Bauxite Việt Nam

Mai Phan Lợi 

Trong lịch sử thương mại Mỹ, có một đạo luật mà các giáo trình kinh tế thường dạy như một lời cảnh báo, chứ không phải như một công cụ. Đó là Tariff Act of 1930, hay còn gọi là Smoot-Hawley – Một đạo luật gần 96 năm tuổi, từng đẩy thuế nhập khẩu trung bình của Mỹ lên hơn 50% và bị giới sử học coi là một trong những ngòi nổ làm trầm trọng thêm cuộc Đại Suy thoái.

Gần một thế kỷ không ai đụng tới nó một cách toàn diện. Đến tháng 7/2026, Tổng thống Donald Trump đã lôi nó ra khỏi kho lưu trữ.

Vì sao Trump phải đào lại vũ khí cũ?

Alexandra Stevenson & Tung Ngo

Cù Tuấn biên dịch từ New York Times

24-5-2025

Tóm tắt: Trong số hàng chục quốc gia bị áp thuế quan cao, Việt Nam là một trong những quốc gia công khai sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu của chính quyền Trump nhất. Nhưng Trung Quốc đang đóng vai kỳ đà cản mũi.

Cỗ máy hậu cần khổng lồ của Trung Quốc đang hoạt động bên trong những dãy nhà kho làm từ kim loại gần Thành phố Hồ Chí Minh ở miền Nam Việt Nam trong tháng này. Hàng trăm công nhân đang đóng gói mỹ phẩm, quần áo và giày dép cho Shein, nhà bán lẻ thời trang nhanh của Trung Quốc. Bộ phận tuyển dụng của công ty cần tuyển thêm hàng trăm vị trí, đang phỏng vấn các ứng viên bên ngoài.

Thu Hằng & Trọng Thành

RFI tiếng Việt

20-5-2025

Từ ngày 19 đến 22/05/2025, Việt Nam và Mỹ tiến hành vòng đàm phán thương mại thứ hai tại Washington về thuế đối ứng 46% sau khi tổng thống Donald Trump hoãn thời hạn áp dụng và đánh mức thuế chung 10%.

Ảnh minh họa: Một xưởng may gần Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam AFP - HUU KHA

Từ ngày 19 đến 22/05/2025, Việt Nam và Mỹ tiến hành vòng đàm phán thương mại thứ hai tại Washington về thuế đối ứng 46% sau khi tổng thống Donald Trump hoãn thời hạn áp dụng và đánh mức thuế chung 10%.

VOA Tiếng Việt 

Các nhà xuất khẩu pin năng lượng mặt trời của Việt Nam bị cáo buộc nhập khẩu nguyên liệu từ Trung Quốc, gia công, lắp ráp, “thay đổi không đáng kể” để xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Bộ Thương mại Hoa Kỳ vừa khởi xướng một cuộc điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với pin năng lượng mặt trời nhập khẩu từ Việt Nam, Thái Lan, Malaysia và Campuchia.

Thông báo của Bộ Công thương Việt Nam cho biết mặt hàng bị điều tra là tế bào và mô-đun quang điện làm từ silicon tinh thể (CSPV).

Thiện Nhân

Thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ đạt mức kỷ lục trong tháng 8/2020 do các công ty chuyển chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc để tránh thuế quan trong cuộc thương chiến. Dữ liệu được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Washington công bố một cuộc điều tra về cáo buộc thao túng tiền tệ của Việt Nam.

Dữ liệu được công bố trong tuần này cho thấy thâm hụt thương mại của Hoa Kỳ với Việt Nam tăng lên mức cao nhất mọi thời đại trong tuần này, chỉ vài ngày sau khi chính quyền Trump công bố một cuộc điều tra có thể dẫn đến việc áp thuế đối với Hà Nội.

Thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ với Việt Nam đã tăng 11% từ tháng 7 đến tháng 8/2020 lên 7,6 tỷ USD; và tăng 38,9% so với một năm trước đó, dữ liệu của chính phủ Mỹ cho thấy.

Hoa Kỳ đã bắt đầu hai cuộc thăm dò thương mại riêng biệt đối với Việt Nam về việc sử dụng gỗ - vốn bị cho là khai thác hoặc buôn bán bất hợp pháp; và thao túng tiền tệ.

Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đang sử dụng cơ chế tương tự (áp dụng với Việt Nam) - theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại 1974 - mà họ đã sử dụng để khởi động “thương chiến” hàng tỷ USD thuế quan vào hàng nhập khẩu của Trung Quốc vào Mỹ trong năm 2018.

Cơ chế tương tự “đòn thuế quan” dành cho Trung Quốc có thể được áp dụng với Việt Nam

USTR không đưa ra mốc thời gian cho cuộc điều tra, nhưng cuộc điều tra của họ đối với Trung Quốc kéo dài 7 tháng. Vào thứ Năm (ngày 8/10), cơ quan này đã công bố một lưu ý yêu cầu trả lời bằng văn bản cho cuộc điều tra với thời hạn là ngày 12/11, có nghĩa là cuộc bầu cử Hoa Kỳ vào tháng 11 sẽ không ảnh hưởng gì tới vấn đề này.

