Bauxite Việt Nam

Chánh Tài 

(KTSG Online) – Hôm 29-2, Tổng thống Mỹ Joe Biden ra lệnh Bộ Thương mại Mỹ mở cuộc điều tra rủi ro an ninh quốc gia từ xe kết nối sử dụng công nghệ từ các nước đáng quan ngại, bao gồm Trung Quốc. Động thái này diễn ra khi Washington lo dữ liệu nhạy cảm có thể rơi vào tay Bắc Kinh khi xe kết nối, bao gồm xe điện, ngày càng phổ biến trên thị trường.

Xe cộ hiện nay được trang bị nhiều công nghệ kết nối. Mỹ lo ngại công nghệ này có thể được sử dụng để thu thập dữ liệu của công dân và cơ sở hạ tầng của Mỹ. Ảnh: Getty

Hồ Quốc Tuấn, Nguyễn Thị Ngọc Trang, Trần Ngọc Thơ

Lời mở đầu

Báo cáo World Economic Outlook tháng 10 năm 2018 cho thấy căng thẳng thương mại, với Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung là một trong những trung tâm, là một trong những rủi ro lớn nhất đối với triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Mặc dù một số phân tích cho rằng Việt Nam là một trong những nước được hưởng lợi nhiều nhất từ chiến tranh thương mại Mỹ-Trung, một phân tích của FT Confidential Research cho rằng Việt Nam là một trong những nước dễ bị tổn thương nhất trong chiến tranh thương mại do mức độ phụ thuộc lớn của nền kinh tế vào xuất khẩu.

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích những tác động của chiến tranh thương mại Mỹ-Trung đối với Việt Nam, cả về tích cực và tiêu cực. Chúng tôi cũng đưa ra nhìn nhận về quan điểm ứng phó với chiến tranh thương mại của giới lãnh đạo Việt Nam thông qua các phát biểu chính thức của Thủ tướng. Cuối cùng, chúng tôi thảo luận một số điểm quan trọng mà Việt Nam cần chú ý trong chiến lược ứng phó với chiến tranh thương mại.

Tác động của chiến tranh thương mại Mỹ – Trung tới Việt Nam

Chúng tôi cho rằng chiến tranh thương mại đem lại cả thách thức và cơ hội cho Việt Nam.

Trong ngắn hạn, Việt Nam có thể hưởng lợi từ căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc thông qua kênh xuất khẩu và đầu tư nước ngoài.

Tại hội nghị “Tác động của chiến tranh thương mại Hoa Kỳ-Trung Quốc đến kinh tế TP.HCM”, TS Võ Trí Thành cho rằng khi hàng nhập từ Trung Quốc vào Mỹ giảm do thuế nhập khẩu cao, Mỹ sẽ tìm nguồn hàng từ các nước khác, cụ thể là hàng dệt may và điện tử từ Việt Nam, do đây là hai mặt hàng mà cả Việt Nam và Trung Quốc đều xuất khẩu sang Mỹ. Theo Tổng cục Thống kê, xuất khẩu Việt Nam sang Mỹ trong 9 tháng đạt gần 35 tỉ USD, tăng 12,5%. Đặc biệt, điện thoại và linh kiện tăng đến 46% và dệt may tăng gần 12%, da giày tăng gần 13%.

Việt Nam cũng có thể hưởng lợi từ sự chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó các doanh nghiệp chuyển dịch một số khâu sản xuất ra khỏi Trung Quốc. Các công ty đa quốc gia đang bắt đầu chuyển những công đoạn sản xuất có tỷ suất sinh lợi cao đến Việt Nam. Các nhà sản xuất lớn như Intel, Foxconn, LG và Samsung đang chuyển nhà máy của họ sang Việt Nam. Lợi thế từ 12 hiệp định thương mại tự do (FTA) và những hiệp định đang chờ phê chuẩn như EU-Vietnam FTA hoặc sắp có hiệu lực như Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương Tiến bộ và Toàn diện (CPTPP) khiến Việt Nam trở nên hấp dẫn đối với các công ty đa quốc gia.

