Bauxite Việt Nam

Phạm Phan Long

Mức asen cao được phát hiện trên sông Mê Kông, cảnh báo nguy cơ ô nhiễm kim loại nặng lan rộng ở Đông Nam Á. Các sông Mã, Chu và Lam của Việt Nam đang bị đe dọa bởi hoạt động khai thác đất hiếm ở Lào, tác động đến nguồn nước của hàng chục triệu người và di sản cổ đại văn hóa Đông Sơn. Việt Nam cần phối hợp ngoại giao, giám sát khoa học và vận động cộng đồng để bảo vệ các dòng sông này. Khác với sông Mê Kông được giám sát và hợp tác thông qua Ủy hội Sông Mê Kông (MRC), các dòng sông Mã, Chu và Lam lại không có bất kỳ hiệp ước quốc tế nào. Do đó, Lào và đối tác Trung Quốc không có nghĩa vụ pháp lý phải giảm thiểu ô nhiễm xuyên biên giới. Sự thiếu vắng các thỏa thuận ràng buộc này đòi hỏi Việt Nam phải hành động bảo vệ dân cư và sinh mệnh các dòng sông này.

Tom Fawthrop, “Thai-US Critical Minerals MoU Sparks Backlash Amid Mounting Environmental Costs,” The Diplomat, 29/11/2025

Nguyễn Thị Kim Phụng biên dịch

Với bằng chứng ngày càng nhiều, các nhà khoa học đang kêu gọi chính phủ các nước Đông Nam Á thức tỉnh trước cuộc khủng hoảng ô nhiễm đất hiếm.

Anh Quốc 

Phần 1&2

Phần cuối: Không có gì là giới hạn với nước Mỹ. Vấn đề là thời gian  

Đòn hiểm của Trung Quốc được công bố là biện pháp nghiêm khắc nhất từ trước đến nay của Trung Quốc nhắm vào lĩnh vực quốc phòng của Mỹ. 

Anh Quốc 

Mộng Toàn Thì Thượng Thuyết, 中美稀土交锋正激烈，巴铁竟成特朗普“神助攻”？中方果断反制！, Sohu, 12/10/2025

Lê Thị Thanh Loan biên dịch 

RFI - 22/04/2025

Washington lúng túng vì Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu sang Mỹ ít nhất 7 kim loại hiếm, đó là những chất liệu «thiết yếu» chế tạo động cơ phản lực, drone, robot, tên lửa và các thiết bị không gian và công cụ kết nối khác. 

Mỏ khai thác đất hiếm Mountain Pass, bang California.  AP

Trúc Phương/Người Việt

July 29, 2024

Liên quan thời sự về nguồn đất hiếm ở Việt Nam, ngày 22 Tháng Bảy, 2024, Thứ Trưởng Bộ Tài nguyên và Môi Trường Nguyễn Linh Ngọc đã bị bắt với tội danh “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí.”

Khai thác đất hiếm tại Việt Nam. (Hình minh họa: cafef.vn)

Thứ sáu, 08/12/2023

Công nghệ khai thác đất hiếm thì đơn giản, Việt Nam có thể tự làm được. Nhưng công nghệ tuyển, chế biến, phân lập (chiết/tách) thì không hề đơn giản và trình độ nhân lực hiện tại ở Việt Nam gần như bằng 0.

VOA Tiếng Việt 

Việt Nam đang đứng trước “cơ hội vàng” trở thành một nước phát triển nhờ quan hệ hợp tác sâu rộng hơn với Mỹ trong lĩnh vực sản xuất chip và chất bán dẫn, một chuyên gia kinh tế phát triển nhận định với VOA, nhưng việc này chỉ có thể trở thành hiện thực khi Việt Nam đưa nền kinh tế của mình ra khỏi việc sử dụng lao động ở quy mô thấp như trong dây chuyền lắp ráp hoặc khai thác nguyên liệu thô.

Tư liệu: Chất bán dẫn gắn trên bảng mạch trong bức ảnh minh họa này được chụp vào ngày 17 tháng 2 năm 2023.