Tuy nhiên, nếu xác định được rằng Việt Nam định giá thấp đồng tiền của mình và quá trình này làm tổn hại đến hoạt động kinh doanh của Mỹ, thuế quan có thể được áp dụng.

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump phát biểu trong cuộc họp báo sau hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Bắc Triều Tiên lần thứ hai tại Hà Nội vào ngày 28 tháng 2 năm 2019 (Ảnh của MANAN VATSYAYANA / AFP qua Getty Images)

Bà Ernie Koh, giám đốc công ty sản xuất đồ nội thất Koda của Singapore, có cơ sở sản xuất tại Việt Nam, cho biết: “Mọi người đều lo ngại, đặc biệt là các nhà đầu tư đã chuyển nhà máy của họ khỏi Trung Quốc đến Việt Nam. Bạn di chuyển để thoát khỏi một vấn đề và sau đó lại gặp vấn đề tương tự ở một nơi khác. Nhưng tôi nghĩ chính phủ Việt Nam sẽ phản ứng theo một cách nào đó để điều chỉnh đồng tiền”.

Thặng dư thương mại của Việt Nam với Hoa Kỳ đã tăng lên khi nước này trở thành một trong những điểm đến phổ biến nhất cho các công ty chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc sang Việt Nam nhằm tránh thuế quan trong “thương chiến”.

Trong tháng 8/2020, xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ cao hơn 125% so với tháng 8/2017, trước khi cuộc chiến thương mại bắt đầu.

Trong khoảng thời gian đó, đồng tiền của Việt Nam đã không đạt được giá trị vật chất, ngay cả khi đồng đô-la Mỹ ngày càng tăng so với Việt Nam đồng (VND) mỗi tháng.

Một công cụ theo dõi thao túng tiền tệ từ Hội đồng Quan hệ Đối ngoại cho thấy Việt Nam là nước vi phạm nhiều nhất, dựa trên ba tiêu chí được Bộ Tài chính Hoa Kỳ xác định, bao gồm:

Thặng dư thương mại hàng năm hơn 20 tỷ USD;

Thặng dư tài khoản vãng lai trên 2% tổng sản phẩm quốc nội (GDP);

Và sự can thiệp của chính phủ vào thị trường ngoại hối để mua đô-la Mỹ trong 6 tháng (trong 12 tháng qua), lên tới hơn 2% GDP.

Minh Quân

Ngành gỗ Việt Nam đang xảy ra một hiện tượng rất bất thường: Từ đầu năm 2019 đến nay, số dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào ngành chế biến gỗ tăng đột biến, trong đó chủ yếu là các nhà đầu tư đến từ Trung Quốc.

Theo báo cáo của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), 6 tháng đầu năm 2019, tổng số dự án FDI đăng ký đầu tư vào ngành công nghiệp chế biến gỗ là 44 dự án, trong đó Trung Quốc có tới 29 dự án, chiếm 66%.

Theo phân tích của giới chuyên gia, tuy số lượng các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư vào ngành gỗ của Việt Nam tăng đột biến nhưng số vốn đầu tư lại khá nhỏ. Theo đó, tổng nguồn vốn đầu tư của 44 dự án là 135,7 triệu USD, bình quân 3 triệu USD/dự án, trong đó số vốn đầu tư bình quân vào một dự án của doanh nghiệp Trung Quốc là 2,4 triệu USD/dự án, còn của các nước khác là 4,3 triệu USD/dự án.

Một điều cũng khá bất thường là, bên cạnh việc tăng mạnh về kim ngạch xuất khẩu lâm sản (7 tháng đầu năm 2019 đạt 6,047 tỷ USD, tăng 17,9% so với cùng kỳ năm 2018) thì giá trị nhập khẩu gỗ, lâm sản cũng tăng đáng kể.

Thống kê của Tổng cục Hải quan cho thấy, giá trị nhập khẩu lâm sản và gỗ 7 tháng đầu năm 2019 đạt 1,457 tỷ USD, tăng 15,3% so với cùng kỳ 2018, trong đó Trung Quốc, Mỹ, Cameroon, Chi Lê, Thái Lan là 5 thị trường có giá trị nhập khẩu lớn của Việt Nam, đạt 757,6 triệu USD, chiếm 52% giá trị nhập khẩu.

Lưu Trọng Văn

Sự việc bộ trưởng Công thương Trần Tuấn Anh tại Washington DC chính thức công khai các thông điệp và ký kết chia sẻ bài toán năng lượng cùng Mỹ là kết quả của một quá trình từ cả hai phía Việt, Mỹ.

Năm 2018 tại một cuộc hội thảo về khí tự nhiên, không phải... tự nhiên bà Mary Tarnowka, Tổng lãnh sự Hoa Kỳ tại Thành phố Hồ Chí Minh là khách mời, và không phải tự nhiên người đại diện của ngoại giao Mỹ lại cảnh báo về "tình trạng thiếu năng lượng nghiêm trọng sẽ xảy ra ở Việt Nam”.

