Bauxite Việt Nam

Lưu Nhi Dũ

Tại dự thảo Nghị định 72 (sửa đổi) quy định về cơ chế điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân vừa được đưa ra lấy ý kiến, Bộ Công Thương đã đề xuất đưa các khoản lỗ của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vào giá điện nhằm cho phép thu hồi các khoản chi phí phục vụ trực tiếp vào việc sản xuất, cung ứng điện chưa được tính toán.

Điều này có nghĩa là người dân (người dùng điện) sẽ gánh các khoản lỗ của EVN, bao gồm các khoản lỗ chi phí sản xuất kinh doanh điện và lỗ tỷ giá. 

Trong khi đó, sáng nay 19-8, EVN vẫn được nhận thưởng Huân chương Lao động hạng 3! 

Dân Trần

19.08.2025 

(VNTB) – Một doanh nghiệp độc quyền không thể lỗ nếu không có… “sâu mọt”.

Nguyễn Ngọc Chu

Từ ngày 9/11/2023 giá điện bán lẻ đã tăng bình quân lên 4,5% [1]. Biểu giá điện bán lẻ mới với 6 bậc như sau (chưa bao gồm VAT) [2]:

• Bậc 1: Từ 0-50 kWh: 1.806 đồng/kWh 

• Bậc 2: Từ 51 – 100 kWh: 1.866 đồng/kWh 

• Bậc 3: Từ 101 – 200 kWh: 2.167 đồng/kWh 

• Bậc 4: Từ 201 – 300 kWh: 2.729 đồng/kWh 

• Bậc 5: Từ 301 – 400 kWh: 3.050 đồng/kWh 

• Bậc 6: Từ 401 kWh trở lên: 3.151 đồng/kWh 

Điều chỉnh giá điện lần này, theo ông kế toán trưởng EVN, sẽ tăng thêm cho EVN 3200 tỷ đồng [2].

 “Có mầm mống tội phạm dân người ta biết hết. Nhưng rất dở là dân biết mà chính quyền, công an không biết”. (Đại tướng Tô Lâm, 20/6/2023).  

Nguyễn Quang Dy

Câu chuyện về EVN tuy chưa tới hồi kết, còn chờ kết quả thanh tra và quyết định của lãnh đạo, nhưng có thể hình dung được kết cục và bài học nhãn tiền. Thanh tra của Bộ Công thương chỉ cần một tháng chắc là “khúc dạo đầu”. Nhưng dư luận cho rằng tính chất và quy mô của vụ EVN cần “thanh tra đặc biệt bởi liên ngành”, với sự vào cuộc của Bộ Công an, Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Chính phủ, và Ban Kiểm tra Trung ương.  

Huy Đức

"Mất điện khắp nơi anh ạ! Cả khu dân cư và nhà máy. Công ty em mất từ 5-24h, phải ngưng sản xuất", một doanh nhân nhắn.

VTC.VN

Đại biểu Quốc hội: Nhiều nhà đầu tư năng lượng tái tạo đối diện nguy cơ phá sản

Các quy định của Bộ công Thương mâu thuẫn với văn bản của Chính phủ khiến một lượng lớn năng lượng tái tạo không được khai thác, đẩy nhà đầu tư vào nguy cơ phá sản.

Trong khi đó, theo tính toán của đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Hiển:

"Ước tính từ thời điểm trễ hẹn giá Fit này đã có trên 4.600MW từ các dự án trên không được khai thác đưa vào sử dụng. Trong khi đó chúng ta đang trong tình trạng thiếu điện, đã và đang phải nhập điện từ nước ngoài. Theo số liệu, hiện nay chúng ta phải nhập là 1.272MW và dự kiến đến năm 2030 là 5.743MW".

Nguyễn Tường Thuỵ  

Đến thời điểm hiện nay, VN có 10 tập đoàn kinh tế nhà nước trong đó có EVN. Người ta gọi những tập đoàn kinh tế nhà nước là những quả đấm thép. EVN là quả đấm thép đấm thẳng vào mặt nhân dân.

