Bauxite Việt Nam

VOA Tiếng Việt 

Ông Vũ Minh Tiến, Trưởng Ban Chính sách - Pháp luật của Tổng Liên Đoàn Lao động Việt Nam, đồng thời nguyên là Viện trưởng Viện Công nhân và Công đoàn (IWTU). Photo: The 88 Project

Hoài Nguyễn

13.05.2024 

(VNTB) – Cho đến nay hoàn toàn chưa thấy  động tĩnh nào quanh việc xây dựng các dự án liên quan đến quyền tự do công đoàn ở Việt Nam.

BBC - 9 tháng 5/2024

Ông Nguyễn Văn Bình, Vụ trưởng Vụ pháp chế thuộc Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội (MOLISA), đã bị bắt với cáo buộc làm lộ bí mật nhà nước. 

Human Rights Watch

8-5-2024

Để được ưu đãi thương mại với Hoa Kỳ, Hà Nội khẳng định rằng người lao động có thể thành lập công đoàn.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đỗ Hùng Việt (hàng đầu, giữa) tại phiên Rà soát Định kỳ Phổ quát về hồ sơ nhân quyền Việt Nam tại Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc, Geneva, Thụy Sĩ, ngày mồng 7 tháng Năm, năm 2024. © 2024 UN Web TV

VOA Tiếng Việt - 08/05/2024

Công an Hà Nội vừa bắt giam ông Nguyễn Văn Bình, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (Bộ LĐ-TB-XH), người được cho là đang dẫn đầu nỗ lực phê chuẩn Công ước 87 của tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), mà nếu được thông qua sẽ đảm bảo cho người lao động quyền thành lập công đoàn độc lập mà không cần sự cho phép trước, theo tổ chức nhân quyền Project 88.

Project 88 đưa tin về việc ông Nguyễn Văn Bình, vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Thương binh - Lao động - Xã hội, vừa bị bắt.

Hoài Nguyễn

(VNTB) – Khi Việt Nam phê chuẩn Công ước 87 về quyền tự do công đoàn, thì xem ra các công đoàn độc lập vẫn khó có thể ra đời trong một sớm, một chiều.

Quốc hội Việt Nam nhiều khả năng sẽ phê chuẩn Công ước 87 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) vào tháng 10 năm nay, DW ở Đức và Taiwan News ở Đài Loan đưa tin hôm 12-3. Mondaq, dịch vụ thông tin có trụ sở ở Anh, đăng bài cùng ngày nói rằng việc Việt Nam phê chuẩn Công ước 87 dự kiến sẽ diễn ra trong tháng 10-2024.

Đại diện Công đoàn nhà nước đang làm việc với một nhóm công nhân đình công ở Bình Dương. AFP

Việt Nam dự kiến trong năm 2024 sẽ phê chuẩn Công ước 87 của Liên Hiệp Quốc (LHQ) về “quyền tự do lập hội và bảo vệ quyền tổ chức”. Khả năng thành lập công đoàn độc lập cho người lao động sau khi Công ước 87 được phê chuẩn sẽ ra sao?

Jackhammer Nguyễn

26-11-2021

Ông Đoàn Khắc Xuyên, một cây bút lâu năm của làng báo Việt Nam, hôm 16-11-2021 viết trên báo Người Đô thị, như sau: “Tăng trưởng cần hướng đến con người hơn, bằng không về lâu dài sẽ chẳng có tăng trưởng hay phát triển khi công nhân không còn muốn bán sức lao động với giá rẻ để nhận lấy cuộc sống bấp bênh, không biết ngày mai sẽ ra sao”.

Có lẽ đây là bài báo đầy đủ và sâu sắc nhất bằng tiếng Việt, nói về việc hàng triệu công nhân ở các khu công nghiệp ở Sài Gòn và miền Đông Nam Bộ bỏ chạy về quê khi đại dịch Covid bùng nổ.

Ỷ Lan

2021-11-25

Đại diện Việt Nam tại Đối thoại trực tuyến giữa EU và VN vào ngày 12/11/2021. Photo: RFA

Lần đầu tiên trong lịch sử ngoại giao, Hà Nội chấp nhận đối thoại trực tuyến với Liên Âu về Hiệp ước Mậu dịch Tự do (EVFTA) có hiệu lực kể từ ngày 1 tháng 8 năm ngoái.

Diễn Đàn chung lần thứ nhất giữa Việt Nam và Liên Âu về Thương mại và Phát triển bền vững vừa diễn ra trong tháng 11 này, qua ba cuộc họp quan trọng: Một giữa các Nhóm Tư Vấn Liên Âu - Việt Nam (gọi là DAG, Domestic Advisory Groups), một giữa chính quyền Việt Nam và Liên Âu, và một Diễn Đàn chung với DAG của hai bên, chính quyền và xã hội dân sự.

Hà Nguyên

Một vài cơ quan truyền thông của Việt Nam cho rằng kêu gọi thành lập công đoàn độc lập là hành vi của ‘án chính trị’, nằm trong nhóm tội phạm được quy định tại Chương XIII của Bộ Luật hình sự hiện hành.

Ám ảnh lật đổ?

Ngày 20-11-2019, Quốc hội Việt Nam đã thông qua Bộ luật Lao động (sửa đổi), có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2021, trong đó quy định cho phép thành lập “tổ chức đại diện người lao động” tại doanh nghiệp ngoài công đoàn, trên cơ sở phù hợp với các quy định quốc tế về lao động và tuân thủ các hiệp định thương mại tự do mới mà Việt Nam đã tham gia.