Doanh nghiệp Trung Quốc cũng đang chuyển đơn hàng sản xuất những mặt hàng bị Mỹ áp thuế cao sang Việt Nam. Một số nhà sản xuất Trung Quốc có thể sẽ tăng đầu tư sản xuất ở Việt Nam hoặc hợp tác với doanh nghiệp Việt Nam để thực hiện việc sản xuất đơn hàng cho đối tác của họ ở thị trường Mỹ lâu nay. Bà Anna Ho, CEO của Công ty Silstar Machinery chia sẻ với Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online rằng cả tháng nay bà liên tiếp đón các đoàn doanh nghiệp sản xuất các sản phẩm bao bì nhựa của Trung Quốc cũng như các nhà mua mặt hàng này từ Mỹ đến tìm hiểu khả năng sản xuất mặt hàng này của doanh nghiệp Việt Nam.

Tuy nhiên, chiến tranh thương mại cũng tạo ra nhiều thách thức cho Việt Nam.

Thành Nguyễn

Xin giới thiệu một bài viết từ báo chính thống ngõ hầu “đổi món” cho bạn đọc. Theo tinh thần toát ra từ bài báo thì thấy, Trung cộng đã bắt đầu thấm đòn của Tổng thống Trump trong cuộc chiến thương mại. Dù kết cục ra sao, thì cuộc chiến tranh thương mại của ông Trump cũng đã khiến phe cánh ông Tập thực sự phải bớt kiêu căng ngạo mạn, bớt cái thói ngông cuồng cậy mạnh bắt nạt yếu (tất nhiên không phải Mỹ hay các nước châu Âu). Thế nhưng, khác với logic thông thường, giới cầm quyền Trung Quốc, tuy trong bụng đã bắt đầu run, nhưng ngoài miệng lại vẫn không chừa thói đại ngôn, vẫn tiếp tục hô hào đe loi các nước mà họ cảm thấy những kẻ cầm quyền ở đó còn lộ vẻ nhu nhược, hoang mang, chưa dám buông khỏi tâm lý thần phục, lệ thuộc. Mong rằng, theo đà thắng lợi của ông Trump, những kẻ yếu bóng vía hãy cố mà ngẩng đầu lên quan sát, cố gắng nhận ra đâu là hướng đi có triển vọng, đâu là hướng chỉ đi vào sừng trâu bế tắc và tối tăm. Bauxite Việt Nam

Bắc Kinh từng vui mừng khi Trump đắc cử, nhưng rồi dần nhận ra rằng ông là Tổng thống Mỹ khó đối phó nhất trong hàng chục năm qua.

Trong những tháng đầu tiên sau khi tỷ phú Donald Trump nhậm chức Tổng thống Mỹ, truyền thông và giới học giả Trung Quốc thể hiện sự vui mừng vì bà Hillary Clinton không đắc cử, đồng thời cho rằng Trump là một lãnh đạo non kém về kinh nghiệm, bốc đồng, thậm chí chỉ là "hổ giấy". Nhưng gần hai năm sau, cách nhìn này của Trung Quốc đã hoàn toàn thay đổi, theo Asia Times.

Ngày 20/1/2017, khi Trump tuyên thệ để trở thành Tổng thống thứ 45 của nước Mỹ, phiên bản tiếng Anh của tờ China Daily, một trong những cơ quan ngôn luận chính của Bắc Kinh, chỉ trích "giọng điệu như gây chiến" trong đội ngũ cố vấn của Trump, tuyên bố "mọi sự đe dọa chiến tranh thương mại với Trung Quốc chỉ là lời bốc đồng của một con hổ giấy".

Trong cuộc điện đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chưa đầy một tháng sau đó, Trump tuyên bố sẽ tôn trọng chính sách "Một Trung Quốc", trái ngược với những gì ông từng đưa ra trước đây. Học giả Trung Quốc Thời Ân Hoằng (Shi Yinhong) lúc đó bình luận rằng động thái này cho thấy Tổng thống Mỹ "đã thua trong cuộc đấu với ông Tập".