Từ 20/3/2019, giá điện tăng đã làm cho người tiêu dùng lao đao và tất cả đều nhao lên mạng ta thán, rên rỉ. Quan chức của ngành Công thương và Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) tìm đủ mọi lời giải thích nhưng xem chừng khó thuyết phục được ai. Vì muốn nói thế nào thì choáng váng là cảm giác rất rõ khi người tiêu dùng phải móc hầu bao ra thanh toán tiền điện cho tháng 4. Mà chần chừ không nộp thì bị cắt điện ngay lập tức, “không nói nhiều”. Thắc mắc, đơn từ không ai cấm nhưng hậu xét.  Một số tờ báo chỉ ra, tiền điện không phải tăng quanh con số 8,3% mà thực tế tăng từ 35 đến 75%.

Thủ phạm là nắng nóng?

Về việc tiền điện tăng, EVN nhanh nhẹn đổ ngay cho sử dụng tăng, sau đó yếu tố tăng giá chỉ là phụ: Việc tăng giá bán lẻ điện “cũng làm tăng hóa đơn tiền điện”.

Chữ “cũng” cho thấy, EVN không thừa nhận tăng giá là thủ phạm chính mà chỉ là thứ yếu. Thủ phạm là do tiêu thụ nhiều điện kia. Tiêu thụ nhiều là bởi nắng nóng. Đồng ý nắng nóng là một yếu tố làm tăng lượng điện sử dụng. Tuy nhiên, thời tiết nóng lên hay lạnh xuống nó sẽ diễn ra từ từ. Không thể tự nhiên thời tiết đang tháng Chạp mà nhảy phắt lên tháng Sáu, nên cái nóng của tháng 4 so với tháng 3 không thể làm nhu cầu điện nhảy phắt lên trên dưới 50 % hoặc hơn được

Để thuyết phục do nắng nóng, tiêu thụ nhiều, EVN làm một bảng thống kê khá công phu. Theo đó, Hà Nội, có 8,63% số khách hàng tiêu thụ điện tăng gấp đôi, và 23.66% số khách hàng dùng điện tăng 1,5 đến 2 lần. Tuy nhiên, khi đưa ra con số ấy, EVN đã “quên” thống kê số khách hàng có điện năng tiêu thụ giảm.

Báo Tuổi trẻ có bài phân tích khá kỹ lưỡng và phát hiện ra cái lươn lẹo trong việc hút máu người tiêu dùng là chia lượng điện tiêu thụ ra 6 bậc, gọi là giá điện bậc thang và cho thấy ‘các con số được "nhảy múa" phi mã theo từng bậc’.

Để bảo vệ cho việc giá điện nhảy múa trên mỗi thang giá, EVN dẫn chứng một vài nước Đông Nam Á cũng áp dụng giá lũy tiến. Theo giá lũy tiến, càng dùng nhiều giá càng đắt, tức là tìm cách hạn chế dùng điện, cũng có nghĩa là sản xuất không đáp ứng được tiêu dùng. Điều đó nói lên mặt yếu kém của ngành điện trong việc đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Vậy tại sao Việt Nam lại lấy mặt yếu kém của một vài nước để làm mẫu, coi như là đúng rồi để áp dụng cho mình? Sao không lấy những cái hay, cái tích cực của các nước khác, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân để học tập?

Trấn nhưng không an

Trước làn sóng phản đối tăng giá điện, ngành công thương trấn an rằng đã tính toán kỹ để hạn chế ảnh hưởng của việc tăng giá điện tới các mặt hàng khác. Thế nhưng trên thực tế, thì mỗi lần tăng giá điện, nó làm biến động tất cả các mặt hàng tiêu dùng khác với một tỉ lệ tương ứng, mà những bà nội trợ đều cảm thấy rất rõ. Giá điện ảnh hưởng trực tiếp đến mọi mặt của đời sống sinh hoạt trong xã hội, vì lượng tiêu thụ nhiều và mọi cá nhân, gia đình, các tổ chức đơn vị kinh tế muốn tránh cũng không được.

