúng ta đã bỏ quên bản chất của chống dịch là không thể “dựng tường cách ly” mà là “miễn dịch cộng đồng”. Đây là thiếu sót lớn. Bây giờ chúng ta đã ý thức được. Tuy có muộn nhưng chưa phải là tình trạng không có lối thoát.

Những buôn làng của người di cư tự do từ miền núi phía Bắc vào vẫn đối mặt với nạn tảo hôn, đông con. Tư tưởng gả con để có nơi nương tựa, đẻ nhiều có người làm rẫy khiến họ bơi trong vòng luẩn quẩn đói nghèo, mông muội...

Gia đình đông con ở buôn Mông, xã Ea Kiết

Trên đỉnh Ea Lang

Thôn Ea Rớt (xã Cư Pui, huyện Krông Bông, Đắk Lắk) ẩn hiện trong sương núi sâu hun hút. Dẫn phóng viên Tiền Phong đến một số gia đình người Mông, ông Lò Tiến Dũng (nguyên trưởng thôn Ea Rớt), cho biết, Thôn có khoảng 254 hộ dân người Mông, Dao từ các tỉnh miền núi phía Bắc di cư vào vùng kinh tế mới. Họ cùng sinh sống trên đỉnh Ea Lang, hay còn gọi là “cổng trời”. Hằng năm, cán bộ xã thường xuyên xuống từng cơ sở để tuyên truyền. Nhiều hủ tục của người dân đã ăn sâu trong tiềm thức nên nạn tảo hôn ở đây vẫn còn phổ biến.

Ngôi nhà nhỏ của vợ chồng Lý Thị Sua (SN 1995) và Lào Seo Sám (SN 1993) ém mình bên sườn núi. “Ta lấy vợ năm 17, vợ ta lúc đó 15, má hồng xinh lắm. Ta qua nhà chơi, ưng cái bụng lấy về làm vợ. Thế rồi làm một lèo 4 đứa, mà chỉ có con gái chưa có con trai”- Sám chỉ tay phía cuối góc nhà, những đứa trẻ đang ngủ ngon lành bên đống quần áo được vầy lộn xộn trên giường. Sua tiếp lời chồng: “Em học hết lớp 3 nghỉ học. Đến tuổi bố mẹ bắt lấy chồng ra riêng cho đỡ khổ, bố mẹ nghèo nên không đủ nuôi… nhưng lấy chồng rồi vẫn khổ, hằng ngày phải đi làm thuê kiếm tiền nuôi con. Tuổi này không cưới thì ế”.

Trong căn nhà gỗ được dựng bởi những tấm ván lắp ghép chằng chịt ở cuối xã Cư Kbang (huyện Ea Súp), vợ chồng Nông Văn Thành (SN 1997) và Sùng Thị Chậu (SN 1998) đang thái măng chuẩn bị bữa cơm chiều. Chậu bẽn lẽn nói tiếng kinh chưa sõi, kể: “Em cưới chồng từ năm 17. Em học hết lớp 5 thì nghỉ, ở nhà theo mẹ hái măng, trồng ngô, sắn, làm thuê trang trải qua ngày. Mẹ em bảo, nhà mình nghèo lấy chồng may ra sướng. Nhưng nhà chồng cũng khó khăn, 7 anh, chị em và bố mẹ chỉ có 1 héc-ta lúa. Đến mùa đi làm, hết mùa ai thuê gì làm nấy”.

Ánh nắng chiếu thẳng lên những nóc nhà im ắng nằm tựa bìa rừng. Một vài cụ già ngồi lọt thỏm trong góc nhà, phía bãi đất trống những đứa trẻ đầu trần chân đất đang chơi đuổi bắt. Chị Hoàng Thị Châm cán bộ dân số xã Cư Kbang (huyện Ea Súp) cho biết: Xã có khoảng 98% là đồng bào dân tộc phía Bắc di cư vào. Trong tư tưởng họ vẫn trọng con trai, có gia đình 6 - 7 đứa con gái vẫn đẻ tiếp. Mấy năm trở lại đây tình trạng tảo hôn đã giảm nhưng đông con vẫn là vấn đề nhức nhối; hơn 90% sinh con thứ 3 trở lên. Đồng bào ở đây rất khó tiếp cận, mỗi lần cán bộ xã vào tuyên truyền phải nhờ một số người Mông uy tín đi cùng. Việc tuyên truyền vận động gặp không ít khó khăn.

Nguyễn Quốc Tấn Trung

Hàng rong (street vendor) là một đặc sản của nền kinh tế cá thể và hộ gia đình. Di động và uyển chuyển, hàng rong là nguồn sống của một bộ phận không nhỏ các gia đình Việt Nam. Nhưng đi cùng đó là những tranh cãi gay gắt về vai trò xã hội, tiêu cực cảnh quan và đối thoại giàu nghèo.

