Bauxite Việt Nam

Tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ

Nguyễn Thiếp là một bậc hiền triết của Việt Nam ở thế kỷ 18. Ông được dân gian và bản thân Hoàng đế Quang Trung tôn xưng là “Phụ Tử” (Thầy) (1).

Sử liệu ghi nhận rằng Nguyễn Thiếp, trong tư cách một quân sư của Quang Trung trên đường tiến quân ra Thăng Long, đã góp công lớn trong việc đại phá 29 vạn quân xâm lược Thanh vào dịp Tết Kỷ Dậu năm 1789. Tuy nhiên, tại xã Phú Lương, huyện Thanh Oai, Hà Nội, tồn tại một thông tin theo đó Nguyễn Thiếp cùng ba người con trai của ông đã trực tiếp đóng góp vào chiến thắng lẫy lừng này trong vai trò các chỉ huy quân sự.

Tượng đồng La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp trong đền thờ ông tại xã Kim Song Trường, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh

Vậy, phải chăng lịch sử đã bỏ sót vai trò của La Sơn Phu Tử và gia đình ông trong chiến công hiển hách bậc nhất thế giới này?

Bài viết sau đây sẽ phân tích và làm rõ vấn đề, nhằm cung cấp góc nhìn toàn diện hơn về nhân vật lịch sử Nguyễn Thiếp cũng như những câu chuyện xung quanh ông.

Tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ

Điều trở nên khó nghĩ là chính ở phát hiện mới của tác giả trong bản chỉnh sửa gửi đến lần thứ hai này: Bổ sung cho bài viết, Cù Huy Hà Vũ đã phát hiện ra 3 chữ quan họ có mặt trong bài Văn tế Trường Lưu nhị nữ của Nguyễn Du. 3 chữ quan họ tìm thấy ở đây rất quý về phương diện ngữ liệu, nhưng vô tình chúng lại là bằng chứng phản bác luận điểm của người viết về chữ “quan” với nghĩa “nón thúng quai thao”, bởi vì nội hàm "quan họ" của Nguyễn Du trong bài văn tế rõ ràng chỉ mang nghĩa là một phường hát, chứ không liên quan gì đến "nón thúng quai thao" cả. Vậy thì lẽ đâu tính thống nhất của tiếng Việt dù là tiếng Nôm cổ đi nữa, lại cho phép thuật ngữ “quan họ” được dùng mỗi nơi một khác, mỗi miền một khác?

Nguyễn Huệ Chi

“Quan họ” là một làn điệu dân ca nổi tiếng của vùng Kinh Bắc thuộc châu thổ sông Hồng, nay là các tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang, với 49 làng hát. Đây là hình thức hát giao duyên giữa các cặp nam, gọi là “liền anh”, và nữ, gọi là “liền chị”, không nhạc đệm Năm 2009, “Quan họ” được UNESCO công nhận là một di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Điều này đã rõ.

TS Luật Cù huy Hà Vũ

Danh ca Khánh Ly phản đối gay gắt nhân vật Khánh Ly do Bùi Lan Hương thủ vai trong phim “Em và Trịnh”

do đã xúc phạm nhân phẩm, danh dự của bà

Tại Lễ trao giải Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 23 tối 25/11 ở Đà Lạt, Bùi Lan Hương thủ vai ca sĩ Khánh Ly trong phim truyện “Em và Trịnh” đã được Ban tổ chức trao giải “Nữ diễn viên phụ xuất sắc”. Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng, nhà sản xuất phim này và là người yêu của Bùi Lan Hương, đã nhận giải thay.

Tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ

2023.11.17

Hiện trạng công trình lấp đất xây khu đô thị mới ở Vịnh Hạ Long. Người Lao động

Ông Vũ Minh Trí, cựu Trung tá Tổng cục Tình báo quốc phòng, Quân đội Việt Nam (Tổng cục 2), được dư luận biết đến vào tháng 10/2009 khi lá đơn tố cáo Trung tướng Tổng cục trưởng Nguyễn Chí Vịnh của ông có nhan đề “Tổng cục 2, vì đâu nên nỗi?” xuất hiện trên mạng. Lá đơn tố cáo này, theo tôi, có chứa những sự thật khách quan. Thế nhưng, vẫn cựu sĩ quan tình báo này lại làm tôi thất vọng với những phát biểu về việc công luận phản đối chính quyền tỉnh Quảng Ninh cho phép Công ty Đỗ Gia Capital san lấp vùng đệm Vịnh Hạ Long, được UNESCO và Chính phủ Việt Nam công nhận là di sản thiên nhiên thế giới và di tích đặc biệt quốc gia, để xây biệt thự (Dự án Khu đô thị 10B).

