Bauxite Việt Nam

Trường An

Đọc bài này đôi khi cứ ngỡ như đang đọc lại Gorky hoặc các nhà văn thiên tả châu Âu thuở những thập niên 20-30 thế kỷ trước viết về nước Mỹ mỗi khi có dịp viễn du Mỹ quốc trở về – cái thuở mà hung thần Stalin đối với phần đông trí thức Liên Xô và Châu Âu đang là “thần tượng”, là tượng trưng sức mạnh và khí thế của một “thiên đường trần gian” đang được nhân dân Liên xô gấp rút hiện thực hóa trên một góc địa cầu.

Nói như thế không phải chúng tôi có ý chê trách bạn Trường An về những gì chứa đựng thực trạng nước Mỹ trong bài viết của bạn. Chúng tôi chỉ muốn qua đây gợi ý bạn đọc tỉnh táo hơn một chút khi đọc bài, để trong khi nghiền ngẫm những sự thật đáng kể mà bạn đề cập, không quên đi một “sự thật thứ hai”, là nếu đã thừa nhận với nhau ”chính trị bao giờ cũng là thủ đoạn”, ở đâu cũng thế và thời nào cũng vậy, thì sự “đeo mặt nạ” trong chính trị tưởng là chuyện ghê tởm, nhiều khi biết đeo cho đúng cách và đúng lúc thì lại có một hiệu ứng xã hội không nhỏ, nó giúp cho mọi tầng lớp công dân trong xã hội đó không vì mất hết niềm tin mà sinh ra cuồng nộ đến mức chém giết nhau loạn xạ, hoặc trở thành vô luân khi nhìn vào “tấm gương trần trụi” của người cầm quyền.

Cách “đeo mặt nạ” của nước Mỹ có thể bị những người cộng sản trước nay coi là “ngoáo ộp”, nhưng nhìn tổng thể thì vẫn làm cho hình ảnh nước Mỹ hiện ra trong tư cách một đàn anh dẫn đầu thế giới suốt từ Thế chiến Hai đến nay, và đó có lẽ cũng là lý do khiến nhân loại tiến bộ nhìn vào nền dân chủ Mỹ như một chuẩn mực cho mình phấn đấu.

Mà sở dĩ ngày hôm nay người dân Mỹ quyết tình phế bỏ Donald Trump sau 4 năm thử nghiệm, một phần cũng là ở chỗ ông Trump đã không biết “đeo mặt nạ” cho nghiêm chỉnh, nói cách khác là ở cái tác dụng ngược của một bi hài kịch “ông vua cởi truồng” bắt quần thần phải tung hô rằng mình mặc áo. Không nên quên sự khác nhau giữa ông ta với các Tổng thống Mỹ tiền nhiệm ít hay nhiều cũng bắt nguồn từ đấy.

Bauxite Việt Nam

Khi những nhà tương lai học (futurists) cuối thế kỷ XX tiên đoán về sự suy sụp của nước Mỹ vào đầu thế kỷ XXI, vô số người cho rằng đây chẳng qua chỉ là những trò “giật tít” gây chú ý vì bản thân hình ảnh nước Mỹ suy vi đã là một viễn cảnh khó hình dung. Một nước Mỹ mênh mông, trù phú, dồi dào cả về tài nguyên thiên nhiên cũng như yếu tố con người. Một nước Mỹ chưa từng nếm trải chiến tranh trên đất quê nhà kể từ sau nội chiến gần hai thế kỷ trước. Một nước Mỹ thậm chí còn đắc lợi sau hai cuộc thế chiến trong thế kỷ XX khi nhân tài vật lực cả thế giới đổ dồn về đó. Vậy mà hãy nhìn vào nước Mỹ hôm nay ở ngưỡng cửa thập niên thứ ba của thế kỷ XXI. Mặc dù vẫn còn đó vị thế nền kinh tế số một và lực lượng quân sự số một thế giới, bên trong nước Mỹ là một sự suy sụp nhanh chóng mà điểm nhấn chính là sự chia rẽ sắc tộc sâu sắc, sự phân hóa giàu nghèo trầm trọng và sự vi phạm nhân quyền trắng trợn.

