Bauxite Việt Nam

Kỳ 1: Chứng kiến

LS Trịnh Vĩnh Phúc 

Nhân chuyện cõi mạng ồn ào luận bàn và phiếm luận về việc nâng cao vị thế luật sư và trang phục mới của luật sư Việt Nam, tôi phải thấm thía ngẫm lời cụ Nguyễn Du: “Rằng hay thì thật là hay/ Nghe sao ngậm đắng nuốt cay thế nào” (Truyện Kiều). 

VOA Tiếng Việt

31/01/2024

Ảnh chụp ông Lê Văn Hòa ở Ninh Bình, theo trang Facebook cá nhân của ông.

Một luật sư Việt Nam mới đây tái khẳng định dứt khoát bỏ nghề vì “mất niềm tin vào nền tư pháp”. Ông Lê Văn Hòa cho hay cách đây ít ngày trên mạng rằng ông đã chính thức thông báo việc thôi tham gia Đoàn Luật sư Hà Nội và thôi hành nghề luật sư đến Ban chủ nhiệm của đoàn và Ban lãnh đạo Liên đoàn Luật sư Việt Nam hôm 30/12/2023.

LS. Đặng Đình Mạnh

“Tự do ngọt ngào không anh?”, vẫn nghẹn ngào không thể trả lời được thành tiếng, tôi chỉ đành khẽ gật đầu trả lời người bạn ân tình trong đầm đìa nước mắt. Lúc ấy, chúng tôi cùng đang đứng trên bậc thềm trước đền tưởng niệm Abraham Lincoln nhìn xuống mặt hồ phẳng lặng đang phản chiếu đêm pháo hoa rực rỡ chào mừng ngày độc lập Hoa Kỳ.

Với tôi, người biết rõ những phiên tòa chính trị đã bất công như thế nào từ nền tư pháp trong nước? Cũng thế, sự khắc nghiệt của lao tù Cộng sản? Và chính bản thân mình đã vượt thoát những điều đó một cách thần kỳ đến mức khó hiểu như thế nào? Thì theo đó, tự do, không chỉ là giá trị tinh thần nữa. Vì lẽ, tôi tưởng như mình đang có thể nắm lấy tự do, sờ tận tay, ngắm tận mắt, nghe tận tai… bằng tất cả các giác quan. Nó đã quý giá, thấm thía và ngọt ngào đến mức nào đối với tôi.

Diễm Thi, RFA

2023.06.29

Hình ảnh một chiếc iPhone hiển thị các ứng dụng cho Facebook và Messenger.  AP

 

Sau khi thông tin ba luật sư tham gia bào chữa trong vụ án Tịnh Thất Bồng Lai gồm các ông Đặng Đình Mạnh, Nguyễn Văn Miếng và Đào Kim Lân tới Hoa Kỳ lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội; Công an tỉnh Long An họp báo và cho biết chưa có thông tin chính thức về việc này nên vẫn đang khẩn trương truy tìm ba ông. Cơ quan này cũng cho truyền thông Nhà nước biết đã “phát hiện phần lớn hình ảnh từ các thông tin nói trên là cắt ghép từ các hình ảnh cũ”. 

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

Hà Nội, ngày 04 tháng 8 năm 2020

ĐƠN KIẾN NGHỊ

(Đề nghị có biện pháp bảo vệ quyền hành nghề luật sư)

Kính gửi:

– Liên đoàn luật sư Việt Nam

Chúng tôi gồm: Những người có tên trong danh sách dưới đây.

Là các luật sư có ý thức trách nhiệm trước cộng đồng khách hàng và trách nhiệm với nghề nghiệp, chúng tôi cùng nhất trí kiến nghị Liên đoàn Luật sư Việt Nam có biện pháp bảo vệ quyền hành nghề luật sư như sau:

Vấn đề thứ nhất:

Hiến pháp năm 2013 tại Điều 31, khoản 4 quy định: Người bị bắt, tạm giữ, tạm giam, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử có quyền tự bào chữa, nhờ luật sư hoặc người khác bào chữa. Tại Điều 103 khoản 7 quy định: Quyền bào chữa của bị can, bị cáo được bảo đảm.

Nhưng Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015, một văn bản pháp lý cấp thấp hơn Hiến pháp lại có quy định hạn chế lược bớt một phần quyền bào chữa của bị can, bị cáo tại Điều 74 như sau: Trường hợp cần giữ bí mật điều tra đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia thì Viện trưởng Viện Kiểm sát có thẩm quyền quyết định để người bào chữa tham gia tố tụng từ khi kết thúc điều tra.

Về bản chất Điều 74 Bộ luật tố tụng hình sự như trên là trái với quy định của Hiến pháp.

Ngô Ngọc Trai

Có thể nói quan điểm đường lối kết tội vụ Hồ Duy Hải là một lề lối giải quyết án có tính chất khung, có thể áp dụng trong nhiều vụ án khác.

Cho nên nếu nói Hồ Duy Hải bị oan thì chính cái lề lối nhận thức và lối làm án là cái gây oan cho Hồ Duy Hải.

Một trụ sở Tòa án huyện ở Việt Nam

Nhận thức cũ mòn

Ở đây cần thừa nhận một điều là Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao gồm những người có chuyên môn kinh nghiệm xét xử có thể đã thực sự tin rằng việc kết án Hồ Duy Hải có tội là đúng đắn công lý.

Các Thẩm phán đó đã hằn sâu nhận thức về một đường lối làm án, một lề lối nhận thức cũ mòn đã thành thói quen, họ không thấy có vấn đề gì với cung cách đánh giá chứng cứ và kết án như vậy.

