Bauxite Việt Nam

Tại sao Đảng Cộng sản muốn kinh doanh bùng nổ

Edmund J. Malesky và Viktoria Zlomanova, Foreign Affairs ngày 8.7.2026

Đỗ Kim Thêm dịch

Lời người dịch: Luận điểm chính của bài viết là, để đáp ứng trước tình hình biến chuyển, Việt Nam đang đi theo một đường hướng mới trong việc xây dựng đất nước, đặc biệt nhất là nêu cao vai trò đóng góp của nền kinh tế tư nhân, trong khi các doanh nghiệp quốc doanh không thành công trong các nỗ lực tái cấu trúc. Về khía cạnh chính trị, bài viết chỉ ra rằng ông Tô Lâm đang củng cố quyền lực cá nhân và gia tăng tối đa việc kiểm soát bộ máy đảng và chính phủ… Hai tác giả không đề cập đến các khía cạnh cải cách chính trị cho Việt Nam như tinh thần đa nguyên và trọng pháp. Hai tác giả cũng không thảo luận về việc nếu không có sự tham gia chính trị công khai của mọi tầng lớp dân chúng, liệu tình trạng độc tôn Đảng quyền có thể đảm bảo sự thịnh vượng, niềm tin xã hội và hệ thống pháp quyền trong lâu dài không. Hai tác giả không so sánh về nguy cơ sụp đổ chế độ như tại Liên Xô và Đông Âu, nhưng cảnh báo về những sai lầm khó sửa chữa của các chế độ phát triển tập trung cao độ khác ở Philippines dưới thời Tổng thống Ferdinand Marcos và Indonesia dưới thời Tổng thống Suharto. Thực ra, còn quá sớm để nhận định là việc tập trung quyền lực này sẽ đóng góp trong việc thực thi chính sách mới thành công đến mức độ nào.

Volker Depkat, Aus Politik und Zeitgeschichte 25-26/2026

Đỗ Kim Thêm dịch

Không thể kỳ vọng rằng ký ức về Cách mạng Mỹ sẽ xoa dịu đi nền chính trị và xã hội ở Hoa Kỳ 250 năm sau khi ký Bản Tuyên ngôn Độc lập.

Đỗ Kim Thêm

Cho đến nay, nhìn trong bối cảnh toàn diện, Brexit không được xem là một thành công nổi bật; ngược lại, những hệ lụy của nó vẫn tiếp tục kéo dài và tạo ra những thay đổi sâu rộng trong đời sống kinh tế, chính trị và xã hội của đất nước. Nhìn trong chiều hướng này, triển vọng của nước Anh còn mang nhiều bất trắc.

Đỗ Kim Thêm

Cuộc họp Thượng đỉnh của Cộng đồng Chính trị châu Âu vào đầu tháng Năm 2026 tại Yerevan, © picture-alliance, Anadolu

Đỗ Kim Thêm 

Đỗ Kim Thêm

Wladimir Putin trong chuyến Hoa du tháng Năm 2026 © picture alliance / zumapress / Alexander Kazakov

Đỗ Kim Thêm

“Kỷ nguyên vươn mình” sẽ chỉ là một khẩu hiệu chính trị, nếu không đi kèm với một cuộc cách mạng tư duy quản trị, chuyển từ hành chính hóa sang giải phóng nội lực xã hội.

Đỗ Kim Thêm

Đỗ Kim Thêm 

Bối cảnh

Trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực toàn cầu ngày càng gia tăng, chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ đang trải qua những điều chỉnh quan trọng. Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là sự tái diễn giải Học thuyết Monroe – vốn được hình thành từ thế kỷ 19 – thành một chiến lược mới thường được gọi là “Học thuyết Donroe”. Thuật ngữ này phản ánh cách tiếp cận của chính quyền Donald Trump đối với khu vực Tây Bán Cầu, đặc biệt trong việc đối phó với ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc tại châu Mỹ La tinh. 

Đỗ Kim Thêm

Ngay trước khi tối hậu thư của Mỹ gởi cho Iran hết hạn, Mỹ và Iran đã đồng ý về một lệnh ngừng bắn tạm thời cùng kế hoạch đàm phán cho một hòa ước dài hạn. Công luận và giới chính trị trên toàn thế giới thở phào nhẹ nhõm khi một thảm họa nhân đạo quy mô lớn đã được tránh khỏi, và nền văn minh rực rỡ của Iran không bị phá hủy như những lời đe dọa trước đó. Một niềm hy vọng mong manh về hòa bình cho Iran đã được nhen nhóm. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng không nên kỳ vọng quá mức.

Đỗ Kim Thêm

Đỗ Kim Thêm

Diễn biến tình hình chiến sự

Ngày 28 tháng 2 năm 2026, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố mục tiêu của Washington là chấm dứt chế độ thần quyền tại Iran và buộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng (Islamic Revolutionary Guard Corps, IRGC) đầu hàng; nếu không, Hoa Kỳ sẽ sử dụng vũ lực, đồng thời chấm dứt mọi nỗ lực đàm phán liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran.

