Bauxite Việt Nam

Alexandra Stevenson & Tung Ngo

Cù Tuấn biên dịch từ New York Times

Tuấn Khanh

Chợt nhận ra một thói quen rất đặc biệt của người Sài Gòn, hình thành có lẽ từ nửa thế kỷ: ngồi cà phê cóc, nghe thời sự, đọc thời sự và im lặng mỉm cười.

Chuyến thăm của Tập Cận Bình và phản ứng giận dữ từ Trump, không đơn thuần là một sự kiện song phương. Nó là bước ngoặt trong chính sách đối ngoại của Việt Nam: Hoặc tiếp tục lấp lửng trong bóng tối, hoặc bước ra ánh sáng với tư cách một đối tác chiến lược đáng tin cậy.

Hoàng Thuyên

Jared Dunnmon, “The Real Threat of Chinese AI,” Foreign Affairs, 28/02/2025

Nguyễn Thị Kim Phụng biên dịch

Tại sao Mỹ cần dẫn đầu cuộc đua nguồn mở?

Chỉ trong vòng hai tháng kể từ khi một công ty Trung Quốc ít người biết đến –  DeepSeek – phát hành một mô hình AI nguồn mở mới mạnh mẽ, bước đột phá này đã bắt đầu làm thay đổi thị trường AI toàn cầu. DeepSeek-V3, tên gọi của mô hình ngôn ngữ mở lớn (LLM) của công ty, tự hào có hiệu suất sánh ngang với các mô hình từ các phòng thí nghiệm hàng đầu của Mỹ, chẳng hạn như ChatGPT của OpenAI, Claude của Anthropic, và Llama của Meta – nhưng chỉ tốn một phần chi phí cực nhỏ. Điều này đã cho phép các nhà phát triển và người dùng trên toàn thế giới tiếp cận AI tiên tiến với chi phí tối thiểu. Vào tháng 1, công ty đã phát hành mô hình thứ hai, DeepSeek-R1, sở hữu các khả năng tương tự như mô hình o1 tiên tiến của OpenAI với mức giá chỉ bằng 5%. Kết quả là, DeepSeek đã trở thành mối đe dọa đối với vị thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực AI, mở đường cho Trung Quốc giành được vị thế thống trị toàn cầu, bất chấp những nỗ lực của Washington nhằm hạn chế quyền tiếp cận của Bắc Kinh đối với các công nghệ AI tiên tiến.

Giới chức và các công ty nhà nước Việt Nam được cho là đang mở cửa cho một công ty non trẻ của Trung Quốc nhận thầu gói lắp đặt 10 tuyến cáp biển quan trọng.

Nguyễn Minh Quang & James Borton

Trịnh Khải Nguyên-Chương chuyển ngữ

Cờ Cambodia tràn ngập trong ngày lễ động thổ kênh đào Phù Nam Techo tại làng Prek Takeo, tỉnh Kandal ngày 05.08.2024. [Photo by Heng Sinith].

Tại Campuchia, kênh đào Phù Nam Techo, trị giá 1,7 tỷ USD sẽ kết nối Phnom Penh và Vịnh Thái Lan, tượng trưng cho niềm tự hào dân tộc, an ninh và kết nối thương mại quốc tế. Người ta có thể cảm thấy như thế qua lời tuyên bố của Thủ tướng Campuchia Hun Manet và của ông Hun Sen, trong cương vị cố vấn, người đã chuyển giao quyền lực từ cha sang con vào năm ngoái.

Tuyến kênh Phù Nam Techo (Nguồn: Stimson Center)

Phạm Phan Long, P.E.

Ngày 16 tháng 5, 2024

Gửi tới hai dân tộc Khmer và Việt Nam yêu công lý và hoà bình

VOA: Kỹ sư (KS) Phạm Phan Long là cố vấn và chuyên gia kỹ thuật công nghệ và cơ sở hạ tầng. Ông từng đưa ra sáng kiến dự án điện mặt trời nổi trên Biển Hồ Tonle Sap (2019) với mục đích tìm giải pháp năng lượng và bảo vệ Biển Hồ, để không phải xây đập Sambor và giảm giá điện cho người dân Cambodia từ cao nhất xuống mức thấp nhất khu vực. Bài viết này có mục đích độc nhất mong Cambodia thận trọng và đừng quá vội vã với kênh Phù Nam. Ông cho rằng nếu Cambodia và Việt Nam liên minh yêu cầu Trung Quốc giảm tích nước, khôi phục nhịp lũ và bảo đảm Biển Hồ nhận đủ 80 tỉ mét khối nước như trước khi có thuỷ điện, hai quốc gia Cambodia và Việt Nam sẽ không còn tranh chấp vì có đủ nước cho châu thổ cả hai nước cùng phát triển. KS Phạm Phan Long sáng lập và hoạt động cho Viet Ecology Foundation, NGO, tại Mỹ và là soạn giả Bản Tuyên ngôn sông Mekong 1999.