Việc tăng giá điện làm tăng giá hàng tiêu dùng, dịch vụ lý giải như sau:

Nếu chi phí năng lượng trong giá thành 1 sản phẩm A nào đó chiếm 10 %, thì khi chi phí điện năng tăng 30 % thì giá thành sản phẩm ấy tăng lên 10% x 30% = 3 %.

Nhưng khoản mục năng lượng trong giá thành sản phẩm ấy chỉ là trực tiếp. Vì giá thành bao gồm rất nhiều khoản mục (nguyên vật liệu, năng lượng, lao động...) và mỗi khoản mục đều bị tăng bởi giá xăng rồi cho nên giá thành sản phẩm A không chỉ tăng lên 3% do tăng chi phí năng lượng trực tiếp mà còn bị tính chồng lên rất nhiều khoản chi phí năng lượng gián tiếp mà nó đã ém sẵn trong cách khoản mục khác cấu thành lên giá thành của sản phẩm A. Vì vậy, các mặt hàng không tăng theo mới là chuyện lạ.

Trước sự thật chi phí điện năng quá sức người tiêu dùng, có nhiều ý kiến đưa ra những lời khuyên an ủi, ví dụ, đắt quá thì đừng dùng thiết bị tiêu hao nhiều điện (như điều hòa) nữa. Người tiêu dùng tối dạ đến mấy cũng không cần đến lời khuyên này. Vấn đề ở chỗ phải xây dựng giá cả và chính sách giá sao cho hợp lý để người dân được hưởng thành quả do sự phát triển của sản xuất mang lại. Khuyên như thế khác nào khuyên quay trở lại thời kỳ nguyên thủy.

Cũng có ý kiến khuyên phải là người tiêu dùng thông minh, tránh dùng điện vào giờ cao điểm. Tránh cách nào đây khi đến một khoảng thời điểm nhất định trong ngày, rất nhiều gia đình cùng có nhu cầu. Nó chẳng khác gì lời khuyên đừng đi làm vào giờ cao điểm để tránh ùn tắc giao thông. Đó là điều không thể.

Mặt khác, hóa đơn tiền điện cho mỗi gia đình được chia phắt ra 6 bậc, làm gì có chuyện chia ra bao nhiêu kwh thuộc giờ cao điểm, bao nhiêu kwh thuộc giờ thấp điểm. Cho nên tránh giờ cao điểm là điều vô nghĩa và không thể làm được.

Một kiểu an ủi nữa là đem so giá điện ở VN với thế giới và cho rằng, vẫn còn thấp. Đây là kiểu giải thích cùn vì họ cố lờ đi chi phí điện năng trên thu nhập của người VN so với thế giới ra sao.

Giá điện trên thế giới cao vì giá thành (bao gồm tiền lương) cao. Thu nhập của người VN thấp vài chục lần so với họ thì tiền lương trong giá thành điện có cao được vài chục lần như họ không, đòi cao sao được.

Một bản thống kê của baomoi.com cho thấy, thu nhập bình quân đầu người của VN bằng 23% so với bình quân thế giới nhưng giá điện lại bằng 50% (số liệu 2017)

(Nguồn: https://baomoi.com/so-sanh-gia-nang-luong-cua-viet-nam-voi-cacnuoc/c/30069555.epi)

Một thống kê khác cho thấy, tiền điện so với thu nhập bình quân đầu người ở VN là 3,53%, chiếm mức cao nhất trong bảng xếp hạng 17 nước.