Tobias Burgers & Scott N. Romaniuk 

THE DIPLOMAT , November 09, 2023

Ba Sàm lược dịch

Cạnh tranh về nguồn tài nguyên khoáng sản đất hiếm dưới đáy biển có thể dẫn đến căng thẳng hơn nữa và thậm chí là xung đột.

Khi cuộc cách mạng năng lượng xanh tiếp tục phát triển và thu hút được sự chú ý ở Châu Âu, Hoa Kỳ và Trung Quốc, nhu cầu về kim loại đất hiếm (REM) tăng lên đáng kể, một trong những nền tảng quan trọng cho công nghệ năng lượng sạch. 17 nguyên tố tạo nên REM, còn được gọi là nguyên tố đất hiếm, là lanthanum, cerium, praseodymium, neodymium, promethium, samarium, europium, gadolinium, terbium, dysprosium, holmium, erbium, thulium, ytterbium, lutetium, scandium, và yttri. Các nước đang tích cực tìm cách có được những nguồn tài nguyên quan trọng này, dẫn đến một cuộc chạy đua cạnh tranh giữa các quốc gia.

Lê Hồng Hiệp

Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ, Việt Nam có trữ lượng đất hiếm lớn thứ hai thế giới sau Trung Quốc, với ước tính khoảng 22 triệu tấn, chiếm khoảng 19% trữ lượng được biết đến của thế giới. Tuy nhiên, bất chấp nhiều nỗ lực nhằm phát triển ngành đất hiếm, bao gồm cả việc hợp tác với các nhà đầu tư Nhật Bản vào đầu những năm 2010, vẫn chưa có nhiều tiến triển và Việt Nam vẫn chưa triển khai thành công ngành đất hiếm của mình.

Nhưng mọi thứ dường như đang thay đổi nhanh chóng. Vào tháng 7, Chính phủ Việt Nam đã công bố quy hoạch tổng thể ngành khoáng sản với mục tiêu khai thác và chế biến hơn 2 triệu tấn quặng đất hiếm vào năm 2030 và sản xuất 60.000 tấn oxit đất hiếm mỗi năm. Ngày 18/10, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức một hội thảo bàn về phát triển ngành đất hiếm. Việt Nam cũng đã lên kế hoạch đấu giá quyền khai thác một số khu vực ở Đông Pao, mỏ đất hiếm lớn nhất cả nước, trước cuối năm nay.

Không giống như các ngành công nghiệp khai thác tài nguyên khác như dầu khí hay than đá, ngành đất hiếm dù có tầm quan trọng chiến lược nhưng vẫn còn tương đối nhỏ. Theo Research Nester, thị trường kim loại đất hiếm toàn cầu năm 2022 trị giá khoảng 10 tỷ USD và được dự đoán sẽ tăng trưởng với tốc độ gộp hàng năm là 8% để đạt tổng doanh thu 20 tỷ USD vào năm 2035. Nếu phát triển thành công ngành đất hiếm để chiếm 10% thị trường toàn cầu vào thời điểm đó, Việt Nam có thể tạo ra doanh thu hàng năm khoảng 2 tỷ USD. Tuy nhiên, lợi nhuận tiềm năng có thể thấp hơn đáng kể nếu tính đến tất cả chi phí sản xuất. Những lợi ích kinh tế tương đối khiêm tốn này, cộng với việc thiếu công nghệ phù hợp và những lo ngại về tác động môi trường, có thể đã trì hoãn những nỗ lực phát triển ngành này trước đây của Việt Nam.

Do đó, những nỗ lực phát triển ngành đất hiếm gần đây của Việt Nam có thể được lý giải tốt hơn bằng những lợi ích chiến lược mà Việt Nam hy vọng đạt được, đặc biệt là tầm quan trọng chiến lược ngày càng tăng của nước này đối với các cường quốc trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ-Trung ngày càng khốc liệt.

Cù Tuấn biên dịch tin Reuters

Tóm tắt:

* Việt Nam có kế hoạch khởi động lại mỏ đất hiếm lớn nhất vào năm tới.

* Đông Pao là một trong những mỏ đất hiếm lớn nhất thế giới, thu hút sự quan tâm của nước ngoài.