Diễm Thi
2023.11.13

Một khách du lịch đang ngắm vịnh Hạ Long. AFP

Ngày 5 tháng 11 năm 2023, Báo Tiền phong có bài viết Dự án khu đô thị quây núi đá vịnh Hạ Long làm 'hòn non bộ' với hình ảnh đất đá lấp vịnh, quây núi đá vôi gây xôn xao dư luận.

Vịnh Hạ Long được UNESCO hai lần công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới vào năm 1994 và năm 2000. Dự án lấp vùng đệm vịnh Hạ Long làm biệt thự, nhà liền kề bị dư luận xã hội cho là đang hủy hoại một di sản thiên nhiên tầm cỡ quốc tế. Một số chuyên gia về môi trường cũng lên tiếng về dự án này.

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

---------------------------------------

California, Hoa Kỳ 29/8/2023

KIẾN NGHỊ TỔ CHỨC KỶ NIỆM 300 NĂM NĂM SINH NGUYỄN THIẾP,

VINH DANH NGUYỄN THIẾP “ANH HÙNG DÂN TỘC” VÀ ĐỀ NGHỊ UNESCO VINH DANH NGUYỄN THIẾP “DANH NHÂN VĂN HÓA”

Kính gửi: Tổng bí thư Đảng cộng sản Việt Nam, nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng

Chủ tịch nước Việt Nam Võ Văn Thưởng

Chủ tịch Quốc hội Việt Nam Vương Đình Huệ

Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Phạm Minh Chính

Đồng kính gửi: Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Võ Trọng Hải

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng

Chủ tịch UBND huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh

Chủ tịch UBND xã Kim Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh

Dòng họ Nguyễn Thiếp

Tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ

Kỳ 3

Giám thị Bùi Ngọc Bình

Tay cảnh sát trực không dẫn tôi ra thẳng khu nhà làm việc của Ban giám thị mà lại đưa sang sảnh phân khu A cách buồng giam tôi khoảng 5 mét. Sảnh này có diện tích khoảng 40 m2, thường được dùng làm nơi khám sức khỏe đại trà, cắt tóc cho phạm nhân, là chỗ ngồi nghỉ của những phạm nhân tự giác. Tóm lại là đủ rộng để làm sàn đấu võ. Không lẽ giám thị Bùi Ngọc Bình muốn so "quyền cước" với tôi thật?! Thắc mắc này ngay lập tức biến mất khi tôi bước chân vào.  

TS Luật Cù Huy Hà Vũ

Giữa đường thấy sự bất bằng chẳng tha 

Tạm biệt Luật sư Trần Quốc Thuận, tôi trở về buồng giam thì đã thấy Tuấn và Tuấn Anh dán mình vào song sắt đợi tôi. Cả hai tíu tít hỏi chuyện gặp luật sư. Tôi đưa cho họ gói ni lông bọc khoanh giò lụa rồi nói: “Luật sư của anh đã chuẩn bị kỹ bài bào chữa. Ông ấy vào chỉ là để chuyển quà của vợ anh và động viên anh thôi”. Nhân đó tôi kể về nhân thân của Luật sư Trần Quốc Thuận. Tuấn Anh lè lưỡi: “Luật sư của anh “to” thế thì ngày mai thể nào anh cũng được về nhà. Để lại đồ của anh cho em nhá!”; Tuấn thì tư lự: “Làm sao em có được một luật sư như thế kia chứ!”. Tôi bảo: “Tù hình sự như các em thì án có thể tùy thuộc vào “to”, “nhỏ” của luật sư. Anh là tù chính trị thì án đã có trước khi bắt. Ngày mai không y án sơ thẩm thì anh cứ đi bằng đầu! Tuy vậy, anh và luật sư vẫn cứ phải chuẩn bị hết tầm. Vấn đề là danh dự”. Tuấn Anh gật đầu: “Ừ phải! Công lý nước mình thì đợi đến Tết Công Gô, anh nhỉ!”. Đến đây, cũng nên cắt nghĩa “Tết Công Gô” là gì. 