Reuters dẫn lời ông Cảnh Sảng nói: “Trung Quốc luôn khẳng định rằng cách đúng đắn duy nhất trong việc giải quyết tranh chấp thương mại Trung-Mỹ là thông qua đàm phán và tham vấn được tổ chức trên cơ sở bình đẳng, chân thành và tôn trọng lẫn nhau. Nhưng tại thời điểm này, mọi việc Hoa Kỳ làm không thể hiện sự chân thành hay thiện chí”. Vậy thì chân thành của Tập Cận Bình là cái thứ chân thành gì hỡi Cảnh Sảng? Nghe đây: Đó là chân thành của một con sói đang chơi trò bịt mắt bắt dê với cả thế giới. Hiểu chưa? 路透社援引外交部发言人耿爽先生说：“中国始终坚持认为，解决中美贸易争端的唯一正确方法是在平等，诚意的基础上进行谈判和协商并互相尊重但此时此刻，美国并未表现出诚意或善意。“ 这么说，请问：习近平的诚意是什么呢？耿爽知道吗？听着：这是一只狼在玩把蒙着眼睛的带山羊以欺骗世界的诚意。明白了吗？     Bauxite Việt Nam

1. 'Sói già' Trump có đang áp đảo ông Tập Cận Bình?

Nguyễn Giang/bbcvietnamese.com

Ảnh: TPG - Ông Trump nghĩ gì khi đứng ở Tử Cấm Thành hồi thăm Bắc Kinh tháng 11/2017

Thương chiến Mỹ -Trung đã sang hồi 2, và đúng với phương án hai mà các học giả Trung Quốc dự đoán, theo một nhà báo từ Bắc Kinh nói với tôi.

Tôi quen anh bạn người Giang Tô trong một lần đến giảng tại trường cũ là Goldsmiths College, University of London.

Chen Zhiqun (Trần Chí Quân) học một năm lấy bằng Thạc sỹ ngành global communications ở Anh rồi về nước làm việc.

Nay anh quay lại cùng làn sóng bành trướng sang châu Âu của truyền thông Trung Quốc, và làm sub-editor cho một trang tin song ngữ Anh-Hoa.

Gặp lại nhau, chúng tôi chia sẻ chuyện trường cũ rồi tất nhiên là không thể tránh khỏi nói về cuộc thương chiến Mỹ - Trung.

Chen cũng hỏi tôi về Brexit, về chuyện EU và Trung Quốc.

Tôi bảo Chen,"nói về Anh Quốc thì bạn cứ tạm quên đi, chừng nào cái đống mess về Brexit này xong đã", và tôi nói thêm, "mà cũng chưa biết bao giờ nó xong".

Khả năng cao là sẽ khó có thỏa thuận gì cụ thể trong năm nay mà sẽ là đi từ 'chuyển tiếp' này sang 'chuyển tiếp' khác.

Bà Theresa May sẽ cố tại vị đến tháng 3/2019 và khi Anh không còn trong EU nhưng vẫn có 21 tháng 'transition' thì ai lên thay bà sẽ phải lo có một 'deal'.

Chen hỏi tôi:

"Anh đã sống ở nhiều nước châu Âu vậy cho tôi biết tại sao họ không thích Trung Quốc? Đầu tư vào Hy Lạp để cứu kinh tế của họ cũng có người phản đối, bỏ tiền vào Ba Lan, Hungary cũng có kẻ ghét, vì sao thế, hay là họ phân biệt chủng tộc (racist)?"

Tôi nghĩ một lúc rồi đáp và bảo Chen là đây chỉ theo trải nghiệm riêng thôi:

"Người châu Âu, không kể các nhóm bài ngoại, cực hữu đang nổi lên, thì đa số là thân ái, tôn trọng công bằng, có tinh thần dân chủ, và không phân biệt chủng tộc như chúng ta hiểu ở châu Á."

"Nhưng họ có vấn đề cố hữu là phân biệt và tự tôn văn hóa."

Chen ngạc nhiên:

"Nghĩa là sao?"