* Blackstone của Úc quan tâm tới khoản đầu tư 100 triệu USD vào Đông Pao.

* Đối tác VTRE của Blackstone lên kế hoạch xây dựng nhà máy với Setopia của Hàn Quốc.

* Mối lo ngại gia tăng về sự thống trị của Trung Quốc về khoáng sản chiến lược.

Quang Thế - Phạm Tuấn

Mấy năm gần đây xuất hiện nhiều ông trùm, bà trùm có khả năng môi giới khoáng sản rất mát tay. Họ có đặc điểm chung là chỉ giao dịch những lô hàng đất hiếm bạc tỷ và nổi tiếng "rắn mặt" khi đàm phán.

Ông D.Thỏ khẳng định một năm có thể cung cấp khoảng 2.500 tấn đất hiếm, trị giá hơn 200 tỷ đồng

Họ khoác lên mình vỏ bọc đại gia khoáng sản, nhưng sự thật tất cả đều là buôn bán ngầm đất hiếm "thổ phỉ" với giá trị giao dịch có khi lên đến hàng ngàn tỷ đồng...

Quang Thế - Phạm Tuấn  

Những người buôn bán, môi giới ngầm đất hiếm ở nhiều tỉnh thành phía Bắc và Tây Nguyên hoạt động rất chuyên nghiệp, không khác gì "bão ngầm". Từ manh mối nhỏ ban đầu, phóng viên Tuổi Trẻ đã lần ra nhiều đường dây buôn bán ngầm đất hiếm.

Ông Nguyễn Đức Thành (35 tuổi, ở phường Ngọc Xuyên, quận Đồ Sơn, Hải Phòng) “gợi ý” trả tiền mua đất bằng vàng miếng, bất động sản - Ảnh: T.T.

Vì là hàng đào trộm, buôn bán bất hợp pháp nên hầu hết các cuộc giao dịch đều được các tay trùm khoáng sản mua bán đất hiếm yêu cầu phải trả bằng tiền mặt, đô la Mỹ hoặc bằng vàng và thậm chí cả... bất động sản.

Nguyen Khan

Vào thập niên 70 thế kỷ trước, cuộc khủng hoảng giá dầu nghiêm trọng đến mức, không chỉ biến dầu thô thành vàng đen mà còn biến Trung Đông thành thánh địa tranh bá… Thời điểm ấy các nước Âu Mỹ không cạnh tranh nổi, đành nhìn những dòng xe hơi mẫu mã đẹp, bền, tiết kiệm năng lượng, giá phải chăng…, của Nhật Bản tràn ngập thị trường.

Công ty CP Khánh An được Bộ TN-MT cấp phép thăm dò đất hiếm ở huyện Bảo Thắng, tỉnh Lao Cai 48 tháng. Trong đó, 19 lao động là chuyên gia Trung Quốc thăm dò đất hiếm được thuê thời vụ, luân phiên nhau.

Bà ĐINH THỊ HƯNG - Giám đốc Sở LĐ-TB-XH Lào Cai cho biết:

“Vì vướng quy định nên chúng tôi không thể xử lý được. Các lao động Trung Quốc mà Công ty CP Khánh An sử dụng đều chỉ có thời hạn làm việc dưới 3 tháng ở Việt Nam nên không cần làm thủ tục xin - cấp giấy phép.

Sau khi họ về nước khoảng 1 tháng lại quay trở lại Việt Nam làm việc như thường, mỗi lần quay trở lại họ đều khai báo, làm thủ tục liên quan đầy đủ nên không thể xử lý".

GS-TSKH LÊ HUY BÁ - nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ và Quản lý Môi trường - cho biết trên Báo Đất Việt ngày 4/12:

"Đặt trong bối cảnh đất hiếm là tài nguyên quyết định đến cuộc phát triển công nghệ 4.0. Nếu quốc gia nào có được đất hiếm là chiếm được ưu thế trong vấn đề này. Trung Quốc là nước được đánh giá có trữ lượng đất hiếm lớn nhất thế giới nhưng cũng đang dần cạn kiệt. Các chuyên gia cũng nhận định trữ lượng đất hiếm ở Việt Nam không kém gì Trung Quốc.