Bauxite Việt Nam

TS. Đinh Hoàng Thắng

(Nghiên cứu viên Caux Round Table) 

Trong các tranh chấp trên biển ngày nay, lợi thế chiến lược không còn chỉ thuộc về quốc gia có cơ sở pháp lý mạnh hơn. Ngày càng hiển nhiên là giờ đây, lợi thế ấy thuộc về quốc gia duy trì được sự hiện diện trên biển kịp thời và thường xuyên hơn.  

Trong thế kỷ XXI, các cường quốc không chỉ hỏi một quốc gia lựa chọn đối tác nào. Họ còn xem xét quốc gia ấy vận hành hiệu quả đến đâu theo những chuẩn mực đáng tin cậy và từ đó đánh giá liệu quốc gia ấy có xứng đáng để được đặt niềm tin chiến lược lâu dài hay không.  

TS. Đinh Hoàng Thắng

(Nghiên cứu viên của Caux Round Table)*

Có những thời khắc lịch sử khi những sức ép từ bên trong và bên ngoài cùng hội tụ. Vào những thời khắc ấy, những vấn đề từng được xem như các khiếm khuyết riêng lẻ bỗng bộc lộ là giới hạn của cả một mô hình phát triển. Việt Nam dường như đang tiến đến đúng một thời điểm có tính quyết định như vậy: Phải lựa chọn con đường này hay con đường khác?

TS. Đinh Hoàng Thắng (Thành viên của CRT)

Quyền lực có thể đổi tên một địa danh, nhưng chỉ có ký ức tập thể được bồi đắp qua nhiều hế hệ, mới quyết định điều gì sẽ trường tồn trong lịch sử.

TS Đinh Hoàng Thắng, Tạp chí Chính luận – Năm thứ LXX, số 23, ngày 5 tháng 6 năm 2026

Chuyển ngữ bởi Jelen János, nguyên Đại sứ Hungary tại Việt Nam

“Tự do và Ái tình/ Vì các ngươi ta sống!” (Petőfi Sándor)

Đinh Hoàng Thắng (Phd, Fellow CRT)

Vấn đề không nằm ở việc ưu tiên trong quan hệ làm ăn với Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc. Vấn đề nằm ở việc Việt Nam có thực sự là người chơi trong cuộc chơi này hay chỉ là nơi cuộc chơi diễn ra (7).

Và đó mới là ranh giới thật sự giữa cơ hội và thảm họa.

Lập luận rằng Nhật Bản đầu tư vào Việt Nam để kiếm lợi nhuận thường được nêu ra như một dạng “phát hiện gây sốc” (1). Thực ra, đó chỉ là điều hiển nhiên đến mức gần như vô nghĩa nếu dùng làm kết luận. Không có dòng vốn quốc tế nào vận hành ngoài logic lợi nhuận. Nhật Bản không phải ngoại lệ. Hàn Quốc cũng không. Và Trung Quốc lại càng không.

Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng (Fellow of CRT)

Vừa rồi, trên mạng xã hội có nhắc lại một chi tiết lịch sử đáng chú ý, Tổng Bí thư Hà Huy Tập từng phê phán đồng chí Nguyễn Ái Quốc vào giữa những năm 1930 (1). Đó là thời điểm mà tổ chức khi ấy còn rất non nớt, “như đứa trẻ sinh nằm trên cỏ” (Thơ Tố Hữu). Nhưng chính trong hoàn cảnh còn sơ khai ấy, sự khác biệt về đường lối vẫn hiện ra khá rõ ràng...

Giáo sư Stephen Young, Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng

Dẫn nhập: NHẬN DIỆN “BÓNG MA THỂ CHẾ”

Trong nhiều năm qua, khi bàn về tương lai chính trị của Việt Nam, công chúng thường rơi vào hai thái cực: hoặc kỳ vọng một sự “chuyển đổi dân chủ” như một quy luật tất yếu của lịch sử, hoặc chấp nhận một trạng thái bất biến như thể mọi thứ đã được định đoạt bởi quá khứ và địa chính trị. Cả hai cách nhìn ấy đều đơn giản hóa thực tại.