T. K. Trần

Gửi đến BBC từ Stuttgart, Đức

2 tháng 4 2021

Đấu tranh giai cấp ngày xưa là kinh điển thì nay là khái niệm xa lạ với Công đoàn Việt Nam, khi Công đoàn chủ trương "hạn chế đình công"?

Vấn đề tổ chức người lao động ở Việt Nam được nhắc tới khi Nhà nước Việt Nam phê chuẩn công ước 98 ILO, phê chuẩn Hiệp định Thương mại Tự do với Liên minh Âu châu (EVFTA) hay trong những cuộc đàm phán với Hoa Kỳ về Hiệp định Đối tác Xuyên Thái bình Dương (TPP).

Nhưng về lịch sử, ta đã nghe đến chuyện ông Tôn Đức Thắng lập tổ chức công nhân ở xưởng Ba Son, hay việc thành lập Công đoàn Đỏ (1929-1935), Nghiệp đoàn Ái hữu (1935-1939), Hội Công nhân phản đế (1939-1941), Hội công nhân cứu quốc (1941-1946) thời đấu tranh giành độc lập từ tay người Pháp.

Từ năm 1988 ở trên cả nước có Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam nhưng trước đó, sau năm 1945 tổ chức công nhân còn có những tên khác nhau.

Kính thưa quý vị,

Trong thời đại toàn cầu hoá, việc hội nhập vào nền kinh tế chung của thế giới đòi hỏi các quốc gia phải mở rộng thị trường và liên kết với các quốc gia phát triển khác. Trong chiều hướng đó, cho tới nay, Việt Nam đã ký 12 hiệp định thương mại tự do (FTA) trong đó, đặc biệt có 2 FTA thế hệ mới:

- Ngày 8/3/2018, Việt Nam đã ký Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

- Ngày 8/6/2020, Quốc Hội đã phê chuẩn Hiệp định Thương mại Tự do với Liên Âu (EVFTA).

Một trong những yêu cầu quan trọng trong cả hai FTA này là Việt Nam phải tôn trọng quyền của người lao động, đặc biệt quyền được thành lập tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở (Nghiệp đoàn). Tổ chức đại diện người lao động là tổ chức được thành lập trên cơ sở tự nguyện của người lao động tại một đơn vị sử dụng lao động nhằm mục đích bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động trong quan hệ lao động.

Thực tế cho thấy, chỉ những Nghiệp đoàn thật sự độc lập, không lệ thuộc bất cứ đảng phái nào, không bị doanh nghiệp nào chi phối mới dám đứng lên và tập trung vào việc đấu tranh bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người lao động. Sự cạnh tranh giữa các tổ chức đại diện người lao động sẽ giúp người lao động và doanh nghiệp cùng được hưởng lợi ích kinh tế một cách công bằng.

Giám đốc Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tại Việt Nam, Chang-Hee Lee đã nhận định: «Quyền nghiệp đoàn là quyền của người lao động, và nghiệp đoàn là tổ chức của người lao động, không chịu sự can thiệp của người sử dụng lao động. Cần có những thay đổi để tuân thủ các yêu cầu của Hiệp định CPTPP và EVFTA, và hơn hết là hoàn thành nghĩa vụ của Việt Nam với tư cách là quốc gia thành viên ILO».

Vì những nhu cầu cấp thiết kể trên, chúng tôi, Nghiệp đoàn Độc lập Việt Nam (NĐ ĐL VN) tuyên bố ra mắt cùng anh chị em công nhân, những người lao động cũng như những tổ chức nghiệp đoàn quốc tế.

Nghiệp đoàn Độc lập Việt Nam là một tổ chức gồm những người xuất thân từ nhiều ngành nghề khác nhau, với mục tiêu thành lập các Nghiệp đoàn tự do. Chúng tôi hy vọng sẽ đồng hành với Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trong sứ mệnh bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người lao động một cách hữu hiệu, nâng cao đời sống công nhân nhằm có được sự cạnh tranh công bằng giữa các doanh nghiệp đồng thời giúp cho người lao động Việt Nam được hưởng quyền lợi như ở các quốc gia khác trong CPTPP và EVFTA.

Chúng tôi cũng kêu gọi các công nhân trong các doanh nghiệp, những người lao động tự do trong các ngành nghề lao động khác cũng như những lao động trí thức hãy gia nhập đội ngũ Nghiệp đoàn Độc lập Việt Nam. Từng bước, NĐ ĐL VN sẽ hướng dẫn các bạn thành lập những Nghiệp đoàn cho ngành nghề của các bạn tại các cơ sở để chung tay bảo vệ quyền lợi thiết thực của chính các bạn.

Làm tại Việt Nam, ngày 1/7/2020

Ban Điều hành Nghiệp đoàn Độc lập Việt Nam:

Ca Dao (Liên đoàn Lao Động Việt Tự Do – Free Vietlabor Federation)

Ngày 20/11/2019, bộ Luật Lao Động mới đã được thông qua trong kỳ họp thứ 8 của Quốc hội thứ 14 với 90,06% đại biểu tán thành.