TS Luật Cù Huy Hà Vũ

Dẫn nhập

Sáng 2/8/2023 vừa qua, khi tôi đang ngồi đọc tin ở phòng khách kiêm thư viện của căn nhà nhỏ bé của vợ chồng tôi tại Little Sài Gòn thì Dương Hà hỏi giật giọng: “Anh có biết hôm nay là ngày gì không?”. Thấy tôi ớ ra, vợ thân yêu của tôi bèn nói: “Ngày này cách đây chẵn 12 năm, anh bị xử phúc thẩm đấy. JB Nguyễn Hữu Vinh vừa bắt đầu đăng lại loạt bài “Tôi đi dự phiên tòa phúc thẩm Cù Huy Hà Vũ” trên FB của cậu ấy. Người ta còn nhớ tới “sự kiện” của anh, còn anh thì không nhớ”. “Rõ chán!”, nàng bồi thêm. Quả thực, ngày đó tôi bị Tòa phúc thẩm – Tòa án tối cao của Việt Nam y án sơ thẩm, kết án 7 năm tù và 3 năm quản chế về “Tội tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. Nhưng giời ạ, thiên hạ còn bao chuyện oan khuất phải nói ra thì thời gian đâu mà nghĩ đến chuyện cũ của mình, vả lại nó cũng qua lâu rồi. Nghĩ vậy, nhưng chợt nhớ bà xã có gốc “Hà Đông” nên tôi nhanh chóng dàn hòa: “Những ngày vừa qua anh mải viết bài về vụ hàm oan Hoàng Văn Hưng trong đại án “chuyến bay giải cứu” nên quên khuấy đi mất. Bây giờ thì anh viết cái gì đó về cái ngày đó vậy, được chưa nào?”. Dương Hà gợi ý: “Nhân đây, anh cũng nên lên kế hoạch viết về những năm tháng anh bị tù đày đi. Để cho các con, các cháu nó còn biết!”. Ngẫm thấy vợ nói chí phải. Mình chẳng có của nả thì cũng phải để lại chút gì gọi là "phi vật thể" cho chúng nó chứ! Vả lại, các vĩ nhân còn chả nề hà viết về quãng đời của họ trong lao tù, còn mình chưa là cái gì thì sao mà sĩ diện được. Thực ra thì kể từ khi bị đưa đi thi hành án tại Trại giam số 5 ở Thanh Hóa, hầu như ngày nào tôi cũng viết nhật ký trên vở khổ to, tổng cộng ước trên 2000 trang. Thế nhưng khi tôi bị dẫn giải ra sân bay Nội Bài để bay sang Mỹ theo lời mời của Chính phủ Mỹ, toàn bộ đồ đạc cá nhân của tôi, trong đó có gần hai chục tập nhật ký, đã bị trại giam giữ lại. Nói cho đúng, tôi cũng đã đòi lại được mấy album ảnh của cháu đích tôn Cù Huy Xuân Hoàng để mang theo. 

TS Luật Cù Huy Hà Vũ tại phiên tòa phúc thẩm - Tòa án nhân dân tối cao, Hà Nội 2/8/2011. Ảnh: TTXVN

Khi hứa viết hồi ký với vợ thì tưởng như có thể “ăn tươi, nuốt sống”, cho ra sản phẩm ngay được. Đến khi bắt tay vào việc thì mới tá hỏa là phải giải quyết chí ít hai vấn đề sau đây thì dự án mới có thể khởi hành.

Thứ nhất, để những hồi tưởng về thời gian sống bất đắc dĩ nhưng đầy ý nghĩa ấy có được sự xuyên suốt, thì phải tìm cho chúng một cái tên chung, dù là tạm thời. “Ngục trung chuyện” hay “Những mẩu chuyện của thời đi tù”? Không được, thể nào cũng có kẻ nói là mình “bắt chước” mà không phải là “noi gương” lãnh tụ Hồ Chí Minh. “Hành trình đến tự do” ư? Không được nốt. Nelson Madela, người mà tôi cũng rất ngưỡng mộ, sẽ cười mà bảo: “Cái tên đó thuộc tác quyền của ta rồi”, Rốt cuộc lấy “Ngục ký” cho chắc ăn, bởi tra “ông” Google thì chưa thấy tác phẩm nào có tên thế cả. Cho dù nghe nó cứ cụt lủn thế nào ấy!