Đặng Đình Cung, Kỹ sư tư vấn   Ảnh minh hoạ (TinNhanhBlog) Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đề nghị trích 1.002 tỷ đồng từ chênh lệch giá điện năm 2007 để khen thưởng   Việc EVN bắt đầu rò rỉ từ mấy ngày nay tin sẽ thiếu điện trầm trọng như năm ngoái không phải là một điều ngạc nhiên: nạn cắt điện mất điện ở nước ta sẽ kéo dài trong một chục năm nữa. Trong bài này chúng tôi xin đề nghị những việc phải làm để mùa hạn năm nay người dân và các xí nghiệp không phải chịu khổ quá đáng. Điện là một sản phẩm không thể dự trữ được: người ta không thể sản xuất điện trước để khi nào thiếu thì lấy ra dùng. Việc thỏa mãn nhu cầu dựa trên công suất, nghĩa là tiềm năng có thể sản xuất đúng ngay khi cần đến (tính bằng kilô watt) chứ không dựa trên những dự báo tổng sản lượng sẽ thừa hay thiếu (tính bằng kilô watt giờ). Khi không có đủ công suất thì không thể cân bằng cung cầu. Sản xuất điện khi không có nhu cầu thì điện thừa đó chỉ dùng để đun nước trong hồ thuỷ điện. Còn không có đủ công suất để sản xuất điện khi có nhu cầu thì sẽ dẫn tới tình trạng thiếu điện. Vậy phải liên tục có công suất tối đa để giảm thiểu cường độ của nạn cắt điện mất điện.

Lương Bích Ngọc - Hoàng Hạnh (Thực hiện)

Gần đây một tia sáng le lói có thể soi đường cho ta dò tìm lỗ thủng. Trên thực tế, không phải nơi nào trên nước ta điện năng cũng tăng 15%/năm. Trong hai năm 2008-2009, TP HCM chỉ tăng 7%/năm; Hải Dương 8,3%; Khánh Hòa 8,4%; Đồng Nai 9,4%/năm, và tình hình chắc cũng sáng sủa ở một số nơi khác nữa. Đây là những nơi tăng GDP mạnh, nhưng giữ được tốc độ tăng điện năng tương đối vừa phải, tiến gần đến xu thế chung của khu vực.

Trong khi đó, vì lý do gì trên cùng một đất nước mà Hà Nội lại tăng đến 16%, Hải Phòng 15%/năm, Đà Nẵng 15,8%, Ninh Bình 17%, Quảng Ninh 26,8%/năm...? Có thể ai đó sẽ bảo hai năm 2008-2009 xảy ra suy thoái kinh tế, kể làm gì! Vâng, nhưng nếu xét cả giai đoạn 2006-2009, trong đó có hai năm tăng trưởng kinh tế ngoạn mục, 2006-20007, trên 8%/năm, sự khác biệt còn lớn hơn nữa: TP HCM vẫn chỉ tăng điện 7,8%/năm; trong khi Hà Nội tăng điện đến 18,6%/năm.

Sự khác biệt quá lớn về hiệu quả sử dụng điện giữa những địa phương nói trên, đặc biệt giữa Hà Nội và TP HCM, là do đâu? Chắc hẳn không phải do người Hà thành lãng phí điện hơn người Sài thành. Trả lời được câu hỏi này có thể giúp chúng ta lần mò tìm ra lỗ thủng. Để làm việc này, cần minh bạch các số liệu thống kê chi tiết cho từng địa phương, từng khối sản xuất, từng tập đoàn, công ty với đầy đủ diễn biến trong nhiều năm để các nhà nghiên cứu có thể xử lý bằng những công cụ kinh tế trắc lượng trước khi đi đến kết luận để tìm ra lỗ thủng. Thiết tưởng còn có đề tài khoa học nào sáng giá hơn!

Lại nữa, để chịu đựng được giá điện hiện nay, các nhà máy điện chạy than, trong đó có những tổ máy rất lớn, đều do Trung Quốc “thắng thầu”, có thể do giá của họ chào thấp hơn các đối tác khác. Nhưng liệu ai sẽ bảo đảm chất lượng công trình, nhất là hiệu suất đốt than, ô nhiễm môi trường và tuổi thọ. Không có thông tin nào lọt ra từ các bản hợp đồng này, chỉ biết nhiều nhà máy đang chậm tiến độ. Liệu bài học mía đường, xi măng lò đứng v.v... từng làm cho bao nhiêu địa phương khốn khổ rồi đây có xảy ra với các nhà máy điện do Trung Quốc xây hay không?

GS Phạm Duy Hiển