Rất nhiều người quy kết cho Donald Trump cái tội đã đưa nước Mỹ tới cái thảm cảnh ngày hôm nay. Nhưng có thật là một con người, cho dù là Tổng thống Mỹ, trong vỏn vẹn bốn năm, có thể đẩy một cường quốc vĩ đại như Mỹ tới miệng vực như ngày hôm nay hay không? Tôi không tin điều đó.

Nhiều nhà phân tích cho rằng “hiện tượng Trump” không phải một ngẫu nhiên của lịch sử mà là một kết quả tất yếu mang tính hệ thống. Ngày 20/01/2021 Trump sẽ bước xuống khỏi cương vị Tổng thống nhưng cái mà bây giờ người ta gọi là “chủ nghĩa Trump” (Trumpism) thì vẫn còn nguyên. Căn bệnh đã tồn tại và phát triển trong nước Mỹ qua hàng thập kỷ. Donald Trump chỉ là kẻ lật tấm khăn sặc sỡ che đậy nó và cái “chủ nghĩa Trump” có lẽ đã có mặt ở nước Mỹ rất rất lâu trước khi Donald Trump bước vào chính trường. Nhiều người, đặc biệt là người Mỹ, vẫn bị cái đạo đức giả của chính quyền Mỹ bịt mắt trong suốt bao năm qua. Lần đầu đọc tác phẩm “The Broker” (tạm dịch: Kẻ Môi giới) của John Grisham, tôi rất thích thú với câu chơi chữ của Rudolph, một Giáo sư Luật tại Đại học Bologna (Italy) rằng trong khi người Mỹ luôn tự hào về nền dân chủ sáng chói nhất, thực ra cái mà họ có chỉ là một hệ thống “đạo đức giả” tinh xảo nhất. Sự thú vị không chỉ đơn giản nằm trong cách chơi chữ “democracy” (dân chủ) và “hypocrisy” (đạo đức giả), mà chính ở chỗ câu chơi chữ ngắn gọn đó đã lật tẩy những giá trị mà người Mỹ vẫn thường tự hào. Để củng cố cho lập luận này, theo cách một sinh viên đại hoc viết luận văn, tôi sẽ cùng các bạn điểm lại vài sự kiện lịch sử dưới góc độ các bằng chứng (evidences) cho sự đạo đức giả toàn diện của các chính quyền Mỹ (luu ý là số nhiều).