Cần hạn chế cái nhìn tiêu cực về hàng rong

Một trong những sai lầm dễ gặp nhất khi bàn về các gánh hàng rong là sự ghét bỏ nặng lời của một bộ phận không nhỏ người Việt Nam.

“Cứ viện cái nghèo ra để vi phạm pháp luật” – họ thường nói.

Quan điểm này không sai. Đúng là chúng ta không thể viện dẫn hiện trạng kinh tế của một cá nhân để giải oan cho mọi hành vi mà người này thực hiện. Mọi việc nghe thật dễ dàng. Cứ ai bán hàng rong là xử lý, bắt gọn. Cảnh quan đô thị chẳng mấy chốc mà được bảo toàn.

Hiện thực không đơn giản như vậy. Nhìn từ góc độ quản lý vĩ mô, bất kỳ chính quyền nào cũng không thể phủ nhận vai trò kinh tế mà các gánh hàng rong mang lại.

Tại Việt Nam, chỉ mới vào năm 2017 đây thôi, các gánh hàng rong lộn xộn, manh mún nói trên đóng góp đến hơn 10% tổng nền kinh tế Việt Nam. Đúng vậy, bạn đọc không sai, những chuyến xe đẩy, những gánh hàng “bạ đâu đậu đấy” chiếm 1/10 giá trị của nền kinh tế vài trăm tỷ Mỹ kim của Việt Nam.

Không chỉ vậy, đối mặt với làn sóng nhập cư hàng triệu người mỗi năm tại các thành phố lớn như thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng… hàng rong tiếp tục là một trong những “ngành” tuyển dụng nhiều lao động nhất. Điều này càng dễ hiểu hơn khi cân nhắc trình độ học vấn và năng lực tài chính của đại đa số người nhập cư.

Hiền Lương

“Chính những người nghèo này đang làm cho cuộc sống của chúng ta trong thời ‘đại dịch’ trở nên bình thường. Họ vẫn bán buôn, vẫn cung cấp các dịch vụ cần thiết hàng ngày, bất chấp dịch bệnh và sự thiếu bảo vệ đối với sức khỏe của chính mình”.

Nhà giáo Vũ Thị Phương Anh nhận xét và kêu gọi ở đây rất cần sự cẩn trọng, bởi “chính họ cũng có thể là một nguồn lây nhiễm vì sự thiếu bảo vệ. Tất nhiên là họ bất chấp bởi vì chưa chết dịch thì có thể đã chết đói rồi. Bảo vệ họ vừa thể hiện tình thương vừa là bảo vệ chính mình và cộng đồng. Có ai quan tâm và bảo vệ họ không?”. (1)

Rất có thể vụ án ‘cướp Bách Hóa Xanh’ tại Sài Gòn vào chiều cuối tuần (2) là không mấy liên quan đến chuyện làm ăn đình đốn bởi dịch bệnh nên người ta phải chọn nghề ăn cướp, mà là cướp có súng ống đe dọa sát thương. Song đây cũng là một báo động cho chuyện hè phố vắng, hàng quán thì ‘bán đi’ không ‘bán ngồi’ (3)

Đôi khi những điều quan trọng với những người lao động ở hôm nay, đó chỉ là có đủ tiền thuê trọ tháng này, có đủ tiền lo ăn uống cho gia đình vài ngày tới, kịp hạn trả nợ tiền lãi chợ đen...

Trong mùa dịch, nhiều người nghèo vẫn lầm lũi mưu sinh, nhưng thu nhập của họ đã giảm đi rất nhiều. Có lẽ cần câu cơm của người nghèo trong mùa dịch vẫn ‘chạy đều’, thậm chí là nằm trong chính sách ưu tiên của Chính phủ về ‘mua hàng online’ là nghề có tên gọi rất Tây: “shipper”. Đã đặt hàng qua mạng, thì ắt phải có người đi giao hàng – tức shipper.

Những ngày này, dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, nhiều hoạt động sản xuất, buôn bán ngưng trệ, người dân hạn chế tiếp xúc nơi đồng người nên nhu cầu mua sắm trực tuyến tăng cao, dịch vụ giao nhận hàng có phần sôi động. Trước những khuyến cáo của Bộ y tế về việc hạn chế tiếp xúc và tụ tập nơi đông người, vậy là người dân lựa chọn đặt hàng qua mạng, các ứng dụng trên điện thoại thông minh, nhất là các nhu cầu liên quan đến thực phẩm, ăn uống hằng ngày.