"Nghĩa là dù người châu Á, kể cả Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, có nỗ lực đến đâu, thì đa số người Âu vẫn rất tự hào và tự tôn văn hóa, và chuyện Trung Quốc các bạn mở viện Khổng tử, quảng bá văn hóa Hán, sẽ vô ích thôi. Dân bản xứ có thể coi đó là thứ là lạ, có chút thiện cảm, nhưng bảo họ bị ảnh hưởng và đi theo thì sẽ không xảy ra."

Tôi phải nói thêm cho người bạn Trung Quốc rằng sự phân biệt văn hóa đầu tiên là sự phân biệt giữa nước này với nước kia ở châu Âu.

Người Áo và Thuỵ Sĩ tìm mọi cách để tỏ ra họ không phải người Đức dù vẫn dùng tiếng Đức.

Người Ba Lan hiểu rõ người Nga, người Czech nhưng lại quý...người Hungary hơn.

Người Irish vừa chào xong đã nhấn mạnh trong câu thứ nhì họ không phải là người Anh.

Đại loại như vậy.

Tôi cho Chen một ví dụ là yoga và võ thuật Nhật, Hàn, Trung và Việt vào châu Âu vài chục năm qua kể cũng là một thành công của người Đông Á.

Ảnh: NURPHOTO - Lễ hội Prometheia ở Litochoro, Hy Lạp. Dù cần tiền đầu tư từ Trung Quốc, các xã hội châu Âu vẫn giữ truyền thống văn hóa mà họ tự hào

Nhưng tư tưởng và nếp sống hàng ngày của người Âu vẫn theo truyền thống Hy Lạp, La Mã và các tôn giáo lớn của họ: Công giáo La Mã, Tin Lành, Chính thống giáo...cộng với hai kỷ nguyên Phục hưng, Khai sáng và thời công nghiệp hóa đã sang thế hệ ba.

Không kể EU mà các xứ còn nghèo như Albania, Ukraine cũng tự hào với di sản châu Âu của họ.

Đầu tư Trung Quốc có thể thành công về kinh tế nhưng chỉ dừng ở đó.

Sẽ khó có chuyện người châu Âu đi theo đạo giáo, cách dạy con, chơi đàn, thể thao của Trung Quốc.

Chen đồng ý và cho hay chính giới nhà giàu ở Trung Quốc đang 'phát rồ' với đàn piano, với tennis, với đua xe F1.

Sự nhìn nhận từ Phương Tây vẫn là niềm khao khát, và lời phê phán to hay nhỏ từ Âu Mỹ đều là điều nhạy cảm ở Trung Quốc.

Chúng ta đang ở phương án 2

Sang chuyện thương chiến, Chen bảo tôi, ngay từ khi Trump bắt đầu đe dọa đánh thuế, các học giả Trung Quốc đã dự báo ba phương án (scenario):

- Một là Trung Quốc thủ thúc, không đáp trả, cố bảo vệ đồng nhân dân tệ và mạng lưới xuất khẩu;

- Hai là Trung Quốc sẽ đáp trả vừa phải, chờ xem có cách nào tốt hơn, tốt nhất là 'vừa đàm vừa đánh';

- Ba là hai bên đánh nhau bằng kinh tế tới cùng (all-out war);

Vào lúc tôi và Chen nói chuyện thì phương án 1 coi như không còn vì Trung Quốc đã đáp trả bằng vài chục tỷ USD thuế quan lên hàng Trung Quốc.

Như thế chúng ta đang sống trong phương án 2 và cuộc giao đấu cũng vào giai đoạn 2.

Các đợt tariffs, ban đầu chỉ đánh vào hàng thép, công nghiệp nặng nhưng nay nhắm tới sản phẩm tiêu dùng, hàng nông sản.

Ảnh: FRED DUFOUR - Trung Quốc đang cố giải mã 'nụ cười Trump'

Nghe nói đậu nành của Mỹ cũng đang "trúng chưởng" từ Trung Quốc.

Cuộc chiến này sẽ đi về đâu, có tàn phá nhiều nền kinh tế hay không thì không ai dám đoán trước.

Nhưng câu chuyện Chen kể thì lại là vấn đề tâm lý, là cuộc chiến cân não Trump - Tập.