Hồ sơ vụ án khi chuyển đến sẽ được thẩm phán nghiên cứu trong vài tháng, khi thấy rằng có nhiều lời khai nhận tội và mọi thứ phù hợp với nhau, thì khi đó đã tạo thành niềm tin nội tâm ở thẩm phán rằng bị cáo có tội.

Vậy giờ đây những người muốn cứu Hồ Duy Hải thì phải cứu bằng cách nào?

Làm sao để vượt qua được nhận thức đã thành nếp của các thẩm phán?

Chỉ có một cách, đó là nâng cao tiêu chuẩn xét xử.

Tức là đòi hỏi phải nâng cao điều kiện cơ sở kết tội, nhất là án tử hình, yêu cầu phải xác lập được những cơ sở vững chắc cho việc kết tội.

Bằng cách đó một mặt sẽ giữ được thể diện cho ngành Tòa án, động viên họ rằng việc kết tội như đã làm là không sai với những gì đã là truyền thống lâu nay, từ đó tạo khả năng chấp thuận về việc thảo luận và xây dựng một tiêu chuẩn cao hơn cho việc xét xử.

Khi không bị quy trách nhiệm người ta mới có lý do cho sự hợp tác thay đổi.

Nguyễn Ngọc Chu

DƯỚI CHÂN TƯỢNG THẦN CÔNG LÝ Một phiên Giám đốc thẩm hiếm hoi diễn ra tại TAND tối cao. Do chính Ngài Chánh án làm Chủ tọa, để xem xét lại những bất thường và khuất tất trong vụ án Hồ Duy Hải. Nói nó hiếm hoi, là bởi có lẽ đây là lần đầu tiên, Luật sư của bị cáo được có mặt trong phiên tòa này. Theo quy định, khi kết thúc phần trình bày bản thuyết trình của thành viên Hội đồng và nội dung kháng nghị của đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, cũng như phần trình bày ý kiến của người bào chữa (Luật sư của Hồ Duy Hải) thì tiếp tục sẽ là phần Tranh tụng Điều 386 Bộ Luật Tố tụng Hình sự quy định rất rõ: "Kiểm sát viên, người tham gia tố tụng tại phiên tòa giám đốc thẩm tranh tụng về những vấn đề liên quan đến việc giải quyết vụ án. Chủ tọa phiên tòa phải tạo điều kiện cho Kiểm sát viên, người tham gia tố tụng trình bày hết ý kiến, tranh luận dân chủ, bình đẳng trước Tòa án" Điều luật rất rõ ràng. Nếu không triệu tập Luật sư đến thì không nói làm gì. Nhưng đã triệu tập thì đương nhiên phải để Luật sư thực hiện đầy đủ quyền của mình theo luật định. Trong đó, đảm bảo cho Luật sư thực hiện quyền tranh tụng đầy đủ là quan trọng nhất, chứ không phải chỉ dừng ở chỗ " trình bày ý kiến". Vậy nhưng thật bất ngờ, tại phiên tòa Giám đốc thẩm mở ra ngày hôm nay 06/5/2020, Luật sư Trần Hồng Phong - người đã theo đuổi nhiều năm với niềm tin là Hồ Duy Hải bị oan - được triệu tập tới phiên tòa và chỉ được "Trình bày ý kiến của mình" với Hội đồng. Đến cuối buổi làm việc sáng, theo thông báo của ngài Chủ tọa, thì trong sáng nay Luật sư đã hoàn thành việc trình bày các chứng cứ mới trong khoảng 30 phút và đã được ghi nhận, do vậy Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao xét thấy không cần thiết phải có mặt Luật sư nữa, nên từ chiều trở đi Luật sư không cần tiếp tục tham dự. Như vậy, có hai khả năng xảy ra trong dự đoán: Thứ nhất: Phần tiếp theo của phiên tòa Giám đốc thẩm này sẽ không có phần "Tranh tụng" như quy định. Thứ hai: Nếu có phần "Tranh tụng" thì chỉ diễn ra một cách hình thức, thực chất chỉ là mở rộng cho phần "Trình bày nội dung kháng nghị" của Đại diện Viện Kiểm sát. Và như thế. Sẽ hoàn toàn không có ý kiến tranh tụng, tranh luận, bảo vệ cho những ý kiến, chứng cứ mới mà Luật sư của Hồ Duy Hải đã đưa ra. Cho dù kết quả của phiên tòa Giám đốc thẩm này ra sao, thì sự việc này không khỏi khiến người ta đặt ra câu hỏi: "Quy định tại điều 386 Bộ luật Tố tụng Hình sự là rất rõ ràng, vì lý do gì mà không thực hiện ???" Ví thử như sự việc này diễn ra ở một nơi nào đó, thì người ta có thể hiểu được với một cái tắc lưỡi và lắc đầu ngán ngẩm. Nhưng khi nó diễn ra ngay nơi sắp đặt tượng thần Công Lý thì quả thật, lấy tượng ai ra làm thần Công Lý cũng giống nhau cả thôi. LS Nguyễn Hà Luân

I. Trả lại tự do cho Hồ Duy Hải

Dù Tòa Giám đốc thẩm quyết định dưới hình thức nào thì nội dung mấu chốt đầu tiên - vẫn là tuyên Hồ Duy Hải vô tội và lập tức trả lại tự do cho Hồ Duy Hải. Tiếp theo đó là đền bù cho Hồ Duy Hải. Đó là những điều không bàn cãi.