Tự do. Nước Mỹ là biểu tượng của tự do. Nói đến nước Mỹ là nói đến tự do. Những người di cư đến Mỹ đều gọi mình là những người đi tìm tự do. Và cuối cùng là người Mỹ, họ tin họ là những con người tự do nhất trên địa cầu. Nếu những người Mỹ “tự do” và những con người đang tìm kiếm tự do ở Mỹ đọc về sự nghiệp của Edgar Hoover ở FBI như “Puppetmaster: The Secet Life of J. Edgar Hoover” hay “The Boss: J. Edgar Hoover and the Great American Inquisition” thì họ sẽ hiểu rằng cái tự do mà họ tưởng mình đang có không hề nằm trong tay họ. Trong suốt đế chế hơn nửa thế kỷ của mình, Edgar Hoover điều hành FBI không mấy khác so với tổ chức mật vụ Gestapo của phát-xít Đức khi thường xuyên theo dõi, nghe lén, hack điện thoại, thư từ, bắt cóc, giam giữ, tra tấn và thậm chí thủ tiêu bất kỳ công dân Mỹ “tự do” nào nếu họ có những quan điểm khác biệt. Chương trình phản gián COINTELPRO (Counter Intelligence Program) của FBI dưới chỉ đạo của Hoover từ năm 1956 đã hợp pháp hóa tất cả các hoạt động phi pháp của FBI nhắm vào các đối tượng bị tình nghi “chống đối”. Hoạt động nhân quyền ư? Bảo vệ Môi trường ư? Chống chiến tranh Việt Nam ư? Đấu tranh cho nữ quyền ư? Đều vào tầm ngắm của COINTELPRO hết. Đừng nói tới Martin Luther King, Fred Hampton hay Mark Clark, các nhà đấu tranh bảo vệ quyền động vật cũng không thoát khỏi COINTELPRO vì dù gì thì cũng là… đấu tranh. Còn biện pháp? Bất kể. FBI dưới cái mũ COINTELPRO toàn quyền, như đã nói ở trên, theo dõi, nghe lén, công khai bôi nhọ đối tượng trên truyền thông, dựng hồ sơ giả, ép buộc nhân chứng, cho tới bắt cóc, khủng bố và ám sát – mà họ gọi một cách văn hoa là “trung hòa” (neutralize). Fred Hampton, một thanh niên da đen 21 tuổi, một trong những lãnh đạo xuất sắc của phong trào bình đẳng cho người da đen Black Panther Party, đã bị FBI ám sát năm 1969 trong chương trình COINTELPRO. Cái mũ “Cộng sản” có thể chụp lên đầu bất kỳ ai một cách dễ dàng, nhất là những người có tư tưởng tiến bộ, và để đối phó với “Cộng sản” thì biện pháp nào mà chả được (?!). Chín đời Tổng thống trôi qua trong đế chế của Hoover và cũng nhiều người muốn gạt ông ta ra nhưng đều thất bại. Tương truyền rằng ngay cả các tổng thống cũng bị Hoover chụp “vòng kim cô” nên không đụng tới cọng lông chân của ông ta được. Điểm “thú vị” ở đây là bất chấp quy mô và tính chất khủng khiếp của COINTELPRO, rất hiếm khi truyền thông đả động tới nó, đặc biệt là trước 1975. Trong một cuộc phỏng vấn của đài BBC năm 1996, Noam Chomsky ngạc nhiên khi biết người phỏng vấn ông, một tay bút chính luận kỳ cục của BBC không hề có khái niệm gì về COINTELPRO. Vậy mới biết cái “tầm” của đại sư Hoover. Cái chết của Hoover năm 1972 không mấy làm thay đổi cái cấu trúc hệ thống chấp pháp ông ta đã xây dựng trong nửa thế kỷ. Những người kế tục của Edgar Hoover thực sự có thể làm rạng danh quan thầy như chương trình giám sát PRISM do cơ quan tình báo quốc gia Mỹ (NSA) tung ra vào khoảng trước 2013 (và vẫn đang chạy tốt). Chương trình này cho phép các cơ quan tình báo Mỹ truy cập trực tiếp vào dữ liệu người sử dụng Internet qua server của các đại gia công nghệ như Microsoft, Yahoo, Google, Facebook… Hàng chục triệu người Mỹ và hàng trăm triệu người ở các quốc gia khác không biết rằng nhất cử nhất động của họ đều có thể bị NSA ghi nhận. Điện thoại và email là chuyện nhỏ khi NSA có thể biết rõ từng người bạn nói chuyện, từng món bạn ăn trưa, từng thứ trong siêu thị bạn mua. Thậm chí một bức ảnh chụp xong xóa ngay cũng có thể được NSA “tái chế”. Những nỗ lực pháp lý nhằm ngăn chặn các hành vi vi phạm mọi công ước cũng như luật lệ quốc nội về nhân quyền và dân quyền đều bị Chính phủ Mỹ phớt lờ. Bộ phim Truman Show (đạo diễn Peter Weir, 1998) có lẽ là tác phẩm xuất sắc nhất bóc trần sự giả dối của chính quyền Mỹ khi mô tả một con người sống “hạnh phúc” trong một thế giới tươi đẹp nhưng không hề biết đó chỉ là một phim trường trong đó bạn bè, công việc, các mối quan hệ cho tới bầu trời và biển cả cũng chỉ là các sản phẩm nhân tạo tuân theo một kịch bản có sẵn. Sự thật là tự do trong một… cái lồng. Cho dù cái lồng có rộng lớn đẹp đẽ đến đâu, có giống thiên nhiên đến đâu, nó vẫn là một cái lồng. Tôi không biết người khác nghĩ thế nào, theo tôi, trừ các thiền sư ra, không ai có thể tìm thấy tự do trong một cái lồng.