Bauxite Việt Nam

Giáo sư Nguyễn Huệ Chi là thày của chúng tôi, - một trong ba người chủ xướng trang mạng Bauxitevietnam.info; trong những ngày cam go chống đỡ cho trang mạng bị tin tặc tấn công vẫn làm việc miệt mài, viết những bài nghiên cứu sâu sắc về một số tác gia, tác phẩm văn học cổ Việt Nam. Nguyễn Du và Thăng Long xét từ cảm hứng thẩm mỹ là một trong những bài viết có nhiều phát hiện lý thú ra đời trong hoàn cảnh như thế. Mấy hôm nay giáo sư phải hàng ngày đến cơ quan công an Việt Nam làm việc, vì vậy, chúng tôi xin gửi đến bạn đọc gần xa tấm lòng vì cổ nhân và vì ngàn năm Thăng Long văn hiến của giáo sư - cũng là để độc giả vốn yêu quý một cây bút tài hoa thâm hậu cùng chia sẻ với giáo sư trong thời điểm khó khăn này.

Đặng Thị Hảo

Nguyễn Huệ Chi

Ai cũng biết quê quán của Nguyễn Du là làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, trấn Nghệ An, nay thuộc Hà Tĩnh. Nhưng ông lại sinh ra giữa kinh đô Thăng Long hoa lệ vào thời quyền uy Lê – Trịnh đang nghiêng ngửa. Hai năm sau khi ông sinh thì Trịnh Sâm (1737-1782) lên nắm quyền, “muốn làm cuộc chấn hưng lớn về văn trị” (cải cách giáo dục) ([1]), đồng thời cũng dốc chí đánh dẹp nốt hai vụ “dấy loạn” lớn còn sót lại là Lê Duy Mật (Trấn Ninh) và Hoàng Công Chất (Hưng Hóa). Nguyễn Nghiễm (1708-1775), thân phụ Nguyễn Du, kiêm toàn văn võ, là một trong vài ba đại thần được lựa chọn cho hai chủ trương hệ trọng này. Chúa giao cho ông đem quân vào miền núi Nghệ - Tĩnh đánh đuổi Lê Duy Mật sang tận bên kia nước Lào rồi trở về tiếp tục giữ chức Tham tụng, kiêm trông coi Quốc Tử Giám, đôn đốc các vị Tế tửu, Tư nghiệp “hàng ngày đến giảng sách sử ở nhà Thái học”([2]). Mẹ Nguyễn Du là bà vợ thứ Trần Thị Tần, “đất lề quê thói” Kinh Bắc([3]) - nơi cái nôi của những làn điệu dân ca phong phú chất trữ tình.