Điểm sách của Fredrik Logevall, Foreign Affairs số tháng Giêng /Hai năm 2026

Đỗ Kim Thêm dịch

Lời người dịch: Hình ảnh Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Robert McNamara trong chuyến thăm Việt Nam ngày 16 tháng 7 năm 1965 thường được các nhà sử học xem như một biểu tượng điển hình của sự “kiêu ngạo văn hóa” và sự thiếu hiểu biết căn bản trong chính sách can thiệp quân sự của Hoa Kỳ vào chiến tranh Việt Nam. Khoảnh khắc ông bước xuống sân bay Tân Sơn Nhất trong bộ quần đùi kaki sáng màu và áo sơ mi ngắn tay đã trở thành một minh chứng sống động cho khoảng cách văn hóa sâu sắc giữa hai quốc gia.

Đỗ Kim Thêm

Đỗ Kim Thêm

Trong nhiều tuần qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã huy động khoảng 3.000 nhân viên thuộc Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) đến Minneapolis, thành phố lớn nhất của bang Minnesota. Những hành động truy quét tàn bạo của ICE nhắm vào người nhập cư bất hợp pháp dẫn đến cái chết của Renee Nicole Good và Alex Pretti, hai người dân Mỹ da trắng, đã gây phẫn nộ trong dư luận và truyền thông quốc tế. Thực tế cho thấy ICE còn theo đuổi những mục tiêu chính trị rộng lớn hơn do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề ra.

Đỗ Kim Thêm

Diễn tiến

Sau 26 năm đàm phán, Liên minh châu Âu (EU) đã đạt được thỏa thuận ký kết Hiệp định Thương mại với khối MERCOSUR bao gồm Argentina, Brazil, Uruguay và Paraguay và sẽ hứa hẹn tạo ra những tác động sâu rộng về kinh tế, nông nghiệp, môi trường và địa chính trị cho cả hai bên.

Đỗ Kim Thêm 

Các cuộc biểu tình chống chế độ thần quyền tại Iran vẫn còn đang tiếp diễn. Điểm đáng chú ý trong làn sóng biểu tình lần này là việc nhiều người dân công khai kêu gọi Reza Pahlavi – con trai của Quốc vương Shah bị lật đổ năm 1979, hiện sống lưu vong tại Hoa Kỳ – trở về Iran để nắm giữ vai trò lãnh đạo. Reza Pahlavi bất ngờ trở thành một gương mặt nổi bật trên chính trường đầy biến động khi ông tự xác định mình là đại diện của phe đối lập Iran ở hải ngoại.

Đỗ Kim Thêm

Đỗ Kim Thêm

Những diễn biến gần đây trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Donald Trump đã đặt ra nhiều vấn đề về tương lai của mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Việc công bố Chiến lược An ninh Quốc gia mới (National Security Strategy of the USA, NSS) – một tài liệu chính thức tái xác lập định hướng chiến lược của Washington – cho thấy sự thay đổi đáng kể về cách Hoa Kỳ nhìn nhận vai trò của châu Âu, vốn được xem là đồng minh thân cận trong suốt lịch sử hiện đại.

Đỗ Kim Thêm 

Tóm tắt: 

Sự phát triển nhanh chóng của AI và robot đặt ra nhiều thách thức về đạo đức xã hội và cá nhân, đặc biệt là trong việc thu thập dữ liệu cá nhân làm ảnh hưởng đến các quyết định quan trọng như tuyển dụng, trị liệu và xét xử. Mặc dù AI có thể mô phỏng cảm xúc, nhưng không có ý thức thực sự, dẫn đến nguy cơ làm cho con người phụ thuộc vào AI và robot và suy giảm kỹ năng giao tiếp xã hội. 

Kỹ thuật số hoá làm cho đời sống cá nhân và xã hội thêm bất ổn, thay đổi diện mạo báo chí và thị trường lao động. Trong các tình huống phức tạp của các vấn đề đạo đức, AI chỉ có thể quyết định dựa trên lập trình và không thể tự suy xét. Sự xuất hiện của AI mạnh và siêu trí tuệ có thể vượt ngoài tầm kiểm soát của con người và trở thành mối đe dọa tồn vong cho nhân loại. 

Do đó, đã đến lúc phải đặt con người là trung tâm của phát triển công nghệ, và AI không thể thay thế cho tư duy của con người trong một số lĩnh vực như giáo dục, trị liệu và điều dưỡng. Sự tham gia của xã hội trong việc kiểm soát và quản trị AI là tối cần thiết. Cộng đồng xã hội phải cùng chia sẻ trách nhiệm chung về tình trạng phát triển công nghệ bằng cách xây dựng các khung pháp lý và giáo dục đạo đức kỹ thuật số để đảm bảo cho AI luôn phục vụ con người và các giá trị đạo đức.