Bên cạnh đó, các cửa hàng, quán ăn thay vì phục vụ trực tiếp đã chuyển qua hình thức bán hàng online thông qua lực lượng giao nhận hàng hóa (shipper). Đây được xem là phương pháp hữu hiệu nhất để áp dụng trong mùa dịch.

Phạm Chí Dũng

Người đàn bà luống tuổi bạc trắng hai thái dương thốt lên uất ức và căm phẫn như thế. Đã sáu mươi lăm tuổi nhưng bà vẫn phải hàng ngày oằn lưng bán quán nước vỉa hè ở Sài Gòn để nuôi hai đứa cháu ăn học, trong khi cha mẹ chúng phải đi làm công nhân trong một khu công nghiệp ở tận Đồng Nai.

Ảnh minh họa.

Báo chí đưa tin “Lãnh đạo Thành ủy TPHCM nhắn tin ủng hộ người nghèo”. Thông tin cho biết, Văn Phòng Thành ủy phối hợp các ban Thành ủy, Ủy ban Kiểm tra Thành ủy Tp. HCM vận động đóng góp bằng tin nhắn cho Quỹ “Vì người nghèo”. Kèm theo là hình ảnh đủ mặt lãnh đạo Tp. HCM quần áo là lượt, xếp hàng ngay ngắn, đều tắp, mỗi người cầm một máy điện thoại nhắn tin “ủng hộ người nghèo”.

Phản ứng của cư dân mạng là dị ứng với việc này. Người ta cho đó là trò hề, trò lừa mị. Chuyện nhắn tin ủng hộ người nghèo lại vào đúng lúc vụ thu hồi và cướp cả nghìn héc ta đất ở Thủ Thiêm, đẩy hàng nghìn người vào cảnh không nhà ở, không kế sinh nhai, có người phải đi ăn xin được khui ra, làm cho dư luận phẫn nộ mà chưa biết xử lý ra sao. Tổng số thu được trong “chiến dịch” nhắn tin ấy là hơn 400 triệu đồng, bằng 2 mét vuông đất rao bán ở Thủ Thiêm.

Tại sao họ phải diễn rồi đưa tin và hình ảnh lên phương tiện thông tin đại chúng? Họ muốn thể hiện lòng thương xót bao la với người nghèo? Họ muốn làm tấm gương để nhân dân soi vào và cùng giúp đỡ người nghèo như họ?

Nhưng người nghèo, cần đến 20 nghìn đồng của họ từ đâu ra? Có phải đó là hậu quả từ sự lãnh đạo, quản lý kém cỏi của họ, biến Sài Gòn - Hòn ngọc Viễn Đông thành Tp. HCM như ngày nay? Có phải rất nhiều trong số đó là nạn nhân của những cuộc cướp bóc, trong đó có người dân Thủ Thiêm mà thủ phạm không phải là ai khác mà là chính là những người lãnh đạo bất tài, độc ác và tham lam? Với người nghèo Thủ Thiêm, thủ phạm chính là chính quyền Tp. HCM. Thế mà cũng chính lãnh đạo thành phố này nay lại đứng sắp hàng nhắn tin để ủng hộ họ. Người ta thấy trong đám lãnh đạo đó có cả ông Tất Thành Cang, Phó Bí thư thường trực Thành ủy là người phải chịu trách nhiệm chính trong sai phạm bán rẻ tới 6 lần đất công ở Phước Kiển (huyện Nhà Bè). Thật là hài hước, trơ trẽn. Dư luận cho rằng, việc nhắn tin ủng hộ người nghèo này là cá sấu khóc con mồi. Một hình ảnh so sánh rất thuyết phục. Không hiểu tại sao, họ có thể làm được những việc ấy mà không biết xấu hổ.

Thư giãn Chủ Nhật:

Từ Thức

Hỏi: Thưa bà Tổng Giám đốc Công ty Trà đá, bà nghĩ gì về câu của một đỉnh cao trí tuệ, tuyên bố ngành trà đá có lợi nhuận cao nhất thế giới?

Đáp: Thằng đó ăn nói vung vít, sẽ gây khó khăn cho kỹ nghệ trà đá nói riêng, cho kinh tế VN nói chung. Các hãng cạnh tranh ngoại quốc như Coca Cola, Pepsi, sẽ nhẩy vào thị trường

Hỏi: Anh ta nói mặc dầu vậy, các bà không đóng thuế.

Đáp: Tiên sư nó. Hãy hỏi công an vỉa hè xem chúng tôi đóng thuế tới mức nào. Chúng nó lượn qua lượn lại, không đóng thuế mà yên với chúng?