Michael Bennon & Francis Fukuyama / Foreign Affairs September/October 2023

Cù Tuấn, biên dịch

Phần 1

Thứ Hai, 23-10-2023

Tóm tắt: Thiệt hại thực sự của Sáng kiến Vành đai và Con đường của Bắc Kinh.

Năm nay đánh dấu kỷ niệm 10 năm Sáng kiến Vành đai và Con đường của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, dự án phát triển cơ sở hạ tầng lớn nhất và tham vọng nhất trong lịch sử nhân loại. Trung Quốc đã cho hơn 100 quốc gia vay hơn 1 nghìn tỷ USD thông qua chương trình này, làm giảm tiền của phương Tây chi cho các nước đang phát triển và gây lo ngại về sự lan rộng quyền lực và ảnh hưởng của Bắc Kinh. Nhiều nhà phân tích đã mô tả hoạt động cho vay của Trung Quốc thông qua BRI là “ngoại giao bẫy nợ”, được thiết kế để mang lại cho Trung Quốc lợi thế trước các quốc gia khác, và thậm chí chiếm đoạt cơ sở hạ tầng và tài nguyên của họ. Sau khi Sri Lanka chậm thanh toán cho dự án cảng Hambantota gặp khó khăn vào năm 2017, Trung Quốc đã có được hợp đồng thuê cảng này trong thời hạn 99 năm như một phần của thỏa thuận đàm phán lại khoản nợ. Thỏa thuận này làm dấy lên mối lo ngại ở Washington và các nước phương Tây khác rằng mục đích thực sự của Bắc Kinh là giành được quyền tiếp cận các cơ sở chiến lược trên khắp Ấn Độ Dương, Vịnh Ba Tư và châu Mỹ.

Văn San / Dại kỷ nguyên 23-10-2023

Brahma Chellanev / The Strategiste (Australia Strategic Policy Institute) – China’s dangerous secrets

Nguyễn-Khoa Thái Anh dịch

Ai cũng biết rằng Trung Quốc có lực lượng hải quân và lực lượng tàu tuần dương lớn nhất thế giới – hệ quả của việc tăng trưởng gấp 10 lần phí tổn quân sự kể từ năm 1995 – khi nước này áp dụng chính sách xét lại nhằm đẩy mạnh sự hiếu chiến của mình. Nhưng cũng có rất nhiều chính sách, dự án, và hoạt động ít được biết đến hơn – thực sự là rất ám muội – đang hỗ trợ chủ nghĩa bành trướng của Trung Quốc và đặt toàn bộ thế giới vào tình thế nguy hiểm.

RFA

2023.07.19

Diễm Thi: Ngày 13 tháng 7 năm 2023, các Ngoại trưởng Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á - ASEAN đã họp với các đối tác tại Jakarta, Indonesia. Trong cuộc họp, ông Vương Nghị - Chánh Văn phòng Ủy ban Đối ngoại Trung ương của Trung Quốc nói rằng, Trung Quốc và ASEAN cố gắng đúc kết Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) vào năm 2026 để ngăn ngừa các cuộc xung đột do tranh chấp chủ quyền. Ông bình luận gì về phát biểu của ông Vương Nghị, thưa ông?

Đinh Kim Phúc: Trong trường hợp một Bộ Quy tắc Ứng xử cấp vùng có tính thực thi, thì bộ quy tắc đó sẽ được áp dụng cho tất cả các bên liên quan. Tuy nhiên, nhìn từ quan điểm của Bắc Kinh, Trung Quốc không có ý định tự trói tay về vấn đề Biển Đông vì năm lý do:

Lưu Trọng Văn

Trả lời Tuổi Trẻ Online ngày 8-7, đại diện của FPT Play cho biết:

“Hướng gió mà đi - Flight to you, là bộ phim về tình yêu, sự cố gắng trong sự nghiệp của các bạn thanh niên trẻ.

Những hình ảnh không phù hợp với quy định và luật pháp Việt Nam trong bộ phim này đã được kiểm duyệt và xử lý (làm mờ, cắt bỏ)".

Đây là bộ phim sản xuất năm 2022, gồm 39 tập, do Trung Quốc sản xuất.