… báo chí nhà nước không nhắc gì đến một thay đổi quan trọng mà đó mới chính là nguyên nhân của việc sửa đổi lại bộ Luật Lao Động này: đó là sự xuất hiện của cụm từ «Tổ Chức Đại Diện Người Lao Động» ở chương thứ XIII của bản dự thảo. … Trong toàn bộ văn bản Luật Lao Động mới, người ta không tìm thấy được một chữ «độc lập» nào cả, và người ta cũng không nhận thấy được tính «độc lập» của cái gọi là «Tổ Chức của Người Lao Động» trong bộ luật mới này. … khoản 1 và 4 trong điều 172 ghi nhận: Chính phủ là cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép hoạt động của Tổ Chức Người Lao Động, điều này đi ngược với sự vận hành của các nghiệp đoàn tự do trên thế giới: Theo điều 2 của ILO (Bộ phận phụ trách về Lao động của Liên Hiệp Quốc) thì các Công đoàn độc lập đương nhiên có quyền được thành lập và hoạt động mà không cần phải xin phép trước, việc đăng ký chỉ là một thủ tục hành chánh. Nhà nước không có quyền loại bỏ sự hiện hữu của công đoàn này.

Bộ Luật Lao Động được sửa đổi theo bộ Luật Lao Động năm 2012, sẽ áp dụng từ ngày 1/1/2021, báo chí nhà nước đưa ra 10 điểm đáng chú ý:

1. Tăng tuổi nghỉ hưu lên 62 tuổi với nam, 60 tuổi với nữ

2. Quốc khánh được nghỉ 2 ngày

3. Tăng thời giờ làm thêm theo tháng lên 40 giờ

4. Cấm tuyển dụng lao động với mục đích mua bán người

5. Mở rộng phạm vi và đối tượng điều chỉnh

6. Đơn phương chấm dứt hợp đồng không cần lý do

7. Ghi nhận hình thức hợp đồng lao động điện tử

8. Đối thoại định kỳ tại nơi làm việc 1 năm/lần

9. Không can thiệp trực tiếp vào tiền lương của doanh nghiệp

10. Được ký hợp đồng lao động xác định thời hạn nhiều lần với người cao tuổi

Nhưng báo chí nhà nước không nhắc gì đến một thay đổi quan trọng mà đó mới chính là nguyên nhân của việc sửa đổi lại bộ Luật Lao Động này: đó là sự xuất hiện của cụm từ «Tổ Chức Đại Diện Người Lao Động» ở chương thứ XIII của bản dự thảo.

Bộ Luật Lao Động mới gồm 17 chương và 220 điều.

Chương XIII gồm có 8 điều: Bên cạnh Tổng Liên Đoàn Lao Động Việt Nam (một công đoàn hợp pháp của nhà nước Việt Nam) xuất hiện một  tổ chức công đoàn khác mang tên «Tổ Chức Đại Diện Người Lao Động» Trong đó, điều 170 quy định Quyền thành lập, gia nhập và tham gia hoạt động của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở như sau:

1. Người lao động có quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn theo quy định của Luật Công đoàn

2. Người lao động trong doanh nghiệp có quyền thành lập, gia nhập và tham gia hoạt động của tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp theo quy định tại các điều 172, 173 và 174 của Bộ luật này.

Rằng vui thì thật là vui!

Một số mạng truyền thông hồ hởi đưa tin: Việt Nam đã cho phép thành lập công đoàn độc lập, Hoa Kỳ chúc mừng Việt Nam đã có một cải cách lịch sử .v.v. Một số người hoạt động nhân quyền trong nước reo vui dù vẫn cẩn thận chờ đợi xem Việt Nam có áp dụng hay không?

Nhưng:                     

                                    Rằng vui thì thật là vui,

                      Nghe qua ngậm đắng nuốt cay thế nào (nhái Kiều)

Quả đúng vậy, cái vui chưa kịp trọn vẹn thì cái nghẹn ập tới ở khoản 2 điều 170:

«Người lao động trong doanh nghiệp có quyền thành lập, gia nhập và tham gia hoạt động của tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp theo quy định tại các điều 172, 173 và 174 của Bộ luật này».

Điều 172, 173 và 174 nói gì?

Nói rằng: việc thành lập chỉ được hợp pháp sau khi được chính phủ cấp đăng ký.

Nói rằng: trình tự, thủ tục đăng ký, số lượng thành viên, liên kết sẽ do chính phủ quy định.

Nếu chính phủ xen vào nội quy, hoạt động của công đoàn thì liệu công đoàn đó có giữ được tính độc lập của mình?

Trong toàn bộ văn bản Luật Lao Động mới, người ta không tìm thấy được một chữ «độc lập» nào cả, và người ta cũng không nhận thấy được tính «độc lập» của cái gọi là «Tổ Chức của Người Lao Động» trong bộ luật mới này.

Công đoàn theo đúng hệ thống công đoàn quốc tế phải là một tổ chức độc lập: không lệ thuộc vào chính quyền, cũng không lệ thuộc vào chủ sử dụng lao động.

Ngân quỹ hoạt động của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hiện tại đóng góp từ 1% tiền lương người lao động, 2% từ chủ sử dụng lao động, và từ ngân sách nhà nước; cán bộ Tổng Liên đoàn Lao Động VN là những cán bộ cấp cao trong công ty. Do những liên hệ này, Tổng Liên đoàn Lao động VN không thể nào hoàn toàn độc lập để đại diện cho công nhân đòi hỏi quyền lợi cả. Cụ thể là 6000 cuộc đình công từ năm 1992 cho đến nay hoàn toàn do sự tự phát của công nhân. Tổng Liên đoàn Lao động VN chưa hề thực hiện được cuộc biểu tình nào cho công nhân.