Cũng tại hội thảo này, chuyên gia kinh tế môi trường Lê Việt Phú cho biết: "Việt Nam cần một nguồn năng lượng hỗn hợp đa dạng. Ông nói Việt Nam sẽ không từ bỏ năng lượng than, nhưng sử dụng nhiều khí đốt tự nhiên ít gây ô nhiễm hơn so với than, đồng thời các nguồn năng lượng thay thế khác được phát triển”.

Có nghĩa, khí đốt tự nhiên, khí hoá lỏng đã được chọn lựa cho cuộc chơi năng lượng mới. Bấy lâu năng lượng từ than gây ô nhiễm nặng và phụ thuộc nguồn than của Trung Quốc.

Bấy lâu Trung Quốc là nguồn cung chính khí hóa lỏng cho Việt Nam, trong 8 tháng đầu năm 2018, chiếm 36,4% tổng lượng khí nhập của cả nước với 357,9 nghìn tấn sẽ được bổ sung dần thay thế bằng khí hoá lỏng của Mỹ với hàng loạt nhà máy điện do Mỹ đầu tư ở cả ba miền của Việt Nam.

Minh Quân

Giờ đây Việt Nam và cả nền chính trị độc tài của nó đang phải đối mặt với nguy cơ bị Trump biến thành ‘kẻ thù thương mại’...

Đầu tháng 10 năm 2019, một đoàn làm việc của Bộ Công Thương Việt Nam đã lặng lẽ đến Washington, để sau đó công bố rằng Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã trao đổi Biên bản ghi nhớ Hợp tác (MOU) về đối tác hợp tác năng lượng toàn diện. Cùng lúc, Bộ trưởng Công Thương Việt Nam Trần Tuấn Anh thông báo là Chính phủ Việt Nam vừa cấp phép cho Tập đoàn AES của Mỹ đầu tư 5 tỷ đôla vào dự án nhà máy điện khí hóa lỏng LNG đầu tiên tại Việt Nam.

Bộ Công Thương Việt Nam đã lặng lẽ đến Washington, để sau đó công bố rằng Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã trao đổi Biên bản ghi nhớ Hợp tác (MOU) về đối tác hợp tác năng lượng toàn diện.

Vì sao Việt Nam ‘nhiệt tình’ cho Mỹ đầu tư 5 tỷ đôla vào nhà máy điện khí hóa lỏng như thế?

Cử chỉ trên được xem là nhằm làm ‘hài hòa cán cân thương mại’ với Mỹ.

Đã từ lâu, Việt Nam là một trong những quốc gia hưởng lợi nhiều nhất từ làn sóng thặng dư thương mại với Mỹ.

Sau gần hai chục năm hoàng kim từ thời Tổng thống George Bush, Bill Clinton đến Barak Obama và cả thời của Donald Trump, Việt Nam đã kích hoạt lượng xuất khẩu phi mã vào thị trường Hoa Kỳ và tăng vọt số suất siêu lên đến khoảng 160 lần so với năm 2001 - thời điểm mà Việt Nam mới ký với Mỹ Hiệp định Thương mại song phương (BTA) đầu tiên.

Chỉ trong 3 năm gần đây, Việt Nam đã tạo được một lượng xuất siêu kỷ lục - lên đến hàng trăm tỷ USD - vào thị trường Mỹ.

Vào năm 2017, Việt Nam xuất sang Mỹ lượng hàng hóa tổng giá trị 41,6 tỷ USD nhưng chỉ nhập khẩu có 9,2 tỷ USD, nâng mức thặng dư thương mại lên con số 32,4 tỷ USD với Mỹ.

Đến năm 2018, Việt Nam đã đạt giá trị xuất siêu ở mức kỷ lục tới 35 tỷ USD, còn năm 2019 và dự kiến xuất siêu đến 38 - 40 tỷ USD vào thị trường Mỹ.

Chỉ trong 7 tháng đầu năm 2019, thặng dư thương mại Việt - Mỹ đã lên con số 30 tỷ USD, cao hơn 39% so với trong cùng kỳ năm ngoái, theo dữ liệu của Cục điều tra dân số Mỹ. Sự chênh lệch quá lớn này càng củng cố một cách chắc chắn vị trí thứ 6 của Việt Nam trong số 16 quốc gia bị Donald Trump liệt vào danh sách ‘gây hại’ cho nền kinh tế Mỹ.

Nhưng khác hẳn với thời ‘êm ấm’ với Tổng thống Obama mà đã chẳng phải nhận đòn trừng phạt kinh tế nào, giờ đây Việt Nam và cả nền chính trị độc tài của nó đang phải đối mặt với nguy cơ bị Trump biến thành ‘kẻ thù thương mại’, và do đó phải gánh chịu những hậu quả khó lường về bức tường thuế quan, kiểm định hàng hóa cùng những biện pháp khác mà Trump phát nổ trong thời gian tới.

Vào tháng 6 năm 2019, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã nổi đóa và tặng cho Việt Nam một biệt danh mới: Việt Nam là “kẻ lạm dụng thương mại tồi tệ nhất”!