Thứ hai, lựa chọn sự kiện để bắt đầu hồi ký. Sẽ là hợp lý nếu bắt đầu bằng việc nhà cầm quyền bắt giữ tôi. Thế nhưng, như trên đã nói, tôi đã hứa với bà xã là trước tiên viết cái gì đó xoay quanh phiên tòa phúc thẩm. Vả lại, nếu bắt đầu bằng cái bắt đầu thì về nguyên tắc, các mẩu hồi ức đã phải sẵn sàng. Bởi chỉ có vậy thì trật tự về thời gian của các sự kiện mới được đảm bảo. Nhưng để được như thế thì phải rất lâu nữa những câu chuyện trong tù của tôi mới có thể đến với bạn đọc trong khi không ít người mong ngóng. Vậy để được việc, tôi sẽ áp dụng nguyên tắc “nhớ gì ghi nấy” cho “Ngục ký”.  

TS Luật Cù Huy Hà Vũ

Xem Kỳ 1, Kỳ 2, Kỳ 3 

Chứng cứ 5 – Bản án vô pháp cho Hoàng Văn Hưng

Chiều 21/7 vừa qua, nói lời sau cùng trước khi Hội đồng xét xử sơ thẩm - Tòa án Hà Nội (HĐXX) nghị án, Hoàng Văn Hưng khẳng khái: "Bị cáo sẵn sàng đánh đổi cả tính mạng để tìm lại sự trong sạch của bản thân” (1). Cựu điều tra viên nói tiếp: “Bị cáo luôn tin tưởng rằng với tinh thần thượng tôn pháp luật, kinh nghiệm xử án, sự quyết đoán, bản lĩnh của những người cầm cân nảy mực, bị cáo tin rằng HĐXX sẽ có nhìn cái nhìn thấu đáo, phân tích thận trọng khách quan đầy đủ toàn diện. Trên cơ sở đó, sẽ đưa ra một phán quyết chính xác nhất, đúng quy định của pháp luật nhất đảm bảo tránh oan sai”.

TS Luật Cù Huy Hà Vũ

Chứng cứ 4 – Viện Kiểm sát áp dụng sai pháp luật vì định hướng “Hoàng Văn Hưng có tội”

Theo Cáo trạng, Tổng giám đốc Công ty Bầu Trời Xanh Lê Hồng Sơn và phó Tổng giám đốc Nguyễn Thị Thanh Hằng đã nhờ Thiếu tướng, phó Giám đốc Công an Hà Nội Nguyễn Anh Tuấn đưa 2,65 triệu USD cho Hoàng Văn Hưng là điều tra viên chính của vụ án “chuyến bay giải cứu”. Mục đích của việc đưa hối lộ này là để Hưng cứu Sơn và Hằng khỏi bị xử lý hình sự do đưa hối lộ để được cấp phép tổ chức các chuyến bay. Vụ việc bị phát hiện, Sơn và Hằng bị truy tố về “Tội hối lộ”, Tuấn về “Tội môi giới hối lộ” và Hưng về “Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Tuấn khai: "Tôi nhận từ Hằng bao nhiêu tôi chuyển thẳng cho Hưng chứ không ghi chép gì cụ thể cả. Tôi rất vô tư trong chuyện này. Sau khi ngồi tính toán lại, tôi đã nhận của Hằng 2,65 triệu USD để lo việc". Thế nhưng Cơ quan điều tra xác định Tuấn chỉ đưa cho Hưng 800 nghìn USD. Mặc dù vậy, Hưng bác bỏ toàn bộ cáo buộc của Viện kiểm sát, khẳng định mình đã không nhận tiền hối lộ dù đó là bao nhiêu.