Thực tế phức tạp hơn nhiều. 

Việt Nam không đứng trên một trục thẳng giữa “độc tài” và “dân chủ”, cũng không vận hành bằng những khẩu hiệu ý thức hệ thuần túy. Hệ thống hiện nay là kết quả của một quá trình tái cấu trúc quyền lực kéo dài hàng thập niên – trong đó kinh tế thị trường được chấp nhận, nhưng quyền lực chính trị vẫn tổ chức lại toànbộ không gian kinh tế và xã hội theo logic bảo trợ.

Feuilleton ba kỳ này không nhằm phán xét, càng không nhằm kích động.
Mục tiêu của nó là nhận diện một thực thể vô hình nhưng quyết định vận mệnh quốc gia: cái mà ta có thể gọi là “bóng ma thể chế”. Đó không phải là một âm mưu bí ẩn, cũng không phải là một thế lực siêu hình. Nólà tổng hòa của mạng lưới quyền lực, lợi ích, ràng buộc và nỗi sợ – thứ vừa duy trì ổn định, vừa kìm hãm đột phá.

Kỳ thứ nhất sẽ xác định Việt Nam đang ở đâu trong cấu trúc quyền lực hiện đại: một mô hình có thể gọi là “độc tài khai thác thị trường”, nơi kinh tế mở cửa nhưng quyền lực phân phối lợi ích vẫn tập trung (1). 

Kỳ thứ hai – chủ công – sẽ đi vào nhân tố con người: từ Hồ Chí Minh, Lê Duẩn đến các thế hệ lãnh đạo sau Đổi mới, họ vừa là sản phẩm của hệ thống, vừa là người củng cố nó. Không có “bóng ma” nào ngoài chính những con người cụ thể với đam mê, lý tưởng và giới hạn của mình (2). 

Kỳ thứ ba sẽ bàn về lối ra: làm thế nào để cải cách mà không tự hủy, làm thế nào để vượt qua “vòng kim cô” địa chính trị mà vẫn giữ được chủ quyền và ổn định (3).

Tương lai không được định sẵn. Nó là quỹ đạo do sự lựa chọn của con người vạch nên. Và trách nhiệm ấy không chỉ thuộc về giới lãnh đạo, mà còn thuộc về toàn xã hội.

TS. Đinh Hoàng Thắng

Fellow, The Caux Round Table

Tóm tắt: Việt Nam đang đối diện với năm nghịch lý nội tại: phát triển nhanh nhưng nền tảng thể chế yếu; hội nhập sâu nhưng sức chống chịu hệ thống thấp; xã hội năng động nhưng cải cách quản trị chậm; tăng trưởng phụ thuộc bên ngoài trong khi năng lực nội sinh mong manh; khát vọng lớn nhưng phân bổ nguồn lực kém hiệu quả. Có ba kịch bản phát triển: giữ nguyên hiện trạng, cải cách có kiểm soát, hoặc bất ổn đột biến. Cải cách có kiểm soát được coi là khả thi nhất, đòi hỏi đồng thuận chính trị, tái cấu trúc thể chế và tăng cường năng lực quản trị. 

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy cải cách đúng thời điểm và duy trì ổn định song hành với chuyển đổi cấu trúc là yếu tố then chốt. Trọng tâm là năng lực tự điều chỉnh của hệ thống: nhận diện vấn đề, học hỏi, sửa sai và tạo động lực mới. Tuy nhiên rủi ro vẫn hiện hữu nếu kịch bản bất ổn xảy ra: khủng hoảng niềm tin, phân rẽ xã hội và áp lực địa chính trị. Việt Nam cần một quỹ đạo phát triển mới, cân bằng giữa ổn định và cải cách dũng cảm, hướng tới tăng trưởng bền vững và sâu sắc hơn.

 Đinh Hoàng Thắng

Tiến trình chính trị của Việt Nam bước vào giai đoạn quyết định với Hội nghị Trung ương 13 (đầu tháng 10/2025), tiếp đó là chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư Tô Lâm tới Bắc Triều Tiên – những động thái thể hiện song song hai mục tiêu: củng cố quyền lực và tìm kiếm ổn định trong bối cảnh trật tự Đông Á đang biến chuyển nhanh chóng.