Hơn nữa, khoản 1 và 4 trong điều 172 ghi nhận: Chính phủ là cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép hoạt động của Tổ Chức Người Lao Động, điều này đi ngược với sự vận hành của các nghiệp đoàn tự do trên thế giới: Theo điều 2 của ILO (Bộ phận phụ trách về Lao động của Liên Hiệp Quốc) thì các Công đoàn độc lập đương nhiên có quyền được thành lập và hoạt động mà không cần phải xin phép trước, việc đăng ký chỉ là một thủ tục hành chánh. Nhà nước không có quyền loại bỏ sự hiện hữu của công đoàn này. Có thể so sánh với trường hợp một đứa bé mới sinh ra, việc đăng ký và làm khai sinh cho đứa bé chỉ là một thủ tục hành chính, nhà nước không có quyền nói «không» khi Cha Mẹ đi đăng ký khai sinh, cũng như không thể không chấp nhận sự hiện hữu của đứa bé trên trái đất này.

Bất cập và mơ hồ

Những điều bất cập trong Bộ luật lao động mới:

Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam bị chi phối bởi Luật Cộng Đoàn: Điều 1 của luật Công đoàn và điều 10 của Hiến pháp Việt nam quy định Công đoàn là một tổ chức chính trị, nằm trong Mặt trận tổ quốc, hoạt động dưới sự chỉ đạo của đảng cộng sản.

Vậy Tổ chức Đại diện Người Lao Động sẽ hoạt động theo Luật nào? Nếu theo Bộ luật Công đoàn hiện hành thì rõ ràng nó sẽ phải là một công cụ tuyên truyền của đảng cộng sản Việt Nam, phải hoạt động dưới sự chỉ đạo của đảng, phải nằm trong Mặt Trận Tổ quốc và như thế dĩ nhiên sẽ không còn tính độc lập.

Theo điều 3.1 của ILO, những công đoàn độc lập có quyền soạn Nội quy riêng cho mình và các thành viên chỉ tuân thủ theo Nội quy của tổ chức mình. Nếu Tổ chức Đại diện Người Lao Động lập ra một bộ Luật Công đoàn riêng cho mình, liệu Chính phủ có can thiệp như khoản 4 điều 172 trong bộ Luật Lao Động mới?

Ngoài ra, có 2 chi tiết nhỏ cần chú ý:

- Ngoài điều 170, Luật Lao Động dùng cụm từ «Tổ Chức Đại Diện Người Lao Động», nhưng từ điều 171 trở đi, chữ «đại diện» đã biến mất, chỉ còn cụm từ «Tổ Chức của Người Lao Động».

- Bộ Luật Lao Động mới tránh dùng chữ «công đoàn» hay «nghiệp đoàn» mà dùng thuật ngữ: «Tổ Chức Đại diện Người Lao Động».

Họ chỉ dùng chữ «công đoàn» khi ám chỉ Tổng Liên Đoàn Lao Động Việt Nam. Trong khi chữ «công đoàn» là một danh từ chung, giống như chữ «nghiệp đoàn» để ám chỉ tất cả những tổ chức đại diện cho công nhân.

Hai thiếu sót này là một sự vô tình hay cố ý để sau này dùng những thuật ngữ mơ hồ kết tội những người muốn thành lập công đoàn độc lập?

Vẫn chưa có luật biểu tình

Ở các nước Dân chủ: những cuộc đình công thường đi đôi với biểu tình. Đình công là để phản đối quyết định của giới chủ, để đòi hỏi quyền lợi cho công nhân. Biểu tình là để thể hiện cho xã hội thấy mong muốn của người xuống đường, để gây áp lực bên cạnh những thương thuyết giữa chủ và công nhân.

Nhưng Bộ Luật Lao Động mới vẫn còn rụt rè với luật biểu tình.

Mục 5 của bộ luật mới chỉ cho phép đình công với những thủ tục nhiêu khê và có cả sự can thiệp của chính phủ, nhưng biểu tình vẫn còn là một cụm từ nhạy cảm.

Nhà nước XHCN VN vẫn coi các công đoàn độc lập là một mối đe doạ, họ luôn luôn bị ám ảnh bởi công đoàn Solidanos sẽ trở thành một cuộc cách mạng như ở Ba Lan. Vì thế: đình công thì được, nhưng biểu tình thì không! Cơn ác mộng của họ là hàng trăm ngàn người xuống đường sẽ làm lung lay chế độ!

Vì thế Bộ Luật Lao Động mới có Điều 210 khoản 1 như sau: «Khi xét thấy cuộc đình công có nguy cơ gây thiệt hại nghiêm trọng cho nền kinh tế quốc dân, lợi ích công cộng, đe dọa đến an ninh, quốc phòng, sức khỏe, trật tự công cộng thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định hoãn hoặc ngừng đình công».

Như thế, mọi cuộc tụ tập - dù là đi xe đạp hàng đôi như bà Bùi thị Minh Hằng - cũng có thể bị coi là phá rối trật tự công cộng, hay hơn nữa: đe doạ đến an ninh quốc phòng.

Những cánh cửa dẫn đến nhà tù?

Hà Nội cho phép thành lập «Tổ chức Đại diện Người Lao Động» để trấn an thế giới, nhưng bên cạnh đó, bộ Luật Lao Động mới vẫn treo hai sợi dây thòng lọng vô cùng nguy hiểm:

- Điều 174, khoản 9: Chính phủ quy định chi tiết Điều này

- Điều 178, khoản 8: Các quyền khác theo quy định của pháp luật

Với những điều khoản mở ngỏ như thế này sẽ tạo cho nhà nước những khoảng trống vô tận để xen vào và cản trở tất cả mọi hoạt động của các công đoàn độc lập mới nhen nhúm.