TS Luật Cù Huy Hà Vũ

Chứng cứ 3: Viện Kiểm sát không chứng minh được trong cặp số có 450 nghìn USD uu

Nói về "lần đưa hối lộ cuối cùng" cho Hoàng Văn Hưng, Nguyễn Anh Tuấn khai rằng: Hưng yêu cầu chuẩn bị 450.000 USD, trong đó 350.000 USD để cho Viện Kiểm sát và 100.000 USD để cho lãnh đạo Vụ. Tuấn chia 450.000 USD làm hai gói như Hưng yêu cầu, xếp vào một chiếc cặp nhãn hiệu Samsonite rồi cài mã khóa 104. Sau đó, sáng ngày 5/1/2022, Tuấn cho cháu ông này lái ô tô mang chiếc cặp đến trước cổng Cơ quan An ninh điều tra, Bộ Công an và giao cho Hưng.

TS Luật Cù Huy Hà Vũ

Dẫn nhập

Để thực hiện được các “chuyến bay giải cứu”, Tổng giám đốc Công ty Bầu Trời Xanh Lê Hồng Sơn và phó Tổng giám đốc Nguyễn Thị Thanh Hằng đã hối lộ cho nhiều quan chức Nhà nước để được cấp phép bay. Khi vụ việc bị Cơ quan an ninh điều tra – Bộ Công an phát hiện trong khuôn khổ đại án “chuyến bay giải cứu”, Hằng đã nhờ Thiếu tướng, phó Giám đốc Công an Hà Nội Nguyễn Anh Tuấn tìm “cửa” để cứu Sơn và Hằng khỏi bị xử lý hình sự. Tuấn đã nhờ Hoàng Văn Hưng, điều tra viên chính của vụ án này giúp đỡ. Vụ “chạy án” đến lượt nó bị chính cơ quan của Hưng phát hiện. Cả 4 người này lần lượt bị truy tố về “tội hối lộ” (Sơn, Hằng), “tội môi giới hối lộ” (Tuấn) và “tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản” (Hưng) và bị Tòa án Hà Nội đưa ra xét xử cùng 50 bị cáo khác trong đại án “chuyến bay giải cứu”.

TS Luật Cù Huy Hà Vũ

Ngày 11/7 vừa qua, Tòa án Nhân dân thành phố Hà Nội đã đưa đại án tham nhũng có tên “chuyến bay giải cứu” ra xét xử với thời gian dự kiến là 30 ngày. Với 54 bị cáo, số lượng bị cáo trong một vụ án nhiều nhất từ trước tới nay, phiên tòa này mặc nhiên đi vào lịch sử tố tụng Việt Nam.

Nhiều quan chức cao cấp bị đưa ra xét xử trong vụ 'Chuyến bay giải cứu'. Nguồn: BBC News [CHHV1]

Theo cáo trạng của Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, khi dịch COVID-19 bùng phát và diễn biến phức tạp, Chính phủ đã chỉ đạo tổ chức các chuyến bay được gọi là “giải cứu” để đưa công dân Việt Nam ở nước ngoài về nước. Thủ tướng Chính phủ giao việc cấp phép các chuyến bay cho Tổ công tác gồm 5 bộ gồm Ngoại giao, Y tế, Giao thông - Vận tải, Công an và Quốc phòng, với Bộ Ngoại giao làm đầu mối. Bộ Ngoại giao đến lượt mình giao Cục Lãnh sự làm đầu mối. 21 quan chức của bảy bộ, ngành và địa phương đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn và nhiệm vụ được giao để ép các doanh nghiệp tổ chức các chuyến bay hối lộ cho họ gần 165 tỷ đồng. Do có hành vi này, số quan chức này đã bị truy tố về “Tội nhận hối lộ” quy định tại Điều 354 Bộ Luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi năm 2017).

Tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ

Hội nghị thượng đỉnh thường niên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vừa diễn ra trong 2 ngày, 11-12/7/2013, tại Vilnius, thủ đô Lithuania. Hội nghị đã được liên minh quân sự phương Tây này coi là sự kiện có ý nghĩa lịch sử đặc biệt. 

Lãnh đạo các nước thành viên NATO chụp ảnh chung tại Hội nghị thượng đỉnh ở Vilnius, ngày 11/7/2023. Nguồn: TTXVN 

Tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ

Con người sinh ra để sống chứ không phải để chết. Điều đó là không phải bàn cãi. Thế nhưng, có những hoàn cảnh mà người ta sẵn sàng chết để bảo vệ những nguyên tắc, lý tưởng sống của mình.