Kim Hoa / DKN News 30/6/2023

Nguyễn Tươi / DKN News tối 30/6/2023 (sáng 1/7/2023 giờ VN)

Nguyễn Quang Dy

Ngay sau khi kết thúc Đại hội Đảng 20 của Trung Quốc, TBT Nguyễn Phú Trọng đã sang thăm Bắc Kinh (1/11/2022). Tuyên bố Chung hai nước khẳng định sẽ “xử lý thỏa đáng các vấn đề trên biển... kiểm soát tốt các bất đồng trên biển...không hành động làm phức tạp thêm tình hình và mở rộng tranh chấp”. Nhiều người hy vọng ngoại giao cây tre mềm dẻo của Hà Nội sẽ làm cho quan hệ Việt-Trung ổn định, để có thể nâng cấp quan hệ với Mỹ.

Nhưng Trung Quốc không từ bỏ tham vọng ở Biển Đông. Từ ngày 7/5, họ đã cho tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 với nhiều tàu hộ tống tiến sâu vào vùng đặc quyền kinh tế Việt Nam gần bãi Tư Chính, gây ra khủng hoảng mới tại Biển Đông. Trung Quốc muốn lợi dụng khoảng trống quyền lực để triển khai “âm mưu mới”, bất chấp Công ước LHQ về Luật Biển (UNCLOS 1982) và phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực (PCA 2016).

 Matthew Knott

Thục-Quyên lược dịch

Chính phủ Trung Quốc đã bị cáo buộc phá hoại quyền tự do ngôn luận ở Úc khi tìm cách ngăn cản người đứng đầu Chính phủ lưu vong Tây Tạng xuất hiện theo lịch trình tại Câu lạc bộ Báo chí Quốc gia Úc trong tháng này.

Các quan chức của Toà đại sứ Trung Quốc đã gặp ông Maurice Reilly, giám đốc điều hành Câu lạc bộ Báo chí, tại Canberra vào tuần trước, để bày tỏ sự không hài lòng của họ về lịch trình xuất hiện của ông Penpa Tsering vào ngày 20 tháng 6 và yêu cầu hủy bỏ lời mời ông này.

Trung Quốc bị cáo buộc cố gắng ngăn cản người đứng đầu chính phủ lưu vong Tây Tạng, Penpa Tsering, phát biểu tại Câu lạc bộ Báo chí Quốc gia. Nguồn: AP

Trọng Thành

Lần đầu tiên Bắc Kinh tổ chức thượng đỉnh riêng với 5 nước Trung Á – vùng ảnh hưởng truyền thống của Nga)

(…) Trong lĩnh vực an ninh, cuộc chiến của Nga chống Ukraine rõ ràng để lại hệ quả là có một khoảng trống về an ninh tại Trung Á. Nhà nghiên cứu Thụy Điển Stefan Hedlun nhấn mạnh đến thượng đỉnh này như một bước ngoặt thay đổi lớn, đánh dấu chấm hết cho thời kỳ “phân chia ngầm về vai trò giữa Matxcơva và Bắc Kinh. Nga cung cấp an ninh, trong lúc Trung Quốc cung cấp đầu tư và phát triển kinh doanh” (…) Chuyên gia Niva Yau (Viện tư vấn Atlantic Council): “Trung Quốc đang xuất khẩu những tiêu chuẩn này (tức các kỹ thuật của việc kiểm soát xã hội dân sự) sang Trung Á, và chúng ta đang chứng kiến không gian dân sự bị thu hẹp nhanh chóng ở các quốc gia như Kyrgyzstan, nơi vốn có truyền thống dân sự tốt nhất”.

.... Nhiều người Trung Á lưu luyến với Nga, và không ít người cho rằng: Cái ÁCH (cai trị) của Nga, nếu có, làm bằng da, cái ÁCH của Trung Quốc làm bằng thép (theo một chuyên gia Ấn Độ)...

Bản đồ Trung Á, khu vực ảnh hưởng truyền thống của Nga, đang trở thành một địa bàn đầu tư chủ yếu của Trung Quốc. © Wikipedia.

Lần đầu tiên Trung Quốc tổ chức họp thượng đỉnh với 5 quốc gia Trung Á, hội nghị sẽ diễn ra trong hai ngày, 18 và 19/05/2023. Thượng đỉnh diễn ra không có sự tham gia của Nga. Trung Á, vốn là vùng ảnh hưởng truyền thống của Nga. Bắc Kinh có chiến lược gì khi nâng cấp hợp tác với các quốc gia Trung Á?