Người ta cũng không quên 1 ngày sau khi bộ Luật Lao Động được thông qua thì nhà báo Phạm Chí Dũng bị bắt!

Thiện chí của Hà Nội?

Một điều cần rõ ràng là việc nhà nước VN sửa đổi luật lao động hoàn toàn không phải tự nguyện, hoàn toàn không phải vì lợi ích của người lao động mà là vì phải thực hiện các điều khoản đòi hỏi trong hai hiệp định thương mại sẽ đem lại rất nhiều lợi nhuận cho Việt Nam: Hiệp thương CPTPP và EVFTA.

Sau khi tham gia ILO, Việt Nam đã ký 21 công ước, nhưng vẫn còn 3 công ước quan trọng chưa ký là công ước 87 (quyền tự do lập hội và quyền bảo vệ tổ chức), công ước 98 (quyền thương lượng tập thể), và công ước 105 (chống cưỡng bức lao động), mà đó là những điều khoản mà CPTPP và EVFTA bắt buộc VN phải cam kết thúc đẩy và thực hiện.

Để làm hài lòng Uỷ Ban Thương Mại EU, Hà Nội vội vã thông qua công ước 98 ngày 14/6 và thế là ngày 30/6 Việt Nam và EU đặt bút ký thoả thuận EVFTA.

Việc thông qua bộ Luật Lao Động mới này cũng là để xoa dịu những cặp mắt của các tổ chức Nhân quyền, các Dân biểu Nghị sĩ EU, các tổ chức Xã Hội Dân Sự độc lập đang soi rọi vào hai chữ «Nhân quyền» tại Việt Nam.

Vẫn với những chiêu trò ma-mãnh, một lần nữa Hà nội muốn qua mặt thế giới bằng bộ luật mới này. Thế nhưng, «cái áo không làm nên thầy tu». EU không phải là Việt nam nên vẫn có những dân biểu, nghị sĩ nhìn xuyên suốt qua bộ mặt gian xảo của cộng sản Việt Nam. Một vài thí dụ:

- Dân biểu EU, (Bỉ) bà Saskia Bricmont đòi: Hãy đổi luật hình sự trước khi thay đổi luật lao động.

- Dân biểu EU (Pháp) ông Emmanuel Maural, cũng đã nhận xét: Việt Nam thông qua công ước 98, nhưng không thông qua công ước 87 thì không có một ý nghĩa nào cả! Nếu không có công đoàn độc lập thì ai sẽ là người đại diện để thương lượng với giới chủ?

- Dân biểu EU (Đức) Irina Von Weise nói rằng: cần nêu câu hỏi về sự độc lập của Tổ chức Đại diện Người Lao động khi mà điều 172 cho thấy Tổ chức của Người Lao động này bị chính phủ chi phối.

Còn nhiều câu hỏi được đặt ra xoay quanh việc liệu nhà nước Việt Nam có thực sự công nhận và cho phép các 'công đoàn độc lập' ra đời, đăng ký và hoạt động hay không. Bản quyền hình ảnh GETTY IMAGES

Nhiều khái niệm liên quan đến 'công đoàn độc lập' thực ra đã bị 'né tránh' trong luật lao động sửa đổi của Việt Nam mới đây, theo khách mời của hội luận trực tuyến Bàn tròn thứ Năm của BBC News Tiếng Việt.

Hôm 05/12/2019, từ Paris, nhà báo Tường An, trong khi bình luận về thực hư của việc công đoàn được pháp 'độc lập' ở Việt Nam hay không, trước hết cho rằng nhà nước và chính quyền Việt Nam có thể đã chịu một áp lực nào đó, mà không đương nhiên tự 'công nhận các quyền' liên quan đến thiết chế thuộc xã hội dân sự này:

"Rõ ràng là có một áp lực, Việt Nam không đương nhiên mà công nhận những quyền này, hoặc là cũng không đương nhiên sửa đổi luật lao động.

"Những câu hỏi đặt ra thực hư như thế nào, thì sau khi Luật lao động với 17 chương và 220 điều được thông qua, thì tôi thấy rất nhiều báo đài đã lên tiếng ca ngợi là Việt Nam đã có "công đoàn độc lập".

"Ngay cả tờ Le Courrier du Vietnam, tức là một tờ báo Tin Việt Nam bằng Tiếng Pháp cũng đã trích lời của Mỹ nói rằng Mỹ đã rất vui mừng và hoan nghênh việc Việt Nam thành lập công đoàn độc lập và cho đó là một sự thay đổi lịch sử trong luật lao động của Việt Nam.

"Nhưng mà chúng ta đọc kỹ 220 điều đó và nhất là chương 13 là chương thành lập các tổ chức đại diện cho người lao động, chúng ta không tìm thấy một chữ nào nói lên tính độc lập.

"Nó không có chữ độc lập và nó cũng không nói lên tính độc lập của cái gọi là tổ chức đại diện người lao động này".