Do có những hoạt động đấu tranh cho Dân chủ và Nhân quyền ở Việt Nam, tôi đã bị chính quyền Việt Nam bắt giam ngày 5/11/2010. Sau đó Tòa án Hà Nội đã kết án tôi 7 năm tù và 3 năm quản chế về “Tội tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” và Tòa phúc thẩm – Tòa án nhân dân tối cao đã y án, điều không làm ngạc nhiên bất kỳ ai. Trong thời gian bị cầm tù tại Trại giam số 5 – Bộ Công an ở Yên Định, Thanh Hóa, tôi đã nhiều lần tuyệt thực như biện pháp cuối cùng để chống lại sự bức hại và đàn áp từ phía Trại giam. Lần tuyệt thực đầu tiên và cũng là lần dài nhất: 26 ngày, từ 27/5 đến 21/6/2013.

Tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ

Ca nương Tú Thanh, được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam vinh danh "Nghệ sĩ hát các dòng nhạc

dân tộc cổ truyền của Việt Nam nhỏ tuổi nhất”. Nguồn: Dân trí 

TS Luật Cù Huy Hà Vũ

Tiếp theo Kỳ 1, Kỳ 2, Kỳ 3

Hội đồng thẩm phán cố ý làm sai lệch chế định Chủ tịch nước

Liên quan đến án tử hình, Khoản 1 Điều 258 (Thủ tục xem xét bản án tử hình trước khi đưa ra thi hành) Bộ luật tố tụng hình sự 2003 quy định: “Trong thời hạn bảy ngày, kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật, người bị kết án được gửi đơn xin ân giảm lên Chủ tịch nước”. Điểm d Khoản 1 Điều 367 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 cũng quy định tương tự. Các điều luật này là phù hợp với Khoản 4 Điều 6 Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị, theo đó “Bất kỳ người nào bị kết án tử hình phải có quyền xin ân giảm hoặc xin thay đổi mức hình phạt”. Tóm lại, chỉ sau khi Chủ tịch nước bác đơn xin ân giảm án tử hình thì bản án tử hình mới có thể được thi hành. Theo Điều 35 Bộ luật hình sự 1999 và Khoản 4 Điều 40 Bộ luật hình sự 2015, trong trường hợp người bị kết án tử hình được ân giảm thì hình phạt tử hình được chuyển thành tù chung thân.

Cũng cần nói thêm rằng Chủ tịch nước không có quyền ân giảm án tử hình nếu người bị kết án không xin ân giảm hoặc chỉ kêu oan. Trong trường hợp người bị kết án tử hình có đơn kêu oan thì Văn phòng Chủ tịch nước trả hồ sơ về cho Chánh án Tòa TANDTC để giải quyết theo thẩm quyền (Điều 9 Quy chế số 72 QC/LT VPCTN-TANDTC ngày 30/10/2003 phối hợp công tác giữa Văn phòng Chủ tịch nước và TANDTC). Đơn kêu oan sẽ được TANDTC xem xét như đơn đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm.

Sau khi Tòa phúc thẩm giữ nguyên án tử hình đối với Hồ Duy Hải, người này gửi Chủ tịch nước đơn xin ân giảm án tử hình. Ngày 24/5/2011, Chánh án TANDTC Trương Hòa Bình có Tờ trình đề nghị Chủ tịch nước bác đơn xin ân giảm hình phạt tử hình của Hồ Duy Hải. 5 tháng sau, ngày 24/10/2011, Viện trưởng VKSNDTC Nguyễn Hòa Bình có Tờ trình đề nghị Chủ tịch nước bác đơn xin ân giảm hình phạt tử hình của Hồ Duy Hải. Trên cơ sở hai Tờ trình này, ngày 17/5/2012 Chủ tịch nước Trương Tấn Sang ra Quyết định số 639/QĐ-CTN bác đơn xin ân giảm hình phạt tử hình của Hồ Duy Hải. Tuy nhiên, ngày 04/12/2014, Văn phòng Chủ tịch nước có Công văn số 1639/TB-VPCTN-m, thông báo ý kiến của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang về việc tạm dừng thi hành án tử hình đối với Hồ Duy Hải và yêu cầu Chánh án TANDTC, Viện trưởng VKSNDTC chỉ đạo xem xét, làm rõ trường hợp Hồ Duy Hải có bị kết án oan, sai hay không và báo cáo Chủ tịch nước.