Tạ Duy Anh

16-5-2023

Suốt hàng nửa tháng nay, các báo lớn trên thế giới (Tạm chỉ tính bản tiếng Việt) đều đưa tin các tàu khảo sát của Trung Quốc, được hàng chục tàu “dân sự” bao bọc, liên tiếp áp sát và đi vào khu vực có các công trình khai thác, thăm dò dầu khí hợp tác giữa Nga và Việt Nam đang hoạt động.

Sự lấn lướt táo bạo này là rất bất thường.

VOA Tiếng Việt

Ảnh phối hợp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy (AFP) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (Reuters).

Lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đối mặt với những trở ngại khó khăn nếu ông thực sự muốn giúp chấm dứt cuộc chiến kéo dài 14 tháng của Nga ở Ukraine.

Khó khăn lớn nhất là không bên nào sẵn sàng ngừng chiến đấu.

Kế hoạch cử một phái viên tới Ukraine của ông Tập Cận Bình cho phép chính phủ của ông làm chệch hướng những lời chỉ trích về việc ủng hộ Moscow và theo đuổi vai trò lớn hơn như một lực lượng ngoại giao. Thông báo của ông hôm 26/4 trong một cuộc điện đàm với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã làm dấy lên sự lạc quan rằng Bắc Kinh có thể sử dụng mối quan hệ nồng ấm với Tổng thống Nga Vladimir Putin để thúc đẩy hòa bình. Tiếp theo đó là những câu hỏi hoài nghi về việc liệu Bắc Kinh có tập trung hơn vào việc chấm dứt cuộc xâm lược hay chỉ là phục vụ lợi ích của riêng mình. Bắc Kinh từ chối chỉ trích cuộc xâm lược của Nga.

VOA Tiếng Việt

Lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đối mặt với những trở ngại khó khăn nếu ông thực sự muốn giúp chấm dứt cuộc chiến kéo dài 14 tháng của Nga ở Ukraine.

Khó khăn lớn nhất là không bên nào sẵn sàng ngừng chiến đấu.

Kế hoạch cử một phái viên tới Ukraine của ông Tập Cận Bình cho phép Chính phủ của ông làm chệch hướng những lời chỉ trích về việc ủng hộ Moscow và theo đuổi vai trò lớn hơn như một lực lượng ngoại giao. Thông báo của ông hôm 26/4 trong một cuộc điện đàm với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy đã làm dấy lên sự lạc quan rằng Bắc Kinh có thể sử dụng mối quan hệ nồng ấm với Tổng thống Nga Vladimir Putin để thúc đẩy hòa bình. Tiếp theo đó là những câu hỏi hoài nghi về việc liệu Bắc Kinh có tập trung hơn vào việc chấm dứt cuộc xâm lược hay chỉ là phục vụ lợi ích của riêng mình. Bắc Kinh từ chối chỉ trích cuộc xâm lược của Nga.

Trung Quốc nghiên cứu lịch sử phục vụ mưu đồ chính trị

Nguyễn Hải Hoành

Những năm qua, giới sử học Trung Quốc đã và đang ráo riết tiến hành các nghiên cứu nhằm phục vụ âm mưu bành trướng lãnh thổ, lấn chiếm Biển Đông. Cho rằng Việt Nam là trở ngại lớn nhất ngăn cản âm mưu đó, gần đây Trung Quốc một mặt công kích lập trường Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam, một mặt tung ra luận điệu lôi kéo nước ta “lãng tử hồi đầu”, trở về “đại gia đình Bách Việt” của họ. Luận điệu này đang được giới sử học Trung Quốc ra sức chứng minh bằng các “nghiên cứu lịch sử” – thực chất là bịa đặt sự thực lịch sử để chứng tỏ Biển Đông từ ngàn xưa đã là của Trung Quốc...

Qua các nghiên cứu ấy ta thấy họ đang lợi dụng những tư liệu sử học tù mù về cộng đồng Bách Việt và Lạc Việt xa xưa, nhất là sự nhập nhèm giữa “người Việt” (Việt nhân) trong Bách Việt với người Việt Nam, và sự phụ thuộc của giới sử học Việt Nam vào các thư tịch cổ Trung Hoa để dẫn dắt dư luận Trung Quốc, Việt Nam và thế giới hiểu sai về mối quan hệ Trung Quốc-Việt Nam thời Cổ đại, cho rằng Việt Nam thời xưa vốn là một bộ phận của Trung Quốc, có quan hệ khăng khít phụ thuộc vào chủng tộc và văn hóa Trung Quốc; mối quan hệ lịch sử lâu đời đó định hướng chính sách đối ngoại của Việt Nam hiện nay là phải “thân” Trung Quốc.