'Biến mất và mơ hồ'

Nhà báo, nhà hoạt động công đoàn độc lập Tường An (hay Ca Dao) quan ngại về các 'tổ chức đại diện người lao động', mà không phải là 'công đoàn độc lập', được nêu trong luật Lao động sửa đổi của Việt Nam. Bản quyền hình ảnh BÀN TRÒN THỨ NĂM

Và vị khách này, người cũng được biết đến với tên gọi là nhà hoạt động Ca Dao, thành viên tổ chức Liên đoàn Lao động Việt tự do, bình luận thêm về quá trình sửa đổi luật lao động mới đây của Việt Nam:

"Trong quá trình dự thảo từ tháng 3/2019, thì họ có nhắc đến một thuật ngữ là "nghiệp đoàn", đó là một thuật ngữ mà tôi là một thành viên của Liên đoàn Lao động Việt cũng đã dùng, để phân biệt với công đoàn của nhà nước hiện nay.

"Nhưng sau rất nhiều lần hội họp để sửa đổi bản dự thảo, thì chữ "nghiệp đoàn" này, trong bản cuối cùng được thông qua, cũng đã biến mất, mà nó được gọi là 'tổ chức đại diện cho người lao động'.

"Và trong tám điều ở chương 13 đó, thì chữ "đại diện" cũng biến mất đi, nó chỉ còn là 'tổ chức người lao động' mà thôi. Và nó có rất nhiều điều mơ hồ mà luật lao động mới này không nói rõ.

"Chúng ta thấy luật lao động mới này có hai khái niệm, thứ nhất là Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam, là tổ chức công đoàn duy nhất hiện được hoạt động một cách hợp pháp tại Việt Nam.

"Và cái thứ nhì mà họ gọi là 'Tổ chức người lao động', thì Tổng Liên đoàn lao động hoạt động theo luật Công đoàn, nhưng trong luật lao động mới này không nói rõ là 'Tổ chức đại diện người lao động' này sẽ hoạt động theo luật nào?

"Điều này là điều rất quan trọng, bởi vì nếu tổ chức mới này bị chi phối bởi luật Công đoàn, thì nó có thực sự độc lập hay không? Bởi vì theo điều 1 của luật Công đoàn thì các tổ chức công đoàn là một bộ phận chính trị của nhà nước Việt Nam, nó có nhiệm vụ phải thực hiện những chỉ tiêu của Đảng, nó có nhiệm vụ phải bảo vệ chính quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa và nó phải nằm trong mặt trận Tổ quốc".

Nguyễn Lại

Quốc kỳ Việt Nam và Liên minh Châu Âu (EU) được nhìn thấy tại lễ ký Hiệp định Tự do Thương mại EU - Việt Nam ngày 30/06/2019 tại Hà Nội.

Một trong những ‘điểm nóng’ gây tranh cãi trong dự thảo Bộ luật Lao động sửa đổi 2019 là việc cho phép thành lập công đoàn độc lập giữa những yêu cầu từ thế giới dân chủ phương Tây về việc Việt Nam phải bảo vệ quyền lợi cho người lao động hơn nữa khi tham gia vào các hiệp định thương mại tự do của cộng đồng quốc tế.

Việc thành lập công đoàn độc lập để công đoàn thật sự trở thành tiếng nói của người lao động và có đủ thực quyền dựa trên luật pháp để bảo vệ người lao động tại Việt Nam thực tế đã được bàn luận trong những năm gần đây và cũng là một nhu cầu tất yếu trong xã hội văn minh.

Các tổ chức công đoàn hiện nay tại Việt Nam chỉ mang ‘tính hình thức’ không có giá trị hay khả năng bảo vệ quyền lợi người lao động, theo nhận xét của anh Đoàn Trần Sơn, một người đã có gần 20 năm làm việc trong một doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội.

“Thực tế thì Chủ tịch công đoàn của doanh nghiệp là đảng viên và cũng do Giám đốc hoặc Tổng giám đốc bổ nhiệm, chứ không phải do người lao động bầu ra. Điều này có nghĩa là khi có mâu thuẫn về lợi ích giữa người lao động và lãnh đạo doanh nghiệp thì Chủ tịch công đoàn hay tổ chức công đoàn ấy chẳng thể làm gì. Tôi từng công tác trong vai trò một lãnh đạo cấp phòng thì tôi biết, nhiều nguyện vọng, đề xuất của người lao động về quyền lợi, giờ làm khi được trình lên đến Chủ tịch công đoàn là bị chặn lại mà việc chặn lại này cũng là do Giám đốc hay Tổng Giám đốc chỉ đạo mà thôi. Vì họ không muốn có sự thay đổi,” anh Sơn chia sẻ với VOA.

Thảo Vi

“Những ngày vừa qua, Ban soạn thảo làm việc cả thứ Bảy, Chủ Nhật, ban đêm vẫn còn làm chứ không chỉ ban ngày. Chúng tôi khẳng định làm với tinh thần trách nhiệm, quyết tâm chính trị, bằng mọi cố gắng, khả năng ở mức cao nhất để tiếp thu, hoàn thiện Bộ luật”, Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, ông Đào Ngọc Dung nói như vậy với báo chí về chuyện sửa đổi Bộ Luật Lao động.

Có hai vấn đề ít được Ban soạn thảo của Bộ trưởng Đào Ngọc Dung nhắc đến là ‘đình công’, và ‘công đoàn độc lập’. Ông nói rằng hiện tại đang chỉ đạo bổ sung thêm vào hồ sơ dự án luật một số báo cáo như báo cáo về kết quả và tình hình đình công 10 năm qua.

“Cần xác định đình công chỉ được xem là vũ khí cuối cùng khi việc thương lượng thoả ước lao động tập thể không đạt được chứ nếu không sẽ khó có thể kiểm soát được tình hình…”. Bộ trưởng Đào Ngọc Dung giải thích về lý do ít nhắc tới chuyện ‘đình công’ trong sửa đổi Bộ Luật Lao động.

