Bauxite Việt Nam

Lê Hồng Hiệp

Tóm tắt

1. Mọi cải cách được phân tích trong các chương trước của cuốn sách “Vượt ra ngoài gia công” – từ quỹ đầu tư mạo hiểm, ưu đãi thuế cho R&D, ưu tiên mua sắm công, phát triển thị trường vốn, đến cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với cán bộ dám chấp nhận rủi ro, đều dựa trên một giả định chung: phải tồn tại một nền tảng nghiên cứu đủ năng lực để tạo ra những kết quả xứng đáng được đầu tư, mua sắm hoặc đưa ra thị trường. Kinh nghiệm từ Sáng kiến Xuất sắc (Excellence Initiative) của Đức và mô hình đại học cấp đất (land-grant universities) của Hoa Kỳ cho thấy chất lượng nghiên cứu thường được cải thiện khi quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học, như quyền quyết định mức lương, tuyển sinh và phân bổ ngân sách mà không phải xin phê duyệt từng khoản chi từ cơ quan quản lý, được kết hợp với nguồn lực tài chính đầy đủ, các cơ chế cạnh tranh và một nền văn hóa nghiên cứu mạnh. Tuy nhiên, bản thân quyền tự chủ hiếm khi đủ để tạo nên sự xuất sắc.

Mai Phan Lợi 

Khi giáo dục đại học VN học cách làm kinh doanh.

KỲ 1 - Từ tiếng kêu cứu trên Threads đến ký ức Yên Định: khi giáo dục đại học “bục áo” quản lý

Nguyễn Thiện Tống

Phần 1: Hệ thống giáo dục đại học

Tái cơ cấu tổ chức các trường đại học và viện nghiên cứu theo mô hình Viện Đại học đa lĩnh vực loại nghiên cứu tinh hoa ở đỉnh kim tự tháp giáo dục đại học với quyền tự trị đại học hoàn toàn.

Hoàng Kiếm

Vào đầu thế kỷ trước, John Dewey - nhà cải cách giáo dục người Mỹ, được coi là một trong những người có ảnh hưởng lớn nhất đến triết lý và thực hành giáo dục hiện đại đã nhấn mạnh:

“Giáo dục không phải là chuẩn bị cho cuộc sống. Giáo dục chính là cuộc sống”.

Đó là một tuyên ngôn nhắc ta rằng giáo dục không phải là chiếc cầu tạm bợ để bước sang một thế giới khác, mà chính là nhịp sống ta đang thở, là sự trưởng thành từng ngày trong quá trình học, làm, sống và sáng tạo.

Trong thời đại AI hôm nay, ý nghĩa ấy càng trở nên hiển hiện. Cuộc sống giờ đây không còn tách biệt giữa học và làm, giữa trường học và xã hội, giữa con người và máy móc. Tri thức không chỉ nằm trong sách vở, mà chảy tràn trên mạng lưới toàn cầu. Người học không chỉ chuẩn bị cho tương lai, mà từng giây phút đang sống trong chính tương lai ấy: học để làm, làm để học, học để sống.

Chính vì thế, nếu coi giáo dục chỉ là “chuẩn bị” thì ta đã lạc nhịp. Phải nhìn giáo dục là cuộc sống đang diễn ra, ta mới thấy rõ yêu cầu cấp bách: phải đổi mới, phải cách mạng. Cách mạng của sự học không chỉ để thích ứng với AI, mà để con người vươn lên làm chủ AI; không chỉ để tạo ra việc làm, mà để tạo ra những hình thái sống, tư duy và sáng tạo mới.

Nói cách khác, giáo dục là cuộc sống – và cuộc sống trong thời AI chính là lời kêu gọi cho một cuộc cách mạng về sự Học!

Nguyễn Ngọc Anh, Trần Nam Bình, Lê Văn Cường

Chúng ta có thể trông cậy vào vốn con người để góp phần đưa đất nước vượt qua những thách thức kinh tế xã hội hiện tại và tương lai không?

Phải mất mấy chục năm giới kinh tế mới tách bạch được bản chất “tiến bộ kỹ thuật” bao gồm hai phần tiến bộ công nghệ nằm trong máy móc và chất lượng lao động – nằm trong con người. Nguồn ảnh: Người lao động.

Pierre Darriulat

Nguyễn Hoàng Thạch dịch 

23.11.2023

"Chỉ có tổ chức tự chủ trên nền của dân chủ mới có thể đào tạo ra những người trí thức tự chủ, nhận thức và tự nhận lãnh trách nhiệm của mình một cách tự giác, trí tuệ, sáng tạo và bản lĩnh trước xã hội, đất nước. Đó chính là chức năng của trường đại học. 

Như vậy, muốn xây dựng một đại học tự chủ cần một năng lực tự chủ gồm giá trị chuyên môn, cơ chế tự chủ và con người tự chủ.

Chỉ khi chúng ta thực sự nhận thức đúng về tự chủ đại học và có đủ năng lực, phẩm chất để triển khai tự chủ đại học thì lúc đó đại học mới thật sự là đại học, trường đại học mới thực sự là trường đại học – nơi phát huy, đào tạo, triển khai trí tuệ và năng lực của người trí thức cho đất nước. Nếu không, chúng ta vẫn mãi là một cơ quan hành chính, một trường cấp ba “phẩy” và chỉ có thể đào tạo ra người lao động chỉn chu, ngoan hiền cho xã hội nhưng chưa chắc là những người chủ của tương lai”.

(PGS. TS Phan Thanh Bình, nguyên chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, nguyên Giám đốc Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh).

Lời tựa trên được mượn từ câu trả lời của PGS.TS Phan Thanh Bình trước câu hỏi của phóng viên báo Tuổi Trẻ¹: Muốn xây dựng một đại học tự chủ cần điều kiện gì? Chúng ta đang ở rất xa những gì trong câu trả lời của ông ấy …

Ngô Huy Cường

Cầm tay chỉ việc trong đào tạo cử nhân luật hiện nay nguy hiểm vô cùng cho khâu làm luật. Tôi đã từng phục vụ nhiều năm cho Ủy ban Pháp luật của Quốc hội nên biết cái sai bên trong của khâu làm luật diễn tiến như sau:

(1) Đạo luật ra đời không dựa trên những hiểu biết pháp lý nền tảng nên đã sai ngay từ quá trình soạn thảo (đó là nói tới giai đoạn gần đây khi mà các luật gia được đào tạo từ thời Pháp thuộc đã ra đi gần hết hoặc không còn tham gia nổi vào qui trình xây dựng luật nữa);