Ngày 24/7/2019, Văn phòng Chủ tịch nước có Công văn số 688/VPCTN-PL-m thông báo Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đề nghị Viện trưởng VKSNDTC xem xét, giải quyết theo thẩm quyền, bảo đảm đúng quy định của pháp luật đối với vụ án Hồ Duy Hải. Trên cơ sở Công văn này, ngày 22/11/2019, Viên trưởng VKSNDTC Lê Minh Trí đã ra Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm cả hai bản án sơ thẩm và phúc thẩm (1).

Tranh luận với đại diện VKSNDTC tại phiên tòa giám đốc thẩm, Hội đồng Thẩm phán cho rằng Quyết định của Chủ tịch nước bác đơn xin ân giảm hình phạt tử hình của Hồ Duy Hải là một quyết định tố tụng và Công văn của Văn phòng Chủ tịch nước là văn bản hành chính, văn bản hành chính không thay thế được quyết định tố tụng. Do đó, vẫn theo Hội đồng thẩm phán, Viện trưởng VKSNDTC ra Kháng nghị trên cơ sở Công văn của Văn phòng Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng là vi phạm pháp luật?! (2). Quan điểm này sau đó được phản ánh trong Quyết định giám đốc thẩm.

phỏng vấn Tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ về việc Luật sư Trần Vũ Hải và vợ bị khởi tố về “Tội trốn thuế”

Đàn Chim Việt: Thưa Tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ, từ sáng ngày 2/ 07/2019, báo chí Việt Nam đồng loạt đưa tin Luật sư Trần Vũ Hải và vợ là bà Ngô Tuyết Phương bị khởi tố bị can về “Tội trốn thuế” và nơi ở, nơi làm việc của họ bị khám xét. Ông có cảm thấy bất ngờ trước tin này không?

Tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ: Bất ngờ và không bất ngờ.

Bất ngờ là Luật sư Trần Vũ Hải bị khởi tố về “Tội trốn thuế” vì theo tôi, vợ chồng Luật sư Trần Vũ Hải không có dấu hiệu phạm tội này.

Theo báo Người lao động ngày 3/7/2019, vào tháng 8-2016, vợ chồng ông Trần Vũ Hải đã ký giấy tờ nhận chuyển nhượng của ông Ngô Văn Lắm một khu đất ở hẻm Tuệ Tĩnh, phường Lộc Thọ, ngay trung tâm TP Nha Trang với giá 1,8 tỉ đồng. Chi cục Thuế Nha Trang xác định giá đất để tính lệ phí trước bạ là hơn 2,14 tỉ đồng. Ông Ngô Văn Lắm phải nộp thuế thu nhập cá nhân hơn 42,8 triệu đồng. Vợ chồng Luật sư Trần Vũ Hải phải nộp lệ phí trước bạ nhà đất là hơn 10,7 triệu đồng.

Như vậy, việc vợ chồng Luật sư Hải mua bán nhà đất với ông Lắm là giao dịch giữa các cá nhân trong khi “Tôi trốn thuế” quy định tại Điều 200 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 là áp dụng cho hoạt động kinh doanh hay sản xuất, thương mại.

Không bất ngờ là vì Luật sư Trần Vũ Hải từ lâu nay là một luật sư nhân quyền có tiếng. Luật sư Hải là luật sư bảo vệ tôi khi tôi bị truy tố về cái gọi là “Tội tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. Ông còn là người bảo vệ quyết liệt “dân oan”, tức là các nạn nhân của các vụ chính quyền lấy đất của dân trái pháp luật, mà mới đây nhất là vụ “vườn rau Lộc Hưng”. Chính quyền tham nhũng, đặc biệt gắn kết với các nhóm lợi ích, đương nhiên là phản nhân quyền. Theo logic đó thì Luật sư Hải trước sau gì cũng bị chính quyền đàn áp. Việc khởi tố trái pháp luật vợ chồng Luật sư Trần Vũ Hải chỉ là đoạn kết của toan tính đàn áp này của chính quyền.

Đàn Chim Việt: Việc khởi tố ông Trần Vũ Hải về “Tội trốn thuế” liệu có ăn nhập gì với nghề luật sư của ông Hải không, thưa Tiến sĩ?