Quan sát cuộc biểu tình diễn ra ở Hong Kong, có thể thấy nếu cho rằng việc ‘đình công’ chỉ liên quan đến ‘cơm gạo áo tiền’ như cách nghĩ của Bộ trưởng Đào Ngọc Dung, đó là phiến diện.

Đơn cử, Chính phủ Trung Quốc hôm 9/8 đã dùng mệnh lệnh hành chính buộc Hãng Hàng không Cathay Pacific cấm các nhân viên ủng hộ hoặc tham gia biểu tình ở Hong Kong làm bất cứ công việc nào liên quan đến các chuyến bay tới Trung Quốc đại lục.

Trước đó, hôm 5/8, hàng ngàn nhân viên Cathay Pacific tại Hong Kong đã đồng loạt cáo bệnh để hưởng ứng lời kêu gọi tổng đình công của người biểu tình. Công đoàn của hãng này xác nhận nhiều người sau khi nghỉ việc đã xuống đường tham gia biểu tình. Tại sân bay quốc tế Hong Kong, các kiểm soát viên không lưu cũng đình công.

Trong ngành hàng không, cùng với Cathay Pacific đình công để xuống đường biểu tình, còn có Dragon Air, Hong Kong Airlines, Dịch vụ Hàng không Jardine. Các tổ chức công đoàn ở những ngành nghề khác ở Hong Kong cũng đã kêu gọi đình công để tham gia biểu tình, bao gồm các công đoàn trong ngành nhà hàng thực phẩm, an ninh, quản lý bất động sản, giáo viên, công nhân xây dựng, nhân viên tài chính và công chức nhà nước.

Vũ Quốc Ngữ dịch Tất cả các đại biểu có mặt tại phiên họp Quốc hội vào ngày 14/66 đã bỏ phiếu đồng ý với việc phê chuẩn Công ước ILO 98 về Quyền tổ chức và thương lượng tập thể.

Kết quả bỏ phiếu phê chuẩn Công ước ILO 98.

Tổ chức Lao động Quốc tế (InternationalLabor Organization- ILO) đã chúc mừng Việt Nam về quyết định quan trọng trong việc phê chuẩn một trong những công ước cơ bản của tổ chức này để thúc đẩy thương lượng tập thể.

Vào ngày 14/6, tất cả 452 đại biểu Quốc hội có mặt tại phiên họp đã bỏ phiếu đồng ý với hồ sơ của Chính phủ để phê chuẩn Công ước ILO 98 về Quyền tổ chức và thương lượng tập thể.

Công ước 98 là một trong tám công ước cốt lõi của ILO theo Tuyên bố 1998 của ILO về Nguyên tắc và Quyền cơ bản tại nơi làm việc, bao gồm: quyền tự do lập hội và công nhận quyền thương lượng tập thể; loại bỏ tất cả các hình thức lao động cưỡng bức hoặc bắt buộc; xóa bỏ lao động trẻ em; và loại bỏ sự phân biệt đối xử về việc làm và nghề nghiệp. Tất cả các quốc gia thành viên ILO nên tôn trọng và áp dụng các nguyên tắc theo Tuyên bố năm 1998.

Gió Bấc

 

Hình minh họa. Công nhân đình công ở nhà máy sản xuất đồ chơi Keyhinge ở Đà Nẵng hôm 30/1/2008. AFP

Do áp lực của EU và các định chế quốc tế, Bộ LĐ-TB&XH Việt Nam đã công bố Dự thảo Bộ luật Lao động (sửa đổi), trong đó lần đầu tiên bổ sung các quy định về việc thành lập tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp ngoài hệ thống Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam.

Đây là mong muốn, là yêu cầu mà người lao động Việt Nam đòi hỏi từ nhiều năm qua cũng như các quyền biểu tình, quyền tư do lập hội, quyền đình công nhưng không được chính quyền Việt Nam đáp ứng. Hàng chục năm qua, nhà cầm quyền Việt Nam nhân danh là tổ chức duy nhất đại diện cho người lao động đã duy trì Tổng Liên đoàn lao động như là bộ máy cai trị thứ hai để khống chế người lao động, viên chức theo quỹ đạo của Đảng Cộng sản.

Cái tên của trẻ sinh non và thiểu năng

Dư luận tỏ ra cảnh giác, nghi ngờ rằng việc cho phép thành lập “công đoàn ngoài quốc doanh” này là không thực tâm, là nhằm đối phó với quốc tế. Căn cứ vào não trạng, tư duy của chế độ độc tài toàn trị, căn cứ vào thực trạng hệ thống tổ chức và hoạt đông của hệ thống chính trị cầm quyền hiện nay, căn cứ vào nội dung dự thảo, có thể khẳng định rằng quy định việc thành lập công đoàn ngoài quốc doanh chỉ là một trò chơi mà giấy khai tử đã lồng sẵn trong giấy khai sinh. Những tổ chức công đoàn tự do hay độc lập ngoài quốc doanh muốn ra đời khó hơn là voi đẻ trứng và nếu có cơ may hiếm hoi nào đó hiện diện nó sẽ bị bóp chết từ trong trứng nước hoặc đã được quốc doanh hóa từ trong ruột và chỉ là công đoàn độc lập tự do “cuội” do Đảng sinh ra.

Phạm Chí Dũng

Hình minh họa. Công nhân nhà máy Pouyuen - Việt Nam biểu tình.