Trong khi Hà Nội tiếp tục duy trì thế cân bằng giữa các cường quốc, phép thử thực sự đối với năng lực lãnh đạo nằm ở chỗ biến những biểu tượng chính trị thành hiệu quả quản trị và thành tựu kinh tế cụ thể. Đại hội XIV sắp tới sẽ trả lời hai câu hỏi then chốt: (i) Liệu Việt Nam có thể cải cách cấu trúc chính trị - kinh tế mà vẫn duy trì ổn định?; (ii) Liệu Việt Nam có thể hội nhập sâu hơn với thế giới mà vẫn giữ được bản sắc tự chủ, tự cường của mình?

Đinh Hoàng Thắng

21-8-2025

Tóm tắt: Bài viết định hướng một chiến lược mới trong kỷ nguyên “Phục Hưng Sông Hồng” dựa trên năm trụ cột: tái định vị bản sắc, làm chủ hỗn mang bằng phân tích và dự báo, kiến tạo giá trị của chủ nghĩa trường tồn, cải cách ĐCSVN thành đảng kiến tạo phục vụ và điều hướng nền ngoại giao mềm, nhằm chủ động tạo ảnh hưởng. Kết luận: trong vùng xám hiện nay, khả năng sinh tồn và phát triển không đến từ sức mạnh đơn thuần mà từ minh triết, năng lực quan sát và kiến tạo đồng thuận. 

“Huyền nhiệm nào dẫn ta về Thượng Đế,

Thoát trần gian xóa bỏ mọi xiềng mê,

Hạnh phúc nào cho tình yêu diễm lệ?
Mà không xây mộng mị giữa cuồng điên –
Con tim phàm và tình yêu thế tục!” 

(Phỏng dịch Pierre Corneille, Polyeucte, 1642) [1] 

TS. Đinh Hoàng Thắng *

Không thể vừa muốn bảo vệ chủ quyền, lại vừa muốn bắt tay với những kẻ chà đạp chủ quyền của người khác. Với triết lý ấy, dư luận có thể cho rằng, “không chọn phe” thực chất là đã chọn phe!!!

Từ sau Đại hội XIII của ĐCSVN, một trong những triết lý nổi bật nhất trong đường lối đối ngoại là phương châm: “Việt Nam không chọn phe, chọn chính nghĩa và lẽ phải” (1). Ở cấp độ ngôn từ, đây là một phát biểumà nhìn bề ngoài có vẻ toát lên vị thế độc lập và tư duy đạo lý. Nhưng nếu đi sâu vào nội hàm và hệ quả thực tế, đấy lại là một triết lý đầy mâu thuẫn, có nguy cơ phản tác dụng và gây thiệt hại lớn cho chính lợi ích cốt lõi của Việt Nam trong thời đại mới.

Dù ở kịch bản nào, động lực phát triển lớn nhất của Việt Nam hiện nay đến từ các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao: bán dẫn, AI, trung tâm dữ liệu và năng lượng tái tạo. Apple, Samsung, Intel… đang mở rộng đầu tư vào Việt Nam.

Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng

Hà Nội, tháng 7/2025 – Hai cuộc điện đàm trong cùng một quý giữa Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm và Tổng thống Mỹ Donald J. Trump đã làm dậy sóng giới quan sát cả trong lẫn ngoài nước. Sự cởi mở của Tô Lâm được Trump đón nhận nồng nhiệt, nhưng chuyến thăm Hoa Kỳ của ông đã bị hoãn lại. Hiện chưa rõ liệu hai cuộc điện đàm này có dẫn đến việc ký kết các thỏa thuận quan trọng hay không.

Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng, cựu Đại sứ Việt Nam tại Hà Lan 

23/6/2025

Bất chấp khác biệt trong kiến giải – một bên thì tổng quan "ngoại giao cây tre" như một biểu tượng bao trùm của lịch sử, bên kia thì cho rằng nó bị giới hạn về tư duy chiến lược – cả hai luồng quan điểm ấy đều hội tụ ở một đòi hỏi cấp bách: Việt Nam cần một nền ngoại giao có bản lĩnh, nguyên tắc và đủ năng lực định hình luật chơi.

TS. Đinh Hoàng Thắng

Thỏa thuận thương mại giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đang bước vào giai đoạn mặc cả quyết liệt nhất kể từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên “Đối tác Chiến lược Toàn diện” vào tháng 9 năm 2023. 

Nhưng lần này, bối cảnh quốc tế, quốc nội đều đã khác xa. Những yêu cầu Washington đưa ra cho Hà Nội, thật “khó nhằn” không chỉ trên bàn đàm phán. Nó không đơn thuần là một yêu sách thương mại (1). Mỹ yêu cầu nhiều hơn thế!

Đinh Hoàng Thắng

23-5-2025

Khi Tổng thống Emmanuel Macron bắt đầu chuyến công du chiến lược tại Đông Nam Á – với ba điểm dừng quan trọng là Việt Nam, Indonesia và Singapore từ ngày 23 đến 30 tháng 5/2025 – nước Pháp đang phát đi những tín hiệu vượt xa ý nghĩa biểu tượng thông thường.

Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng

Tuyên bố chung 2025 là cách phản ứng của Trung Quốc đối với sự “trỗi dậy” của Việt Nam. Xu hướng Tổng Bí thư Tô Lâm muốn xích lại gần Mỹ và phương Tây được xem như chất xúc tác khiến Trung Quốc nâng cấp chiến lược, từ bao vây mềm, kết nối chính trị, kinh tế đến ràng buộc về thể chế. Nhưng “khối mâu thuẫn lớn” của bang giao Việt - Trung vẫn còn đó, cần được xem xét nghiêm túc, không chỉ ở cấp độ hoạch định chính sách, mà còn cả trong nhận thức của dư luận xã hội.

Đinh Hoàng Thắng 

Sau nửa thế kỷ kể từ thời điểm chiến tranh Việt Nam kết thúc, đã đến lúc không chỉ dừng lại ở những hoài niệm hay các lễ duyệt binh hoành tráng, mà cần hướng tới những giá trị cốt lõi hơn. 

Chiếc xe tăng của quân đội Bắc Việt tông sập cổng chính Dinh Độc Lập, Sài Gòn, ngày 30 tháng Tư, 1975, ngày chấm dứt cuộc chiến Việt Nam.

Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng

Cú sốc áp thuế 46% mang tính địa chấn biết đâu mở ra cơ hội để định nghĩa lại vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế? Tuy nhiên, nó cũng đặt ra vấn đề nan giải: Làm thế nào để kiến tạo một nội lực dân tộc thực sự bền vững?

Đinh Hoàng Thắng

24-11-2024

Ông Tô Lâm trong một cuộc họp báo tại Hà Nội, ngày 3-8-2024. Nguồn: AFP

Như một lái xe chuyên nghiệp, TBT Tô Lâm biết rằng động cơ của cỗ xe đang hỏng hóc nghiêm trọng. Nhưng thay toàn bộ hệ thống dường như là nhiệm vụ bất khả. Ông đành cố gắng vá víu để trấn an các đồng chí trong Đảng cũng như dư luận xã hội.

Đinh Hoàng Thắng

TT Pháp, Emmanuel Macron, chào đón Tổng bí thư - Chủ tịch nước Việt Nam, Tô Lâm, tại Thượng đỉnh Pháp Ngữ lần thứ 19, tại lâu đài Villers-Cotterets, Pháp, 4 tháng 10.

Lần đầu tiên sau 22 năm, một Nguyên thủ Việt Nam đến Paris thì điều này không đơn thuần là sự kiện ngoại giao. Đấy là sự cùng tiến về phía trước với chất lượng vượt trội trong các mối liên hệ lịch sử, kinh tế và văn hóa giữa hai quốc gia từng có nhiều duyên nợ với nhau.

Đinh Hoàng Thắng