Được xem là ‘anh em sinh đôi’ với Bộ luật Lao động, Luật Công đoàn ‘ăn cướp 3%’ là một trong những chân kiềng cho chế độ độc tài và độc quyền cả về bóp hầu bóp cổ công nhân.

Chính vào lúc này, khi EVFTA (Hiệp định Thương mại tự do châu Âu - Việt Nam) bắt đầu có triển vọng sẽ được ký kết và phê chuẩn vào cuối tháng 6 năm 2019 với điều kiện chính thể độc đảng ở Việt Nam đã phải cam kết với Liên minh châu Âu (EU) về một gói cải thiện nhân quyền ngay lập tức, việc nền hành pháp Việt Nam vẫn còn nguyên trạng chây ì và ‘trên bảo dưới không nghe’ về Bộ luật Lao động đang làm cho Nguyễn Thị Kim Ngân mất mặt khi bà ta đã hứa hẹn nhiều với EU về việc sẽ sửa bộ luật này để lần đầu tiên đề cập một cách chính thức đến vai trò của công đoàn độc lập và quyền tự do thành lập công đoàn độc lập của người lao động.

Nhưng không chỉ sửa Bộ luật Lao động, chính quyền Việt Nam còn phải sửa cả Luật Công đoàn năm 2012 - một văn bản luật có khá nhiều mối liên hệ hữu cơ qua lại với Bộ luật Lao động, và một cách đương nhiên theo đòi hỏi của EVFTA và CPTPP (Hiệp định Đối tác toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương, thay thế cho TPP mà không có vai trò của Mỹ) thì Việt Nam khi sửa luật này cũng đồng thời phải sửa luật kia và ngược lại.

Thế nhưng cho tới nay vẫn đang tồn tại âm mưu ‘không sửa Luật Công đoàn’. Cho tới nay và sau khi Hiệp định EVFTA bị Hội đồng châu Âu thẳng tay thông báo đình hoãn vào tháng 2 năm 2019 mà nguồn cơn thực chất là vô số vi phạm nhân quyền trầm trọng không hề dịu bớt của chính thể độc đảng ở Việt Nam, chuyến trở về nhà của Nguyễn Thị Kim Ngân và Nguyễn Xuân Phúc sau khi đi châu Âu vận động EVFTA mới chỉ ló ra chỉ đạo sửa đổi Bộ luật Lao động mà không hề nhắc tới Luật Công đoàn.

Luật Công đoàn có ‘ý nghĩa’ thiết yếu và thiết thân đến thế nào mà được giấu biến để khỏi phải sửa?

Minh Quân

(VNTB) - Vừa lộ ra một ‘bí mật’ trong cung cách sửa Bộ luật Lao động liên quan đến yêu cầu bắt buộc của EVFTA (Hiệp- định Thương mại tự do châu Âu - Việt Nam).

Ngay sau khi kết thúc chuyến đi Pháp và Bỉ vào cuối tháng 3 năm 2019 để vận động cho EVFTA, Nguyễn Thị Kim Ngân - Chủ tịch quốc hội Việt Nam - đã chủ trì một phiên họp quốc hội. Được báo Sài Gòn Giải Phóng tường thuật, bà Ngân đã “Tỏ ra rất sốt ruột về việc chưa nhận được hồ sơ trình dự án sửa đổi, bổ sung Bộ luật Lao động, trong khi chương trình xây dựng pháp luật năm 2019 đã có dự án này, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nói rõ: “Chúng ta đã cam kết với Nghị viện châu Âu về thời hạn xem xét sửa đổi Bộ luật Lao động. Đó chính là cơ sở quan trọng để Nghị viện châu Âu xem xét thông qua Hiệp định EVFTA, vậy mà bây giờ các bước cần thiết vẫn chưa được tiến hành. Thay vì trình hồ sơ dự án thì cơ quan trình lại chỉ báo cáo, xin ý kiến của UBTVQH về một số vấn đề, như thế có phải là làm ngược quy trình hay không?!”.

Trong khi bà Nguyễn Thị Kim Ngân đi châu Âu để hứa hẹn 'sẽ cải thiện nhân quyền' thì các bộ ngành Việt Nam đã hầu như không làm gì cả, dù chỉ là sửa Bộ Luật Lao động.

‘Bí mật’ đã lộ hẳn ra: suốt từ cuối năm 2018 - thời điểm tái khởi động quy trình ‘chuẩn bị ký kết và phê chuẩn EVFTA’ cho đến nay, các bộ ngành đã gần như không làm gì cả đối với việc sửa đổi nội dung của Bộ luật Lao động để đáp ứng đòi hỏi của Hiệp định EVFTA.

Nếu tính cả thời gian trước đó liên quan đến việc Việt Nam tham gia vào TPP (Hiệp định Đối tác kinh tế Xuyên Thái Bình Dương), và CPTPP (Hiệp định Đối tác toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương, thay thế cho TPP mà không có vai trò của Mỹ), Bộ luật Lao động đã chỉ được các bộ ngành và chính phủ Việt Nam lôi ra nhét vào ngăn kéo đầy bụi bặm như một động tác thuần đối phó với cộng đồng quốc tế, chỉ làm cho có, miễn sao gia nhập được hiệp định kinh tế và được ‘ăn sẵn’ lẫn ‘ăn ngay’.

Những yêu cầu của EVFTA về sửa đổi Bộ luật Lao động Việt Nam cũng có thể khá tương đồng với yêu cầu trong CPTPP.